ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 464

ਮਃ ੧ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਦਿਸੈ ਕੁਦਰਤਿ ਸੁਣੀਐ ਕੁਦਰਤਿ ਭਉ ਸੁਖ ਸਾਰੁ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਪਾਤਾਲੀ ਆਕਾਸੀ ਕੁਦਰਤਿ ਸਰਬ ਆਕਾਰੁ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣ ਕਤੇਬਾ ਕੁਦਰਤਿ ਸਰਬ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਪੈਨ੍ਹ੍ਹਣੁ ਕੁਦਰਤਿ ਸਰਬ ਪਿਆਰੁ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਜਾਤੀ ਜਿਨਸੀ ਰੰਗੀ ਕੁਦਰਤਿ ਜੀਅ ਜਹਾਨ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਨੇਕੀਆ ਕੁਦਰਤਿ ਬਦੀਆ ਕੁਦਰਤਿ ਮਾਨੁ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੁ ਕੁਦਰਤਿ ਧਰਤੀ ਖਾਕੁ ॥ ਸਭ ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤਿ ਤੂੰ ਕਾਦਿਰੁ ਕਰਤਾ ਪਾਕੀ ਨਾਈ ਪਾਕੁ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਵੇਖੈ ਵਰਤੈ ਤਾਕੋ ਤਾਕੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 464}

pdArQ:- kudriq—klw, ivfwxu, Acrj qmwSw [ idsY—jo kuJ id`s irhw hY [ suK swru—su`KW dw swr [ srb Awkwru—swrw idRStmwn srUp, swrw jgq [ kqybW—muslmwnW Aqy eIsweIAW dIAW Drm-pusqkW [ srb vIcwru—swrw ivcwr, swrI ivcwr-s`qw [ jIA jhwn—jgq dy jIvW ivc [ mwnu—Awdr [ AiBmwnu—AhMkwr [ bYsMqru—A`g [ pwkI—piv`qr [ nweI—vifAweI, is&q [ pwku—(qUM Awp) piv`qr (hYN) [ vyKY—sMBwl krdw hY [ qwko qwku—iek`lw Awp hI Awp [ vrqY—vrq irhw hY, mOjUd hY [

ArQ:- (hy pRBU!) jo kuJ id`s irhw hY qy jo kuJ suxI Aw irhw hY, ieh sB qyrI hI klw hY; ieh Bau jo suKW dw mUl hY, ieh BI qyrI kudrq hY [ pqwlW qy AkwSW ivc qyrI hI kudrq hY, ieh swrw Akwr (Bwv, ieh swrw jgq jo id`s irhw hY) qyrI hI Acrj Kyf hY [

vyd, purwx qy kqybW, (hor BI) swrI ivcwr-s`qw qyrI hI klw hY; (jIvW dw) Kwx, pIx, pYnHx (dw ivhwr) Aqy (jgq ivc) swrw ipAwr (dw jzbw) ieh sB qyrI kudrq hY [

jwqW ivc, ijnsW ivc, rMgW ivc, jgq dy jIvW ivc qyrI hI kudrq vrq rhI hY, (jgq ivc) ikqy BlweI dy kMm ho rhy hn, ikqy ivkwr hn; ikqy iksy dw Awdr ho irhw hY, ikqy AhMkwr prDwn hY—ieh qyrw Acrj kOqk hY [

paux, pwxI, A`g, DrqI dI ^wk (Awidk q`q), ieh swry qyrw hI qmwSw hn [ (hy pRBU!) sB qyrI klw vrq rhI hY, qUM kudrq dw mwlk hYN, qUM hI ies Kyl dw rcnhwr hYN, qyrI vifAweI su`cI qoN su`cI hY, qUM Awp piv`qr (hsqI vwlw) hYN [

hy nwnk! pRBU (ies swrI kudrq ƒ) Awpxy hukm ivc (r`K ky) (sB dI) sMBwl kr irhw hY, (qy sB QweIN, iek`lw) Awp hI Awp mOjUd hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਆਪੀਨ੍ਹ੍ਹੈ ਭੋਗ ਭੋਗਿ ਕੈ ਹੋਇ ਭਸਮੜਿ ਭਉਰੁ ਸਿਧਾਇਆ ॥ ਵਡਾ ਹੋਆ ਦੁਨੀਦਾਰੁ ਗਲਿ ਸੰਗਲੁ ਘਤਿ ਚਲਾਇਆ ॥ ਅਗੈ ਕਰਣੀ ਕੀਰਤਿ ਵਾਚੀਐ ਬਹਿ ਲੇਖਾ ਕਰਿ ਸਮਝਾਇਆ ॥ ਥਾਉ ਨ ਹੋਵੀ ਪਉਦੀਈ ਹੁਣਿ ਸੁਣੀਐ ਕਿਆ ਰੂਆਇਆ ॥ ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 464}

pdArQ:- Bog—pdwrQW dy Bog [ Boig kY—mwx ky, vrq ky [ hoie—ho ky [ BsmiV—Bsm dI mVHI, im`tI dI FyrI [ Bauru—Awqmw [ vfw hoAw—mr igAw [ dunIdwru—dunIAwdwr, dunIAw ivc Kicq hoieAw jIv [ gil—gl ivc [ Giq—pw ky [ clwieAw—A`gy lw ilAw [ AgY—prlok ivc [ krxI—ikrq-kmweI [ kIriq—vifAweI, is&iq-swlwh [ vwcIAY—vwcI jWdI hY, lyKy ivc igxI jWdI hY [ bih—bYT ky, Bwv, DIrj nwl cMgI qrHW [ Qwau n hovI—FoeI nhIN imldI [ paudIeI—pYNidAW, juqIAW pYNidAW [ huix—AYs vyly, jdoN mwr pYNdI hY [ ikAw rUAwieAw—ikhVI pukwr, ikhVw  rox ikhVw qrlw [ suxIAY—suixAw jWdw hY [ min—mn ny [ AMDY—AMDy ny [ gvwieAw—ivArQ kr ilAw [3[

ArQ:- r`b Awp hI (jIv-rUp ho ky) pdwrQ dy rMg mwxdw hY (ieh BI aus dI Acrj kudrq hY) [ (srIr) im`tI dI FyrI ho jWdw hY (qy Aw^r jIvwqmw-rUp) Baur (srIr ƒ C`f ky) qur pYNdw hY [ (ies qrHW dw) dunIAw dy DMiDAW ivc PisAw hoieAw jIv (jdoN) mrdw hY, (ies dy) gl ivc sMgl pw ky A`gy lw ilAw jWdw hY (Bwv, mwieAw ivc vyiVHAw hoieAw jIv jgq ƒ C`fxw nhIN cwhuMdw qy ‘hMs clsI fumxw’) [

prlok ivc (Bwv, Drmrwj dy drbwr ivc, vyKo pauVI 2) r`b dI is&iq-swlwh rUp kmweI hI kbUl pYNdI hY, EQY (jIv dy kIqy krmW dw) ihswb cMgI qrHW (ies ƒ) smJw id`qw jWdw hY [

(mwieAw dy BogW ivc hI Psy rihx dy kwrn) EQy mwr pYNdy ƒ ikqy FoeI nhIN imldI, aus vyly ies dI koeI BI kUk-pukwr suxI nhIN jWdI [

mUrK mn (vwlw jIv) Awpxw (mnu`Kw-) jnm AjweIN gvw lYNdw hY [3[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਪਵਣੁ ਵਹੈ ਸਦਵਾਉ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਚਲਹਿ ਲਖ ਦਰੀਆਉ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਅਗਨਿ ਕਢੈ ਵੇਗਾਰਿ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਧਰਤੀ ਦਬੀ ਭਾਰਿ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਇੰਦੁ ਫਿਰੈ ਸਿਰ ਭਾਰਿ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦੁਆਰੁ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਸੂਰਜੁ ਭੈ ਵਿਚਿ ਚੰਦੁ ॥ ਕੋਹ ਕਰੋੜੀ ਚਲਤ ਨ ਅੰਤੁ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਸਿਧ ਬੁਧ ਸੁਰ ਨਾਥ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਆਡਾਣੇ ਆਕਾਸ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਜੋਧ ਮਹਾਬਲ ਸੂਰ ॥ ਭੈ ਵਿਚਿ ਆਵਹਿ ਜਾਵਹਿ ਪੂਰ ॥ ਸਗਲਿਆ ਭਉ ਲਿਖਿਆ ਸਿਰਿ ਲੇਖੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਸਚੁ ਏਕੁ ॥੧॥

not:- ‘s`iqAwrQ pRkwS’ dy krqw ny gurU nwnk swihb au~qy ieh dUSn lwieAw hY ik auh sMsik®q nhIN jwxdy sn, pr Awpxy Awp ƒ sMsik®q dw ivdvwn prgt krn dw jqn krdy sn, ikauNik auhnW ny sMsik®q ‘BX’ dy QW ‘Bau’ vriqAw hY [

ies mzmUn sMbMDI jo s`jx ivsQwr-pUrvk ivcwr pVHnI cwhuMdy hox, auh myry ‘gurbwxI ivAwkrx’ dy AMk ‘vrxboD’ ƒ pVHn [

pdArQ:- BY ivic—fr ivc [ pvxu vhY—hvw vgdI hY [ sdvwau—sdw-eyv, sdw hI [ clih—c`ldy hn [ kFY vygwir—vgwr k`FdI hY [ Bwir—Bwr dy hyT [ ieMdu—ieMdr dyvqw, b`dl [ iPrY—iPrdw hY [ isr Bwir—isr dy Bwr [ rwjw Drm duAwru—Drm rwjy dw duAwr [ koh kroVI—kroVW koh [ isD—Aixmw Awidk A`T is`DIAW ƒ ijnHW mhwqmw lokW ny pRwpq kr ilAw huMdw sI, auhnW ƒ is`D ikhw jWdw sI; pu`gy hoey jogI [ buD—igAwnvwn, jo jgq dy mwiek bMDnW qoN mukq hn [ Awfwxy—qxy hoey [ mhwbl—v`fy bl vwly [ Awvih—(jo BI jIv jgq ivc) AwauNdy hn [ pUr—swry dy swry jIv jo ies sMswr-swgr ivc izMdgI-rUp byVI ivc bYTy hoey hn [ sgilAw isir—swry jIvW dy isr au~qy [ lyKu iliKAw—Bau rUpI lyK iliKAw hoieAw hY [

ArQ:- hvw sdw hI r`b dy fr ivc c`l rhI hY [ l`KW drIAwau BI BY ivc hI vg rhy hn [

A`g jo syvw kr rhI hY, ieh BI r`b dy BY ivc hI hY [ swrI DrqI r`b dy fr dy kwrn hI Bwr hyT n`pI peI hY [

r`b dy BY ivc ieMdr rwjw isr dy Bwr iPr irhw hY (Bwv, myG aus dI rzw ivc hI au~f rhy hn) [ Drm-rwj dw drbwr BI r`b dy fr ivc hY [

sUrj BI qy cMdRmw BI r`b dy hukm ivc hn, k®oVW kohW clidAW dy pYNfy dw EVk nhIN AwauNdw [

is`D, buD, dyvqy qy nwQ—swry r`b dy BY ivc hn [ ieh au~pr qxy hoey AkwS (jo id`sdy hn, ieh BI) BY ivc hI hn [

bVy bVy bl vwly joDy qy sUrmy sB r`b dy BY ivc hn [ pUrW dy pUr jIv jo jgq ivc jMmdy qy mrdy hn, sB BY ivc hn [

swry hI jIvW dy m`Qy qy Bau-rUp lyK iliKAw hoieAw hY, Bwv, pRBU dw inXm hI AYsw hY ik swry aus dy BY ivc hn [ hy nwnk! kyvl iek s`cw inrMkwr hI BY-rihq hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਨਾਨਕ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਹੋਰਿ ਕੇਤੇ ਰਾਮ ਰਵਾਲ ॥ ਕੇਤੀਆ ਕੰਨ੍ਹ੍ਹ ਕਹਾਣੀਆ ਕੇਤੇ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰ ॥ ਕੇਤੇ ਨਚਹਿ ਮੰਗਤੇ ਗਿੜਿ ਮੁੜਿ ਪੂਰਹਿ ਤਾਲ ॥ ਬਾਜਾਰੀ ਬਾਜਾਰ ਮਹਿ ਆਇ ਕਢਹਿ ਬਾਜਾਰ ॥ ਗਾਵਹਿ ਰਾਜੇ ਰਾਣੀਆ ਬੋਲਹਿ ਆਲ ਪਤਾਲ ॥ ਲਖ ਟਕਿਆ ਕੇ ਮੁੰਦੜੇ ਲਖ ਟਕਿਆ ਕੇ ਹਾਰ ॥ ਜਿਤੁ ਤਨਿ ਪਾਈਅਹਿ ਨਾਨਕਾ ਸੇ ਤਨ ਹੋਵਹਿ ਛਾਰ ॥ ਗਿਆਨੁ ਨ ਗਲੀਈ ਢੂਢੀਐ ਕਥਨਾ ਕਰੜਾ ਸਾਰੁ ॥ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਤਾ ਪਾਈਐ ਹੋਰ ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਕਮੁ ਖੁਆਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 464}

pdArQ:- hoir—(inrMkwr qoN ibnw) hor swry [ rvwl—DUV, (Bwv) qu`C [ kyqIAw—ikMnIAW hI; byAMq [ kMn@ khwxIAw—ik®Sn jI dIAW khwxIAW [ igiV muiV—BauN BauN ky, prq prq ky [ bwjwrI—rwsDwrIey [ Awie kFih bwjwr—Aw ky rwsW pwauNdy hn [ Awl—cwl, T`gI [ Awl pqwl—pqwl dy Awl, bVy fUMGy cwlW dy bcn, auh bcn jo dUijAW dI smJ ivc nwh Awaux [ muMdVy—sohxy sohxy vwly [ ijqu qin—ijs ijs srIr au~qy [ pweIAih—pwey jWdy hn [ glIeI—g`lW dI rwhIN [ kQnw—ibAwn krnw [ swru—lohw [ krim—(pRBU dI) b^SS nwl [ ihkmiq—clwkI, FMg [

ArQ:- hy nwnk! iek inrMkwr hI BY-rihq hY, (AvqwrI) rwm (jI) vrgy keI hor (aus inrMkwr dy swmHxy) qu`C hn; (aus inrMkwr dy igAwn dy twkry qy) ik®Sn (jI) dIAW keI swKIAW qy vydW dy keI vIcwr BI qu`C hn [

(aus inrMkwr dw igAwn pRwpq krn leI) keI mnu`K mMgqy bx ky n`cdy hn qy keI qrHW dy qwl pUrdy hn, rwsDwrIey BI bzwrW ivc Aw ky rwsW pWdy hn, rwijAW qy rwxIAW dy srUp bxw bxw ky gwauNdy hn qy (mUMhoN) keI FMgW dy bcn boldy hn, l`KW rupieAW dy (Bwv, kImqI) vwly qy hwr pWdy hn; pr, hy nwnk! (auh ivcwry ieh nhIN jwxdy ik ieh vwly qy hwr qW) ijs ijs srIr au~qy pweIdy hn, auh srIr (AMq ƒ) suAwh ho jWdy hn (qy ies gwaux n`cx nwl, iehnW vwilAW qy hwrW dy pihnx nwl ‘igAwn’ ikvyN iml skdw hY?)

igAwn inrIAW g`lW nwl nhIN BwilAw jw skdw, (igAwn ikvyN iml skdw hY—ies g`l dw) ibAwn krnw ieauN krVw hY ijvyN lohw (Bwv, bhuq AOKw hY) [ (hW) r`b dI myhr nwl iml jwey qW iml pYNdw hY, (myhr qoN ibnw koeI) hor cwrwjoeI qy hukm (vrqxw) ivArQ hY [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh