ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 358

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਆਸਾ ਘਰੁ ੩ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਲਖ ਲਸਕਰ ਲਖ ਵਾਜੇ ਨੇਜੇ ਲਖ ਉਠਿ ਕਰਹਿ ਸਲਾਮੁ ॥ ਲਖਾ ਉਪਰਿ ਫੁਰਮਾਇਸਿ ਤੇਰੀ ਲਖ ਉਠਿ ਰਾਖਹਿ ਮਾਨੁ ॥ ਜਾਂ ਪਤਿ ਲੇਖੈ ਨਾ ਪਵੈ ਤਾਂ ਸਭਿ ਨਿਰਾਫਲ ਕਾਮ ॥੧॥ ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਜਗੁ ਧੰਧਾ ॥ ਜੇ ਬਹੁਤਾ ਸਮਝਾਈਐ ਭੋਲਾ ਭੀ ਸੋ ਅੰਧੋ ਅੰਧਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਲਖ ਖਟੀਅਹਿ ਲਖ ਸੰਜੀਅਹਿ ਖਾਜਹਿ ਲਖ ਆਵਹਿ ਲਖ ਜਾਹਿ ॥ ਜਾਂ ਪਤਿ ਲੇਖੈ ਨਾ ਪਵੈ ਤਾਂ ਜੀਅ ਕਿਥੈ ਫਿਰਿ ਪਾਹਿ ॥੨॥ ਲਖ ਸਾਸਤ ਸਮਝਾਵਣੀ ਲਖ ਪੰਡਿਤ ਪੜਹਿ ਪੁਰਾਣ ॥ ਜਾਂ ਪਤਿ ਲੇਖੈ ਨਾ ਪਵੈ ਤਾਂ ਸਭੇ ਕੁਪਰਵਾਣ ॥੩॥ ਸਚ ਨਾਮਿ ਪਤਿ ਊਪਜੈ ਕਰਮਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾਰੁ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਹਿਰਦੈ ਜੇ ਵਸੈ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਪਾਰੁ ॥੪॥੧॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 358}

pdArQ:- lskr—POjW [ auiT—auT ky [ Purmwieis—hkUmq [ mwnu—Awdr [ piq—dunIAw ivc imlI ieh ie`zq [ lyKY n pvY—prmwqmw dI hzUrI ivc kbUl n hovy [ inrwPl—ivArQ [1[

DMDw—JMbylw, aulJx [ AMDo AMDw—AMnHw hI AMnHw [1[rhwau[

KtIAih—K`ty jwx {bhu-vcn, krm vwc} [ sMjIAih—iek`Ty kIqy jwx [ Kwjih—KwDy jwx, ^rcy jwx [ ikQY pwih—pqw nhIN ikQy pYNdy hn, du`KI hI rihMdy hn [2[

kuprvwx—ApRvwx, kbUl nhIN [3[

nwim—nwm ivc juiVAW [ krim—(prmwqmw dI) myhr nwl [ Aih—idn [ inis—rwq [ pwru—pwrlw bMnw, sMswr-smuMdr dw pwrlw bMnw [4[

ArQ:- prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw jgq dw moh (mnu`K vwsqy) aulJx hI aulJx bx jWdw hY [ (ies aulJx ivc jIv ieqnw Psdw hY ik) BwvyN ikqnw hI smJWdy rho, mn AMnHw hI AMnHw rihMdw hY (Bwv, mnu`K ƒ sUJ nhIN pYNdI ik mYN kurwhy ipAw hW) [1[rhwau[

(hy BweI!) jy qyrIAW &OjW l`KW dI igxqI ivc hox, auhnW ivc l`KW bMdy vwjy vjwx vwly hox, l`KW nyzw-brdwr hox, l`KW hI AwdmI au~T ky in`q qYƒ slwm krdy hox, (hy BweI!) jy l`KW bMidAW auqy qyrI hkUmq hovy, l`KW bMdy au~T ky qyrI ie`zq krdy hox, (qW BI kIh hoieAw) jy qyrI ieh ie`zq prmwqmw dI hzUrI ivc kbUl n pey, qW qyry ieQy jgq ivc kIqy swry hI kMm ivArQ gey [1[

jy l`KW rupey K`ty jwx, l`KW rupey joVy jwx, l`KW rupey ^rcy BI jwx, l`KW hI rupey Awaux, qy l`KW hI cly jwx, pr jy pRBU dI nzr ivc ieh ie`zq prvwn nwh hovy, qW (iehnW l`KW rupieAW dy mwlk BI AMdroN) du`KI hI rihMdy hn [2[

l`KW vwrI SwsqRW dI ivAwiKAw kIqI jwey, ivdvwn lok l`KW vwrI purwn pVHn (qy dunIAw ivc AwpxI iv`idAw dy kwrn ie`zq hwsl krn), qW BI jy ieh ie`zq pRBU dy dr qy kbUl n hovy qW ieh swry pVHny pVHwny ivArQ gey [3[

sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy nwm ivc juiVAW hI (pRBU dy dr qy) ie`zq imldI hY, qy krqwr (dw ieh) nwm imldw hY aus dI AwpxI myhr nwl [ hy nwnk! jy prmwqmw dw nwm ihrdy ivc idn rwq v`sdw rhy qW prmwqmw dI myhr nwl mnu`K (sMswr-smuMdr dw) pwrlw bMnw l`B lYNdw hY [4[1[31[

not:-  A^Irly AMkW ivc AMk 1 d`sdw hY ik ‘Gru 3’ dw ieh pihlw Sbd hY, qy Awsw rwg ivc gurU nwnk dyv jI dy hux qk 31 Sbd ho cuky hn [

ਆਸਾ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਦੀਵਾ ਮੇਰਾ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਦੁਖੁ ਵਿਚਿ ਪਾਇਆ ਤੇਲੁ ॥ ਉਨਿ ਚਾਨਣਿ ਓਹੁ ਸੋਖਿਆ ਚੂਕਾ ਜਮ ਸਿਉ ਮੇਲੁ ॥੧॥ ਲੋਕਾ ਮਤ ਕੋ ਫਕੜਿ ਪਾਇ ॥ ਲਖ ਮੜਿਆ ਕਰਿ ਏਕਠੇ ਏਕ ਰਤੀ ਲੇ ਭਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪਿੰਡੁ ਪਤਲਿ ਮੇਰੀ ਕੇਸਉ ਕਿਰਿਆ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾਰੁ ॥ ਐਥੈ ਓਥੈ ਆਗੈ ਪਾਛੈ ਏਹੁ ਮੇਰਾ ਆਧਾਰੁ ॥੨॥ ਗੰਗ ਬਨਾਰਸਿ ਸਿਫਤਿ ਤੁਮਾਰੀ ਨਾਵੈ ਆਤਮ ਰਾਉ ॥ ਸਚਾ ਨਾਵਣੁ ਤਾਂ ਥੀਐ ਜਾਂ ਅਹਿਨਿਸਿ ਲਾਗੈ ਭਾਉ ॥੩॥ ਇਕ ਲੋਕੀ ਹੋਰੁ ਛਮਿਛਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਵਟਿ ਪਿੰਡੁ ਖਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਪਿੰਡੁ ਬਖਸੀਸ ਕਾ ਕਬਹੂੰ ਨਿਖੂਟਸਿ ਨਾਹਿ ॥੪॥੨॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 358}

not:- ihMdU-mrXwdw Anuswr jdoN koeI pRwxI mrn l`gdw hY qW aus ƒ mMjy qoN hyTW lwh lYNdy hn [ aus dy h`Q dI qlI auqy Awty dw dIvw r`K ky jgw dyNdy hn, qw ik ijs Axif`Ty hnyry rsqy aus dI Awqmw ny jwxw hY, ieh dIvw rsqy ivc cwnx kry [ aus dy mrn ipCoN jvW jW cOlW dy Awty dy pyVy (ipMn) p`qrW dI QwlI (p`ql) auqy r`K ky mxsy jWdy hn [ ieh mry pRwxI leI rsqy dI ^urwk huMdI hY [ mOq qoN 13 idn ipCoN ‘ikirAw’ kIqI jWdI hY [ Awcrj (ikirAw krwx vwlw bRwhmx) vyd-mMqR Awidk pVHdw hY, mry pRwxI nimq iek lµmI mrXwdw kIqI jWdI hY [ 360 dIvy qy ieqnIAW hI v`tIAW Aqy qyl r`iKAw jWdw hY [ auh v`tIAW iek`TIAW hI qyl ivc iBauN ky bwl id`qIAW jWdIAW hn [ SrDw ieh huMdI hY ik mry pRwxI ny iek swl ivc ipqr-lok qk phuMcxw hY, ieh 360 dIvy (iek iek dIvw hr roz) iek swl rsqy ivc cwnx krngy [ sskwr qoN cOQy idn mVHI Pol ky sVn qoN bcIAW h`fIAW (Pu`l) cux leIAW jWdIAW hn [ ieh ‘Pu`l’ hirduAwr jw ky gMgw ivc prvwhy jWdy hn [ Awm qOr qy ikirAw qoN pihlW hI Pu`l gMgw-prvwh kIqy jWdy hn [

pdArQ:- auin—aus nwl [ cwnix—cwnx nwl [ auin cwnix—aus cwnx nwl [ Ehu—auh du`K-qyl [ soiKAw—su`k jWdw hY, mu`k jWdw hY [1[

PkiV—P`kVI, m^Ol [ miVAw—Fyr [ Bwih—A`g [1[rhwau[

kysau— {ky_vky_:- pR_Ôqw: siNq AÔX, lµmy kysW vwlw} prmwqmw [ AwDwru—Awsrw [2[

nwvY—ieSnwn krdw hY [ Awqm rwau—ijMd, jIvwqmw [ Aih—idn [ inis—rwq [ Bwau—pRym [3[

lokI—dyv-lok dy rihx vwly, dyvqy [ hor—dUjw (ipMf) [ CimCrI— {˜mw crI [ ˜mw, (KÎmw) DrqI} DrqI qy qurn vwly, ipqr [ vit—v`t ky [ bKsIs—ikrpw, myhr [ inKUtis—mu`kdw [4[

ArQ:- myry vwsqy prmwqmw dw nwm hI dIvw hY (jo myrI izMdgI dy rsqy ivc Awqmk rOSnI krdw hY) aus dIvy ivc mYN (dunIAw ivc ivAwpx vwlw) du`K (-rUp) qyl pwieAw hoieAw hY [ aus (Awqmk) cwnx nwl auh du`K-rUp qyl sVdw jWdw hY, qy jm nwl myrw vwh BI mu`k jWdw hY {not:- sMbMDk ‘ivic’ dw sMbMD l&z ‘duKu’ nwl nhIN hY [ “dIvy ivic duKu qylu pwieAw”—ieauN ArQ krnw hY} [1[

hy loko! myrI g`l auqy m^Ol n aufwE [ l`KW mxW l`kV dy Fyr iek`Ty kr ky (jy) ie`k rqI ijqnI A`g lw dyKIey (qW auh swry Fyr suAwh ho jWdy hn [ iqvyN jnmW jnmWqrW dy pwpW ƒ ie`k nwm mukw dyNdw hY) [1[rhwau[

p`qlW auqy ipMf Brwxy (mxswxy) myry vwsqy prmwqmw (dw nwm) hI hY, myry vwsqy ikirAw BI krqwr (dw) s`cw nwm hI hY [ ieh nwm ies lok ivc prlok ivc hr QW myrI izMdgI dw Awsrw hY [2[

(hy pRBU!) qyrI is&iq-swlwh hI myry vwsqy gMgw qy kWSI (Awidk qIrQW dw ieSnwn hY, qyrI is&iq-swlwh ivc hI myrw Awqmw ieSnwn krdw hY [ s`cw ieSnwn hY hI qdoN, jdoN idn rwq pRBU-crnW ivc pRym bixAw rhy [3[

bRwhmx (jvW jW cOlW dy Awty dw) ipMn v`t ky iek ipMn dyviqAW ƒ Bytw krdw hY qy dUjw ipMn ipqrW ƒ, (ipMn v`tx qoN ipCoN) auh Awp (KIr-pUrI Awidk jjmwnW dy GroN) KWdw hY [ (pr) hy nwnk! (bRwhmx dI rwhIN id`qw hoieAw ieh ipMn kd qk itikAw rih skdw hY? hW) prmwqmw dI myhr dw ipMn kdy mu`kdw hI nhIN [4[2[32[

not:- ‘Gru 3’ dy ieQy do Sbd ^qm huMdy hn [ AgWh ‘Gru 4’ dw Sbd hY [ mUl-mMqR dw nvyN-isry ilKy jwxw BI iehI d`sdw hY ik ieh sMgRh ^qm ho ky nvW SurU ho irhw hY [ {pMnw 358}

ਆਸਾ ਘਰੁ ੪ ਮਹਲਾ ੧    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਦੇਵਤਿਆ ਦਰਸਨ ਕੈ ਤਾਈ ਦੂਖ ਭੂਖ ਤੀਰਥ ਕੀਏ ॥ ਜੋਗੀ ਜਤੀ ਜੁਗਤਿ ਮਹਿ ਰਹਤੇ ਕਰਿ ਕਰਿ ਭਗਵੇ ਭੇਖ ਭਏ ॥੧॥ ਤਉ ਕਾਰਣਿ ਸਾਹਿਬਾ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ॥ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਅਨੇਕਾ ਰੂਪ ਅਨੰਤਾ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਹੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਕੇਤੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਦਰ ਘਰ ਮਹਲਾ ਹਸਤੀ ਘੋੜੇ ਛੋਡਿ ਵਿਲਾਇਤਿ ਦੇਸ ਗਏ ॥ ਪੀਰ ਪੇਕਾਂਬਰ ਸਾਲਿਕ ਸਾਦਿਕ ਛੋਡੀ ਦੁਨੀਆ ਥਾਇ ਪਏ ॥੨॥ ਸਾਦ ਸਹਜ ਸੁਖ ਰਸ ਕਸ ਤਜੀਅਲੇ ਕਾਪੜ ਛੋਡੇ ਚਮੜ ਲੀਏ ॥ ਦੁਖੀਏ ਦਰਦਵੰਦ ਦਰਿ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਦਰਵੇਸ ਭਏ ॥੩॥ ਖਲੜੀ ਖਪਰੀ ਲਕੜੀ ਚਮੜੀ ਸਿਖਾ ਸੂਤੁ ਧੋਤੀ ਕੀਨ੍ਹ੍ਹੀ ॥ ਤੂੰ ਸਾਹਿਬੁ ਹਉ ਸਾਂਗੀ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਣਵੈ ਨਾਨਕੁ ਜਾਤਿ ਕੈਸੀ ॥੪॥੧॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 358}

not:- ‘Gru 4’ dw ieh ieko hI Sbd hY [

pdArQ:- kY qweI—dI ^wqr [ jugiq—mrXwdw [ Bgvy—gyrUey rMg dy [1[

qau kwrix—qyry dIdwr dI ^wqr [ rMig—(qyry) pRym ivc [ khxu n jwhI—khxu n jwih, ibAwn nhIN kIqy jw skdy [1[rhwau[

mhlw—mhl-mwVIAW [ hsqI—hwQI [ Coif—C`f ky [ ivlwieiq—vqn [ swilk—igAwnvwn, hornW ƒ jIvn-rwh d`sx vwly [ swidk—isdkI [ Qwie pey—kbUl hox vwsqy [2[

shj—Awrwm [ rs ks—sB suAwdW dy pdwrQ [ qjIAly—iqAwg id`qy [ dir qyrY—qyry drvwzy auqy [ drvys—&kIr [3[

KlVI—BMg Awidk pwx leI cmVy dI JolI [ lkVI—fMfw [ isKw—bodI [ sUqu—jnyaU [ jwiq kYsI—mYƒ iksy jwq dw mwx nhIN [4[

ArQ:- hy myry mwilk! qYƒ imlx leI AnykW bMdy qyry ipAwr ivc rMgy rihMdy hn [ qyry AnykW nwm hn, qyry byAMq rUp hn, qyry byAMq hI gux hn, iksy BI pwsoN ibAwn nhIN kIqy jw skdy [1[rhwau[

dyviqAW ny BI qyrw drSn krn vwsqy du`K shwry, Bu`KW shwrIAW qy qIrQ-rtn kIqy [ AnykW jogI qy jqI (Awpo AwpxI) mrXwdw ivc rihMdy hoey gyrUey rMg dy k`pVy pWdy rhy [1[

(qyrw drSn krn vwsqy hI rwj-imlK dy mwilk) Awpxy mhl-mwVIAW Awpxy Gr-bUhy hwQI GoVy Awpxy dys vqn C`f ky (jMglIN) cly gey AnykW pIrW pYZMbrW igAwnvwnW qy isdkIAW ny qyry dr qy kbUl hox vwsqy dunIAw C`fI [2[

AnykW bMidAW ny dunIAw dy suAwd suK Awrwm qy sB rsW dy pdwrQ C`fy, k`pVy C`f ky cmVw pihinAw [ AnykW bMdy duKIAW vWg drdvMdW vWg qyry dr qy &irAwd krn leI qyry nwm ivc rMgy rihx leI (igRhsq C`f ky) &kIr ho gey [3[

iksy ny (BMg Awidk pwx leI) cMm dI JolI lY leI, iksy ny (Gr Gr mMgx leI) K`pr (h`Q ivc) PV ilAw, koeI fMfw-DwrI sMinAwsI bixAw, iksy ny imRg-Cwlw lY leI, koeI bodI jnyaU qy DoqI dw DwrnI hoieAw [ pr nwnk bynqI krdw hY—hy pRBU! qUM myrw mwilk hYN, mYN isr& qyrw sWgI hW (Bwv, mYN isr& qyrw AKvWdw hW, ijvyN qUM mYƒ r`Kdw hYN iqvyN hI rihMdw hW) iksy ^ws SRyxI ivc hox dw mYƒ koeI mwx nhIN [4[1[33[

vyKo pMnw 667, m: 4

“sMq jnw kI jwiq hir suAwmI, qum Twkur hm sWgI ]

(sWgI dw Bwv:)

jYsI miq dyvhu hir suAwmI, hm qYsy bulg bulwgI” [3[1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh