ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 498

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਤਿਪਦੇ ਘਰੁ ੨    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਦੁਖ ਬਿਨਸੇ ਸੁਖ ਕੀਆ ਨਿਵਾਸਾ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਜਲਨਿ ਬੁਝਾਈ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਬਿਨਸਿ ਨ ਆਵੈ ਜਾਈ ॥੧॥ ਹਰਿ ਜਪਿ ਮਾਇਆ ਬੰਧਨ ਤੂਟੇ ॥ ਭਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਛੂਟੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਨ ਗਾਵੈ ਭਗਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸਿ ਮਾਤਾ ॥ ਹਰਖ ਸੋਗ ਦੁਹੁ ਮਾਹਿ ਨਿਰਾਲਾ ਕਰਣੈਹਾਰੁ ਪਛਾਤਾ ॥੨॥ ਜਿਸ ਕਾ ਸਾ ਤਿਨ ਹੀ ਰਖਿ ਲੀਆ ਸਗਲ ਜੁਗਤਿ ਬਣਿ ਆਈ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਪੁਰਖ ਦਇਆਲਾ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ॥੩॥੧॥੯॥ {ਪੰਨਾ 497-498}

pdArQ:- jlin—sVn [ inDwnu—^zwnw [ idRVwieAw—ihrdy ivc p`kw kr id`qw [ ibnis—nws ho ky, Awqmk mOqy mr ky [ AwvY—jMmdw [ jweI—mrdw [1[

jip—jp ky [ imil—iml ky [ CUty—bMDnW qoN mukq ho jWdw hY [1[rhwau[

gwvY—gWdw hY [ ris—suAwd ivc [ mwqw—msq [ hrK—^uSI [ sog—ZmI [ duhu mwih—dohW ivc [ inrwlw— {inr-AwlX [ AwlX—Gr} v`Krw, inrlyp [2[

ijs kw— {l&z ‘ijsu’ dw   u   sMbMDk ‘kw’ dy kwrn au~f igAw hY} [ sw—sI [ iqn hI—iqin hI, ausy (pRBU) ny hI {l&z ‘iqin’ dI i  ik®Aw ivSySx ‘hI’ dy kwrn au~f geI hY} [ jugiq—jIvn-mrXwdw [3[

ArQ:- hy BweI! myry pRBU jI ijs mnu`K au~qy ikrpwl huMdy hn, auh mnu`K swD sMgiq ivc iml ky mwieAw dy bMDnW qoN Azwd ho jWdw hY, prmwqmw dw nwm jp ky aus dy mwieAw dy bMDn tu`t jWdy hn [1[rhwau[

hy BweI! gurU ny ijs mnu`K dy ihrdy ivc (swry suKW dw) ^zwnw hir-nwm p`kw kr id`qw, auh Awqmk mOq nhIN shyVdw, auh nwh (muV muV) jMmdw hY nwh mrdw hY, aus dy swry du`K nws ho jWdy hn, aus dy AMdr suK Aw invws krdy hn, prmwqmw dw nwm aus dI iqRSnw dI sVn buJw dyNdw hY [1[

(hy BweI! ijs mnu`K au~qy pRRBU jI dieAwvwn huMdy hn, auh) prmwqmw dI BgqI qy ipAwr dy suAwd ivc msq ho ky A`Ty phr prmwqmw dy gux gWdw rihMdw hY, (ies qrHW) auh ^uSI qy ZmI dohW qoN inrlyp rihMdw hY, auh sdw isrjxhwr-pRBU nwl sWJ pweI r`Kdw hY [1[

(hy BweI! pRBU! dI dieAw nwl) ijhVw mnu`K aus pRBU dw hI syvk bx jWdw hY, auh pRBU hI aus ƒ mwieAw dy bMDnW qoN bcw lYNdw hY, aus mnu`K dI swrI jIvn-mrXwdw suc`jI bx jWdI hY [

hy nwnk! AwK—srb-ivAwpk pRBU jI (Awpxy syvk auqy sdw) dieAwvwn rihMdy hn [ pRBU dI dieAwlqw dw mu`l d`isAw nhIN jw skdw [3[1[9[

not:- isrlyK ivc iliKAw hY ‘iqpdy’ (iqMnW bMdW vwly Sbd—bhu-vcn) [ pr ieQy isr& ieho hI ‘iqpqw’ drj hY [

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ਦੁਪਦੇ ਘਰੁ ੨    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਪਤਿਤ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੀਏ ਕਰਿ ਅਪੁਨੇ ਸਗਲ ਕਰਤ ਨਮਸਕਾਰੋ ॥ ਬਰਨੁ ਜਾਤਿ ਕੋਊ ਪੂਛੈ ਨਾਹੀ ਬਾਛਹਿ ਚਰਨ ਰਵਾਰੋ ॥੧॥ ਠਾਕੁਰ ਐਸੋ ਨਾਮੁ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਾਰੋ ॥ ਸਗਲ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕੋ ਧਣੀ ਕਹੀਜੈ ਜਨ ਕੋ ਅੰਗੁ ਨਿਰਾਰੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਨਾਨਕ ਬੁਧਿ ਪਾਈ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਆਧਾਰੋ ॥ ਨਾਮਦੇਉ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨੁ ਕਬੀਰ ਦਾਸਰੋ ਮੁਕਤਿ ਭਇਓ ਚੰਮਿਆਰੋ ॥੨॥੧॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 498}

pdArQ:- piqq—ivkwrW ivc if`gy hoey bMdy [ lIey kir—bxw ley [ brnu—(bRwhmx K`qRI Awidk) vrn [ koaU—koeI BI [ bwCih—cwhuMdy hn, mMgdy hn [ rvwro—DUV [1[

Twkur—hy Twkur! AYso—AjyhI smrQw vwlw [ DxI—mwlk [ khIjY—AKvWdw hY [ jn ko—dws dw [ AMgu—p`K [ inrwro—inrwlw, AnoKw [1[rhwau[

buiD—suc`jI Akl [ AwDwro—Awsrw [ dwsro—inmwxw ijhw dws [ mukiq—ivkwrW qoN ^lwsI [ cMimAwro—rivdws cimAwr [2[

ArQ:- hy mwlk-pRBU! qUM Awpxy syvk dw AnoKw hI p`K krdw hYN, qyrw nwm Ascrj SkqI vwlw hY (qyry nwm dI brkiq nwl qyrw syvk) swrI dunIAw dw mwlk AKvwx l`g pYNdw hY [1[rhwau[

hy BweI! ivkwrW ivc if`gy hoey ijnHW bMidAW ƒ pivqR kr ky prmwqmw Awpxy (dws) bxw lYNdw hY, swrI lukweI auhnW A`gy isr invWdI hY [ koeI nhIN pu`Cdw auhnW dw vrn kyhVw hY auhnW dI jwiq kyhVI hY [ sB lok auhnW dy crnW dI DUV mMgdy hn [1[

hy nwnk! jyhVw mnu`K swD sMgiq ivc Aw ky (suc`jI) Akl pRwpq kr lYNdw hY, prmwqmw dI is&iq-swlwh aus dI izMdgI dw Awsrw bx jWdw hY [ (is&iq-swlwh dI brkiq nwl hI) nwmdyv, iqRlocn, kbIr, rivdws cmwr—hryk (mwieAw dy bMDnW qoN) ^lwsI pRwpq kr igAw [2[1[10[

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਹੈ ਨਾਹੀ ਕੋਊ ਬੂਝਨਹਾਰੋ ਜਾਨੈ ਕਵਨੁ ਭਤਾ ॥ ਸਿਵ ਬਿਰੰਚਿ ਅਰੁ ਸਗਲ ਮੋਨਿ ਜਨ ਗਹਿ ਨ ਸਕਾਹਿ ਗਤਾ ॥੧॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਅਗਮ ਅਗਾਧਿ ਕਥਾ ॥ ਸੁਨੀਐ ਅਵਰ ਅਵਰ ਬਿਧਿ ਬੁਝੀਐ ਬਕਨ ਕਥਨ ਰਹਤਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪੇ ਭਗਤਾ ਆਪਿ ਸੁਆਮੀ ਆਪਨ ਸੰਗਿ ਰਤਾ ॥ ਨਾਨਕ ਕੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ ਹੈ ਪੇਖਿਓ ਜਤ੍ਰ ਕਤਾ ॥੨॥੨॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 498}

pdArQ:- koaU—koeI BI [ bUJnhwro—smJx dI smrQw vwlw [ kvnu—kOx? Bqw—Bwiq, iksm [ ibrMic—bRhmw [ Aru—Aqy [ gih n skwih—PV nhIN skdy [ gqw—giq, hwlq [1[

Agm—AphuMc [ AgwiD—fUMGI [ sunIAY—suixAw jWdw hY [ Avr ibiD—hor hI qrHW [ buJIAY—smiJAw jWdw hY [ rhqw—pry, ibnw [1[rhwau[

Awpy—Awp hI [ sMig—nwl [ rqw—msq [ ko—dw [ jqR kqw—ijQy ikQy, hr QW [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw ikho ijhw hY—ies g`l dI smJ mnu`K dI phuMc qoN pry hY (mnu`KI smJ vwsqy) bhuq hI fUMGI hY [ (aus dy srUp bwry lokW pwsoN) suxIdw kuJ hor hY, qy smJIdw iksy hor qrHW hY, ikauNik (aus dw srUp) d`sx qoN ibAwn krn qoN bwhr hY [1[

hy BweI! koeI BI AYsw mnu`K nhIN hY jyhVw prmwqmw dy shI srUp ƒ smJx dI qwkq r`Kdw hovy [ kOx jwx skdw hY ik auh ikho ijhw hY? iSv, bRhmw Aqy hor swry irSI munI BI aus prmwqmw dy srUp ƒ smJ nhIN skdy [1[

hy BweI! prmwqmw Awp hI (Awpxw) Bgq hY, Awp hI mwlk hY, Awp hI Awpxy nwl msq hY (ikauNik, hy BweI!) nwnk dw prmwqmw swry hI sMswr ivc ivAwpk hY, (nwnk ny) aus ƒ hr QW v`sdw vyiKAw hY [2[2[11[

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮਤਾ ਮਸੂਰਤਿ ਅਵਰ ਸਿਆਨਪ ਜਨ ਕਉ ਕਛੂ ਨ ਆਇਓ ॥ ਜਹ ਜਹ ਅਉਸਰੁ ਆਇ ਬਨਿਓ ਹੈ ਤਹਾ ਤਹਾ ਹਰਿ ਧਿਆਇਓ ॥੧॥ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਬਿਰਦਾਇਓ ॥ ਕਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ ਬਾਰਿਕ ਕੀ ਨਿਆਈ ਜਨ ਕਉ ਲਾਡ ਲਡਾਇਓ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮ ਕਰਮ ਧਰਮ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਜਨਿ ਗਾਇਓ ॥ ਸਰਨਿ ਪਰਿਓ ਨਾਨਕ ਠਾਕੁਰ ਕੀ ਅਭੈ ਦਾਨੁ ਸੁਖੁ ਪਾਇਓ ॥੨॥੩॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 498}

pdArQ:- mqw—slwh [ msUriq—mSvrw [ Avr—hor [ jn—dws, syvk [ jh jh—ij`Qy ij`Qy [ Aausru—smw, mOkw [1[

pRB ko ibrdwieE—prmwqmw dw mu`F-kdImW dw suBwau [ Bgiq vClu—BgqI (krn vwilAW) dw ipAwrw [ pRiqpwl—pwlxw, rwKI [ bwirk—bwlk, b`cw [ inAweI—vWg [ kau—ƒ [1[rhwau[

sMjm—ieMidRAW ƒ v`s krn dy jqn [ jp—(dyviqAW ƒ pRsMn krn vwsqy ^ws mMqRW dy) jwp [ qp—DUxIAW qpwxIAW [ krm Drm—(SwsqRW Anuswr imQy hoey) Dwrimk kMm [ jin—jn ny, syvk ny [ ABY dwnu—inrBYqw dI dwiq [2[

ArQ:- hy BweI! prmwqmw dw mu`F-kdImW dw suBwau hY ik auh BgqI (krn vwilAW) dw ipAwrw hY [ auh (sBnW dI) b`icAW vWg pwlxw krdw hY, qy Awpxy syvk ƒ lwf lfWdw hY [1[rhwau[

hy BweI! prmwqmw dy syvk ƒ koeI slwh mSvrw, koeI hor isAwxp dI g`l—ieh kuJ BI nhIN AhuVdw [ ij`Qy ij`Qy (koeI AOiKAweI dw) mOkw Aw bxdw hY, au~Qy au~Qy (prmwqmw dw syvk) prmwqmw dw hI iDAwn Drdw hY [1[

hy BweI! prmwqmw dy syvk ny (sdw) prmwqmw dI is&iq-swlwh dw hI gIq gwieAw hY, (syvk vwsqy ieh is&q-swlwh hI) jp qp hY, sMjm hY, qy (imQy hoey) Dwrimk krm hY [ hy nwnk! prmwqmw dw syvk prmwqmw dI hI srn ipAw rihMdw hY, (pRBU dy dr qoN hI auh) infrqw dI dwiq pRwpq krdw hY, Awqmk Awnµd hwsl krdw hY [2[3[12[

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਆਰਾਧਹੁ ਪਿਆਰੋ ਨਿਮਖ ਨ ਕੀਜੈ ਢੀਲਾ ॥ ਸੰਤ ਸੇਵਾ ਕਰਿ ਭਾਵਨੀ ਲਾਈਐ ਤਿਆਗਿ ਮਾਨੁ ਹਾਠੀਲਾ ॥੧॥ ਮੋਹਨੁ ਪ੍ਰਾਨ ਮਾਨ ਰਾਗੀਲਾ ॥ ਬਾਸਿ ਰਹਿਓ ਹੀਅਰੇ ਕੈ ਸੰਗੇ ਪੇਖਿ ਮੋਹਿਓ ਮਨੁ ਲੀਲਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਿਸੁ ਸਿਮਰਤ ਮਨਿ ਹੋਤ ਅਨੰਦਾ ਉਤਰੈ ਮਨਹੁ ਜੰਗੀਲਾ ॥ ਮਿਲਬੇ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਬਰਨਿ ਨ ਸਾਕਉ ਨਾਨਕ ਪਰੈ ਪਰੀਲਾ ॥੨॥੪॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 498}

pdArQ:- ipAwro—ipAwry (hrI) ƒ [ inmK— {inmy—} A`K Jmkx ijqnw smw [ FIlw—iF`l [ sMq—gurU [ kir—kr ky [ BwvnI—srDw [ lweIAY—bxwxI cwhIdI hY [ iqAwig—iqAwg ky [ hwTIlw—hT [1[

mohnu—suMdr pRBU [ pRwn mwn—ijMd dw &^r [ rwgIlw—rMgIlw, sdw iKVy suBwv vwlw [ hIAry kY sMgy—(myry) ihrdy dy nwl [ hIArw—ihrdw [ pyiK—vyK ky [ lIlw—kOqk [1[rhwau[

min—mn ivc {l&z ‘mnu’ Aqy ‘min’ dw &rk vyKo} [ mnhu—mn qoN [ jMgIlw—jMgwl, mYl [ imlby kI—(aus prmwqmw ƒ) imlx dI [ mihmw—vifAweI [ swkau—swkauN [2[

ArQ:- hy BweI! suMdr hrI sdw iKVy suBwv vwlw hY, myrI ijMd dw mwx hY [ auh suMdr hrI (sdw) myry ihrdy nwl v`s irhw hY, myrw mn aus dy kOqk vyK vyK ky msq ho irhw hY [1[rhwau[

hy BweI! aus ipAwry hrI ƒ idn rwq hr vyly ismrdy irhw kro, A`K dy Jmkx ijqny smy leI BI (ies kMm qoN) iF`l nhIN krnI cwhIdI [ (hy BweI! Awpxy mn ivcoN) AhMkwr qy hT iqAwg ky, gurU dI d`sI syvw kr ky, (prmwqmw dy crnW ivc) srDw bxwxI cwhIdI hY [1[

hy nwnk! (AwK—hy BweI!) ijs prmwqmw dw ismrn kridAW mn ivc Awnµd pYdw huMdw hY, qy mn ivcoN (ivkwrW dI) mYl lih jWdI hY, aus dy crnW ivc juVn dI vifAweI mYN ibAwn nhIN kr skdw, vifAweI pry qoN pry hY (pwrlw bMnw nhIN l`B skdw) [2[4[13[

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਮੁਨਿ ਜੋਗੀ ਸਾਸਤ੍ਰਗਿ ਕਹਾਵਤ ਸਭ ਕੀਨ੍ਹ੍ਹੇ ਬਸਿ ਅਪਨਹੀ ॥ ਤੀਨਿ ਦੇਵ ਅਰੁ ਕੋੜਿ ਤੇਤੀਸਾ ਤਿਨ ਕੀ ਹੈਰਤਿ ਕਛੁ ਨ ਰਹੀ ॥੧॥ ਬਲਵੰਤਿ ਬਿਆਪਿ ਰਹੀ ਸਭ ਮਹੀ ॥ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਨਸਿ ਕੋਊ ਮਰਮਾ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਲਹੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੀਤਿ ਜੀਤਿ ਜੀਤੇ ਸਭਿ ਥਾਨਾ ਸਗਲ ਭਵਨ ਲਪਟਹੀ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਾਧ ਤੇ ਭਾਗੀ ਹੋਇ ਚੇਰੀ ਚਰਨ ਗਹੀ ॥੨॥੫॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 498-499}

pdArQ:- muin—smwDI lw ky cu`p itky rihx vwly [ jogI—jog-A`iBAws krn vwly [ swsqRig— {_wÔ><} SwsqrW dy jwxn vwly [ khwvq—AKvWdy hn [ bis—v`s ivc [ kIn@y—kIqy hn [ qIin dyv—bRhmw, ivSƒ, iSv [ Aru—Aqy [ koiV—kRoV [ hYriq—hYrwngI [1[

blvMiq—blvqI mwieAw, pRbl mwieAw [ ibAwip rhI—Awpxw zor pw rhI hY [ mhI—DrqI [ mrmw—Byq [ Avru—hor [ qy—qoN [ lhI—l`iBAw [1[rhwau[

jIiq jIiq jIqy—sdw qoN ij`qdI Aw rhI hY {vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} siB—swry [ lpthI—cMbVI hoeI hY [ swD qy—gurU pwsoN [ hoie cyrI—dwsI bx ky [ ghI—PVdI hY [2[

ArQ:- hy BweI! pRbl mwieAw swrI DrqI au~qy Awpxw zor pw rhI hY, koeI hor mnu`K (ies qoN bcx dw) Byq nhIN jwxdw [ (ieh Byq) gurU dI ikrpw nwl l`Bdw hY [1[rhwau[

koeI Awpxy Awp ƒ munI AKvWdy hn, koeI jogI AKvWdy hn, koeI SwsqR-vyqw AKvWdy hn—iehnW sBnW ƒ (pRbl mwieAw ny) Awpxy v`s ivc kIqw hoieAw hY [ (bRhmw, ivSƒ, iSv ieh v`fy) iqMn dyvqy Aqy (bwkI dy) qyqI kRoV dyvqy—(mwieAw dw ieqnw bl vyK ky) iehnW sBnW dI hYrwngI dI koeI h`d nwh rih geI [1[

hy BweI! ieh pRRbl mwieAw sdw qoN swry QW ij`qdI Aw rhI hY, ieh swry BvnW (dy jIvW) ƒ cMbVI hoeI hY [ hy nwnk! AwK—ieh pRbl mwieAw gurU pwsoN pry B`jI hY, (gurU dI) dwsI bx ky (gurU dy) crn PVdI hY [2[5[14[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh