ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 334

ਗਉੜੀ॥ ਜੋਗੀ ਕਹਹਿ ਜੋਗੁ ਭਲ ਮੀਠਾ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ਭਾਈ ॥ ਰੁੰਡਿਤ ਮੁੰਡਿਤ ਏਕੈ ਸਬਦੀ ਏਇ ਕਹਹਿ ਸਿਧਿ ਪਾਈ ॥੧॥ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਨੇ ਅੰਧਾ ॥ ਜਾ ਪਹਿ ਜਾਉ ਆਪੁ ਛੁਟਕਾਵਨਿ ਤੇ ਬਾਧੇ ਬਹੁ ਫੰਧਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਹ ਤੇ ਉਪਜੀ ਤਹੀ ਸਮਾਨੀ ਇਹ ਬਿਧਿ ਬਿਸਰੀ ਤਬ ਹੀ ॥ ਪੰਡਿਤ ਗੁਣੀ ਸੂਰ ਹਮ ਦਾਤੇ ਏਹਿ ਕਹਹਿ ਬਡ ਹਮ ਹੀ ॥੨॥ ਜਿਸਹਿ ਬੁਝਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਕਿਉ ਰਹੀਐ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਅੰਧੇਰਾ ਚੂਕੈ ਇਨ ਬਿਧਿ ਮਾਣਕੁ ਲਹੀਐ ॥੩॥ ਤਜਿ ਬਾਵੇ ਦਾਹਨੇ ਬਿਕਾਰਾ ਹਰਿ ਪਦੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਕਰਿ ਰਹੀਐ ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਗੂੰਗੈ ਗੁੜੁ ਖਾਇਆ ਪੂਛੇ ਤੇ ਕਿਆ ਕਹੀਐ ॥੪॥੭॥੫੧॥ {ਪੰਨਾ 334}

pdArQ:- khih—AwKdy hn [ Bl—cMgw [ Avru—koeI hor swDn [ BweI—hy BweI! ruMf—isr qoN ibnw inrw DV [ ruMifq muMifq—rof-mof kIqy hoey isrW vwly, sryvVy qy sMinAwsI [ eyk sbdI—Al`K Al`K AwKx vwly AvDUq, gusweIN d`q mq dy lok, jo l`k nwl au~n dy r`sy bMnH rKdy hn qy h`QW ivc ic`pIAW r`Kdy hn [ eyie—ieh swry [ isiD—sPlqw [1[

Brim—Brm ivc, BulyKy ivc [ jw pih—ijs kol [ jwau—mYN jWdw hW [ Awpu—Awpw-Bwv, haumY [ Cutkwvin—dUr krwx leI [ qy—auh swry [ PMDw—PwhIAW ivc [1[rhwau[

jh qy—ijs QW qoN, ijs kwrn qoN [ aupjI—pYdw hoeI hY, ieh haumY vwlI hwlq pYdw hoeI hY [ qhI—ausy ivc, ausy kwrn ivc (ijs ny haumY pYdw kIqI) {not:- ies ‘aupjI’ haumY dw kwrn ‘rhwau’ dI quk ivc id`qw igAw hY, auh hY ‘hir ibnu’ Bwv, pRBU qoN ivCoVw} [ smwnI—smweI hoeI hY, swrI lokweI itkI peI hY [ ieh ibiD—iesy krky [ qb hI—qwhIeyN [ ibsrI—Bu`lI hoeI hY, dunIAw BulyKy ivc peI hoeI hY [ sUr—sUrmy [ dwqy—dwn krn vwly [ eyih—ieh swry [2[

ijsih—ijs ƒ [ soeI—auhI mnu`K [ ikau rhIAY—irhw nhIN jw skdw, jIaUxw ivArQ hY [ cUkY—mu`k jWdw hY [ mwxku—nwm-rUp lwl [ lhIAY—imldw hY [3[

qij—qj ky, C`f ky [ bwvy dwhny ibkwrw—K`by s`jy pwsy dy ivkwr, lWB dy ivkwrW dy Purny [ hir pdu—pRBU (dy crnW ivc juVy rihx) dw drjw [ idRVu—p`kw [ khu—AwK [ ikAw khIAY—ikhw nhIN jw skdw, ibAwn nhIN ho skdw [4[

ArQ:- jogI AwKdy hn—hy BweI! jog (dw mwrg hI) cMgw qy im`Tw hY, (ies vrgw) hor koeI (swDn) nhIN hY [ sryvVy sMinAwsI AvDUq, ieh swry AwKdy hn—AsW hI is`DI l`BI hY [1[

AMnHy lok prmwqmw ƒ ivswr ky (pRBU dw ismrn C`f ky) BulyKy ivc pey hoey hn; (iehI kwrn hY ik) mYN ijs ijs kol haumY qoN Cutkwrw krwx jWdw hW, auh swry Awp hI haumY dIAW keI PwhIAW ivc b`Jy hoey hn [1[rhwau[

ijs (pRBU-ivCoVy) qoN ieh haumY aupjdI hY aus (pRBU ivCoVy) ivc hI (swrI lokweI) itkI peI hY (Bwv, pRBU dI Xwd BulwieAW mnu`K dy AMdr haumY pYdw huMdI hY qy swrI lokweI pRBU ƒ hI BulweI bYTI hY), iesy krky qwhIeyN dunIAw BulyKy ivc hY (Bwv, hryk ByK vwlw Awpxy hI bwhrly icMnH AwidkW ƒ jIvn dw shI rsqw kih irhw hY) [ pMifq, guxI, sUrmy, dwqy; ieh swry (nwm qoN iv`CV ky) iehI AwKdy hn ik AsI sB qoN v`fy hW [2[

ijs mnu`K ƒ pRBU Awp m`q dyNdw hY auhI (Asl g`l) smJdw hY qy (aus Asl g`l dy) smJx qoN ibnw jIvn hI ivArQ hY [ (auh Asl ieh hY ik jdoN mnu`K ƒ) siqgurU imldw hY (qW ies dy mn ivcoN haumY dw) hnyrw dUr ho jWdw hY qy ies qrHW (ies ƒ AMdroN hI nwm-rUp) lwl l`B pYNdw hY [3[

so, hy kbIr [ AwK—lWB dy ivkwrW dy Purny C`f ky pRBU dI Xwd dw (swhmxy vwlw) inSwnw p`kw kr r`Kxw cwhIdw hY [ (qy ijvyN) guMgy mnu`K ny guV KwDw hovy (qW) pu`iCAW (aus dw suAwd) nhIN d`s skdw (iqvyN pRBU dy crnW ivc juVn dw Anµd ibAwn nhIN kIqw jw skdw) [4[7[51[

Sbd dw Bwv:- koeI jogI hovy, sryvVw hovy, sMinAwsI hovy, pMifq hovy, sUrmw hovy, dwnI hovy—koeI BI hovy, jo mnu`K pRBU dI bMdgI nhIN krdw aus dI haumY dUr nhIN huMdI, qy haumY dUr hox qoN ibnw auh Ajy AOJVy Btk irhw hY [ shI jIvn leI cwnx krn vwlw pRBU dw nwm hI hY qy ieh nwm siqgurU qoN imldw hY [51[

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜਹ ਕਛੁ ਅਹਾ ਤਹਾ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਪੰਚ ਤਤੁ ਤਹ ਨਾਹੀ ॥ ਇੜਾ ਪਿੰਗੁਲਾ ਸੁਖਮਨ ਬੰਦੇ ਏ ਅਵਗਨ ਕਤ ਜਾਹੀ ॥੧॥ ਤਾਗਾ ਤੂਟਾ ਗਗਨੁ ਬਿਨਸਿ ਗਇਆ ਤੇਰਾ ਬੋਲਤੁ ਕਹਾ ਸਮਾਈ ॥ ਏਹ ਸੰਸਾ ਮੋ ਕਉ ਅਨਦਿਨੁ ਬਿਆਪੈ ਮੋ ਕਉ ਕੋ ਨ ਕਹੈ ਸਮਝਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਹ ਬਰਭੰਡੁ ਪਿੰਡੁ ਤਹ ਨਾਹੀ ਰਚਨਹਾਰੁ ਤਹ ਨਾਹੀ ॥ ਜੋੜਨਹਾਰੋ ਸਦਾ ਅਤੀਤਾ ਇਹ ਕਹੀਐ ਕਿਸੁ ਮਾਹੀ ॥੨॥ ਜੋੜੀ ਜੁੜੈ ਨ ਤੋੜੀ ਤੂਟੈ ਜਬ ਲਗੁ ਹੋਇ ਬਿਨਾਸੀ ॥ ਕਾ ਕੋ ਠਾਕੁਰੁ ਕਾ ਕੋ ਸੇਵਕੁ ਕੋ ਕਾਹੂ ਕੈ ਜਾਸੀ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਲਿਵ ਲਾਗਿ ਰਹੀ ਹੈ ਜਹਾ ਬਸੇ ਦਿਨ ਰਾਤੀ ॥ ਉਆ ਕਾ ਮਰਮੁ ਓਹੀ ਪਰੁ ਜਾਨੈ ਓਹੁ ਤਉ ਸਦਾ ਅਬਿਨਾਸੀ ॥੪॥੧॥੫੨॥

pdArQ:- jh—ij`Qy, ijs mn ivc [ kCu—kuJ [ Ahw—sI [ pMc qqu—pMjW q`qW qoN bxy hoey srIr (dw moh), dyh-A`iDAws [ ieVw—s`jI nws, s`jI sur [ ipMglw—K`bI sur [ suKmn—ieVw qy ipMglw dy ivckwr (Brv`itAW dy ivckwr) nwVI dI QW ijQy jogI lok pRwxwXwm vyly pRwx itkwauNdy hn [ bMdy—hy bMdy! hy BweI! {not:- keI s`jx ies dw ArQ krdy hn—‘bMd krdw sI’ [ ieh TIk nhIN; ies hwlq ivc ies l&z jw joV ‘bMDy’ huMdw) [ Avgn—koJy kMm [ kq jwhI—ikQy cly jWdy hn? (Bwv, dUr ho jWdy hn) [1[

qwgw—Dwgw, moh dI qwr [ ggnu—AkwS, pswrw, moh dw pswrw [ qyrw bolqu—‘qyrw’ bolx vwlw (Bwv, ‘myr qyr’ AwKx vwlw mn, ivqkry krn dw suBwau) [ khw smweI—ikQy jw lIn huMdw hY? (Bwv, pqw nhIN ikQy jWdw hY, nws hI ho jWdw hY, aus dw pqw-Qhu hI nhIN rihMdw ik ikQy clw igAw hY, nwm-inSwn hI imt jWdw hY) [ sMsw—S`k, hYrwnI [ Anidnu—hr roz [1[rhwau[

jh—ij`Qy, ijs mn ivc [ brBMfu—swrw jgq, dunIAw dw moh [ ipMfu—(Awpxw) srIr, Awpxy hI srIr dw moh, dyh-A`iDAws [ qh—aus mn ivc [ rcnhwru—bxwaux vwlw, moh dw qwxw qxn vwlw, moh dw jwl qxn vwlw mn [ AqIqw—mwieAw dy moh qoN inrlyp [ iksu mwhI—iks ƒ? [2[

jb lgu—jd qk [ ibnwsI—nws-vMq, nwsvMq srIr nwl ie`k-rUp, srIr nwl ipAwr krn vwlw, dyh-A`iDAwsI [ kwhU kY—iks dy pws? iks dy Gr? kO—kOx? [3[

jhw—Aqy au~Qy, aus pRBU ivc [ auAw kw—aus (pRBU) dw [ mrmu—Byd, AMq [ EhI—auh (pRBU) Awp hI [4[

not:- ies Sbd ƒ shI qrHW smJx dI kuMjI Sbd dy bMd nµ: 4 dI pihlI quk ivc hY “khu kbIr, ilv lwig rhI hY” [

ArQ:- (hy kbIr! myrI ilv pRBU-crnW ivc l`g rhI hY) ijs (myry) mn ivc (pihlW) mmqw sI, hux (ilv dI brkq nwl) aus ivcoN mmqw mu`k geI hY, Awpxy srIr dw moh BI nhIN rih igAw [ hy BweI! ieVw-ipMglw-suKmnw vwly (pRwx cwVHn qy rokx Awidk dy koJy kMm qW pqw hI nhIN ik`Qy cly jWdy hn (Bwv, ijs mnu`K dI surq pRBU-crnW ivc juV geI hY, aus ƒ pRwxwXwm Awidk swDn qW jpdy hI byloVvyN koJy kMm hn) [1[

(pRBU-crnW ivc ilv dI brkq nwl myrw moh dw) Dwgw tu`t igAw hY, myry AMdroN moh dw pswrw mu`k igAw hY, ivqkry krn vwly suBwv dw nwm-inSwn hI imt igAw hY [ (ies qbdIlI dI) hYrwnI mYƒ hr roz AwauNdI hY (ik ieh ikvyN ho igAw, pr) koeI mnu`K ieh smJw nhIN skdw, (ikauNik ieh AvsQw smJweI nhIN jw skdI, AnuBv hI kIqI jw skdI hY) [1[rhwau[

ijs mn ivc (pihlW) swrI dunIAw (dy Dn dw moh) sI, (ilv dI brkq nwl) aus ivc hux Awpxy srIr dw moh BI nhIN irhw, moh dy qwxy qxn vwlw auh mn hI nhIN irhw; hux qW mwieAw dy moh qoN inrlyp joVnhwr pRBU Awp hI (mn ivc) v`s irhw hY [ pr, ieh AvsQw iksy pws ibAwn nhIN kIqI jw skdI [2[

jd qk (mnu`K dw mn) nwsvMq (srIr nwl ie`k-rUp) rihMdw hY, qd qk ies dI pRIq nwh (pRBU nwl) joiVAW juV skdI hY, nwh (mwieAw nwloN) qoiVAW tu`t skdI hY [ (ies dSw ivc gRsy hoey) mn dw nwh hI pRBU (shI Bwv ivc) Ksm hY, nwh ieh mn pRBU dw syvk bx skdw hY [ iPr iks ny iks dy pws jwxw hY? (Bwv, ieh dyh-A`iDAwsI mn srIr dy moh ivcoN au~cw au~T ky pRBU dy crnW ivc jWdw hI nhIN) [3[

hy kbIr! AwK—myrI surq (pRBU-crnW ivc) l`gI rihMdI hY Aqy idn rwq au~Qy hI itkI rihMdI hY (pr ies qrHW mYN aus dw Byq nhIN pw skdw) [ aus dw Byq auh Awp hI jwxdw hY, Aqy auh hY sdw hI kwiem rihx vwlw [4[1[52[

not:- ies Sbd ivcoN ikqy BI koeI AYsw ieSwrw nhIN imldw, ijs qoN ieh AMdwzw lgwx dI loV pY jwey ik iksy Xog-AiBAws krn vwly jogI dy mrn qy ieh Sbd aucwirAw igAw hY [ Blw, jogI dy mrn qy kbIr jI ƒ hr roz ikauN ieh ‘sMsw’ ivAwpxw sI ik jogI dw “bolqu” Awqmw ik`Qy clw igAw? nwh hI ies ivc pRwxwXwm qy Xog-AiBAws bwry koeI pRSn au~qr id`sdy hn [ kbIr jI inry Bgq hI nhIN sn, auh iek mhwn au~cI aufwrI lwx vwly kvI BI sn [ auhnW dI bwxI dI fUMGweI ƒ smJx dI koSS krIey [ khwxIAW joV joV ky sOKy rwh l`Bx dy jqn nwh krdy rhIey [

Sbd dw Bwv:- ijs mnu`K dI ilv pRBU-crnW ivc l`gdI hY, aus dy AMdroN jgq dw qy Awpxy srIr dw moh imt jWdw hY [ iek AYsI Acrj Kyf bxdI hY ik aus dy mn ivc ivqkry dw nwm-inSwn nhIN rih jWdw [ ies Anµd dy swhmxy aus ƒ pRwxwXwm Awidk swDn hoCy ijhy kMm id`sdy hn [52[

ਗਉੜੀ ॥ ਸੁਰਤਿ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਦੁਇ ਕੰਨੀ ਮੁੰਦਾ ਪਰਮਿਤਿ ਬਾਹਰਿ ਖਿੰਥਾ ॥ ਸੁੰਨ ਗੁਫਾ ਮਹਿ ਆਸਣੁ ਬੈਸਣੁ ਕਲਪ ਬਿਬਰਜਿਤ ਪੰਥਾ ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਰਾਜਨ ਮੈ ਬੈਰਾਗੀ ਜੋਗੀ ॥ ਮਰਤ ਨ ਸੋਗ ਬਿਓਗੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਮਹਿ ਸਿੰਙੀ ਮੇਰਾ ਬਟੂਆ ਸਭੁ ਜਗੁ ਭਸਮਾਧਾਰੀ ॥ ਤਾੜੀ ਲਾਗੀ ਤ੍ਰਿਪਲੁ ਪਲਟੀਐ ਛੂਟੈ ਹੋਇ ਪਸਾਰੀ ॥੨॥ ਮਨੁ ਪਵਨੁ ਦੁਇ ਤੂੰਬਾ ਕਰੀ ਹੈ ਜੁਗ ਜੁਗ ਸਾਰਦ ਸਾਜੀ ॥ ਥਿਰੁ ਭਈ ਤੰਤੀ ਤੂਟਸਿ ਨਾਹੀ ਅਨਹਦ ਕਿੰਗੁਰੀ ਬਾਜੀ ॥੩॥ ਸੁਨਿ ਮਨ ਮਗਨ ਭਏ ਹੈ ਪੂਰੇ ਮਾਇਆ ਡੋਲ ਨ ਲਾਗੀ ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਤਾ ਕਉ ਪੁਨਰਪਿ ਜਨਮੁ ਨਹੀ ਖੇਲਿ ਗਇਓ ਬੈਰਾਗੀ ॥੪॥੨॥੫੩॥ {ਪੰਨਾ 334-335}

pdArQ:- suriq—suxnw, (pRBU ivc) iDAwn joVnw [ isimRiq—cyqy krnw, Xwd krnw, ismrnw [ primiq— {sM: pRimiq—accurate notion or conception} shI vwk&IAq, XQwrQ igAwn [ iKMQw—godVI [ suMn—suM\, auh hwlq ij`Qy mwieAw dw koeI Purnw nwh au~Ty [ klp—klpxw [ ibbrijq—vrijAw hoieAw, rihq [ pMQ—Dwrimk rsqw [1[

bYrwgI—vYrwgvwn, lgn vwlw [ mrq—mOq [ sog—Zm [ ibEgI—ivXog, ivCoVw [1[rhwau[

bRhmMf—swrw jgq [ isM|I— {sM: isRMg—a horn used for blowing} isM| jo jogI vjwauNdy hn [ btUAw—suAwh r`Kx leI jogIAW dw QYlw [ Bsm—suAwh [ BsmwDwrI—Bsm-AwDwrI, suAwh pwx vwlw [ iqRplu—iqRguxI mwieAw [ pswrI—igRhsqI [ CUtY—mukq hW [2[

pvnu—hvw, suAws [ qUMbw—iek iksm dw su`kw hoieAw k`dU, jo sqwr vIxw Awidk qMqI swjW ivc vrqIdw hY [ vIxw dI fMfI dy dohIN pwsIN do qUMby b`Dy huMdy hn, ijs krky qMqI dI sur suMdr bx jWdI hY [ swrd—vIxw dI fMfI [ swjI—bxweI [ jug jug—jugW jugW ivc iQr hrI [ Anhd—ie`k-rs [ iQru—itkvIN [3[

suin—sux ky [ pUry—cMgI qrHW [ fol—lihr, hulwrw [ n lwgI—nhIN l`gdI, nhIN poNhdI [ punrip— {=punh-Aip} iPr BI, iPr kdy [ Kyl gieE—AYsI Kyf Kyf jWdw hY [4[

ArQ:- pRBU dy crnW ivc surq joVnI qy pRBU dw nwm ismrnw—ieh mwno, mYN dohW kMnW ivc muMdrW pweIAW hoeIAW hn [ pRBU dw XQwrQ igAwn—ieh mYN Awpxy qy godVI leI hoeI hY [ APur AvsQw-rUp gu&w ivc mYN Awsx lweI bYTw hW (Bwv, myrw mn hI myrI gu&w hY; ijQy mYN dunIAw DMiDAW vwly koeI Purny nhIN auTx dyNdw qy ies qrHW Awpxy AMdr, mwno, iek eykWq ivc bYTw hoieAw hW) [ dunIAw dIAW klpxw iqAwg dyxIAW—ieh hY myrw (jog-) pMQ [1[

hy myry pwqSwh (pRBU!) mYN (qyrI Xwd dI) lgn vwlw jogI hW, (ies vwsqy) mOq (dw fr) icMqw qy ivCoVw mYƒ poNhdy nhIN hn [1[rhwau[

swry KMfW bRihmMfW ivc (pRBU dI ivAwpkqw dw sB ƒ sunyhw dyxw)—ieh, mwno, mYN isM|I vjw irhw hW [ swry jgq ƒ nwsvMq smJxw—ieh hY myrw suAwh pwx vwlw QYlw [ qRYguxI mwieAw dy pRBwv ƒ mYN prqwA id`qw hY—ieh mwno, mYN qwVI lweI hoeI hY [ ies qrHW mYN igRhsqI huMdw hoieAw BI mukq hW [2[

(myry AMdr) iek-rs ikMgurI (vIxw) v`j rhI hY [ myrw mn Aqy suAws (aus ikMgurI dy) dovyN qUMby hn [ sdw-iQr rihx vwlw pRBU (mn qy suAws dohW qUMibAW ƒ joVn vwlI) mYN fMfI bxweI hY [ surq dI qwr (aus ikMgurI dI v`jx vwlI qMqI) mzbUq ho geI hY, kdy tu`tdy nhIN [3[

(ies AMdrlI ikMgurI dy rwg ƒ) sux ky myrw mn ies qrHW pUrn qOr qy msq ho igAw hY ik ies ƒ mwieAw dw D`kw nhIN v`j skdw [ hy kbIr [ AwK—jo lgn vwlw jogI AijhI Kyf Kyf ky jWdw hY aus ƒ iPr kdy jnm (mrn) nhIN huMdw [4[2[53[

Sbd dw Bwv:- AslI jogI auh hY jo igRhsq ivc rihMdw hoieAw BI pRBU dI Xwd ivc surq joVdw hY, Awpxy mn ivc ivkwrW dy Purny qy klpxw nhIN au~Tx dyNdw, jgq ƒ nwsvMq jwx ky ies dy moh ivc Psdw nhIN, dunIAw dy kMm-kwr krdw hoieAw BI suAws suAws ismrn krdw hY qy Xwd dI ies qwr ƒ kdy tu`tx nhIN dyNdw [ Aijhy jogI ƒ mwieAw kdy Brmw nhIN skdI [53[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh