ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 335

ਗਉੜੀ ॥ ਗਜ ਨਵ ਗਜ ਦਸ ਗਜ ਇਕੀਸ ਪੁਰੀਆ ਏਕ ਤਨਾਈ ॥ ਸਾਠ ਸੂਤ ਨਵ ਖੰਡ ਬਹਤਰਿ ਪਾਟੁ ਲਗੋ ਅਧਿਕਾਈ ॥੧॥ ਗਈ ਬੁਨਾਵਨ ਮਾਹੋ ॥ ਘਰ ਛੋਡਿਐ ਜਾਇ ਜੁਲਾਹੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗਜੀ ਨ ਮਿਨੀਐ ਤੋਲਿ ਨ ਤੁਲੀਐ ਪਾਚਨੁ ਸੇਰ ਅਢਾਈ ॥ ਜੌ ਕਰਿ ਪਾਚਨੁ ਬੇਗਿ ਨ ਪਾਵੈ ਝਗਰੁ ਕਰੈ ਘਰਹਾਈ ॥੨॥ ਦਿਨ ਕੀ ਬੈਠ ਖਸਮ ਕੀ ਬਰਕਸ ਇਹ ਬੇਲਾ ਕਤ ਆਈ ॥ ਛੂਟੇ ਕੂੰਡੇ ਭੀਗੈ ਪੁਰੀਆ ਚਲਿਓ ਜੁਲਾਹੋ ਰੀਸਾਈ ॥੩॥ ਛੋਛੀ ਨਲੀ ਤੰਤੁ ਨਹੀ ਨਿਕਸੈ ਨਤਰ ਰਹੀ ਉਰਝਾਈ ॥ ਛੋਡਿ ਪਸਾਰੁ ਈਹਾ ਰਹੁ ਬਪੁਰੀ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸਮਝਾਈ ॥੪॥੩॥੫੪॥ {ਪੰਨਾ 335}

pdArQ:- gj nv—nO gz, nO golkW [ gj ds—ds ieMdRy [ gj iekIs—ie`kI gz (pMj sUKm q`q, pMj AsQUl q`q, ds pRwx, iek mn=21) [ purIAw qnweI—pUrI (40 gz dI) qwxI [ swT sUq—s`T nwVIAW lµmy pwsy dw qwxw [ nvKMf—nO toty, nO joV qwxI dy (4 joV bwhW dy, 4 joV l`qW dy, iek DV=nO [ bhqir—bh`qr nwVIAW CotIAW [ pwtu—pytw [ lgo AiDkweI—vwDU l`gw hY [1[

bunwvn—(qwxI) auxwaux leI [ mwho—vwSnw [ Gir CoifAY—Gr C`fx dy kwrn, sÍY-srUp C`fx krky, pRBU dy crn ivswrn krky [ jwie—c`l pYNdw hY, jnm ivc AwauNdw hY [ julwho—jIv-rUp julwhw [1[rhwau[

gjI—gzW nwl [ n imnIAY—nhIN imxIdI [ qoil—qol nwl, v`ty nwl [ pwcnu—pwx (jo k`pVw auxn qoN pihlW qwxI ƒ lweIdI hY qwik Dwgy p`ky rihx qy auxn vyly nwh tu`tx), ^urwk [ jO kir—jy [ byig—CyqI, vyly isr [ Gr hweI—Gr ivc hI [ hweI—hI [2[

idn kI bYT—QoVy idnW dI bYTk leI, QoVy idnW dy jIaUx leI [ brkis—br-Aks, ault, AwkI [ Ksm kI brkis—mwlk-pRBU qoN AwkI [ ieh bylw—(mnu`Kw jnm dw) ieh smw [ kq AweI—ikQoN Aw skdw hY? muV nhIN imldw [ CUty—Cu`t jWdy hn, Ku`s jWdy hn [ kUMfy—(Bwv, jgq dy pdwrQ) im`tI dy brqn, ijnHW ivc pwxI pw ky sUqr dIAW nlIAW k`pVw auxn vyly iBauN r`KIdIAW hn [ purIAw—nlIAW, vwSnw [ rIsweI—irs ky, iK`J ky [3[

CoCI—^wlI [ nlI—nlkI [ qMqu—qMd (Bwv, suAws) [ CoCI nlI—nlI ^wlI ho jWdI hY (Bwv, jIvwqmw srIr ƒ C`f jWdw hY) [ qr—qur, ijs dy duAwly auixAw k`pVw vlHytIdw hY [ aurJweI—aulJI hoeI [ n qr rhI aurJweI—nwBI BI aulJI nhIN rihMdI, nwBI dw jo suAwsW nwl sMbMD sI auh BI nhIN rihMdw [ pswru—iKlwrw, Ps-Psw [ eIhw—ieQy hI [ bpurI—hy BYVI (vwSnw)! eIhw rhu—ieQy hI itkI rhu, jIv dw swQ C`f dyh, ^lwsI kr [4[

ArQ:- jdoN jIv-julwhw pRBU dy crn ivswrdw hY, qW vwSnw (ieh srIr dI qwxI) auxwaux qur pYNdI hY (Bwv, pRBU ƒ ivswrn krky jIv vwSnw ivc b`J jWdw hY qy ieh vwSnw ies ƒ srIr ivc ilAwaux dw kwrn bxdI hY) [1[rhwau[

(jdoN jIv jnm lYNdw hY qW, mwno,) pUrI iek qwxI (40 gzW dI iqAwr ho jWdI hY) ijs ivc nO golkW, ds ieMdry qy ie`kI gz hor huMdy hn (Bwv, pMj sUKm q`q, pMj sQUl q`q, ds pRwx qy iek mn—ieh 21 gz qwxI dy hor hn) [ s`T nwVIAW (ieh aus qwxI dy lµmy pwsy dw) sUqr huMdw hY, (srIr dy nO joV aus qwxI dy) nO toty hn Aqy bh`qr CotIAW nwVIAW (ieh aus qwxI ƒ) vwDU pytw l`gw hoieAw smJo [1[

(srIr-rUp ieh qwxI) gzW nwl nhIN imxIdI, qy v`ty nwl qolIdI BI nhIN (auN\ ies qwxI ƒ BI hr roz) FweI syr (^urwk-rUp) pwx cwhIdI hY [ jy ies ƒ ieh pwx vyly isr nw imly qW Gr ivc hI rOlw pw dyNdI hY (Bwv, jy ^urwk nwh imly qW srIr ivc qrQ`l m`c jWdI hY) [2[

(vwSnw-b`Dw jIv) QoVy idnW dy jIaUx ^wqr Ksm-pRBU qoN AwkI ho jWdw hY (pRBU dI Xwd dw smw guAw lYNdw hY qy iPr) ieh vylw h`Q nhIN AwauNdw [ (Aw^r) ieh pdwrQ Ku`s jWdy hn, mn dIAW vwSnW iehnW pdwrQW ivc PsIAW hI rih jWdIAW hn, (ies ivCoVy dy kwrn) jIv-julwhw iK`J ky ieQoN qur pYNdw hY [3[

(Aw^r) nlI ^wlI ho jWdI hY, qMd nhIN inkldI, qur aulJI nhIN rihMdI (Bwv, jIvwqmw srIr ƒ C`f dyNdw hY, suAws c`lxy mu`k jWdy hn, suAwsW dw nwBI nwloN sMbMD tu`t jWdw hY) [ hy kbIr! hux qW ies vwSnw ƒ m`q dy ky AwK—hy cMdrI vwSnw! ieh jMjwl C`f dy, qy hux qW ies jIv dI ^lwsI kr [4[3[54[

Sbd dw Bwv:- jdoN jIv pRBU dI Xwd ivswr dyNdw hY qW vwSnw ivc b`J jWdw hY [ vwSnw dw b`Dw hoieAw jIv jgq ivc AwauNdw hY [ ie`Qy BwvyN QoVy hI idnW leI rihxw huMdw hY, pr dunIAw dy pdwrQW ivc Ps jWdw hY, qy pRBU qoN AwkI hI rihMdw hY [ Aw^r mOq Aw jWdI hY, pr iPr BI vwSnw ies dI ^lwsI nhIN krdI [54[

ਗਉੜੀ ॥ ਏਕ ਜੋਤਿ ਏਕਾ ਮਿਲੀ ਕਿੰਬਾ ਹੋਇ ਮਹੋਇ ॥ ਜਿਤੁ ਘਟਿ ਨਾਮੁ ਨ ਊਪਜੈ ਫੂਟਿ ਮਰੈ ਜਨੁ ਸੋਇ ॥੧॥ ਸਾਵਲ ਸੁੰਦਰ ਰਾਮਈਆ ॥ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲਾਗਾ ਤੋਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਧੁ ਮਿਲੈ ਸਿਧਿ ਪਾਈਐ ਕਿ ਏਹੁ ਜੋਗੁ ਕਿ ਭੋਗੁ ॥ ਦੁਹੁ ਮਿਲਿ ਕਾਰਜੁ ਊਪਜੈ ਰਾਮ ਨਾਮ ਸੰਜੋਗੁ ॥੨॥ ਲੋਗੁ ਜਾਨੈ ਇਹੁ ਗੀਤੁ ਹੈ ਇਹੁ ਤਉ ਬ੍ਰਹਮ ਬੀਚਾਰ ॥ ਜਿਉ ਕਾਸੀ ਉਪਦੇਸੁ ਹੋਇ ਮਾਨਸ ਮਰਤੀ ਬਾਰ ॥੩॥ ਕੋਈ ਗਾਵੈ ਕੋ ਸੁਣੈ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸੰਸਾ ਨਹੀ ਅੰਤਿ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਇ ॥੪॥੧॥੪॥੫੫॥ {ਪੰਨਾ 335}

pdArQ:- ikMbw hoie—kI muV auh (v`KrI hsqI vwlI) huMdI hY? kI iPr BI aus dI v`KrI hsqI rihMdI hY? kI aus ivc Awpw-Bwv itikAw rihMdw hY? mhoie—nhIN huMdw, nhIN rihMdw [ ijqu Git—ijs srIr ivc [ PUit mrY—Pu`t mrdw hY, AwPr mrdw hY, haumY dy kwrn duKI huMdw hY [ jnu soie—auhI mnu`K [1[

rwmeIAw—hy suhxy rwm! qoih—qyry ivc, qyry crnW ivc [1[rhwau[

swDu—gurU [ isiD—sPlqw, is`DI [ ik—kIh hY? (Bwv, qu`C hY) [ Bogu—(dunIAw dy pdwrQW dw) mwxnw [ duhu imil—siqgurU dw Sbd Aqy is`K dI surq—iehnW dohW dy imlx nwl [ kwrju aUpjY—kMm isry cVHdw hY [ sMjog—imlwp [2[

iehu—ieh gur-Sbd, siqgurU dI bwxI [ qau—qW [ bwr—vyly [3[

icqu lwie—mn lw ky, pRym nwl [ sMsw—S`k [ AMiq—Aw^r ƒ, nqIjw ieh inkldw hY ik [ prm—au~cI qoN au~cI [ giq—Awqmk AvsQw [4[

ArQ:- (siqgurU dy Sbd dI brkq nwl ijs mnu`K dI surq prmwqmw dI) joq nwl iml ky ie`k-rUp ho jWdI hY, aus dy AMdr haumY iblkul nhIN rihMdI [ kyvl auhI mnu`K haumY nwl duKI huMdw hY, ijs dy AMdr prmwqmw dw nwm nhIN pYdw huMdw [1[

hy myry sWvly suhxy rwm! (gurU dI ikrpw nwl) myrw mn qW qyry crnW ivc juiVAw hoieAw hY (mYƒ haumY ikauN duKI kry?) [1[rhwau[

(haumY dy ABwv Aqy AMdrlI SWqI-TMF dI) ieh is`DI siqgurU ƒ imilAW l`BdI hY [ jdoN siqgurU dw Sbd Aqy is`K dI surq imldy hn, qW prmwqmw dy nwm dw imlwp-rUp nqIjw inkldw hY [ (iPr ies is`DI dy swhmxy jogIAW dw) jog qu`C hY, (dunIAw dy pdwrQW dw) Bogxw BI koeI cIz nhIN hY [2[

jgq smJdw hY ik siqgurU dw Sbd (koeI sDwrn ijhw) gIq hI hY, pr ieh qW prmwqmw dy guxW dI ivcwr hY (jo haumY qoN ijaUNidAW hI mukqI idvwauNdI hY) ijvyN kWSI ivc mnu`K ƒ mrn vyly (iSv jI dw mukqI dwqw) aupdyS imldw i^Awl kIqw jWdw hY (Bwv, kWSI vwlw aupdyS qW mrn ipCoN Asr krdw hovygw, pr siqgurU dw Sbd AYQy hI jIvn-mukq kr dyNdw hY) [3[

jo BI mnu`K pRym nwl pRBU dw nwm gwauNdw hY jW suxdw hY, hy kbIr! AwK—ies ivc koeI S`k nhIN ik auh zrUr sB qoN au~cI Awqmk AvsQw hwsl kr lYNdw hY [4[1[4[55[

Sbd dw Bwv:- jo mnu`K siqgurU dy Sbd ivc mn joV ky pRBU dw nwm ismrdw hY, aus dy AMdroN haumY dw rog k`itAw jWdw hY, auh jIaUNdw hI mukq hY [ ieh p`kI g`l hY ik aus dI Awqmk AvsQw bhuq hI au~cI ho jWdI hY [55[

ਗਉੜੀ ॥ ਜੇਤੇ ਜਤਨ ਕਰਤ ਤੇ ਡੂਬੇ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਨਹੀ ਤਾਰਿਓ ਰੇ ॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਕਰਤੇ ਬਹੁ ਸੰਜਮ ਅਹੰਬੁਧਿ ਮਨੁ ਜਾਰਿਓ ਰੇ ॥੧॥ ਸਾਸ ਗ੍ਰਾਸ ਕੋ ਦਾਤੋ ਠਾਕੁਰੁ ਸੋ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਬਿਸਾਰਿਓ ਰੇ ॥ ਹੀਰਾ ਲਾਲੁ ਅਮੋਲੁ ਜਨਮੁ ਹੈ ਕਉਡੀ ਬਦਲੈ ਹਾਰਿਓ ਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਤ੍ਰਿਖਾ ਭੂਖ ਭ੍ਰਮਿ ਲਾਗੀ ਹਿਰਦੈ ਨਾਹਿ ਬੀਚਾਰਿਓ ਰੇ ॥ ਉਨਮਤ ਮਾਨ ਹਿਰਿਓ ਮਨ ਮਾਹੀ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਨ ਧਾਰਿਓ ਰੇ ॥੨॥ ਸੁਆਦ ਲੁਭਤ ਇੰਦ੍ਰੀ ਰਸ ਪ੍ਰੇਰਿਓ ਮਦ ਰਸ ਲੈਤ ਬਿਕਾਰਿਓ ਰੇ ॥ ਕਰਮ ਭਾਗ ਸੰਤਨ ਸੰਗਾਨੇ ਕਾਸਟ ਲੋਹ ਉਧਾਰਿਓ ਰੇ ॥੩॥ ਧਾਵਤ ਜੋਨਿ ਜਨਮ ਭ੍ਰਮਿ ਥਾਕੇ ਅਬ ਦੁਖ ਕਰਿ ਹਮ ਹਾਰਿਓ ਰੇ ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਗੁਰ ਮਿਲਤ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਨਿਸਤਾਰਿਓ ਰੇ ॥੪॥੧॥੫॥੫੬॥ {ਪੰਨਾ 335}

pdArQ:- jyqy—ijqny BI bMdy [ qy—auh swry [ Bv swgru—sMswr-smuMdr [ ry—hy BweI! krm—Dwrimk rsmW [ Drm—vrn AwSRmW dIAW Awpo AwpxIAW rsmW krn dw &rz [ sMjm—Dwrimk pRx [ AhMbuiD— {AhM—mYN [ buiD—Akl} ‘mYN, mYN’ krn vwlI Akl, haumY, AhMkwr [ jwirE—swV ilAw [1[

sws—swh, suAws, ijMd [ gRws—gRwhI, rozI [ kaufI bdlY—kOfI dI ^wqr [ hwirE—gMvw id`qw [1[rhwau[

iqRsnw—qRyh, lwlsw, [ iqRKw—qRyh, lwlsw [ BRim—Brm ivc, Btkxw dy kwrn [ aunmq—msiqAw hoieAw [ ihirE—T`igAw hoieAw [ mwn ihirE—hMkwr dw T`igAw hoieAw [2[

luBq—loBI [ rs—csky [ md—nSw [ krm—cMgy kMm [ krm Bwg—ijnHW dy BwgW ivc ipCly kIqy cMgy kMm hn [ kwst—l`kVI [3[

Dwvq—dOVdy dOVdy [ BRim—Btkxw ivc [ duK kir—du`K pw pw ky [ hwirE—hwr igAw hW, Q`k igAw hW [ kih—khY, AwKdw hY [ gur imlq—gurU ƒ imlidAW hI [4[

ArQ:- hy BweI! Dwrimk rsmW, vrn AwSRmW dIAW Awpo AwpxIAW rsmW krn dy &rz Aqy hor keI iksm dy Dwrimk pRx krn nwl haumY (mnu`K dy) mn ƒ swV dyNdI hY [ ijhVy ijhVy BI mnu`K Aijhy jqn krdy hn, auh swry (sMswr-smuMdr ivc) fu`b jWdy hn, ieh rsmW sMswr-smuMdr qoN pwr nhIN lµGwauNdIAW (sMswr dy ivkwrW qoN bcw nhIN skdIAW) [1[

hy BweI! ijMd qy rozI dy dyx vwlw iek prmwqmw hI hY [ qUM aus ƒ Awpxy mnoN ikauN Bulw id`qw hY? ieh (mnu`Kw-) jnm (mwno) hIrw hY, Amolk lwl hY, pr qUM qW ies ƒ kOfI dI ^wqr gvw id`qw hY [1[rhwau[

hy BweI! qUM kdy Awpxy idl ivc ivcwr nhIN kIqI ik Btkxw dy kwrn qYƒ qW mwieAw dI Bu`K-qRyh l`gI hoeI hY [ (krmW DrmW ivc hI) qUM msiqAw qy hMkwirAw rihMdw hYN [ gurU dw Sbd qUM kdy Awpxy mn ivc vswieAw hI nhIN [2[

(pRBU ƒ ivswrn krky) qUM (dunIAw dy) suAwdW dw loBI bx irhw hYN [ ieMdRI dy csky dw pRyirAw hoieAw qUM ivkwrW dy nSy dy suAwd lYNdw rihMdw hYN [ ijnHW dy m`Qy au~qy cMgy Bwg (jwgdy) hn, auhnW ƒ swD-sMgq ivc (ilAw ky pRBU ivkwrW qoN ieauN) bcwauNdw hY ijvyN l`kVI lohy ƒ (smuMdr qoN) pwr lµGwauNdI hY [3[

kbIr AwKdw hY—jUnW ivc, jnmW ivc dOV dOV ky, Btk Btk ky mYN qW Q`k igAw hW [ du`K shwr shwr ky hor Awsry C`f bYTw hW (Aqy gurU dI Srn leI hY) siqgurU ƒ imlidAW hI (pRBU dw nwm-rUp) sB qoN sRRySt rs pYdw huMdw hY, Aqy ipAwr nwl kIqI hoeI pRBU dI BgqI (sMswr-smuMdr dIAW ivkwrW dIAW lihrW qoN) bcw lYNdI hY [4[1[5[56[

Sbd dw Bwv:- inrIAW Dwrimk rsmW qy vrn AwSRmW dIAW rsmW qW sgoN haumY pYdw krdIAW hn, mwieAw ivc hI PswauNdIAW hn [ pRBU dI imhr nwl jo mnu`K sq-sMg ivc Aw ky nwm ismrdw hY, auhI ivkwrW qoN bcdw hY [56[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh