ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 474

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੇ ਹੀ ਕਰਣਾ ਕੀਓ ਕਲ ਆਪੇ ਹੀ ਤੈ ਧਾਰੀਐ ॥ ਦੇਖਹਿ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਧਰਿ ਕਚੀ ਪਕੀ ਸਾਰੀਐ ॥ ਜੋ ਆਇਆ ਸੋ ਚਲਸੀ ਸਭੁ ਕੋਈ ਆਈ ਵਾਰੀਐ ॥ ਜਿਸ ਕੇ ਜੀਅ ਪਰਾਣ ਹਹਿ ਕਿਉ ਸਾਹਿਬੁ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰੀਐ ॥ ਆਪਣ ਹਥੀ ਆਪਣਾ ਆਪੇ ਹੀ ਕਾਜੁ ਸਵਾਰੀਐ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- krxw—srIr, kIqw hoieAw Akwr, isRStI [ qY—(hy pRBU!) qUM [ Dir—Dr ky, r`K ky, (jgq ivc) rc ky [ swrI—nrd, jIv-rUp nrdW [ kcI pkI swrIAY—k`cIAW p`kIAW nrdW ƒ, cMgy mMdy jIvW ƒ [ ijs ky—ijs pRBU dy [20[

ArQ:- (hy pRBU!) qUM Awp hI ieh isRStI rcI hY Aqy qUM Awp hI ies ivc (ijMd rUp) s`iqAw pweI hY [ cMgy mMdy jIvW ƒ pYdw kr ky, Awpxy pYdw kIqy hoieAW dI qUM Awp hI sMBwl kr irhw hYN [

(hy BweI!) ijs pRBU dy id`qy hoey ieh ijMd qy pRwx hn, aus mwlk ƒ mn qoN kdy Bulwxw nhIN cwhIdw [ (ijqnw icr ieh ijMd qy pRwx imly hoey hn, au~dm kr ky) Awpxy h`QW nwl Awpxw kMm Awp hI suAwrnw cwhIdw hY (Bwv, ieh mnu`Kw-jnm hrI dy ismrn nwl sPl krnw cwhIdw hY) [20[

ਸਲੋਕੁ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਏਹ ਕਿਨੇਹੀ ਆਸਕੀ ਦੂਜੈ ਲਗੈ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਆਸਕੁ ਕਾਂਢੀਐ ਸਦ ਹੀ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥ ਚੰਗੈ ਚੰਗਾ ਕਰਿ ਮੰਨੇ ਮੰਦੈ ਮੰਦਾ ਹੋਇ ॥ ਆਸਕੁ ਏਹੁ ਨ ਆਖੀਐ ਜਿ ਲੇਖੈ ਵਰਤੈ ਸੋਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- dUjY—(Awpxy pRIqm ƒ C`f ky) iksy hor ivc [ kWFIAY—ikhw jWdw hY, khIdw hY [ rhY smwie—smwie rhY, msq rhY, (Awpxy hI pRIqm dI Xwd ivc) fu`bw rhy [ cMgY—cMgy (kMm) ƒ, (Awpxy ipAwry vloN hoey iksy) cMgy kMm ƒ [ mMdY mMdw hoie—(Awpxy s`jx vloN hoey iksy) mwVy (kMm) ƒ (vyK ky, AwKy ik ieh) mwVw (kMm) hoieAw hY [ ij soie—jy auh mnu`K; ijhVw mnu`K [1[

ArQ:- (jy koeI pRymI jIaUVw Awpxy ipAwry qoN ibnw) iksy hor ivc (BI) ic`q joV ley, qW aus dy ieSk ƒ s`cw ieSk nhIN AwiKAw jw skdw [ hy nwnk! auhI mnu`K s`cw AwSk ikhw jw skdw hY jo hr vyly (Awpxy hI pRIqm dI Xwd ivc) fu`bw rhy [

(Awpxy ipAwry vloN hoey iksy) cMgy (kMm) ƒ q`k ky AwKy ik ieh cMgw kMm hY, pr mwVy kMm ƒ vyK ky AwKy ik ieh mwVw kMm hY (Bwv, Awpxy vloN Awey iksy suK ƒ qW h`s ky kbUl kry, pr du`K ƒ vyK ky Gwbr jwey) auh mnu`K BI, hy nwnk! s`cw AwSk nhIN ikhw jw skdw, ikauNik auh lyKy igx igx ky ipAwr dI sWJ bxWdw hY [1[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਸਲਾਮੁ ਜਬਾਬੁ ਦੋਵੈ ਕਰੇ ਮੁੰਢਹੁ ਘੁਥਾ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਦੋਵੈ ਕੂੜੀਆ ਥਾਇ ਨ ਕਾਈ ਪਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- slwmu—inmRqw, isr invwxw [ jbwbu—ieqrwz, nwh-nu`kr [ muMFhu—au~kw hI [ dovY—dovyN g`lW, Bwv, kdy isr invwxw Aqy kdy A`gy bol pYxw [2[

ArQ:- (jo mnu`K Awpxy mwlk pRBU dy hukm A`gy kdy qW) isr invWdw hY, Aqy kdy (aus dy kIqy au~qy) ieqrwz krdw hY, auh (mwlk dI rzw dy rwh au~qy qurn qoN) au~kw hI KuMiJAw jw irhw hY [ hy nwnk! isr invwxw Aqy ieqrwz krnw—dovyN hI JUTy hn, iehnW dohW ivcoN koeI g`l BI (mwlk dy dr qy) kbUl nhIN huMdI [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਜਿਤੁ ਸੇਵਿਐ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਸੋ ਸਾਹਿਬੁ ਸਦਾ ਸਮ੍ਹ੍ਹਾਲੀਐ ॥ ਜਿਤੁ ਕੀਤਾ ਪਾਈਐ ਆਪਣਾ ਸਾ ਘਾਲ ਬੁਰੀ ਕਿਉ ਘਾਲੀਐ ॥ ਮੰਦਾ ਮੂਲਿ ਨ ਕੀਚਈ ਦੇ ਲੰਮੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੀਐ ॥ ਜਿਉ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲਿ ਨ ਹਾਰੀਐ ਤੇਵੇਹਾ ਪਾਸਾ ਢਾਲੀਐ ॥ ਕਿਛੁ ਲਾਹੇ ਉਪਰਿ ਘਾਲੀਐ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- sm@wlIAY—sMBwlxw cwhIdw hY, cyqy r`Kxw cwhIdw hY [ ijqu—ijs (kMm dy krn) nwl [ sw Gwl—auh imhnq [ mUil n kIceI—au~kw hI nhIN krnw cwhIdw [ inhwlIAY—vyKxw cwhIdw hY [ ijau—ijs qrHW, ijs qrIky nwl [ n hwrIAY—nw tu`ty [ qyvyhw—auho ijhw [ pwsw FwlIAY—cwl  c`lxI cwhIdI hY, au~dm krnw cwhIdw hY [ GwlIAY—Gwl GwlxI cwhIdI hY, kmweI krnI cwhIdI hY [21[

ArQ:- ijs mwlk dw ismrn kIiqAW suK imldw hY, aus mwlk ƒ sdw Xwd r`Kxw cwhIdw hY [ jdoN mnu`K ny Awpxy kIqy dw Pl Awp Bogxw hY qW Pyr koeI mwVI kmweI nhIN krnI cwhIdI (ijs dw mwVw Pl Bogxw pey) [ mwVw kMm Bu`l ky BI nw krIey, fUMGI (ivcwr vwlI) nzr mwr ky q`k leIey (ik ies mwVy kMMm dw is`tw kIh inklygw) [ koeI ieho ijhw au~dm krnw cwhIdw hY, ijs krky (pRBU) Ksm nwloN (pRIq) nw tu`t jwey [ (mnu`Kw-jnm pw ky) koeI n&y vwlI Gwl kmweI krnI cwhIdI hY [21[

ਸਲੋਕੁ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਚਾਕਰੁ ਲਗੈ ਚਾਕਰੀ ਨਾਲੇ ਗਾਰਬੁ ਵਾਦੁ ॥ ਗਲਾ ਕਰੇ ਘਣੇਰੀਆ ਖਸਮ ਨ ਪਾਏ ਸਾਦੁ ॥ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਮਾਨੁ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਨੋ ਲਗਾ ਤਿਸੁ ਮਿਲੈ ਲਗਾ ਸੋ ਪਰਵਾਨੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- nwly—cwkrI dy nwl, Bwv, cwkrI BI kry qy nwly [ gwrbu—(Sbd ‘grbu’ qoN ivSySx hY) grb vwlw, AhMkwr vwlw, AhMkwr-BirAw [ vwdu—JgVw [ swdu—pRsMnqw, ^uSI [ Awpu—Awpxy Awp ƒ, Apx`q, haumY, AhMkwr [ qw—qdoN [ ijs no lgw—ijs mwlk dI syvw krdw hY [ iqsu—aus mwlk ƒ [ lgw so—so (mnu`K) l`gw hoieAw, so l`gw hoieAw mnu`K, mwlk dI syvw krdw auh mnu`K [1[

ArQ:- jo koeI nOkr Awpxy mwlk dI nOkrI BI kry, qy nwl nwl Awpxy mwlk A`gy AwkV dIAW g`lW BI krI jwey Aqy ieho ijhIAW bwhrlIAW g`lW mwlk dy swmHxy kry, qW auh nOkr mwlk dI ^uSI hwsl nhIN kr skdw [

mnu`K Awpxw Awp imtw ky (mwlk dI) syvw kry qW hI aus ƒ (mwlk dy dr qoN) kuJ Awdr imldw hY, qW hI, hy nwnk! auh mnu`K Awpxy aus mwlk ƒ iml pYNdw hY ijs dI syvw ivc l`gw hoieAw hY [ (Awpxw Awp guAw ky syvw ivc) l`gw hoieAw mnu`K hI (mwlk dy dr qy) kbUl huMdw hY [1[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਜੋ ਜੀਇ ਹੋਇ ਸੁ ਉਗਵੈ ਮੁਹ ਕਾ ਕਹਿਆ ਵਾਉ ॥ ਬੀਜੇ ਬਿਖੁ ਮੰਗੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵੇਖਹੁ ਏਹੁ ਨਿਆਉ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- jIie—jIau ivc; jI ivc, mn ivc [ muh kw kihAw—mUMh dw AwiKAw hoieAw, zbwnI AwiKAw hoieAw bcn [ vwau—hvw, pOx, Bwv, pOx vWg Eprw Eprw [ vyKhu eyhu inAwau—ies iensw& ƒ vyKo; ieh ikhVI iensw& dI g`l hY? ieh Acrj inAW dI g`l hY [2[

ArQ:- jo kuJ mnu`K dy idl ivc huMdw hY, auhI prgt hNuMdw hY, (Bwv, ijho ijhI mnu`K dI nIXq huMdI hY, iqho ijhw aus ƒ Pl l`gdw hY), (jy AMdr nIXq kuJ hor hovy, qW aus dy ault) mUMhoN AwK dyxw ivArQ hY [ ieh kyfI Acrj g`l hY ik mnu`K bIjdw qW zihr hY (Bwv, nIXq qW ivkwrW vl hY) (pr aus dy Pl vjoN) mMgdw AMimRq hY [2[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਨਾਲਿ ਇਆਣੇ ਦੋਸਤੀ ਕਦੇ ਨ ਆਵੈ ਰਾਸਿ ॥ ਜੇਹਾ ਜਾਣੈ ਤੇਹੋ ਵਰਤੈ ਵੇਖਹੁ ਕੋ ਨਿਰਜਾਸਿ ॥ ਵਸਤੂ ਅੰਦਰਿ ਵਸਤੁ ਸਮਾਵੈ ਦੂਜੀ ਹੋਵੈ ਪਾਸਿ ॥ ਸਾਹਿਬ ਸੇਤੀ ਹੁਕਮੁ ਨ ਚਲੈ ਕਹੀ ਬਣੈ ਅਰਦਾਸਿ ॥ ਕੂੜਿ ਕਮਾਣੈ ਕੂੜੋ ਹੋਵੈ ਨਾਨਕ ਸਿਫਤਿ ਵਿਗਾਸਿ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- jyhw jwxY—ijho ijhI aus AM\wx dI smJ huMdI hY [ qyho vrqY—auho ijhw auh kMm krdw hY [ ko—koeI mnu`K [ inrjwis—inrxw kr ky, prK kr ky [ smwvY—pY skdI hY, smw skdI hY [ pwis—lWBy, pwsy, v`KrI [ swihb syqI—mwlk dy nwl [ bxY—PbdI hY [ kUiV kmwxY—Cl kIiqAW, T`gI dI kmweI kIiqAW, DoKy dw kMm kIiqAW [ ivgwis—ivgsIdw hY, AMdr aumwh pYdw huMdw hY, AMdr iKV AwauNdw hY [3[

ArQ:- koeI BI mnu`K prK ky vyK ley, iksy AM\wx nwl lweI hoeI im`qrqw kdy isry nhIN cVHdI, ikauNNik aus AM\wx dw rv`eIAw auho ijhw hI rihMdw hY ijho jhI aus dI smJ huMdI hY; (iesy qrHW ies mUrK mn dy AwKy l`igAW kdy lwB nhIN huMdw, ieh mn AwpxI smJ Anuswr ivkwrW vl hI leI iPrdw hY) [

iksy iek cIz ivc koeI hor cIz qW hI pY skdI hY, jy aus ivcoN pihlI peI hoeI cIz k`F leI jwey; (iesy qrHW ies mn ƒ pRBU vl joVn leI ieh zrUrI hY ik ies dw pihlw suBwau qbdIl kIqw jwey) [

Ksm nwl hukm kIqw hoieAw kwmXwb nhIN ho skdw, aus dy A`gy qW inmRqw hI PbdI hY [

hy nwnk! DoKy dw kMm kIiqAW DoKw hI huMdw hY, (Bwv, ijqnw icr mnu`K dunIAw dy DMidAW ivc l`gw rihMdw hY, auqnw icr icMqw ivc hI PisAw rihMdw hY, mn) pRBU dI is&iq-swlwh kIiqAW hI iKVwau ivc AwauNdw hY [3[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਨਾਲਿ ਇਆਣੇ ਦੋਸਤੀ ਵਡਾਰੂ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ॥ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰਿ ਲੀਕ ਜਿਉ ਤਿਸ ਦਾ ਥਾਉ ਨ ਥੇਹੁ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- vfwrU—v`fw mnu`K, Awpxy nwloN v`fw mnu`K [4[

ArQ:- AM\wx nwl im`qrqw, jW Awpxy nwloN v`fy nwl ipAwr—ieh ieauN hn ijvyN pwxI ivc lIk hY, aus lIk dw koeI inSwn nhIN rihMdw [4[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਹੋਇ ਇਆਣਾ ਕਰੇ ਕੰਮੁ ਆਣਿ ਨ ਸਕੈ ਰਾਸਿ ॥ ਜੇ ਇਕ ਅਧ ਚੰਗੀ ਕਰੇ ਦੂਜੀ ਭੀ ਵੇਰਾਸਿ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- iek AD—QoVw bhuqw, koeI iek kMm [ vyrwis—ault-^rwb [5[

ArQ:- jy koeI AM\wx hovy qy auh koeI kMm kry, auh kMm ƒ isry nhIN cwVH skdw; jy Blw auh kdy koeI mwVw-motw iek kMm kr BI lvy, qW BI dUjy kMm ƒ ivgwV deygw [5[

ਪਉੜੀ ॥ ਚਾਕਰੁ ਲਗੈ ਚਾਕਰੀ ਜੇ ਚਲੈ ਖਸਮੈ ਭਾਇ ॥ ਹੁਰਮਤਿ ਤਿਸ ਨੋ ਅਗਲੀ ਓਹੁ ਵਜਹੁ ਭਿ ਦੂਣਾ ਖਾਇ ॥ ਖਸਮੈ ਕਰੇ ਬਰਾਬਰੀ ਫਿਰਿ ਗੈਰਤਿ ਅੰਦਰਿ ਪਾਇ ॥ ਵਜਹੁ ਗਵਾਏ ਅਗਲਾ ਮੁਹੇ ਮੁਹਿ ਪਾਣਾ ਖਾਇ ॥ ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਤਾ ਖਾਵਣਾ ਤਿਸੁ ਕਹੀਐ ਸਾਬਾਸਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੁ ਨ ਚਲਈ ਨਾਲਿ ਖਸਮ ਚਲੈ ਅਰਦਾਸਿ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 474}

pdArQ:- KsmY Bwie—Ksm dI mrzI Anuswr, Awpxy mwlk dI mrzI dy ip`Cy [ hurmiq—ie`zq [ AglI—bhuqI [ vjhu—qn^wh, rozInw, vzIPw [ gYriq—SrimMdgI [ Aglw—pihlw, jo pihlW imldw sI [ muhy muih—mUMh au~qy, Bwv, sdw Awpxy mUMh au~qy [ pwxw—ju`qIAW [22[

ArQ:- jo nOkr Awpxy mwlk dI mrzI Anuswr qury (qW hI smJo, ik) auh mwlk dI nOkrI kr irhw hY, aus ƒ iek qW bVI ie`zq imldI hY, dUjy qn^wh BI mwlk pwsoN dUxI lYNdw hY [

pr jy syvk Awpxy mwlk dI brwbrI krdw hY (Bwv, mwlk nwl swvW hox dw jqn krdw hY), auh mn ivc SrimMdgI hI auTWdw hY, AwpxI pihlI qn^wh BI gvw bYTdw hY qy sdw mUMh qy ju`qIAW KWdw hY [

hy nwnk! ijs mwlk dw id`qw KweIey, aus dI sdw vifAweI krnI cwhIdI hY; mwlk au~qy hukm nhIN kIqw jw skdw, aus dy A`gy Arz krnI hI PbdI hY [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh