ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 338

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ॥ ਪੰਥੁ ਨਿਹਾਰੈ ਕਾਮਨੀ ਲੋਚਨ ਭਰੀ ਲੇ ਉਸਾਸਾ ॥ ਉਰ ਨ ਭੀਜੈ ਪਗੁ ਨਾ ਖਿਸੈ ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਆਸਾ ॥੧॥ ਉਡਹੁ ਨ ਕਾਗਾ ਕਾਰੇ ॥ ਬੇਗਿ ਮਿਲੀਜੈ ਅਪੁਨੇ ਰਾਮ ਪਿਆਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਜੀਵਨ ਪਦ ਕਾਰਨਿ ਹਰਿ ਕੀ ਭਗਤਿ ਕਰੀਜੈ ॥ ਏਕੁ ਆਧਾਰੁ ਨਾਮੁ ਨਾਰਾਇਨ ਰਸਨਾ ਰਾਮੁ ਰਵੀਜੈ ॥੨॥੧॥੧੪॥੬੫॥ {ਪੰਨਾ 338}

pdArQ:- pMQu—rsqw [ inhwrY—q`kdI hY, vyKdI hY [ kwmnI—iesqRI [ locn—A`KW [ BrIly—(hMJUAW nwl) Bry hoey [ auswsw—hwhuky [ aur—idl, ihrdw [ n BIjY—nhIN iB`jdw, nhIN r`jdw [ pgu—pYr [ iKsY—iKskdw [1[

kwgw kwry—hy kwly kW! aufhu n—au~f, mYN sdky jwvW {vyKo n, kro n, KwE n—Aijhy vwkW ivc l&z ‘n’ ipAwr qy lwB prgt krn leI vriqAw jWdw hY} [ byig—CyqI [1[rhwau[

kih—khY, AwKdw hY [ jIvn pd—Asl izMdgI dw drjw [ AwDwru—Awsrw [ rsnw—jIB (nwl) [ rvIjY—ismrnw cwhIdw hY [2[

ArQ:- (ijvyN prdys gey pqI dI aufIk ivc) iesqRI (aus dw) rwh q`kdI hY, (aus dIAW) A`KW hMJUAW nwl BrIAW hn qy auh au~By swh lY rhI hY, (rwh q`kidAW aus dw) idl r`jdw nhIN, pYr iKskdw nhIN (Bwv, KloqI KloqI Q`kdI nhIN), (iesy qrHW hwlq huMdI hY aus ibrhI jIaUVy dI, (ijs ƒ) pRBU dy dIdwr dI aufIk huMdI hY [1[

(ivCuVI ibhbl nwr vWg hI vYrwgx jIv-iesqRI AwKdI hY) hy kwly kW! au~f, mYN sdky jwvW au~f, (Blw jy) mYN Awpxy ipAwry pRBU ƒ CyqI iml pvW [1[rhwau[

kbIr AwKdw hY—(ijvyN prdys gey pqI dw rwh q`kdI nwr ibrhoN AvsQw ivc qrly lYNdI hY, iqvyN hI) izMdgI dw AslI drjw hwsl krn leI pRBU dI BgqI krnI cwhIdI hY, pRBU dy nwm dw hI ie`k Awsrw hoxw cwhIdw hY qy jIB nwl aus ƒ Xwd krnw cwhIdw hY [2[1[14[65[

Sbd dw Bwv:- Asl jIvn auhnW ƒ imilAw hY ijnHW ƒ pRBU dI Xwd dI ltk l`g geI hY qy jo aus dy dIdwr leI ieauN qVPdy hn, ijvyN prdys gey pqI dI aufIk ivc rwh q`kdI nwr bnyry qoN kW aufwauNdI hY [65[

not:- iksy A`q ipAwry dI aufIk ivc AONsIAW pweIdIAW hn (lkIrW pw pw ky vyKIdw hY ik AONsI rwh dyNdI hY jW nhIN), bnyry qy Aw bYTy kW ƒ AwKIdw hY—hy kwvW! au~f, myrw ipAwrw Aw irhw hY ik nhIN, jy kW au~f jwey qW smJIdw hY ik Aw irhw hY [

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ੧੧ ॥ ਆਸ ਪਾਸ ਘਨ ਤੁਰਸੀ ਕਾ ਬਿਰਵਾ ਮਾਝ ਬਨਾ ਰਸਿ ਗਾਊਂ ਰੇ ॥ ਉਆ ਕਾ ਸਰੂਪੁ ਦੇਖਿ ਮੋਹੀ ਗੁਆਰਨਿ ਮੋ ਕਉ ਛੋਡਿ ਨ ਆਉ ਨ ਜਾਹੂ ਰੇ ॥੧॥ ਤੋਹਿ ਚਰਨ ਮਨੁ ਲਾਗੋ ਸਾਰਿੰਗਧਰ ॥ ਸੋ ਮਿਲੈ ਜੋ ਬਡਭਾਗੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਿੰਦ੍ਰਾਬਨ ਮਨ ਹਰਨ ਮਨੋਹਰ ਕ੍ਰਿਸਨ ਚਰਾਵਤ ਗਾਊ ਰੇ ॥ ਜਾ ਕਾ ਠਾਕੁਰੁ ਤੁਹੀ ਸਾਰਿੰਗਧਰ ਮੋਹਿ ਕਬੀਰਾ ਨਾਊ ਰੇ ॥੨॥੨॥੧੫॥੬੬॥ {ਪੰਨਾ 338}

iksy BI bolI dw ‘vrxwqmk’ rUp smJx vwsqy ieh zrUrI hY ik aus dy ivAwkrx Aqy koS dI ij`QoN qk ik auh mdd kr skdy hox, shwieqw leI jwey [ ijnHW vf-BwgIAW ƒ pRBU dy dr qoN au~cIAW aufwrIAW lwx dI dwq imlI hoeI hY, auh, jI sdky lwx, pr ieh aufwrIAW lWidAW BI bwxI dy bwhrly rUp (vrxwqmk) ƒ A`KW qoN auhly nhIN kIqw jw skdw [

isrjxhwr ny hryk jIv ƒ jgq dy kOqk vyKx suxn vwsqy srIrk ieMdRy id`qy hoey hn, pr hryk jIv dy Awpxy Awpxy Asly Anuswr iehnW kOqkW dw v`Ko-v`Krw Asr hryk au~qy pYNdw hY [ DrqI au~qy au~gy hoey iek in`ky ijhy Pu`l ƒ ies Pu`l dI swr nwh jwxn vwlw mnu`K qW Swied pYrW hyT ilqwV ky lµG jWdw hY, pr iek koml ihrdy vwlw Swier ies ƒ vyK ky msq ho jWdw hY, qy i^Awl dy smuMdr ivc keI lihrW clw dyNdw hY [ iehI hwl ‘r`bI-SwierW’ dw hY, auhnW dy AMdroN qW sgoN vDIk fUMGweI ivcoN ieh qrMg auTdy hn [ jyT dy mhIny A`kW dIAW K`KVIAW ƒ AsI s`By vyKdy hW, pr jdoN ‘r`bI-Swier’ pRIqm jI dIAW A`KW auhnW K`KVIAW au~qy pYNdIAW hn, qW Awp auhnW ƒ q`k ky iek fUMGy ibrhoN dy rMg ivc AwauNdy hn qy ieauN gwauNdy hn:

KKVIAw suhwvIAw, lgVIAw Ak kMiT ]

ibrh ivCoVw DxI isau, nwnk shsY gMiT ]1]7] {gauVI kI vwr m: 5

siqgurU imhr kry, aus dy nwm-lyvw is`KW dy ihrdy ivc BI ies id`sdy jgq-nzwry ƒ vyK ky iehI vlvlw au~Ty, iehI ‘ibrhoN’ vwlI lihr c`ly [ pr jy koeI ivdvwn s`jx “Ak KKVIAW” dy QW inry miq, buiD, AMqhkrx Awidk Sbd hI vrq ky Awqm-igAwn vwly ArQ krny ArMB dyvy, qW pwTk-jn Awp hI vyK lYx ik jo hulwrw aus suhxy Alµkwr ny pYdw krnw sI, auh ikqnw ku m`Dm pY jWdw hY [

ieh ibrhoN AvsQw mnu`K dy ihrdy ivc pYdw krn vwsqy, pRIqm jI ikqy ckvI dy ivCoVy vwlw drdnwk nzwrw pyS kr rhy hn, ikqy smuMdr ivcoN ivCVy hoey sMK dIAW FwhW dw hwl d`sdy hn Aqy jl-somy nwloN tu`ty hoey p`Qr (srovr) ƒ pu`C rhy hn ik qyrw rMg ikauN kwlw pY igAw hY, Aqy qyry ivc lih lih krn vwly kOl-Pu`l hux ikauN sV gey hn [

ieh izMdgI-dwqI ‘ibrhoN’ AvsQw pYdw krn leI kdy kdy iksy ibrhxI iesqRI dy mnovyg ibAwn krdy hn, qy kbIr jI dI rsnw duAwrw ieauN AwKdy hn:

pMQu inhwrY kwmnI, locn BrIly auswsw ] aur n BIjY, pgu nw iKsY, hir drsn kI Awsw ]1] aufhu n kwgw kwry ] byig imlIjY Apuny rwm ipAwro ]1]rhwau] kih kbIr jIvn pd kwrin hir kI Bgiq krIjY ] eyku AwDwru nwm nwrwien rsnw rwmu rvIjY ]2]1]14]65]

ies fUMGy qrly vwly idlI drd dI swr auhI jwxy, jo sc-muc Awpxy ipAwry pRwx-nwQ pqI qoN ivCVI hoeI kW aufw rhI hY qy AONsIAW pw rhI hY [ ‘ieh r`bI-bwx’ aus ibrhxI vwsqy sc-muc kwrI bwx hY [ dunIAw dy isAwxy qoN isAwxy ivdvwnW dy ‘piqbRqw’ au~qy id`qy lYkcr aus au~qy ieqnw Asr nhIN kr skdy, ijqnw ieh ie`k iek`lI quk—“aufhu n kwgw kwry” [

pr jy koeI ivdvwn s`jx aus ibrhoN-kuTI ƒ ieh kih dyvy ik ies dw ArQ qW ieauN hY—‘hy kwilE pwpo, dUr ho jwau’, qW pu`Co ausy ibrhI ihrdy pwsoN ik ‘kWvW’ ƒ aufw ky jo hulwrw aus dy AMdroN AwauNdw sI, auh hux ‘kwilAW pwpW’ dw nwauN sux ky ik`Qy igAw [

sRI ik®Sn jI dy bwl-kOqkW ƒ ‘ibrhoN’ qy ‘ipAwr’ dy rMg ivc suxwaux vwly s`jx iek swKI ieauN suxwieAw krdy hn:

“iSAwm jI gokl dIAW guAwlxW ƒ ivlkdIAW hI C`f ky kMs ƒ ‘ikrqwrQ’ krn vwsqy mQrw ivc Aw gey; qy muV gokl jwx dw smw nwh imilAw [ jdoN ivCoVy ivc auh bhuq ibhbl hoeIAW, qW ik®Sn jI ny Awpxy Bgq ‘aUDau’ ƒ ByijAw ik gokl jw ky gopIAW ƒ DIrj dy Awvy; pr Awpxy pRwx-ipAwry qoN ibnw ibrhI jIaUiVAW ƒ ikvyN DIrj Awvy? jdoN hor aupdyS kwrgr nw hoieAw, ‘aUDau’ ny gopIAW ƒ smJwieAw ik hux ‘jgdIS’ dw ismrn kro, iSAwm jI ie`Qy nhIN Aw skdy [ ies dw au~qr auhnW drd-Bry ihridAW ivcoN ieauN inkilAw:

“aUDau! mn nhI ds bIs ] iek mn sI jo iSAwm jI lY gey, kaux Bjy jgdIS [”

ieh idl-cIrvyN au~qr dw rs BI koeI auhI jIaUVw lY skdw hY, jo Awp pRym-nYN ivc qwrIAW lY irhw hY [

Awau, AsI BI ausy pRym-nYN ivc A`pV ky ‘gokl’ dI ‘guAwrn’ vWg pRIqm dw p`lw PV ky AwKIey, lwl! suhxy lwl! C`f ky nwh jweIN [ ijvyN gokl qoN turdy iSAwm jI A`gy ‘guAwrn’ hwVy krdI sI, iqvyN kbIr jI nwl iml ky AsI BI au~Qy A`pV ky AwKIey—dwqw!

“mo kau Coif n Awau n jwhU ry” “mo kau Coif n Awau n jwhU ry’

ikAw AjIb qrlw hY! kYsI FUMGI ibrhoN-ndI ivcoN lihr auT rhI hY! Awp-muhwry ic`q ie`Qy hI qwrIAW lYx ƒ locdw hY [

jgq-AKwVy ivcoN lµG cuky ibrhI-jIaUiVAW dy ieho ijhy nwt iesy hI nYN dy qwrUAW vwsqy cwnx-munwry hoieAw krdy hn [ BwvyN ieh cwnx-munwrw sdIAW dI iv`Q qy ikqy dUr itkwxy au~qy huMdw hY, pr ies dI cotI au~qy ieh ibrhI-qrly vwlI lwt lt-lt kr rhI huMdI hY, jo sdIAW ip`CoN BI Awey pqMigAW ƒ DR¨h pwxoN nhIN rih skdI [

au~cy vxvly ivc A`pVy hoey r`bI AwiSkW dy ibrhoN-iB`jy bcnW dw Anµd BI pUrn qOr qy qdoN hI AwauNdw hY, jy aus Anµd dw cwhvwn s`jx ausy vlvly iv`c A`pVn dw jqn kry [

keI ivdvwn s`jx Sbd ‘guAwrin’ dw ArQ “bu`DI” rUp guAwrn kr ky aus ibrhoN vwly nkSy ƒ A`KW A`goN kw&I m`Dm kr dyNdy hn [

pihlI quk ivc dy l&z “bnw ris” dw ArQ keI s`jx “brswnw” ipMf krdy hn Aqy kuJ s`jx ies ƒ ‘bnwris’ Sihr smJdy hn [ ies dw ‘pwT’ Aqy ‘ArQ’ qjvIz krn qoN pihlW pwTkW dw iDAwn ies Sbd dI dUjI quk dy l&z ‘auAw kw’ vl idvwieAw jWdw hY [ ies ‘auAw kw’ dw ArQ iks qrHW krnw hY? ies dy vwsqy sRI gurU gRMQ swihb ivcoN kuJ pRmwx hyT id`qy jWdy hn:

(1) auAw Aausr kY hau bil jweI ]

AwT pihr Apnw pRBu ismrnu vf BwgI hir pweI ]1]rhwau] {swrMg m: 5

Bwv, “jdoN” A`Ty pihr Awpxw pRBU ismrW, ‘auAw Aausr kY’ [

(2) XwhU jqn kir hoq Cutwrw ] auAwhU jqn swD sMgwrw ]43] {gauVI, bwvn A`KrI

Bwv ‘ijs’ jqn kr ky....‘auAwhU jqn’ [

(3) auAw kau khIAY shj mqvwrw ] pIvq rwm rsu igAwn bIcwrw ]1]rhwau]20]

  {gauVI kbIr jI

Bwv, ‘jo’ pIvq rwm rsu...‘auAw kau’ [

(4) rwm nwm sMig min nhI hyqw ] jo kCu kIno soaU Anyqw ]

 . . auAw qy aUqm gnau cMfwlw ] nwnk ijh min bsih gupwlw ]16]   {gauVI bwvn A`KrI

 . . Bwv, ‘ijs ny’ rwm nwm sMig...‘auAw qy’... [

auØ`prly pRmwxW qoN pwTk-jn vyK cuky hn ik ij`Qy iksy quk ivc Sbd ‘auAw’ AwieAw hY, aus nwl sMbMD r`Kx vwlw pVnWv (Co-relative pronoun) ‘jo’ jW ‘ijs ny’ Awidk BI gupq jW prgt Skl ivc nwl dI quk ivc imldw hY [

iesy qrHW ies Sbd dI dUjI quk ivc dy “auAw kw” nwl sMbMD r`Kx vwlw ‘pVnWv’ BI l`BIey qy ieauN pVHIey:

“(ijs dy) Aws pws Gn qursI kw ibrvw...

guAwrin auAw kw srUpu dyiK mohI”

ArQ:- guAwrn aus dw srUp vyK ky msq ho geI, ijs dy Awsy-pwsy qulsI dy sMGxy bUty sn [ Aqy

(“jo”) ‘mwJ bnw ris gwaU ry’ [ {Bwv, Aqy “jo” (qulsI dy) bn ivc rs nwl (pRym nwl) gw irhw sI [

hux muV dohW qukW ƒ rlw ky pVHIey qy ArQ krIey jo ieauN bxdw hY:

(‘iss’ ik®Sn jI dy) Awsy pwsy qulsI dy sMGxy bUty sn (Aqy jo) (qulsI dy) bnW ivc pRym nwl gw irhw sI {not:- ieQy ik®Sn jI dI bMsrI vwlw ieSwrw hY}, aus dw srUp vyK ky guAwlx mohI geI (qy AwKx l`gI—pRIqm!) mYƒ C`f ky iksy hor QW nw jweIN-AweIN [1[

ivcwr A`gy hI kw&I lµmI ho cukI hY [ hux pwTk-jn Awp ivcwr lYx ik pihlI quk ivc pwT ‘bnw’ qy ‘rs’ v`Ko v`Krw hY [ ivAwkrx Anuswr Sbd ‘ris’ dw ArQ hY rs nwl, pRym nwl, ijvyN ‘ris ris cog cugih inq Pwsih [’

pdArQ:- 11 ‘Gr’ igAwrHvW [

Gn—sMGxy [ qursI—qulsI [ ibrvw—bUty [ mwJ bnw—bnW ivc, qulsI dy jMgl ivc [ ris—rs nwl, pRym nwl [ gwaU—gwauNdw hY [ auAw kw—aus dw [ ry—hy pRIqm! [1[

qoih crn—qyry crnW ivc [ swirMgDr—hy swirMgDr! hy DnK-DwrI! [1[rhwau[

ibMdRwbn— {sM: ibRMdw bn [ ibRMdw—qulsI} qulsI dw jMgl [ mn hrn—mn ƒ moh lYx vwlw [ gwaU—gweIAW [ jw kw—ijs dw [ moih nwau—myrw nwm [ ry—hy s`jx! [2[

ArQ:- (ijs ik®Sn jI dy) Awsy pwsy qulsI dy sMGxy bUty sn (Aqy jo) qulsI dy jMgl ivc pRym nwl gw irhw sI aus dw drSn kr ky (gokl dI) guAwlx mohI geI (qy AwKx l`gI—) hy pRIqm! mYƒ C`f ky iksy hor QW nwh AweIN jweIN [1[

hy DnuKDwrI pRBU! (ijvyN auh guAwlx ik®Sn jI qoN vwrny jWdI sI iqvyN myrw BI) mn qyry crnW ivc pRoqw igAw hY, pr qYƒ EhI imldw hY jo v`fy BwgW vwlw hovy [1[rhwau[

hy pRBU! ibMdRwbn ivc ik®Sn gweIAW cwrdw sI (qy auh gokl dIAW guAwlxW dw) mn mohx vwlw sI, mn ƒ DR¨h pwx vwlw sI qy hy DnuKDwrI s`jx! ijs dw qUM sweIN hYN aus dw nwm kbIr (julwhw) hY (Bwv, ijnHW dw mn ik®Sn jI ny ibMdRwbn ivc gweIAW cwr ky moihAw sI aunHW ƒ lok gokl dIAW grIb guAwlxW AwKdy hn [ hy sweIN! myry qy qUM imhr kr, mYƒ BI lok grIb julwhw AwKdy hn [ qUM grIbW auqy zrUr imhr krdw hYN) [2[15[66[

ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ੧੨ ॥ ਬਿਪਲ ਬਸਤ੍ਰ ਕੇਤੇ ਹੈ ਪਹਿਰੇ ਕਿਆ ਬਨ ਮਧੇ ਬਾਸਾ ॥ ਕਹਾ ਭਇਆ ਨਰ ਦੇਵਾ ਧੋਖੇ ਕਿਆ ਜਲਿ ਬੋਰਿਓ ਗਿਆਤਾ ॥੧॥ ਜੀਅਰੇ ਜਾਹਿਗਾ ਮੈ ਜਾਨਾਂ ॥ ਅਬਿਗਤ ਸਮਝੁ ਇਆਨਾ ॥ ਜਤ ਜਤ ਦੇਖਉ ਬਹੁਰਿ ਨ ਪੇਖਉ ਸੰਗਿ ਮਾਇਆ ਲਪਟਾਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਬਹੁ ਉਪਦੇਸੀ ਇਹੁ ਜਗੁ ਸਗਲੋ ਧੰਧਾ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਇਕ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਇਆ ਜਗੁ ਮਾਇਆ ਅੰਧਾ ॥੨॥੧॥੧੬॥੬੭॥ {ਪੰਨਾ 338}

pdArQ:- 12—‘Gr’ bwrHvW [

ibpl— {sM: ivpul—lµmy KulHy} lµmy cOVy, KulHy [ kyqy—keI [ pihry—pihn ley [ ikAw—kI lwB hoieAw? mDy—ivc [ nr—hy nr [ hy BweI! DoKy— {sM: Du˜ DuK—DuKwauxw} DUp DuKwieAw, pUjw kIqI [ dyvw—dyvqy [ jil—pwxI ivc [ boirE—foibAw [ igAwqw—jwx buJ ky [1[

jIA ry—hy ijMdy! hy jIv! mYN smJdw hW [ jwihgw—qUM BI jnm AjweIN gMvw leyNgw [ Aibgqu— {sM: AÒX#q AvÎkq—AidRSt pRBU} prmwqmw [ ieAwnw—hy AM\wx! jq jq—ij`Dr ij`Dr, hr pwsy [ bhuir—muV (ausy rMg ivc) [ n pyKau—mYN nhIN vyKdw [ sMig—sMg ivc [1[rhwau[

igAwnI—igAwn-crcw krn vwly [ iDAwnI—smwDIAW lwx vwly [ bhu aupdysI—hornW ƒ bVI is`iKAw dyx vwly [ DMDw—jMjwl [2[

ArQ:- keI lok lµmy-cOVy coly pihndy hn (ies dw kIh lwB?) jMglW ivc jw v`sx dw BI kIh gux? hy BweI! jy DUp Awidk DuKw ky dyviqAW dI pUjw kr leI qW BI kIh bixAw? qy jy jwx buJ ky (iksy qIrQ Awidk dy) jl ivc srIr fob ilAw qW BI kIh hoieAw? [1[

hy jIv! qUM (aus) mwieAw ivc lpt irhw hYN (jo) ijDr BI mYN vyKdw hW muV (pihly rUp ivc) mYN nhIN vyKdw (Bwv, ijDr vyKdw hW, mwieAw nwsvMq hI hY, iek rMg rihx vwlI nhIN hY) [ hy AM\wx jIv! iek prmwqmw ƒ Koj [ nhIN qW mYN smJdw hW (ies mwieAw dy nwl) qUM BI Awpxw Awp AjweIN gvwauNdw hYN [1[rhwau[

koeI igAwn-crcw kr irhw hY, koeI smwDI lweI bYTw hY, koeI hornW ƒ aupdyS kr irhw hY (pr Asl ivc) ieh swrw jgq mwieAw dw jMjwl hI hY (Bwv, mwieAw dy jMjwl ivc hI ieh jIv gR`sy pey hn) [ kbIr AwKdw hY—prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw ieh jgq mwieAw ivc AMnHw hoieAw ipAw hY [2[1[16[67[

Sbdw dw Bwv:- lµmy lµmy coly pweI iPrnw, jMglW ivc jw fyry lwxy, dyviqAW dI pUjw, qIrQW qy srIr iqAwgxw, igAwn-crcw krnI, smwDIAW lwxIAW, lokW ƒ Drm-aupdyS krny—ieh sB mwieAw dy hI AfMbr hn [ jIvn dw shI rsqw ieko hI hY; auh hY prmwqmw dw ismrn [67[

ਗਉੜੀ ੧੨ ॥ ਮਨ ਰੇ ਛਾਡਹੁ ਭਰਮੁ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇ ਨਾਚਹੁ ਇਆ ਮਾਇਆ ਕੇ ਡਾਂਡੇ ॥ ਸੂਰੁ ਕਿ ਸਨਮੁਖ ਰਨ ਤੇ ਡਰਪੈ ਸਤੀ ਕਿ ਸਾਂਚੈ ਭਾਂਡੇ ॥੧॥ ਡਗਮਗ ਛਾਡਿ ਰੇ ਮਨ ਬਉਰਾ ॥ ਅਬ ਤਉ ਜਰੇ ਮਰੇ ਸਿਧਿ ਪਾਈਐ ਲੀਨੋ ਹਾਥਿ ਸੰਧਉਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮਾਇਆ ਕੇ ਲੀਨੇ ਇਆ ਬਿਧਿ ਜਗਤੁ ਬਿਗੂਤਾ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਨ ਛੋਡਉ ਸਗਲ ਊਚ ਤੇ ਊਚਾ ॥੨॥੨॥੧੭॥੬੮॥ {ਪੰਨਾ 338}

pdArQ:- Brmu—Btkxw, ivkwrW dy ip`Cy dOV-B`j [ pRgtu hoie—prgt ho ky, infr ho ky, ivkwrW dw sihm dUr kr ky [ nwchu—n`c, dlyr ho ky pRBU dI Srn Aw [ fWfy—fMn, T`gI [ sUru ik—auh kwhdw sUrmw? (Bwv, auh mnu`K sUrmw nhIN) [ rn—mYdwin-jMg, ju`D-BUmI [ sqI ik—(auh iesqRI) kwhdI sqI? sWcY—iek`Ty kry [1[

fgmg—f`ko-foly, j`ko-q`ky [ jry—(icKw ivc) siVAW [ mry—rx-BUmI ivc ShId hoieAW [ isiD—kwmXwbI, sPlqw [ hwiQ—h`Q ivc [ sMDaurw—sMDUirAw hoieAw nlIeyr; {jo iesqRI Awpxy mry pqI dy nwl icKw qy sVn leI (sqI hox leI) iqAwr huMdI sI, auh h`Q ivc nlIeyr lY lYNdI sI qy aus

nlIeyr ƒ sMDUr lw lYNdI sI; ieh sMDUirAw hoieAw nlIeyr h`Q ivc lY ky aus ƒ iPr zrUr sqI hoxw pYNdw sI, nhIN qW lok bdo-bdI hI aus ƒ bldI icKw ivc su`t ky swV dyNdy sn} [1[rhwau[

lIny—T`gy hoey [ ieAw ibiD—iehnW qrIikAW nwl [ ibgUqw—^uAwr ho irhw hY [ n Cofau—mYN nhIN C`fWgw [2[

ArQ:- hy mn! ivkwrW dy ip`Cy dOV-B`j C`f dyh, ieh (kwm, kRoD Awidk) sB mwieAw dIAW T`gIAW hn (jd qUM sB qoN au~cy pRBU dI Srn Aw igAw, hux iehnW qoN ikauN fryN? hux infr ho ky auqSwh ivc rhu) [ auh sUrmw kwhdw jo swhmxy id`sdI rx-BUmI qoN fr jwey? auh iesqRI sqI nhIN ho skdI jo (Gr dy) BWfy sWBx l`g pey (sUrmy vWg qy sqI vWg, hy mn! qUM BI kwmwidkW dw twkrw krnw hY qy Awpw-Bwv swVnw hY) [1[

hy kmly mn! (sB qoN au~cy mwlk dI Srn Aw ky hux) j`ko-q`ky C`f dyh [ (ijs iesqRI ny) h`Q ivc sMDUirAw hoieAw nlIeyr lY igAw, aus ƒ qW hux sV ky mirAW hI is`DI (Bwv, sqI vwlw mrwqbw) imlygw, iqvyN, hy mn! qUM pRBU dI Et leI hY, hux kwmwidkW dy swhmxy folxw C`f dyh, hux qW Awpw-Bwv mwirAW hI ieh pRIq inBygI) [1[rhwau[

iksy ƒ kwm ny T`g ilAw hY, iksy ƒ kRoD ny T`igAw hY, iksy ƒ mwieAw (dy iksy hor qrMg) ny—iesy qrHW swrw jgq ^uAwr ho irhw hY [ (iehnW qoN bcx leI) kbIr (qW iehI) AwKdw hY (Bwv, Ardws krdw hY) ik mYN sB qoN au~cy mwlk prmwqmw ƒ nwh ivswrW [2[2[17[68[

Sbd dw Bwv:- ijs mnu`K ny prmwqmw dy ismrn dw rwh PiVAw hY, auh, mwno, iksy sUrmy jW sqI dy pUrinAW au~qy qurn l`gw hY, aus ny infr ho ky kwmwidkW dw twkrw krnw hY qy haumY dw nws krnw hY [68[

ਗਉੜੀ ੧੩ ॥ ਫੁਰਮਾਨੁ ਤੇਰਾ ਸਿਰੈ ਊਪਰਿ ਫਿਰਿ ਨ ਕਰਤ ਬੀਚਾਰ ॥ ਤੁਹੀ ਦਰੀਆ ਤੁਹੀ ਕਰੀਆ ਤੁਝੈ ਤੇ ਨਿਸਤਾਰ ॥੧॥ ਬੰਦੇ ਬੰਦਗੀ ਇਕਤੀਆਰ ॥ ਸਾਹਿਬੁ ਰੋਸੁ ਧਰਉ ਕਿ ਪਿਆਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਆਧਾਰੁ ਮੇਰਾ ਜਿਉ ਫੂਲੁ ਜਈ ਹੈ ਨਾਰਿ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਗੁਲਾਮੁ ਘਰ ਕਾ ਜੀਆਇ ਭਾਵੈ ਮਾਰਿ ॥੨॥੧੮॥੬੯॥ {ਪੰਨਾ 338}

pdArQ:- 13—‘Gr’ qyrHvW [

Purmwnu—hukm [ isrY aUpir—isr au~qy hI, sdw isr-m`Qy qy [ iPir—iPr ky, ault ky, aus dy ault [ drIAw—(Bwv,) sMswr-smuMdr [ krIAw—mlwh [ quJY qy—qYQoN hI [ insqwr—pwr-auqwrw, sMswr-smuMdr dIAW ivkwr-lihrW qoN bcwA [1[

bMdy—hy bMdy! iekqIAwr—ie^iqAwr kr, kbUl kr [ Drau— {ivAwkrx Anuswr ieh l&z “hukmI BivKq” Imperative mood, AMn purK, iek-vcn hY; vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’ dw AMk “hukmI BivKq”} BwvyN Dry, byS`k Dry [ ik—jW [ rosu—gu`sw [1[rhwau[

AwDwru—Awsrw [ jeI hY—jIaU pYNdw hY, iKV pYNdw hY [ nwir—nwr ivc, pwxI ivc {sM: Awpo nwrw hiq pRo#qw [ l&z “nrwiex” sM: nwrwXn BI l&z ‘nwr’ Aqy ‘AXn’ qoN bixAw hY; nwr—jl; AXn—Gr; ijs dw Gr jl ivc hY} [ jIAwie—ijvwl, izMdw r`K [ BwvY—BwvyN, cwhy [

not:- “PUlu jeI hY” dw iek`Tw ArQ “Pu`l jWdI hY” Zlq hY, ikauNik l&z “PUlu” ivAwkrx Anuswr ‘nWv’ (Noun) hY, ik®Aw (Verb) nhIN [2[

ArQ:- (hy pRBU!) qyrw hukm myry isr-m`Qy qy hY, mYN ies ivc koeI nWh-nu`kr nhIN krdw [ ieh sMswr-smuMdr qUM Awp hI hYN, (ies ivcoN pwr lµGwaux vwlw) mlwh BI qUM Awp hYN [ qyrI imhr nwl hI mYN ies ivcoN pwr lµG skdw hW [1[

hy bMdy! qUM (pRBU dI) BgqI kbUl kr, (pRBU-) mwlk cwhy (qyry nwl) ipAwr kry cwhy gu`sw kry (qUM ies g`l dI prvwh nwh kr) [1[rhwau[

(hy pRBU!) qyrw nwm myrw Awsrw hY (ies qrHW) ijvyN Pu`l pwxI ivc iKiVAw rihMdw hY (Bwv, ijvyN Pu`l ƒ pwxI Awsrw hY) [ kbIr AwKdw hY—(hy pRBU!) mYN qyry Gr dw cwkr hW, (ieh qyrI mrzI hY) cwhy jIaUNdw r`K cwhy mwr dyh [2[18[69[

Sbd dw Bwv:- Asl syvk Awpxy pRBU dI rzw ivc pUrn qOr qy rwzI rihMdw hY [ ijvyN pwxI Pu`l dI izMdgI dw Awsrw hY, iqvyN pRBU dw nwm syvk dy jIvn dw AwDwr hY [ du`K Aqy suK dovyN hI aus ƒ pRBU dI imhr hI id`sdy hn “BwvY DIrk BwvY Dky eyk vfweI dyie” [69[

ਗਉੜੀ॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਜੀਅ ਜੋਨਿ ਮਹਿ ਭ੍ਰਮਤ ਨੰਦੁ ਬਹੁ ਥਾਕੋ ਰੇ ॥ ਭਗਤਿ ਹੇਤਿ ਅਵਤਾਰੁ ਲੀਓ ਹੈ ਭਾਗੁ ਬਡੋ ਬਪੁਰਾ ਕੋ ਰੇ ॥੧॥ ਤੁਮ੍ਹ੍ਹ ਜੁ ਕਹਤ ਹਉ ਨੰਦ ਕੋ ਨੰਦਨੁ ਨੰਦ ਸੁ ਨੰਦਨੁ ਕਾ ਕੋ ਰੇ ॥ ਧਰਨਿ ਅਕਾਸੁ ਦਸੋ ਦਿਸ ਨਾਹੀ ਤਬ ਇਹੁ ਨੰਦੁ ਕਹਾ ਥੋ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸੰਕਟਿ ਨਹੀ ਪਰੈ ਜੋਨਿ ਨਹੀ ਆਵੈ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨ ਜਾ ਕੋ ਰੇ ॥ ਕਬੀਰ ਕੋ ਸੁਆਮੀ ਐਸੋ ਠਾਕੁਰੁ ਜਾ ਕੈ ਮਾਈ ਨ ਬਾਪੋ ਰੇ ॥੨॥੧੯॥੭੦॥ {ਪੰਨਾ 338-339}

pdArQ:- not:- l&z ‘gauVI’ dy hyT Cotw AMk 5 d`sdw hY ik ies Sbd smyq AgWh kbIr jI dy pMj Sbd hn [

jIA join mih—jIvW dIAW jUnW ivc [ BRmq—Btkdw [ ry—hy BweI! Bgiq hyiq—BgqI dI ^wqr, aus dI BgqI qy qRü`T ky [ Avqwru—jnm [ bpurw ko—ivcwry dw [

ju—ijhVI ieh g`l [ nµdnu—pu`qr [ nµd—ieh gokl dw iek guAwlw sI, ies dI iesqRI dw nwm jSoDw sI [ jdoN kMs AwpxI BYx dyvkI dy Gr nvyN jnmy bwl-ik®Sn jI ƒ mwrnw cwhuMdw sI qW iehnW dy ipqw vsUdyv ny iehnW ƒ mQrw qoN rwqo rwq lY jw ky nµd dy hvwly kIqw sI [ nµd qy jSoDW ny ik®Sn jI ƒ pwilAw sI [

su—auh [ kw ko—iks dw? Drin—DrqI [ dso ids—dsy pwsy, (Bwv, ieh swrw jgq) [1[rhwau[

sMkit—sMkt ivc, du`K ivc [ inrMjn—AMjn-rihq, mwieAw dy pRBwv qoN auqWh [2[

ArQ:- hy BweI! (qusI AwKdy ho ik jdoN) cOrwsI l`K jIvW dIAW jUnW ivc Btk Btk ky nµd bhuq Q`k igAw (qy aus ƒ mnu`Kw jnm imilAw qW aus ny prmwqmw dI BgqI kIqI), aus dI BgqI qy pRsMn ho ky (prmwqmw ny aus dy Gr) jnm ilAw, aus ivcwry nµd dI bVI iksmq jwgI [1[

pr, hy BweI! qusI jo ieh AwKdy ho ik (prmwqmw nµd dy Gr Avqwr lY ky) nµd dw pu`qr bixAw, (ieh d`so ik) auh nµd iks dw pu`qr sI? qy jdoN nwh ieh DrqI Aqy nwh AkwS sI, qdoN ieh nµd (ijs ƒ qusI prmwqmw dw ipE AwK rhy ho) ikQy sI [1[rhwau[

hy BweI! (Asl g`l ieh hY ik ijs pRBU) dw nwm hY inrMjn (Bwv, jo pRBU kdy mwieAw dy Asr hyT nhIN Aw skdw), auh jUn ivc nhIN AwauNdw, auh (jMmx mrn dy) du`K ivc nhIN pYNdw [ kbIr dw suAwmI (swry jgq dw) pwlxhwr AYsw hY ijs dI nw koeI mW hY, qy nw ipE [2[19[70[

Sbd dw Bwv:- prmwqmw Awp swry jgq ƒ rcn vwlw hY [ mwieAw dy Kyl ƒ auh Awp hI bxwaux vwlw hY; auh jnm mrn ivc nhIN AwauNdw, aus dw koeI mW-ipau nhIN hY [ gokl dy guAwly nµd ƒ prmwqmw dw ipau AwKxw v`fI Bu`l hY [70[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh