ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 446

ਕਲਿਜੁਗੁ ਹਰਿ ਕੀਆ ਪਗ ਤ੍ਰੈ ਖਿਸਕੀਆ ਪਗੁ ਚਉਥਾ ਟਿਕੈ ਟਿਕਾਇ ਜੀਉ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਕਮਾਇਆ ਅਉਖਧੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਹਰਿ ਸਾਂਤਿ ਪਾਇ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਰੁਤਿ ਆਈ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਵਡਾਈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਖੇਤੁ ਜਮਾਇਆ ॥ ਕਲਿਜੁਗਿ ਬੀਜੁ ਬੀਜੇ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸਭੁ ਲਾਹਾ ਮੂਲੁ ਗਵਾਇਆ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕਿ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਪਾਇਆ ਮਨਿ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਲਖਾਇ ਜੀਉ ॥ ਕਲਜੁਗੁ ਹਰਿ ਕੀਆ ਪਗ ਤ੍ਰੈ ਖਿਸਕੀਆ ਪਗੁ ਚਉਥਾ ਟਿਕੈ ਟਿਕਾਇ ਜੀਉ ॥੪॥੪॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 446}

pdArQ:- AauKDu—dvweI [ kIriq—is&iq-swlwh [ ruiq—smw, mnu`Kw jnm dw smw [ vfweI—Awdr-mwx [ Kyqu—Psl [ kiljuig—kljug (dy pRBwv) ivc [ lwhw—lwB [ mUlu—srmwieAw [ nwnik—nwnk ny [ min—mn ivc [ ihrdY—ihrdy ivc [ lKwie—prgt kr id`qw [4[

ArQ:- (hy BweI! ijs mnu`K dy AMdroN Drm-bld dy) iqMn pYr iqlk gey (ijs mnu`K dy AMdr Drm-bld isr&) cOQw pYr itkweI r`Kdw hY (ijs dy AMdr isr& nwm-mwqR Drm rih jWdw hY, aus dy vwsqy) prmwqmw ny (mwno) kiljug bxw id`qw [ jyhVw mnu`K gurU dy Sbd ƒ kmWdw hY (Sbd Anuswr Awpxw jIvn Fwldw hY) auh hir-nwm dvweI hwsl kr lYNdw hY, auh prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY, prmwqmw (aus dy AMdr) SWqI pYdw kr dyNdw hY [ (aus mnu`K ƒ smJ Aw jWdI hY ik ieh mnu`Kw jnm dI) ru`q prmwqmw dI is&iq-swlwh vwsqy imlI hY, prmwqmw dw nwm hI (lok-prlok ivc) Awdr-mwx dyNdw hY (auh mnu`K Awpxy AMdr) prmwqmw dy nwm (dw) Psl bIjdw hY [ pr jyhVw mnu`K prmwqmw dw nwm C`f ky (krm kWf Awidk koeI hor) bIj bIjdw hY auh (mwno) kiljug (dy pRBwv) ivc hY auh srmwieAw BI gvw lYNdw hY qy lwB BI koeI nhIN K`tdw [

(hy BweI! prmwqmw dI ikrpw nwl) dws nwnk ny pUrw gurU l`B ilAw hY, gurU ny (nwnk dy) mn ivc ihrdy ivc pRBU nwm ptgt kr id`qw hY [

(hy BweI! ijs mnu`K dy AMdroN Drm-bld dy) iqMn pYr iqlk gey (ijs mnu`K dy AMdr Drm-bld isr&) cOQw pYr itkweI r`Kdw hY (ijs dy AMdr isr&-nwm-mwqR Drm rih jWdw hY, aus dy vwsqy) prmwqmw ny (mwno) kiljug bxw id`qw hY [4[4[11[

ਆਸਾ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਮਨਿ ਭਾਈ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈ ਹਰਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਮੀਠ ਲਗਾਨ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗ ਪੁਰਾਨ ਜੀਉ ॥ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸੁਹਾਗੁ ਹਰਿ ਨਾਮੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇਆ ॥ ਮਸਤਕਿ ਮਣੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਹੁ ਪ੍ਰਗਟੀ ਹਰਿ ਨਾਮੈ ਹਰਿ ਸੋਹਾਇਆ ॥ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲੀ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਮਿਲਿ ਸਤਿਗੁਰ ਮਨੂਆ ਮਾਨ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਮਨਿ ਭਾਈ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈ ਹਰਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਮੀਠ ਲਗਾਨ ਜੀਉ ॥੧॥

pdArQ:- kIriq—is&iq-swlwh [ min—mn ivc [ BweI—cMgI l`gI [ prm giq—sB qoN au~cI Awqmk AvsQw [ rsu—suAwd [ Duir—Dur drgwh qoN [ msqik—m`Qy auqy [ purwn—purwxw, pihlw [ nwim—nwm dI rwhIN [ suhwgu—Ksm-pRBU [ mxI—rqn [ pRgtI—cmk peI [ sohwieAw—sohxw bxw id`qw [ mwn—mMn igAw [1[

ArQ:- (hy BweI! ijs mnu`K dy) mn ivc prmwqmw dI is&iq-swlwh ipAwrI l`g geI, aus ny sB qoN au~cI Awqmk AvsQw hwsl kr leI, aus dy mn ivc ihrdy ivc pRBU ipAwrw l`gx l`g ipAw [ ijs mnu`K ny gurU dI miq lY ky prmwqmw dw ismrn kIqw, prmwqmw dy nwm dw suAwd c`iKAw, aus dy m`Qy auqy Dur drgwh qoN ilKy hoey pihly Bwg jwg pey [ aus dy m`Qy auqy Dur drgwh qoN iliKAw lyK au~GV ipAw, hir-nwm ivc juV ky aus ny Ksm-pRBU ƒ l`B ilAw, auh sdw hir-nwm ivc juiVAw rihMdw hY, auh sdw hI hrI dy gux gWdw rihMdw hY [ aus dy m`Qy auqy pRBU-crnW dI pRIiq dI mxI cmk auTdI hY [ aus dI suriq pRBU dI joiq ivc iml jWdI hY, auh pRBU ƒ iml pYNdw hY, gurU ƒ iml ky aus dw mn (prmwqmw dI Xwd ivc) ig`J jWdw hY [ (hy BweI! ijs mnu`K dy mn ivc prmwqmw dI is&iq-swlwh ipAwrI l`gx l`g peI, aus ny sB qoN au~cI Awqmk AvsQw hwsl kr leI, aus dy mn ivc aus dy ihrdy ivc pRBU ipAwrw l`gx l`g ipAw [1[

ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਇਆ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ਤੇ ਊਤਮ ਜਨ ਪਰਧਾਨ ਜੀਉ ॥ ਤਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਮ ਚਰਣ ਸਰੇਵਹ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਪਗ ਧੋਵਹ ਜਿਨ ਹਰਿ ਮੀਠ ਲਗਾਨ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਮੀਠਾ ਲਾਇਆ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਇਆ ਮੁਖਿ ਭਾਗਾ ਰਤੀ ਚਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਗਾਇਆ ਹਰਿ ਹਾਰੁ ਉਰਿ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਕੰਠਿ ਧਾਰੇ ॥ ਸਭ ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਸਮਤੁ ਕਰਿ ਦੇਖੈ ਸਭੁ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਪਛਾਨ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਇਆ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ਤੇ ਊਤਮ ਜਨ ਪਰਧਾਨ ਜੀਉ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 446}

pdArQ:- jsu—is&iq-swlwh dw gIq [ prm pdu—au~cw Awqmk drjw [ qy jn—auh bMdy [ prDwn—mMny-pRmMny [ sryvh—AsI syvw krdy hW [ Dovh—AsIN DoNdy hW [ pg—pYr [ muiK—mUMh auqy [ rqI—rqn, mxI [ cwry—cwr, suMdr [ auir—ihrdy ivc [ kMiT—gl ivc [ sB—swrI lukweI [ smqu—brwbr, ieko ijhw [ kir—kr ky, smJ ky [ sBu—hr QW [ Awqm rwmu—srb-ivAwpk pRBU [2[

ArQ:- (hy BweI!) jyhVy mnu`K prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gWdy hn, auh sB qoN au~cw Awqmk drjw hwsl kr lYNdy hn, auh mnu`K jgq ivc sRySt igxy jWdy hn ie`zq vwly smJy jWdy hn [ (hy BweI!) ijnHW mnu`KW ƒ prmwqmw ipAwrw l`gdw hY, AsI auhnW dy crnW dI syvw krdy hW AsI auhnW dy hr vyly pYr DoNdy hW [

(hy BweI!) ijnHW ƒ prmwqmw ipAwrw l`gw, auhnW sB qoN au~cw Awqmk Awnµd mwixAw, auhnW dy mUMh auqy cMgy BwgW dI suMdr mxI cmk peI [

hy BweI! jyhVw mnu`K gurU dI miq lY ky prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY, prmwqmw dy guxW dw prmwqmw dy nwm dw hwr Awpxy ihrdy ivc sWBdw hY Awpxy gl ivc pWdw hY auh swrI lukweI ƒ iek (ipAwr-) ingwh nwl ieko ijhw smJ ky vyKdw hY, auh hr QW srb-ivAwpk prmwqmw ƒ v`sdw pCwxdw hY [ (hy BweI!) jyhVy mnu`K prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gWdy hn auh sB qoN au~cw Awqmk drjw hwsl kr lYNdy hn, auh mnu`K jgq ivc sRySt igxy jWdy hn ie`zq vwly smJy jWdy hn [2[

ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਨਿ ਭਾਈ ਹਰਿ ਰਸਨ ਰਸਾਈ ਵਿਚਿ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਹੋਇ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਆਰਾਧਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਵਿਗਾਸਿਆ ਬੀਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ਜੀਉ ॥ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸੋਇ ਜਿਨਿ ਪੀਆ ਸੋ ਬਿਧਿ ਜਾਣੈ ॥ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਗੁਰੂ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਲਗਿ ਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਪਛਾਣੈ ॥ ਨਾਮੋ ਸੇਵਿ ਨਾਮੋ ਆਰਾਧੈ ਬਿਨੁ ਨਾਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ਜੀਉ ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਨਿ ਭਾਈ ਹਰਿ ਰਸਨ ਰਸਾਈ ਵਿਚਿ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਹੋਇ ਜੀਉ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 446}

pdArQ:- min—mn ivc [ BweI—ipAwrI l`gI [ hir rsn rsweI—hir-nwm dy rs nwl rsI (iB`jI) hoeI [ hir rsu—hir-nwm dw suAwd [ gur sbid—gurU dy sbd dI rwhIN [ ivgwisAw—iKV pYNdw hY [ bIjw—dUjw [ AMimRqu—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ ijin—ijs ny [ ibiD—dSw [ lig—(crnIN) l`g ky [ pCwxY—sWJ pWdw hY [ syiv—syv ky, ismr ky [3[

ArQ:- (hy BweI!) hir-nwm dy rs nwl rsI hoeI swD sMgiq ijs mnu`K ƒ Awpxy mn ivc ipAwrI l`gdI hY aus ƒ sMgiq ivc hir-nwm dw suAwd pRwpq huMdw hY [ auh mnu`K ijauN ijauN prmwqmw dw nwm AwrwDdw hY gurU dy Sbd dI brkiq nwl (aus dw ihrdw) iKV AwauNdw hY aus ƒ ikqy BI prmwqmw qoN ibnw koeI hor nhIN id`sdw [ aus ƒ ikqy BI pRBU qoN ibnw koeI hor nhIN id`sdw, auh sdw Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm jl pINdw rihMdw hY [ jyhVw mnu`K ieh nwm-AMimRq pINdw hY auhI AwpxI Awqmk dSw ƒ jwxdw hY (ibAwn nhIN kIqI jw skdI) [ auh mnu`K hr vyly pUry gurU dw DMnvwd krdw hY ikauNik gurU dI rwhIN auh prmwqmw ƒ iml pYNdw hY gurU dI sMgiq dI srn pY ky auh prmwqmw dy nwl fUMGI sWJ pWdw hY [ auh mnu`K sdw hir-nwm hI ismrdw hY hir-nwm hI AwrwDdw hY [ prmwqmw dy nwm qoN ibnw aus ƒ koeI hor cIz ipAwrI nhIN l`gdI [

(hy BweI!) hir-nwm dy rs nwl rsI hoeI swD-sMgiq ijs mnu`K ƒ Awpxy mn ivc ipAwrI l`gdI hY aus ƒ sMgiq ivc hir-nwm dw suAwd pRwpq huMdw hY [3[

ਹਰਿ ਦਇਆ ਪ੍ਰਭ ਧਾਰਹੁ ਪਾਖਣ ਹਮ ਤਾਰਹੁ ਕਢਿ ਲੇਵਹੁ ਸਬਦਿ ਸੁਭਾਇ ਜੀਉ ॥ ਮੋਹ ਚੀਕੜਿ ਫਾਥੇ ਨਿਘਰਤ ਹਮ ਜਾਤੇ ਹਰਿ ਬਾਂਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਕਰਾਇ ਜੀਉ ॥ ਪ੍ਰਭਿ ਬਾਂਹ ਪਕਰਾਈ ਊਤਮ ਮਤਿ ਪਾਈ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਜਨੁ ਲਾਗਾ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਿਆ ਆਰਾਧਿਆ ਮੁਖਿ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਸਭਾਗਾ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ਮਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਮੀਠਾ ਲਾਇ ਜੀਉ ॥ ਹਰਿ ਦਇਆ ਪ੍ਰਭ ਧਾਰਹੁ ਪਾਖਣ ਹਮ ਤਾਰਹੁ ਕਢਿ ਲੇਵਹੁ ਸਬਦਿ ਸੁਭਾਇ ਜੀਉ ॥੪॥੫॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 446-447}

pdArQ:- pRB—hy pRBU! pwKx—p`Qr, kTor-idl [ sbid—(gurU dy) Sbd ivc (joV ky) [ suBwie—(Awpxy) pRym ivc (joV ky) [ cIkiV—ic`kV ivc [ inGrq jwqy—Awqmk jIvn vloN if`gdy jw rhy hW [ hir—hy hrI! pRiB—pRBU ny [ pkrweI—PVweI [ jnu—(auh) mnu`K [ muiK—mUMh auqy [ msqik—m`Qy auqy [ sBwgw Bwgu—cMgw Bwg [ min—mn ivc [4[

ArQ:- hy hrI! hy pRBU! myhr kr, swƒ kTor-idlW ƒ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lY, gurU dy Sbd ivc joV ky Awpxy pRym ivc joV ky swƒ (moh dy ic`kV ivcoN) k`F lY [ hy hrI! AsI (mwieAw dy) moh dy ic`kV ivc Psy hoey hW, Awqmk jIvn vloN AsI if`gdy jw rhy hW, hy pRBU! swƒ AwpxI bWh PVw [

(hy BweI! ijs mnu`K ƒ) pRBU ny AwpxI bWh PVw id`qI aus ny sRySt miq pRwpq kr leI, auh mnu`K gurU dI srn jw ipAw, auh mnu`K hr vyly prmwqmw dw nwm jpx l`g ipAw hir-nwm ismrn l`g ipAw, aus dy mUMh auqy aus dy m`Qy au~qy cMgw Bwg jwg ipAw [ hy dws nwnk! (AwK—) ijs mnu`K auqy pRBU ny myhr kIqI aus dy mn ivc prmwqmw dw nwm ipAwrw l`gx l`g pYNdw hY [

hy hrI! hy pRBU! myhr kr, swƒ kTor-idlW ƒ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lY, gurU dy Sbd ivc joV ky, Awpxy pRym ivc joV ky swƒ (moh dy ic`kV ivcoN) k`F lY [4[5[12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh