ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 473

ਪਉੜੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਵਡਾ ਕਰਿ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਸੁ ਵਿਚਿ ਵਡੀਆ ਵਡਿਆਈਆ ॥ ਸਹਿ ਮੇਲੇ ਤਾ ਨਦਰੀ ਆਈਆ ॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਤਾ ਮਨਿ ਵਸਾਈਆ ॥ ਕਰਿ ਹੁਕਮੁ ਮਸਤਕਿ ਹਥੁ ਧਰਿ ਵਿਚਹੁ ਮਾਰਿ ਕਢੀਆ ਬੁਰਿਆਈਆ ॥ ਸਹਿ ਤੁਠੈ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਈਆ ॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- vfw kir swlwhIAY—gux gwvIey qy AwKIey ik gurU v`fw hY [ ijsu ivic—ies gurU ivc [ vfIAw vifAweIAw—bVy au~cy gux [ sih—pqI pRBU ny, Shu ny [ myly—imlwey hn (gurU nwl jo mnu`K) [ ndrI AwieAw—(auhnW mnu`KW ƒ gurU dIAW vifAweIAW) id`sdIAW hn [ msqik—(jIv dy) m`Qy auqy [ ivchu—jIv dy mn ivcoN [ sih quTY—jy Shu (pqI pRBU) qRü`T pey [ nauiniD—nO ^zwny, Bwv, sMswr dy swry pdwrQ [ purwqn sMsik®q pusqkW ivc ‘kubyr’ dy nO ^zwny mMny gey hn, jo ieh hn:

mhwp©Óc p©Óc, _zKo mkr kÁCpO ]

mukuNdz kuNdnIlwÓc KvLÓcinDXo nv ]

ieh ‘kubyr’ Dn dw dyvqw Aqy au~qr idSw dw mwlk igixAw igAw hY [ j`K Aqy ikMnrW dw rwjw BI iehI hY [ ies dw itkwxw kYlwS prbq au~qy hY [ ies dw srIr koJw d`isAw igAw hY; iqMn l`qW, A`T cMd Aqy iek A`K dy QW iek iek pIlw ijhw inSwn [ Sbd ‘kubyr’ dy A`KrI ArQ BI iehI hn—‘auh ijs dw srIr koJw hY [’

kuiÄsqz byrz _rIrz XÔX ]

pweIAw—(^zwny) iml pYNdy hn [18[

ArQ:- siqgurU dy gux gwauxy cwhIdy hn qy AwKxw cwhIdw hY ik gurU bhuq v`fw hY, ikauNik gurU ivc v`fy gux hn [ ijnHW mnu`KW ƒ pRBU-pqI ny (gurU nwl) imlwieAw hY, auhnW ƒ auh gux A`KIN id`sdy hn, Aqy jy pRBU ƒ Bwvy qW auhnW dy mn ivc BI gux v`s pYNdy hn [ pRBU Awpxy hukm Anuswr auhnW mnu`KW dy m`Qy qy h`Q r`K ky auhnW dy mn ivcoN buirAweIAW mwr ky k`F dyNdw hY [ jy pqI-pRBU prsMn ho pey, qW mwno, swry pdwrQ iml pYNdy hn [18[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਪਹਿਲਾ ਸੁਚਾ ਆਪਿ ਹੋਇ ਸੁਚੈ ਬੈਠਾ ਆਇ ॥ ਸੁਚੇ ਅਗੈ ਰਖਿਓਨੁ ਕੋਇ ਨ ਭਿਟਿਓ ਜਾਇ ॥ ਸੁਚਾ ਹੋਇ ਕੈ ਜੇਵਿਆ ਲਗਾ ਪੜਣਿ ਸਲੋਕੁ ॥ ਕੁਹਥੀ ਜਾਈ ਸਟਿਆ ਕਿਸੁ ਏਹੁ ਲਗਾ ਦੋਖੁ ॥ ਅੰਨੁ ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇਵਤਾ ਬੈਸੰਤਰੁ ਦੇਵਤਾ ਲੂਣੁ ਪੰਜਵਾ ਪਾਇਆ ਘਿਰਤੁ ॥ ਤਾ ਹੋਆ ਪਾਕੁ ਪਵਿਤੁ ॥ ਪਾਪੀ ਸਿਉ ਤਨੁ ਗਡਿਆ ਥੁਕਾ ਪਈਆ ਤਿਤੁ ॥ ਜਿਤੁ ਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨ ਊਚਰਹਿ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਰਸ ਖਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ ਤਿਤੁ ਮੁਖਿ ਥੁਕਾ ਪਾਹਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- sucY—su`cy cOky ivc [ koie...jwie—(ijs Bojn ƒ) iksy mnu`K ny jw ky Ajy iB`itAw nhIN [ sucy AgY riKEnu—(auh Bojn) ies (nHw-Do ky Awey mnu`K) dy A`gy (iksy ny) r`K id`qw [ jyivAw—KwDw [ lgw pVix—pVHn l`g pYNdw hY [ kuhQI jweI—kuQW, gMdy QW ivc [ pwku—piv`qr [ qnu—(auhnW dyviqAW dw) srIr [ gifAw—rlwieAw [ iqqu—aus au~qy [ ijqu muiK—ijs mUMh nwl [ rs Kwih—suAwdly pdwrQ KWdy hn [ eyvY—eysy qrHW (ijvyN aupr-ilKy piv`qr pdwrQW au~qy Qu`kW pYNdIAW hn) [1[

{not:- BUq kwl dw ArQ vrqmwn kwl ivc krnw hY [}

ArQ:- sB qoN pihlW (bRwhmx nHw Do ky qy) su`cw ho ky su`cy cOky au~qy Aw bYTdw hY, aus dy A`gy (jjmwn) auh Bojn ilAw r`Kdw hY ijs ƒ Ajy iksy hor ny iB`itAw nhIN sI [ (bRwhmx) su`cw ho ky aus (su`cy) Bojn ƒ KWdw hY, qy (Kw ky) slok pVHn l`g pYNdw hY; (pr ies piv`qr Bojn ƒ) gMdy QW (Bwv iF`f ivc) pw lYNdw hY [ (aus piv`qr Bojn ƒ) gMdy QW (su`tx dw) doS iks qy AwieAw? AMn, pwxI, A`g qy lUx—cwry hI dyvqw hn (Bwv, piv`qr pdwrQ hn), pMjvW iGau BI piv`qr hY, jo iehnW cOhW ivc pweIdw hY [ qW (Bwv, iehnW pMjW ƒ rlwieAW) bVw piv`qr Bojn iqAwr huMdw hY [ pr dyviqAW dy ies srIr ƒ (Bwv, ies piv`qr Bojn ƒ) pwpI (mnu`K) nwl sMgq huMdI hY, ijs krky aus au~qy Qu`kW pYNdIAW hn [ hy nwnk! iesy qrHW smJ lYxw cwhIdw hY ik ijs mUMh nwl mnu`K nwm nhIN ismrdy, qy nwm ismrn qoN ibnw suAwdly pdwrQ KWdy hn, aus mUMh auqy (BI) iPtkwrW pYNdIAW hn [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਭੰਡਿ ਜੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਨਿੰਮੀਐ ਭੰਡਿ ਮੰਗਣੁ ਵੀਆਹੁ ॥ ਭੰਡਹੁ ਹੋਵੈ ਦੋਸਤੀ ਭੰਡਹੁ ਚਲੈ ਰਾਹੁ ॥ ਭੰਡੁ ਮੁਆ ਭੰਡੁ ਭਾਲੀਐ ਭੰਡਿ ਹੋਵੈ ਬੰਧਾਨੁ ॥ ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ ॥ ਭੰਡਹੁ ਹੀ ਭੰਡੁ ਊਪਜੈ ਭੰਡੈ ਬਾਝੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਭੰਡੈ ਬਾਹਰਾ ਏਕੋ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥ ਜਿਤੁ ਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਾਲਾਹੀਐ ਭਾਗਾ ਰਤੀ ਚਾਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਤੇ ਮੁਖ ਊਜਲੇ ਤਿਤੁ ਸਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- BMfu—iesqRI [ BMif—iesqRI qoN [ jMmIAY—jMmIdw hY, pYdw hoeIdw hY [ inMMmIAY—iMnµmIdw hY, pRwxI dw srIr bxdw hY [ mMgxu—kuVmweI [ BMfhu—iesqRI dI rwhIN [ rwhu—(sMswr dI auqp`qI dw) rsqw [ BwlIAY—l`BIdw hY, hor iesqRI dI Bwl krIdI hY [ bMDwnu—irSqydwrI [ ijqu—ijs iesqRI qoN [ BMfhu hI BMfu—iesqRI qoN iesqRI [ swlwhIAY—pRBU dI is&iq-swlwh krIey [ Bwgw rqI cwir—BwgW dIAW cwr r`qIAW, BwgW dI mxI, Bwv, cMgy BwgW dy kwrx auh muK sohxw l`gdw hY [2[

ArQ:- iesqRI qoN jnm leIdw hY, iesqRI (dy pyt) ivc hI pRwxI dw srIr bxdw hY [ iesqRI dI (hI) rwhIN kuVmweI qy ivAwh huMdw hY [ iesqRI dI rwhIN (hor lokW nwl) sMMbMD bxdw hY [ qy iesqRI qoN hI (jgq dI auqp`qI dw) rsqw c`ldw hY [ jy iesqRI mr jwey qW hor iesqRI dI Bwl krIdI hY, iesqRI qoN hI (hornW nwl) irSqydwrI bxdI hY [ ijs iesqRI (jwqI) qoN rwjy (BI) jMmdy hn, aus ƒ mMdw AwKxw TIk nhIN hY [ iesqRI qoN hI iesqRI pYdw huMdI hY (jgq ivc) koeI jIv iesqRI qoN ibnw pYdw nhIN ho skdw [ hy nwnk! kyvl iek s`cw pRBU hI hY, jo iesqRI qoN nhIN jMimAw [ (BwvyN mnu`K hovy, BwvyN iesqRI, jo BI) Awpxy mUMh nwl sdw pRBU dy gux gwauNdw hY, aus dy m`Qy au`~qy BwgW dI mxI hY, Bwv auhdw m`Qw BwgW vwlw hY [ hy nwnk! auhI muK ausy s`cy pRBU dy drbwr ivc sohxy l`gdy hn [2[

not:- l&z ‘BMf’ ivAwkrx Anuswr puilMg hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’ [

ਪਉੜੀ ॥ ਸਭੁ ਕੋ ਆਖੈ ਆਪਣਾ ਜਿਸੁ ਨਾਹੀ ਸੋ ਚੁਣਿ ਕਢੀਐ ॥ ਕੀਤਾ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਆਪੇ ਹੀ ਲੇਖਾ ਸੰਢੀਐ ॥ ਜਾ ਰਹਣਾ ਨਾਹੀ ਐਤੁ ਜਗਿ ਤਾ ਕਾਇਤੁ ਗਾਰਬਿ ਹੰਢੀਐ ॥ ਮੰਦਾ ਕਿਸੈ ਨ ਆਖੀਐ ਪੜਿ ਅਖਰੁ ਏਹੋ ਬੁਝੀਐ ॥ ਮੂਰਖੈ ਨਾਲਿ ਨ ਲੁਝੀਐ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- AwKY Awpxw—(hryk jIv) AwKdw hY, ‘ieh myrI AwpxI cIz hY,’ Bwv, hryk jIv ƒ mmqw hY [ ijsu nwhI—ijs ƒ mmqw nhIN hY [ sMFIAY—BrIdw hY! AYqu jig—ies jgq ivc [ kwiequ—ikau [ gwrib—AhMkwr ivc [ hMFIAY—KpIey [ luJIAY—JgVIey [19[

ArQ:- jgq ivc hryk jIv ƒ mmqw l`gI hoeI hY; ijs ƒ mmqw nhIN auh cux ky v`Krw kr ivKwE, Bwv, koeI ivrlw hY ijs ƒ mmqw nhIN hY [ Awpo Awpxy kIqy krmW dw lyKw Awp hI Brnw pYNdw hY [ jdoN ies jgq ivc sdw rihxw hI nhIN hY, qW ikauN AhMkwr ivc (pY ky) KpIey? kyvl ieh A`Kr (Bwv, aupdyS) pVH ky smJ leIey ik iksy ƒ mMdw nhIN AwKxw cwhIdw Aqy mUrK nwl nhIN JgVxw cwhIdw [19[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਨਾਨਕ ਫਿਕੈ ਬੋਲਿਐ ਤਨੁ ਮਨੁ ਫਿਕਾ ਹੋਇ ॥ ਫਿਕੋ ਫਿਕਾ ਸਦੀਐ ਫਿਕੇ ਫਿਕੀ ਸੋਇ ॥ ਫਿਕਾ ਦਰਗਹ ਸਟੀਐ ਮੁਹਿ ਥੁਕਾ ਫਿਕੇ ਪਾਇ ॥ ਫਿਕਾ ਮੂਰਖੁ ਆਖੀਐ ਪਾਣਾ ਲਹੈ ਸਜਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- iPkY boilAY—jy iP`ky bcn bolIey [ iPko—iP`kw hI [ iPko iPkw sdIAY—ru`Ky bcn bolx vwly mnu`K ƒ ru`Kw hI AwiKAw jWdw hY; Bwv, jo mnu`K ru`Ky bcn boly, aus dI bwbq ieh AwKIdw hY ik auh ru`Kw hY [ iPky—ru`Kw bolx vwly mnu`K dI [ soie—soBw, lokW dI rwie [ pwxw—ju`qIAW [1[

ArQ:- hy nwnk! jy mnu`K ru`Ky bcn boldw rhy, qW aus dw qn Aqy mn dovyN ru`Ky ho jWdy hn (Bwv, mnu`K dy AMdroN pRym au~f jWdw hY) [ ru`Kw bolx vwlw lokW ivc ru`Kw hI mShUr ho jWdw hY Aqy lok BI aus ƒ ru`Ky bcnW nwl hI Xwd krdy hn [ ru`Kw (Bwv, pRym qoN s`Kxw) mnu`K (pRBU dI) drgwh qoN r`idAw jWdw hY Aqy aus dy mUMh au~qy Qu`kW pYNdIAW hn (Bwv, iPtkwrW pYNdIAW hn [ (pRym-hIx) ru`Ky mnu`K ƒ mUrK AwKxw cwhIdw hY, pRym qoN s`Kxy ƒ ju`qIAW dI mwr pYNdI hY (Bwv, hr QW aus dI sdw bVI byie`zqI huMdI hY) [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਅੰਦਰਹੁ ਝੂਠੇ ਪੈਜ ਬਾਹਰਿ ਦੁਨੀਆ ਅੰਦਰਿ ਫੈਲੁ ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਜੇ ਨਾਵਹਿ ਉਤਰੈ ਨਾਹੀ ਮੈਲੁ ॥ ਜਿਨ੍ਹ੍ਹ ਪਟੁ ਅੰਦਰਿ ਬਾਹਰਿ ਗੁਦੜੁ ਤੇ ਭਲੇ ਸੰਸਾਰਿ ॥ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਨੇਹੁ ਲਗਾ ਰਬ ਸੇਤੀ ਦੇਖਨ੍ਹ੍ਹੇ ਵੀਚਾਰਿ ॥ ਰੰਗਿ ਹਸਹਿ ਰੰਗਿ ਰੋਵਹਿ ਚੁਪ ਭੀ ਕਰਿ ਜਾਹਿ ॥ ਪਰਵਾਹ ਨਾਹੀ ਕਿਸੈ ਕੇਰੀ ਬਾਝੁ ਸਚੇ ਨਾਹ ॥ ਦਰਿ ਵਾਟ ਉਪਰਿ ਖਰਚੁ ਮੰਗਾ ਜਬੈ ਦੇਇ ਤ ਖਾਹਿ ॥ ਦੀਬਾਨੁ ਏਕੋ ਕਲਮ ਏਕਾ ਹਮਾ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਾ ਮੇਲੁ ॥ ਦਰਿ ਲਏ ਲੇਖਾ ਪੀੜਿ ਛੁਟੈ ਨਾਨਕਾ ਜਿਉ ਤੇਲੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 473}

pdArQ:- pYj—pwj, ivKwvy dI ie`zq [ PYlu—PYlsUPI, idKwvw [ qy—auh mnu`K [ syqI—nwl [ dyKn@y vIcwir—r`b ƒ vyKx dy iDAwn ivc (juVy rihMdy hn) [ iksY kyrI—iksy dI [ nwh—Ksm (vyKo sloku 3, pauVI 1) [ vwt aupir—rwh ivc, izMdgI-rUp rwhy pey hoey [ Krcu mMgw—(nwm-rUp) Kwxw hI mMgdy hn [ dyie—(pRBU) dyNdw hY [ dIbwnu—Adwlq [ klm—Bwv, lyKw ilKx vwlw (hrI Awp hI &Yslw krn vwlw qy Awp hI lyKw ilKx vwlw hY) [ hmw qum@w mylu—swry cMgy mMdy jIvW dw mylw (pRBU dy dr qy hovygw) [ ijau qylu—ijvyN qyl pIVIdw hY, ijvyN pIV ky qyl k`FIdw hY [2[

ArQ:- jo mnu`K mnoN qW JUTy hn, pr bwhr kUVI ie`zq bxweI bYTy hn, Aqy jgq ivc ivKwvw bxweI r`Kdy hn, auh BwvyN ATwhT qIrQW au~qy (jw ky) ieSnwn krn, auhnW dy mn dI kpt dI mYl kdy nhIN auqrdI [

ijnHW mnu`KW dy AMdr (komlqw qy pRym rUp) p`t hY, pr bwhr (ru`Kw-pn rUp) gu`dV hY, jgq ivc auh bMdy nyk hn; auhnW dw r`b nwl nyhu l`gw hoieAw hY qy auh r`b dw dIdwr krn dy ivcwr ivc hI (sdw juVy rihMdy hn) [ auh mnu`K pRBU dy ipAwr ivc (r`qy hoey kdy) h`sdy hn, pRym ivc hI (kdy) roNdy hn, Aqy pRym ivc hI (kdy) cu`p BI kr jWdy hn (Bwv, pRym ivc hI msq rihMdy hn); auhnW ƒ s`cy Ksm (pRBU) qoN ibnw iksy hor dI muQwjI nhIN huMdI [ izMdgI-rUp rwhy pey hoey auh mnu`K r`b dy dr qoN hI nwm-rUp ^urwk mMgdy hn, jdoN r`b dyNdw hY qdoN KWdy hn [ hy nwnk! (auhnW ƒ ieh inScw hY) ik pRBU Awp hI &Yslw krn vwlw hY qy Awp hI lyKw ilKx vwlw hY, swry cMgy mMdy jIvW dw mylw ausy dy dr qy huMdw hY; pRBU sB qoN (kIqy krmW dw) lyKw mMgdw hY qy mMdy mnu`KW ƒ ieauN pIV su`tdw hY ijvyN qyl (Bwv, auhnW dy mMdy sMskwr AMdroN k`Fx leI auhnW ƒ du`KW rUp kohlU ivc pw ky pIVdw hY) [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh