ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 469

ਮਃ ੧ ॥ ਲਬੁ ਪਾਪੁ ਦੁਇ ਰਾਜਾ ਮਹਤਾ ਕੂੜੁ ਹੋਆ ਸਿਕਦਾਰੁ ॥ ਕਾਮੁ ਨੇਬੁ ਸਦਿ ਪੁਛੀਐ ਬਹਿ ਬਹਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਅੰਧੀ ਰਯਤਿ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣੀ ਭਾਹਿ ਭਰੇ ਮੁਰਦਾਰੁ ॥ ਗਿਆਨੀ ਨਚਹਿ ਵਾਜੇ ਵਾਵਹਿ ਰੂਪ ਕਰਹਿ ਸੀਗਾਰੁ ॥ ਊਚੇ ਕੂਕਹਿ ਵਾਦਾ ਗਾਵਹਿ ਜੋਧਾ ਕਾ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਮੂਰਖ ਪੰਡਿਤ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਜਤਿ ਸੰਜੈ ਕਰਹਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਧਰਮੀ ਧਰਮੁ ਕਰਹਿ ਗਾਵਾਵਹਿ ਮੰਗਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਜਤੀ ਸਦਾਵਹਿ ਜੁਗਤਿ ਨ ਜਾਣਹਿ ਛਡਿ ਬਹਹਿ ਘਰ ਬਾਰੁ ॥ ਸਭੁ ਕੋ ਪੂਰਾ ਆਪੇ ਹੋਵੈ ਘਟਿ ਨ ਕੋਈ ਆਖੈ ॥ ਪਤਿ ਪਰਵਾਣਾ ਪਿਛੈ ਪਾਈਐ ਤਾ ਨਾਨਕ ਤੋਲਿਆ ਜਾਪੈ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- lbu—jIB dw cskw [ mhqw—vzIr [ iskdwru—cODrI [ nybu—nwieb [ sid—s`d ky, bulw ky [ AMDI rXiq—kwmwidk ivkwrW dy ADIn rih ky AMnHy hoey jIv [ Bwih—A`g, iqRSnw dI A`g [ murdwru—hrwm, v`FI, irSvq [ Bry murdwru—(rXq) c`tI BrdI hY [ igAwnI—hornW ƒ aupdyS krn vwly [ vwvih—vjWdy hn [ rUp krih—keI Bys vtWdy hn [ vwdw—JgVy ju`DW dy prsMg [ joDw kw vIcwru—sUrimAW dIAW khwxIAW dI ivAwiKAw [ ihkmiq—clwkI [ hujiq—dlIl [ sMjY—mwieAw dy iek`Tw krn ivc [ DrmI—Awpxy Awp ƒ Drm-vwlw smJx vwly [ gwvwvih—gvw lYNdy hn [ moK duAwru—mukqI dw drvwzw [ jqI—auh mnu`K ijnHW ny AwpixAW ieMdirAW ƒ kwbU r`iKAw hoieAw hY [ juigq—(jqI bxn dI) jwc [ Cif bhih—C`f bYTdy hn [ Gr bwru—igRhsq, Gr Gwt [ sBu ko—hryk jIv [ pUrw—mukMml, ABu`l [ Git—aUxw [ piq—ie`zq [ prvwxw—v`tw [ ipCY—(q`kVI dy) ipCly Cwby ivc [2[

ArQ:- (jgq ivc jIvW vwsqy) jIB dw cskw, mwno, rwjw hY, pwp vzIr hY Aqy JUT cODrI hY, (iesy l`b qy pwp dy drbwr ivc kwm nwieb hY, (ies ƒ) s`d ky slwh pu`CI jWdI hY, iehI iehnW dw v`fw slwhkwr hY [ (iehnW dI) prjw igAwn qoN s`KxI (hox dy kwrx), mwno AMnHI hoeI hoeI hY Aqy iqRSnw (A`g) dI c`tI Br rhI hY [

jo mnu`K Awpxy Awp ƒ igAwn-vwn (aupdySk) AKvWdy hn, auh n`cdy hn, vwjy vjWdy hn Aqy keI qrHW dy Bys vtWdy hn qy iSMgwr krdy hn; auh igAwnI au~cI au~cI kUkdy hn, ju`DW dy prsMg suxWdy hn Aqy joiDAW dIAW vwrW dI ivAwiKAw krdy hn [

pVHy-ilKy mUrK inrIAW clwkIAW krnIAW qy dlIlW dyxIAW hI jwxdy hn, (pr) mwieAw dy iek`Tw krn ivc ju`ty hoey hn [

(jo mnu`K Awpxy Awp ƒ) DrmI smJdy hn, auh Awpxy vloN (qW) Drm dw kMm krdy hn, pr (swrI) (imhnq) gvw bYTdy hn, (ikauNik ies dy v`ty ivc) mukqI dw dr mMgdy hn ik AsI mukq ho jwvIey, (Bwv, Drm dw kMm qW krdy hn pr inSkwm ho ky nhIN, Ajy BI vwSnw dy b`Dy hn) [

(keI Aijhy hn jo Awpxy Awp ƒ) jqI AKvWdy hn, jqI hox dI jugqI jwxdy nhIN (AYvyN vyKo-vyKI) Gr-Gwt C`f jWdy hn [

(ies l`b, pwp, kUV Aqy kwm dw ieqnw jbHw hY,) (ijDr q`ko) hryk jIv Awpxy Awp ƒ pUrn qOr qy isAwxw smJdw hY [ koeI mnu`K ieh nhIN AwKdw ik myry ivc koeI aUxqw hY [ pr hy nwnk! qW hI mnu`K qol ivc (Bwv, prK ivc) pUrw auqrdw hY jy q`kVI dy dUjy p`ly ivc (r`b dI drgwh ivc imlI hoeI) ie`zq rUp v`tw pwieAw jwey; Bwv auhI mnu`K aUxqw-rihq hY, ijs ƒ pRBU dI drgwh ivc Awdr imly [2[

ਮਃ ੧ ॥ ਵਦੀ ਸੁ ਵਜਗਿ ਨਾਨਕਾ ਸਚਾ ਵੇਖੈ ਸੋਇ ॥ ਸਭਨੀ ਛਾਲਾ ਮਾਰੀਆ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਇ ॥ ਅਗੈ ਜਾਤਿ ਨ ਜੋਰੁ ਹੈ ਅਗੈ ਜੀਉ ਨਵੇ ॥ ਜਿਨ ਕੀ ਲੇਖੈ ਪਤਿ ਪਵੈ ਚੰਗੇ ਸੇਈ ਕੇਇ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- vdI—imQI hoeI, r`b vloN nIXq hoeI hoeI [ su—auhI g`l [ vjig—v`jygI, prgt hovygI [ scw—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ vyKY—(hryk jIv dI) sMBwl kr irhw hY [ sBnI—sB jIvW ny [ Cwlw mwrIAw—Awpxw zor lwieAw hY [ su hoie—auhI kuJ vrqdw hY [ AgY—ieh srIr C`f ky ij`Qy jwxw hY EQy [ jwiq—Bwv, iksy au~cI jW nIvIN jwq dw ivqkrw [ joru—D`kw [ syeI kyie—auhI koeI koeI (jIv) [ lyKY—lyKw hox vyly [3[

ArQ:- jo g`l r`b vloN QwpI jw cukI hY auhI ho ky rhygI, (ikauNik) auh s`cw pRBU (hryk jIv dI Awp) sMBwl kr irhw hY [ swry jIv Awpo Awpxw zor lWdy hn, pr huMdI auhI hY jo krqwr krdw hY [ r`b dI drgwh ivc nw (iksy au~cI nIvIN) jwq (dw ivqkrw) hY, nw hI (iksy dw) D`kw (c`l skdw) hY, ikauNik EQy auhnW jIvW nwl vwh pYNdw hY jo Epry hn (Bwv, auh iksy dI au~cI jwq jW zor jwxdy hI nhIN, ies vwsqy iksy dbwau ivc nhIN AwauNdy) [ EQy auho koeI koeI mnu`K Bly igxy jWdy hn, ijnHW ƒ krmW dw lyKw hox vyly Awdr imldw hY (Bwv ijnHW ny jgq ivc Bly kMm kIqy hoey sn, qy ies krky auhnW ƒ r`b dy dr qy Awdr imldw hY) [3[

ਪਉੜੀ ॥ ਧੁਰਿ ਕਰਮੁ ਜਿਨਾ ਕਉ ਤੁਧੁ ਪਾਇਆ ਤਾ ਤਿਨੀ ਖਸਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥ ਏਨਾ ਜੰਤਾ ਕੈ ਵਸਿ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਤੁਧੁ ਵੇਕੀ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਇਕਨਾ ਨੋ ਤੂੰ ਮੇਲਿ ਲੈਹਿ ਇਕਿ ਆਪਹੁ ਤੁਧੁ ਖੁਆਇਆ ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਿਥੈ ਤੁਧੁ ਆਪੁ ਬੁਝਾਇਆ ॥ ਸਹਜੇ ਹੀ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ ॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- Duir—Dur qoN, mu`F qoN [ krmu—b^SS, imhr [ quDu—qUM hy krqwr! vykI—keI qrHW dw, keI rMgW dw [ ieknw no—keI jIvW ƒ [ ieik—keI jIv [ Awphu—Awpxy Awp qoN [ quDu—qUM, hy pRBU! KuAwieAw—KuMJwey hoey hn, pry kIqy hoey hn [ jwixAw—(qYƒ) jwx ilAw [ ijQY—ijs mnu`K dy AMdr [ Awpu—Awpxw Awpw [ buJwieAw—smJw id`qw hY [ shjy hI—suqy hI [ sic—s`c ivc, iQrqw ivc, Afolqw ivc, AslIAq ivc [ smwieAw—lIn ho jWdw hY [11[

ArQ:- (hy pRBU!) ijnHW mnu`KW au~qy qUM DuroN b^SS kIqI hY, auhnW ny hI mwlk ƒ (Bwv, qYƒ) ismirAw hY [ iehnW jIvW dy Awpxy ie^iqAwr kuJ nhIN hY (ik qyrw ismrn kr skx) [ qUM rMgw-rMg dw jgq pYdw kIqw hY; keI jIvW ƒ qUM Awpxy crnW ivc joVI r`Kdw hYN, pr keI jIAW ƒ qW qUM Awpxy nwloN ivCoiVAw hoieAw hY [

ijs (vfBwgI) mnu`K dy ihrdy ivc qUM Awpxy Awp dI sUJ pw id`qI hY, aus ny siqgurU dI imhr nwl qYƒ pCwx ilAw hY Aqy auh sihj suBwie hI (Awpxy) Asly ivc iek-imk ho igAw hY [11[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਦੁਖੁ ਦਾਰੂ ਸੁਖੁ ਰੋਗੁ ਭਇਆ ਜਾ ਸੁਖੁ ਤਾਮਿ ਨ ਹੋਈ ॥ ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਕਰਣਾ ਮੈ ਨਾਹੀ ਜਾ ਹਉ ਕਰੀ ਨ ਹੋਈ ॥੧॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਵਸਿਆ ॥ ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਈ ਲਖਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾਤਿ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਮਹਿ ਜਾਤਾ ਅਕਲ ਕਲਾ ਭਰਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ॥ ਤੂੰ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਿਫਤਿ ਸੁਆਲ੍ਹ੍ਹਿਉ ਜਿਨਿ ਕੀਤੀ ਸੋ ਪਾਰਿ ਪਇਆ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਕਰਤੇ ਕੀਆ ਬਾਤਾ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰਣਾ ਸੁ ਕਰਿ ਰਹਿਆ ॥੨॥

pdArQ:- qwim—qdoN [ krxw—krnhwr [ mY nwhI—mYN kuJ BI nhIN, myrI koeI pWieAW nhIN hY [ jw hau krI—jy mYN ‘hau’ AwKW, jy mYN Awpxy Awp ƒ kuJ smJ bYTW [ n hoeI—nhIN Pbdw, ieh g`l PbdI nhIN [ jwiq—isRStI [ joiq—r`b dw nUr [ joiq mih—swrIAW joqIAW ivc, swry jIvW ivc [ jwqw—vyiKAw jWdw hY, id`s irhw hY [ Akl—sMpUrn [ klw—totw, ih`sw [ Akl klw—ijs dy vKo vKry toty nw hox, iek-rs sMpUrx pRBU [ suAwilau—sohxI, suMdr [ ijin kIqI—ijsny (qyrI vifAweI) kIqI [ nwnk—hy nwnk! khu krqy kIAw bwqw—krqwr dIAW g`lW AwK [

ArQ:- (hy pRBU! qyrI Ajb kudrq hY ik) ibpqw (jIvW dy rogW dw) ielwj (bx jWdI) hY, Aqy suK (auhnW leI) du`K dw (kwrn) ho jWdw hY [ pr jy (AslI Awqmk) suK (jIv ƒ) iml jwey, qW (du`K) nhIN rihMdw [ hy pRBU! qUM krnhwr krqwr hYN (qUM Awp hI iehnW ByqW ƒ smJdw hYN), myrI smrQw nhIN hY (ik mYN smJ skW) [ jy mYN Awpxy Awp ƒ kuJ smJ lvW (Bwv, jy mYN ieh i^Awl krn l`g pvW ik mYN qyry Byq ƒ smJ skdw hW) qW ieh g`l PbdI nhIN [1[

hy kudrq ivc v`s rhy krqwr! mYN qYQoN sdky hW, qyrw AMq pwieAw nhIN jw skdw [1[rhwau[

swrI isRStI ivc qyrw hI nUr v`s irhw hY, swry jIvW ivc qyrw hI pRkwS hY, qUM sB QweIN iek-rs ivAwpk hYN [ hy pRBU! qUM sdw-iQr rihx vwlw hYN, qyrIAW sohxIAW vifAweIAW hn [ ijs ijs ny qyry gux gwey hn, auh sMswr-smuMdr qoN qr igAw hY [ hy nwnk! (qUM BI) krqwr dI is&iq-swlwh kr, (qy AwK ik) pRBU jo kuJ krnw cMgw smJdw hY auh kr irhw hY (Bwv, aus dy kMmW ivc iksy dw d^l nhIN hY) [1[

ਮਃ ੨ ॥ ਜੋਗ ਸਬਦੰ ਗਿਆਨ ਸਬਦੰ ਬੇਦ ਸਬਦੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਹ ॥ ਖਤ੍ਰੀ ਸਬਦੰ ਸੂਰ ਸਬਦੰ ਸੂਦ੍ਰ ਸਬਦੰ ਪਰਾ ਕ੍ਰਿਤਹ ॥ ਸਰਬ ਸਬਦੰ ਏਕ ਸਬਦੰ ਜੇ ਕੋ ਜਾਣੈ ਭੇਉ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਸੋਈ ਨਿਰੰਜਨ ਦੇਉ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- sbdM—gurU dw bcn, gurU dw aupdyS, gurU dw hukm, jIv dw Drm [ jog sbdM—jog dw Drm [ sbdM bRwhmxh—bRwhmxW dw Drm [ prwik®qh—prweI ikrq krnI, dUijAW dI syvw krnI [ srb sbdM—swirAW DrmW dw Drm, Bwv, sB qoN sRySt Drm [ eyk sbdM—iek pRBU dw ismrn rUp Drm [ Byau—Byd [ soeI—auhI mnu`K [ inrMjn dyau—pRBU (dw rUp) hY [2[

ArQ:- jog dw Drm igAwn pRwpq krnw hY (bRhm dI ivcwr krnw hY) [ bRwhmxW dw Drm vydW dI ivcwr hY [ KqRIAW dw Drm sUrimAW vwly kMm krnw hY, Aqy SUdrW dw Drm dUijAW dI syvw krnI [ pr swirAW dw mu`K-Drm ieh hY ik iek pRBU dw ismrn krIey [ jo mnu`K ies Byd ƒ jwxdw hY, nwnk aus dw dws hY, auh mnu`K pRBU dw rUp hY [2[

ਮਃ ੨ ॥ ਏਕ ਕ੍ਰਿਸਨੰ ਸਰਬ ਦੇਵਾ ਦੇਵ ਦੇਵਾ ਤ ਆਤਮਾ ॥ ਆਤਮਾ ਬਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ੍ਯਿ ਜੇ ਕੋ ਜਾਣੈ ਭੇਉ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਾ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਸੋਈ ਨਿਰੰਜਨ ਦੇਉ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- eyk ik®snµ—iek prmwqmw [ srb dyv Awqmw—swry dyviqAW dw Awqmw [ dyv dyvw Awqmw—dyviqAW dy dyviqAW dw Awqmw [ q—BI [ vwsdyv—(ijvyN Sbd ‘ik®Sn’ dw ArQ ‘prmwqmw’ BI hY, iqvyN ‘ik®Sn’ jI dw ieh nwm BI ‘prmwqmw’ ArQ ivc hI lYxw hY) prmwqmw [ bwsudyvis´—prmwqmw dw [ bwsudyvis´ Awqmw—pRBU dw Awqmw [ inrMjn—AMjn (Bwv, mwieAw rUp kwlK) qoN rihq hrI [3[

ArQ:- iek prmwqmw hI swry dyviqAW dw Awqmw hY, dyviqAW dy dyviqAW dw BI Awqmw hY [ jo mnu`K pRBU dy Awqmw dw Byd jwx lYNdw hY, nwnk aus mnu`K dw dws hY, auh prmwqmw dw rUp hY [3[

ਮਃ ੧ ॥ ਕੁੰਭੇ ਬਧਾ ਜਲੁ ਰਹੈ ਜਲ ਬਿਨੁ ਕੁੰਭੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਗਿਆਨ ਕਾ ਬਧਾ ਮਨੁ ਰਹੈ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਗਿਆਨੁ ਨ ਹੋਇ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- kuMB—GVw [ kuMBy—GVy ivc hI [ bDw—b`Jw hoieAw hY [ rhY—rihMdw hY, itk skdw hY [ kuMBu n hoie—GVw nhIN huMdw, GVw nhIN bx skdw [ mnu rhY—mn itkdw hY [4[

ArQ:- (ijvyN) pwxI GVy (Awidk BWfy) ivc hI b`Jw hoieAw (Bwv, ipAw hoieAw iek QW) itikAw rih skdw hY, (iqvyN) (gurU dy) igAwn (Bwv, aupdyS) dw b`Jw hoieAw hI mn (iek QW) itikAw rih skdw hY, (Bwv, ivkwrW vl nhIN dOVdw) [ (ijvyN) pwxI qoN ibnw GVw nhIN bx skdw (iqvyN) gurU qoN ibnw igAwn pYdw nhIN ho skdw [4[

ਪਉੜੀ ॥ ਪੜਿਆ ਹੋਵੈ ਗੁਨਹਗਾਰੁ ਤਾ ਓਮੀ ਸਾਧੁ ਨ ਮਾਰੀਐ ॥ ਜੇਹਾ ਘਾਲੇ ਘਾਲਣਾ ਤੇਵੇਹੋ ਨਾਉ ਪਚਾਰੀਐ ॥ ਐਸੀ ਕਲਾ ਨ ਖੇਡੀਐ ਜਿਤੁ ਦਰਗਹ ਗਇਆ ਹਾਰੀਐ ॥ ਪੜਿਆ ਅਤੈ ਓਮੀਆ ਵੀਚਾਰੁ ਅਗੈ ਵੀਚਾਰੀਐ ॥ ਮੁਹਿ ਚਲੈ ਸੁ ਅਗੈ ਮਾਰੀਐ ॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 469}

pdArQ:- piVAw—piVHAw hoieAw mnu`K [ gunhgwru—mMdy kMm krn vwlw [ EmI—inrw Sbd ‘Em’ ƒ hI jwxn vwlw, Bwv, AnpVH mnu`K [ swDu—Blw mnu`K [ n mwrIAY—mwr nhIN KWdw [ Gwlxw Gwly—kmweI kry [ qyvyho—iqho ijhw hI [ pcwrIAY—prclq ho jWdw hY, mShUr ho jWdw hY [ klw—Kyf [ ijqu—ijs dy kwrn [ vIcwrIAY—ivcwrI jWdI hY, kbUl pYNdI hY [ muih clY—mUMh dy zor c`ly, jo mnu`K mUMh-zor hovy, AwpxI mrzI dy Anuswr qury [12[

ArQ:- jy piVHAw-iliKAw mnu`K mMd-krmI ho jwey (qW ies ƒ vyK ky AnpVH mnu`K ƒ Gbrwxw nhIN cwhIdw ik pVHy hoey dw ieh hwl, qW AnpVH dw kI bxygw, ikauNik jy) AnpVH mnu`K nyk hY qW aus ƒ mwr nhIN pYNdI [ (inbyVw mnu`K dI kmweI qy huMdw hY, pVHn jW nwh pVHn dw mu`l nhIN pYNdw) [ mnu`K ijho ijhI krqUq krdw hY, aus dw auho ijhw hI nwm au~Gw ho jWdw hY; (qW qy) ieho ijhI Kyf nhIN KyfxI cwhIdI, ijs krky drgwh ivc jw ky (mnu`Kw jnm dI) bwzI hwr bYTIey [

mnu`K BwvyN piVHAw hoieAw hovy BwvyN AnpVH pRBU dI drgwh ivc kyvl pRBU dy guxW dI ivcwr hI kbUl pYNdI hY [ jo mnu`K (ies jgq ivc) AwpxI mrzI Anuswr hI qurdw hY, auh A`gy jw ky mwr KWdw hY [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh