ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 484

ਆਸਾ ॥ ਮੇਰੀ ਬਹੁਰੀਆ ਕੋ ਧਨੀਆ ਨਾਉ ॥ ਲੇ ਰਾਖਿਓ ਰਾਮ ਜਨੀਆ ਨਾਉ ॥੧॥ ਇਨ੍ਹ੍ਹ ਮੁੰਡੀਅਨ ਮੇਰਾ ਘਰੁ ਧੁੰਧਰਾਵਾ ॥ ਬਿਟਵਹਿ ਰਾਮ ਰਮਊਆ ਲਾਵਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰ ਸੁਨਹੁ ਮੇਰੀ ਮਾਈ ॥ ਇਨ੍ਹ੍ਹ ਮੁੰਡੀਅਨ ਮੇਰੀ ਜਾਤਿ ਗਵਾਈ ॥੨॥੩॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 484}

not:- ies Sbd dy ArQ krn dy sMbMD ivc keI ivdvwn s`jx ieauN ilKdy hn:

(1) ies Sbd dIAW pihlIAW cwr qukW kbIr jI dI mW v`loN hn ipClIAW do kbIr jI vloN au~qr hY [ pUrb ivc TwkrW nwl ivAwhIAW hoeIAW mMdrW ivc rihMdIAW iesqRIAW ƒ rwm-jnIAW kihMdy hn; ieh iesqRIAW vysvw dw hI kMm krdIAW hn [ swDU qW kbIr jI dI vhutI ƒ ‘rwm-jnIAw’ ArQwq BgqxI kih ky bulWdy sn, pr kbIr jI dI mW ‘rwm jnIAw’ dw dUjw ArQ smJ ky du`KI huMdI sI [

(2) jo qbdIlI Gr ivc Aw geI, auh kbIr jI dI mwqw ƒ psMd nhIN [

sRI gurU gRMQ swihb jI dI bwxI murdw rUhW ƒ muV ijvwaux leI smr`Q hY [ jIaUNdy lok hI hornW ƒ ijvwl skdy hn qy “jIvqy kau jIvqw imlY” dy hukm-Anuswr jIaUNidAW dI bwxI ivc jIaUNidAW dI hI bwxI rl skdI hY [ kbIr jI dI mW dI aucwrI hoeI iksy kivqw ƒ iehnW hMs-aufwrIAW ivc ikqy QW nhIN sI iml skdI [ Blw k`cIAW g`lW dw ie`Qy kIh kMm? so, ies Sbd ivc kbIr jI qoN ibnw iksy hor dy bol nhIN ho skdy [

ie`k g`l hor BI socx vwlI hY [ kbIr jI dI vhutI dw nwm ‘loeI’ sI [ pr ieh ‘DnIAw’ kOx Aw geI? kI kbIr jI dIAW do vhutIAW sn? jdoN ies DuroN AweI bwxI ƒ swKIAW dy Awsry smJx qy Aw itkIey, qW iPr keI khwxIAW bxn l`g pYNdIAW hn [ sMn 1924 dw izkr hY [ mYN qdoN SRomxI gurduAwrw pRbMDk kmytI ivc mIq skqR sW [ AMimRqsr Sihr ivc v`sdy iek purwxy guris`K pRcwrk nwl myrI sWJ bx geI [ auh cMgy ivdvwn s`jx sn [ iek idn mYƒ auh kihx lgy ik kbIr jI ny do ivAwh kIqy sn, pihlI bdSkl qy kul`CxI sI, aus ƒ auhnW qlwk dy id`qw sI [ mYN ies ivdvwn s`jx jI dy mUMh vl q`kx lg ipAw; auhnW J`t ieh Sbd suxwieAw:

pihlI krUip kujwiq kulKnI swhurY pyeIAY burI ]......

lhurI sMig BeI Ab myrY jyTI Aauru DirE ]32]

ies Sbd nµ: 33 ivc vrqy hoey l&z ‘mweI, ibtvih, bhurIAw’ ƒ pVH ky iKAwl bx igAw hY ik kbIr dI mW l&z ‘rwm jnIAw’ qoN gu`sy ho rhI hY [ pr l&z ‘mweI’ qW gurU gRMQ swihb dy keI SbdW ivc AwieAw hY Aqy ipAwr qy ibrhoN dy vlvly dI toh d`sdw hY [ huxy hI Sbd nµ: 31 ivc AsI kbIr jI dw Awpxy vwsqy vriqAw hoieAw l&z ‘bhurIAw’ pVH Awey hW [

‘hir myro ipru, hau hir kI bhurIAw [’

kbIr jI dI ies Awpxy mUMhoN aucwrI hoeI gvwhI dy huMidAW iksy hor khwxI dI loV nhIN pYNdI; kbIr jI dI mW dy ieh bol aucwry &rz kr ky l&z ‘bhurIAw’ dw ArQ ‘ƒh’ krn dI BI zrUrq nhIN, ikauNik aus dw nwm ‘loeI’ sI, DnIAw nhIN [

pdArQ:- bhurIAw—AM\wx vhutI, myrI AM\wx ijMd-rUp vhutI [ ko—dw [ DnIAw—Dn vwlI, Dn nwl ipAwr krn vwlI, mwieAw nwl moh krn vwlI [ ly—lY ky, Awpxy Asr hyT ilAw ky [ rwm jnIAw—rwm dI dwsI, prmwqmw dI BgqxI [1[

ien@—(l&z ‘n’ dy hyT A`Dw ‘h’ hY) [ muMfIAn—swDUAW ny, sq-sMgIAW ny [ myrw Gru—auh Gr ijs ivc myrI ‘DnIAw’ rihMdI sI, auh ihrdw rUp Gr ijs ivc mwieAw nwl moh krn vwlI ijMd rihMdI sI [ DuMDrwvw—DuMD vwlw kr id`qw hY, aujwV id`qw hY, im`tI ivc imlw id`qw hY, nws kr id`qw hY [ (ibtvih—myry AM\wx byty ƒ, myry AM\wx bwl ƒ, myry AM\wxy mn ƒ [ {not:- l&z ‘bytw’ Aqy ‘ibtvw’ ivc &rk hY [ ‘ibtvw’ dw ArQ hY ‘AM\wx bytw’} [ gurU nwnk swihb ny BI ‘mn’ ƒ ‘bwlk’ AwiKAw hY; ijvyN:

‘rwjw bwlku, ngrI kwcI, dustw nwil ipAwro [’ {bsMq m: 1

bwlku—mn-bwlk [ rmaUAw—rwm ismrn dI bwx [ lwvw—lwieAw, lw id`qw [1[rhwau[

jwiq—nIvIN jwq [ gvweI—mukw id`qI hY [2[

ArQ:- myrI ijMdVI-rUp vhutI pihlW Dn dI ipAwrI AKvWdI sI, (Bwv, myrI ijMd pihlW mwieAw nwl ipAwr kirAw krdI sI) [ (myry sq-sMgIAW ny ies ijMd ƒ) Awpxy Asr hyT ilAw ky ies dw nwm rwmdwsI r`K id`qw (Bwv, ies ijMd ƒ prmwqmw dI dwsI AKvwaux-jog bxw id`qw) [1[

iehnW sq-sMgIAW ny myrw (auh) Gr aujwV id`qw hY (ijs ivc mwieAw nwl moh krn vwlI ijMd rihMdI sI), (ikauNik hux iehnW) myry AM\wxy mn ƒ prmwqmw dy ismrn dI cytk lw id`qI hY [1[rhwau[

kbIr AwKdw hY—hy myrI mW! sux, iehnW sq-sMgIAW ny myrI (nIvIN) jwq (BI) mukw id`qI hY (hux lok mYƒ SUdr jwx ky auh SUdrW vwlw slUk nhIN krdy) [2[3[33[

ਆਸਾ ॥ ਰਹੁ ਰਹੁ ਰੀ ਬਹੁਰੀਆ ਘੂੰਘਟੁ ਜਿਨਿ ਕਾਢੈ ॥ ਅੰਤ ਕੀ ਬਾਰ ਲਹੈਗੀ ਨ ਆਢੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਘੂੰਘਟੁ ਕਾਢਿ ਗਈ ਤੇਰੀ ਆਗੈ ॥ ਉਨ ਕੀ ਗੈਲਿ ਤੋਹਿ ਜਿਨਿ ਲਾਗੈ ॥੧॥ ਘੂੰਘਟ ਕਾਢੇ ਕੀ ਇਹੈ ਬਡਾਈ ॥ ਦਿਨ ਦਸ ਪਾਂਚ ਬਹੂ ਭਲੇ ਆਈ ॥੨॥ ਘੂੰਘਟੁ ਤੇਰੋ ਤਉ ਪਰਿ ਸਾਚੈ ॥ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ਕੂਦਹਿ ਅਰੁ ਨਾਚੈ ॥੩॥ ਕਹਤ ਕਬੀਰ ਬਹੂ ਤਬ ਜੀਤੈ ॥ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਜਨਮੁ ਬਿਤੀਤੈ ॥੪॥੧॥੩੪॥ {ਪੰਨਾ 484}

not:- ijvyN ipCly Sbd ivc swfy keI ivdvwn kbIr jI dI mW ƒ AwpxI ƒh vwsqy klpdI d`s rhy hn, iqvyN ie`Qy kbIr jI Awp AwpxI ƒh dy GuMf k`Fx qy nwrwz huMdy d`sy jw rhy hn [ AsI l&z ‘bhurIAw’ dw ArQ krn leI kbIr jI dy Awpxy hI Sbd nµ: 31 dw Awsrw lvWgy [

pdArQ:- rhu—b`s kr, Tihr [ rI bhurIAw—hy myrI ijMd-rUp vhutI! ijin—mqW, nwh [ ijin kwFY—mqW k`Fy, nwh k`F [ GUMGtu—GuMf, Ksm koloN GuMf, Ksm-pRBU vloN prdw [ AMq kI bwr—AMq vyly, ieh jIvn ^qm hoieAW [ lhYgI n AwFY—A`DI dmVI BI qYƒ nhIN imlxI, qyrw mu`l A`DI dmVI BI nhIN pYxw, qyrw swrw jIvn AjweIN cilAw jwiegw [1[rhwau[

aun kI—auhnW dI {not:- l&z ‘aun’ d`sdw hY ik ies qoN pihlI quk ivc iksy ie`k dw izkr nhIN hY, bhuqIAW dw izkr hY [ ies quk ivcoN kbIr jI dy pu`qr dI iksy dUjI vhutI dw i^Awl bxwauxw au~kw hI Zlq hY} [ gYil—vwdI, Awdq [ qoih—qYƒ [ ijin lwgY—mqW l`g jwey, ikqy pY nwh jwey [ AwgY—qYQoN pihlW [ qyrI—qyrI m`q vwlIAW keI ijMdW [ GUMGt kwiF—Ksm-pRBU vloN GuMf k`F ky, Ksm-pRBU ƒ ivswr ivswr ky [1[

bfweI—vifAweI, mwx, &^r, ie`zq, lokW ivc ie`zq [ idn ds pWc—pMj ds idnW leI hI [ bhU—ieh ijMd-vhutI, ieh jIv-iesqRI, ieh jIv [2[

qau pir—qdoN hI [ kUdih nwcY—(hy ijMdy)—jy qUM ku`dyN qy n`cyN, jy qyry AMdr auqSwh pYdw hovy, jy qyry AMdr iKVwau pYdw hovy [3[

bhU—ijMd vhutI [4[

ArQ:- hy myrI AM\wx ijMdy! hux b`s kr, pRBU-pqI vloN GuMf k`Fxw C`f dyh, (jy swrI aumr pRBU nwloN qyrI iv`Q hI rhI, qW) qyrw swrw jIvn AjweIN cilAw jwiegw (ies jIvn dw Aw^r A`DI dmVI BI mu`l nhIN pYxw) [1[rhwau[

qYQoN pihlW (ies jgq ivc keI ijMd-vhutIAW pRBU vloN) GuMf k`F ky qur geIAW, (vyKIN!) ikqy auhnW vwlI vwdI qYƒ nwh pY jwey [1[

(pRBU-pqI vloN) GuMf k`iFAW (qy mwieAw nwl pRIq joiVAW, ies jgq ivc lokW vloN) pMj ds idn leI ieqnI ku Suhrq hI imldI hY ik ieh ijMd-vhutI cMgI AweI (Bwv, lok ieqnw ku hI AwKdy hn ik Plwxw bMdw cMgw kmwaU jMimAw; b`s! mr igAw qy g`l Bu`l geI) [2[

(pr, hy ijMdy! ieh qW sI JUTw GuMf jo qUM pRBU-pqI vloN k`FI r`iKAw, qy cwr idn jgq ivc mwieAw kmwx dI Suhrq K`tI), qyrw s`cw GuMf qdoN hI ho skdw hY jy (mwieAw dy moh vloN mUMh lukw ky) pRBU dy gux gwvyN, pRBU dI is&iq-swlwh dw hulwrw qyry AMdr au~Ty [3[

kbIr AwKdw hY—ijMd-vhutI qdoN hI mnu`K-jnm dI bwzI ij`qdI hY jy ies dI swrI aumr pRBU dI is&iq-swlwh kridAW guzry [4[1[34[

ਆਸਾ ॥ ਕਰਵਤੁ ਭਲਾ ਨ ਕਰਵਟ ਤੇਰੀ ॥ ਲਾਗੁ ਗਲੇ ਸੁਨੁ ਬਿਨਤੀ ਮੇਰੀ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਮੁਖੁ ਫੇਰਿ ਪਿਆਰੇ ॥ ਕਰਵਟੁ ਦੇ ਮੋ ਕਉ ਕਾਹੇ ਕਉ ਮਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਉ ਤਨੁ ਚੀਰਹਿ ਅੰਗੁ ਨ ਮੋਰਉ ॥ ਪਿੰਡੁ ਪਰੈ ਤਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਤੋਰਉ ॥੨॥ ਹਮ ਤੁਮ ਬੀਚੁ ਭਇਓ ਨਹੀ ਕੋਈ ॥ ਤੁਮਹਿ ਸੁ ਕੰਤ ਨਾਰਿ ਹਮ ਸੋਈ ॥੩॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਲੋਈ ॥ ਅਬ ਤੁਮਰੀ ਪਰਤੀਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥੪॥੨॥੩੫॥ {ਪੰਨਾ 484}

not:- ies Sbd dw ArQ krn l`igAW ivdvwn s`jx Awm qOr qy iek AjIb ijhI khwxI ieauN ilK rhy hn:

(1) kbIr jI dy GroN mweI loeI pihlW qW iehnW qbdIlIAW dy ivruD AVI rhI, iPr iKmw mMgdI hY, pr kbIr jI nrwz hI rihMdy hn qy kihMdy hn ik hux qyry au~qy ieqbwr nhIN irhw [

(2) loeI dy iksy sMq dI pRSwd nwl syvw n krn qy kbIr jI rMj ho ky bih gey [ loeI ny ieh bynqI kIqI; ipClIAW do qukW kbIr jI dIAW hn, bwkI loeI jI dIAW [

sRI gurU gRMQ swihb jI dI bwxI is`K dy jIvn dI QMmHI hY [ ieh AYsy Awqmk vlvly hn, jo hryk is`K dy AMdr au~Txy zrUrI hn [ ie`Qy iksy AYsIAW ho bIqIAW g`lW dw izkr nhIN, jo hux swfy jIvn ivc nhIN vwpr skdIAW jW nhIN vwprnIAW cwhIdIAW [ bwxI ivc jIvn dy auh qrMg qy auh inXm id`qy hn, jo, jd qk jgq bixAw rhygw ienswnI jIvn auqy Fukdy rihxgy, qy hnyry ivc qurdy jIvW ƒ shI rwh d`sdy rihxgy [ jy koeI Sbd AYs vyly mnu`Kw-jIvn ivc TIk PbvW nhIN jwpdw, qW aus dy ArQ krn vyly koeI bIqI khwxI joV ky Gr pUrw nhIN kIqw jw skygw [ pUrn SrDw vwly is`K dy AMdr ieh i^Awl au~Txw kudrqI hY ik AYs vyly ieh Sbd mYƒ kIh cwnx dy irhw hY [

ies au~pr-id`qI khwxI ivcoN ie`ko g`l prq`K id`sdI hY ik loeI au~qy auhnW dy pqI Bgq kbIr jI gu`sy ho gey, mweI loeI ny mnwx leI bVy qrly ley, pr kbIr jI nwh hI mMny [ GrW ivc, kihMdy hn, BWfy BI Tihk pYNdy hn; koeI ivrlw hI Gr hovygw ij`Qy vhutI Ksm kdy BI Awpo ivc nrwz nwh huMdy hox [ qW, kI ies Sbd ny iehI swfI AgvweI krnI hY, ik jy, iek vwrI vhutI au~qy gu`sy ho pey, auh ivcwrI peI qrly kry AsW aus au~qy muV ieqbwr krnw hI nhIN? qW iPr, Aijhy GrW dI v`soN ikho ijhI bx jwiegI?

is`K Drm dy ieiqhws ivc Ajy qk ikqy ieh g`l ilKI nhIN imldI ik siqgurU jI ny mweI loeI ƒ BgqW dI SRyxI ivc Swml kr ilAw sI [ qW iPr, mweI loeI dI koeI kivqw bwxI dw drjw nhIN r`K skdI sI [ ijs iesqRI au~qy aus dw Awpxw hI pqI bypRqIqI zwhr kr irhw d`isAw jWdw hY, aus dy l&z r`bI-joq dy ^zwny sRI gurU gRMQ swihb ivc drj nhIN sn ho skdy [

iksy BI Sbd ƒ smJx leI swKIAW dw Awsrw lYxw keI vwrI kurwhy pw skdw hY, ijvyN ik ies Sbd bwry prq`K id`s irhw hY [ Asl ivc ie`Qy koeI BI JgVw kbIr jI dw mweI loeI nwl nhIN ho irhw [ kbIr jI ny l&z ‘loeI’ hor BI keI SbdW ivc vriqAw hY, pr hr QW aus ƒ ‘mweI loeI’ smJxw BwrI Bu`l hY [ ies Sbd ivc vriqAw l&z ‘loeI’ iksy znwnI vwsqy hY jW iksy ‘puilMg pdwrQ’ bwry, ieh inrnw l&z ‘ry’ qoN ho irhw hY [ ‘ry’ sdw hI puilMg vwsqy huMdw hY, qy, ‘rI’ iesqRI-ilMg vwsqy [ ijvyN:

ry—puilMg vwsqy:

(1) “ry nr grB kuMfl jb AwCq......[ ”

(2) “kwhy ry nr grbu krqu hhu......[”

(3) “ry nr kwhy pporhu dyhI......[”

(4) “khq kbIru sunhu ry loeI Brim n BUlhu koeI [ ikAw kWsI ikAw aUKru mghru rwmu irdY jau hoeI [” {DnwsrI kbIr jI

(5) “lµkw sw kotu smuMd sI KweI.......[ khq kbIr sunhu ry loeI [ rwm nwm ibnu mukiq n hoeI [5[8[” {Awsw

‘rI’—iesqRI-vwsqy:

(1) rhu rhu rI bhurIAw GUMGtu ijin kwFY......[34[ {Awsw kbIr jI

(2) gwau gwau rI dulhnI mMglcwrw......[2[4[ {Awsw kbIr jI

(3) ArI bweI goibMd nwmu miq bIsrY......[2[ {gUjrI iqRlocn jI

(4) rI bweI byFI dyxu nw jweI......[  {soriT nwmdyv jI

siqgurU nwnk dyv jI ny BI l&z ‘loeI’ AwpxI bwxI ivc vriqAw hY, qy ies dw ArQ hY ‘jgq’;

jo dIsY so Awpy Awip ] Awip aupwie Awpy Gt Qwip ] Awip Agocru DMDY “loeI” ] jog jugiq jgjIvnu soeI ]15]

loeI—jgq [  {rwmklI mhlw 1 d`KxI, EAMkwr

pdArQ:- krvqu— {Skt. kvL>} Awrw [ krvt—ip`T [1[

hau vwrI—mYN qYQoN sdky [ ipAwry—hy ipAwry pRBU [1[rhwau[

AMgu—srIr [ n morau—mYN ipCWh nwh htwvWgw, mYN nhIN moVWgw [ ipMfu prY—jy myrw srIr Fih BI peygw, jy srIr nws BI ho jwiegw [2[

bIcu—iv`Q [ qumih—qUM hI [ soeI—auhI [3[

ry loeI—hy lok! hy jgq! hy dunIAw dy moh! [4[

ArQ:- hy ipAwry pRBU! mYN qYQoN kurbwn! myry v`l q`k; mYƒ ip`T dy ky ikauN mwr irhw hYN? (Bwv, jy qUM myry au~qy imhr dI nzr nwh kryN, qW mYN jIaU nhIN skdw) [1[rhwau[

dwqw! qyry ip`T dyx nwloN mYƒ (srIr au~qy) Awrw shwr lYxw cMgw hY (Bwv, Awry nwl srIr icrwx ivc ieqnI pIV nhIN, ijqnI qyrI imhr dI ingwh qoN vWjy rihx ivc hY); (hy s`jx pRBU!) myrI ArjoeI sux, qy myry gl l`g (Bwv, qyrI Xwd myry gl dw hwr bxI rhy) [1[

hy pRBU! jy myrw srIr cIr dyvyN qW BI mYN (ies ƒ bcwx dI ^wqr) ipCWh nhIN htwvWgw; ieh srIr nws ho jwx qy BI mYN qyry nwloN ipAwr nhIN qoVnw [2[

hy ipAwry! myry qyry ivc koeI iv`Q nhIN hY, qUM auhI pRBU-Ksm hYN qy mYN jIv-iesqRI qyrI nwr hW [3[

(ieh iv`Q puAwaux vwlw cMdrw jgq dw moh sI, so,) kbIr AwKdw hY—sux, hy jgq! (hy jgq dy moh!) hux kdy mYN qyrw ieqbwr nhIN krWgw (hy moh! hux mYN qyry jwl ivc nhIN PsWgw, qUM hI mYƒ myry pqI-pRBU qoN ivCoVdw hYN) [4[2[35[

Sbd dw Bwv:- jgq dw moh jIv ƒ pRBU nwloN ivCoVdw hY, ies qoN bcx leI sdw pRBU dy dr qy Ardws krnI zrUrI hY [35[

ਆਸਾ ॥ ਕੋਰੀ ਕੋ ਕਾਹੂ ਮਰਮੁ ਨ ਜਾਨਾਂ ॥ ਸਭੁ ਜਗੁ ਆਨਿ ਤਨਾਇਓ ਤਾਨਾਂ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਬ ਤੁਮ ਸੁਨਿ ਲੇ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਾਂ ॥ ਤਬ ਹਮ ਇਤਨਕੁ ਪਸਰਿਓ ਤਾਨਾਂ ॥੧॥ ਧਰਨਿ ਅਕਾਸ ਕੀ ਕਰਗਹ ਬਨਾਈ ॥ ਚੰਦੁ ਸੂਰਜੁ ਦੁਇ ਸਾਥ ਚਲਾਈ ॥੨॥ ਪਾਈ ਜੋਰਿ ਬਾਤ ਇਕ ਕੀਨੀ ਤਹ ਤਾਂਤੀ ਮਨੁ ਮਾਨਾਂ ॥ ਜੋਲਾਹੇ ਘਰੁ ਅਪਨਾ ਚੀਨ੍ਹ੍ਹਾਂ ਘਟ ਹੀ ਰਾਮੁ ਪਛਾਨਾਂ ॥੩॥ ਕਹਤੁ ਕਬੀਰੁ ਕਾਰਗਹ ਤੋਰੀ ॥ ਸੂਤੈ ਸੂਤ ਮਿਲਾਏ ਕੋਰੀ ॥੪॥੩॥੩੬॥ {ਪੰਨਾ 484}

not:- kbIr jI bnwrs dy rihx vwly sn, jwq dy julwh [ bRwhmx dI nzr ivc auh iek SUdr sn, ijs ƒ SwsqR Bjn krn dI AwigAw nhIN dyNdy [ iPr, auh lok qW fu`by pey mUrqI pUjw-ivc, qy kbIr jI hir-ismrn dI mOj ivc mgn [ auhnW ƒ ieh g`l ikvyN Bwvy? auhnW leI ieh kudrqI sI ik kbIr jI ƒ ‘julwh, julwh’ AwK AwK ky Awpxy idl dw swV k`Fx [ kbIr jI iehnW dI ies n&rq ƒ m^ol krdy hn ik iek`lw mYN hI julwh nhIN, prmwqmw BI julwh hI hY [ vyKo rivdws jI dw Sbd soriT rwg ivc—“cmrtw gwiT n jneI” [

pdArQ:- korI—julwh [ ko—dw [ mrmu—Byq [ kwhU—iksy ny [ Awin—ilAw ky, pYdw kr ky [1[rhwau[

jb—ijqnw icr [ suin ly—sux ley [ qb—aunw icr [ psirE—qx ilAw [1[

Drin—DrqI [ krgh—kMGI, k`pVw auxn vyly jo AgWh ipCWh krdI hY, ies ƒ julwh vwrI vwrI hryk h`Q ivc r`Kdw hY [ swQ—julwhy dIAW nwlW [2[

pweI joir—paUieAW dI joVI ijnHW au~qy dovyN pYr r`K ky julwh vwro-vwrI hryk pYr ƒ d`b ky k`pVw auxdw hY [ bwq iek—ieh jgq-Kyf [ qh—aus julwhy ivc [ qWqI—julwh [ qWqI mnu—(mYN) julwhy dw mn [ Gru—srUp [ cIn@w—pCwx ilAw hY [ Gt hI—Git hI, ihrdy ivc hI [3[

kwrgh—(jgq-rUp) kMGI [ qorI—qoV id`qI, qoV dyNdw hY [ sUqY—sUqr ivc [4[

ArQ:- (hy pMifq jI!) ijqnw icr qusI vyd purwx suxdy rhy, mYN auqnw icr QoVHw ijhw qwxw qx ilAw (Bwv, qusI vyd purwnW dy pwTI hox dw mwx krdy ho, pr qusW ies iv`idAw ƒ ausy qrHW rozI leI vriqAw hY ijvyN mYN qwxw qxn qy kMm ƒ vrqdw hW, dohW ivc koeI &rk nwh ipAw pr iPr ivdvwn hox dw Aqy bRwhmx hox dw mwx kUVw hI hY) [1[

(qusI swry mYƒ ‘julwh julwh’ AwK ky CuitAwaux dy jqn krdy ho, pr quhwƒ pqw nhIN ik prmwqmw BI julwh hI hY) qusW iksy ny aus julwh dw Byq nhIN pwieAw, ijs ny ieh swrw jgq pYdw kr ky (mwno) qwxw qx id`qw hY [1[rhwau[

(aus pRBU-julwh ny) DrqI qy AkwS dI kMGI bxw id`qI hY, cMd Aqy sUrj ƒ auh (aus kMGI dy nwl) nwlW bxw ky vrq irhw hY [2[

julwhy dy paUieAW dI joVI aus julwh-pRBU ny (jgq dI jnm-mrn dI) Kyf rc id`qI hY, mYN julwhy dw mn aus julwh-pRBU ivc itk igAw hY, ijs ny ieh Kyf rcI hY [ mYN julwh ny (aus julwh-pRBU dy crnW ivc juV ky) Awpxw hI Gr l`B ilAw hY, qy mYN Awpxy ihrdy ivc hI aus prmwqmw ƒ (bYTw) pCwx ilAw hY [3[

kbIr AwKdw hY—jdoN auh julwh (ies jgq-) kMGI ƒ qoV dyNdw hY qW sUqr ivc sUqr rlw dyNdw hY (Bwv, swry jgq ƒ Awpxy ivc imlw lYNdw hY) [4[3[36[

ਆਸਾ ॥ ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਜੇ ਤੀਰਥ ਨਾਵੈ ਤਿਸੁ ਬੈਕੁੰਠ ਨ ਜਾਨਾਂ ॥ ਲੋਕ ਪਤੀਣੇ ਕਛੂ ਨ ਹੋਵੈ ਨਾਹੀ ਰਾਮੁ ਅਯਾਨਾ ॥੧॥ ਪੂਜਹੁ ਰਾਮੁ ਏਕੁ ਹੀ ਦੇਵਾ ॥ ਸਾਚਾ ਨਾਵਣੁ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਲ ਕੈ ਮਜਨਿ ਜੇ ਗਤਿ ਹੋਵੈ ਨਿਤ ਨਿਤ ਮੇਂਡੁਕ ਨਾਵਹਿ ॥ ਜੈਸੇ ਮੇਂਡੁਕ ਤੈਸੇ ਓਇ ਨਰ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਜੋਨੀ ਆਵਹਿ ॥੨॥ ਮਨਹੁ ਕਠੋਰੁ ਮਰੈ ਬਾਨਾਰਸਿ ਨਰਕੁ ਨ ਬਾਂਚਿਆ ਜਾਈ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਸੰਤੁ ਮਰੈ ਹਾੜੰਬੈ ਤ ਸਗਲੀ ਸੈਨ ਤਰਾਈ ॥੩॥ ਦਿਨਸੁ ਨ ਰੈਨਿ ਬੇਦੁ ਨਹੀ ਸਾਸਤ੍ਰ ਤਹਾ ਬਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰਾ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਨਰ ਤਿਸਹਿ ਧਿਆਵਹੁ ਬਾਵਰਿਆ ਸੰਸਾਰਾ ॥੪॥੪॥੩੭॥ {ਪੰਨਾ 484}

pdArQ:- AMqir—mn ivc [ mYlu—ivkwrW dI mYl [ pqIxy—pqIjx nwl [1[

dyvw—pRkwS-rUp [ nwvxu—ieSnwn [1[rhwau[

mjin—ieSnwn nwl, cu`BI nwl [ giq—mukqI [ nwvih—nHwauNdy hn [2[

kToru—krVw, korw [ n bWicAw jweI—bicAw nhIN jw skdw [ hwVMbY—mghr dI klrwTI DrqI ivc [ sYn—sYnw, prjw, lukweI [3[

rYin—rwq [ qhw—aus Awqmk AvsQw ivc [ bsY—v`sdw hY, jIv ƒ imldw hY [ kih—khy, AwKdw hY [ nr—hy mnu`K! [4[

ArQ:- jy mn ivc ivkwrW dI mYl (BI itkI rhy, qy) koeI mnu`K qIrQW au~qy nHwauNdw iPry, qW ies qrHW aus ny surg ivc nhIN jw A`pVnw; (qIrQW au~qy nHwiqAW lok qW kihx l`g pYxgy ik ieh Bgq hY, pr) lokW dy pqIijAW koeI lwB nhIN huMdw, ikauNik prmwqmw (jo hryk dy idl dI jwxdw hY) AM\wxw nhIN hY [1[

gurU dy d`sy rwh au~qy qurnw hI Asl (qIrQ-) ieSnwn hY [ so, iek prmwqmw dyv dw Bjn kro [1[rhwau[

pwxI ivc cu`BI lwieAW jy mukqI iml skdI hovy qW f`fU sdw hI nHwauNdy hn [ ijvyN auh f`fU hn iqvyN auh mnu`K smJo; (pr nwm qoN ibnw auh) sdw jUnW ivc pey rihMdy hn [2[

jy mnu`K kWSI ivc srIr iqAwgy, pr mnoN rhy kTor, ies qrHW aus dw nrk (ivc pYxw) Cu`t nhIN skdw [ (dUjy pwsy) prmwqmw dw Bgq mghr dI sRwpI hoeI DrqI ivc BI jy jw mry, qW auh sgoN hor swry lokW ƒ BI qwr lYNdw hY [3[

kbIr AwKdw hY—hy mnu`Ko! hy kmly loko! aus prmwqmw ƒ hI ismro [ auh au~Qy v`sdw hY ij`Qy idn qy rwq nhIN, ij`Qy vyd nhIN, ij`Qy SwsqR nhIN (Bwv, auh pRBU aus Awqmk AvsQw ivc A`piVAW imldw hY, jo Awqmk AvsQw iksy ^ws smy dI muQwj nhIN, jo iksy ^ws Drm-pusqk dI muQwj nhIN) [4[4[37[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh