ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 332

ਗਉੜੀ ਚੇਤੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੁਨਹਿ ਨ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਵਹਿ ॥ ਬਾਤਨ ਹੀ ਅਸਮਾਨੁ ਗਿਰਾਵਹਿ ॥੧॥ ਐਸੇ ਲੋਗਨ ਸਿਉ ਕਿਆ ਕਹੀਐ ॥ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਕੀਏ ਭਗਤਿ ਤੇ ਬਾਹਜ ਤਿਨ ਤੇ ਸਦਾ ਡਰਾਨੇ ਰਹੀਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪਿ ਨ ਦੇਹਿ ਚੁਰੂ ਭਰਿ ਪਾਨੀ ॥ ਤਿਹ ਨਿੰਦਹਿ ਜਿਹ ਗੰਗਾ ਆਨੀ ॥੨॥ ਬੈਠਤ ਉਠਤ ਕੁਟਿਲਤਾ ਚਾਲਹਿ ॥ ਆਪੁ ਗਏ ਅਉਰਨ ਹੂ ਘਾਲਹਿ ॥੩॥ ਛਾਡਿ ਕੁਚਰਚਾ ਆਨ ਨ ਜਾਨਹਿ ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੂ ਕੋ ਕਹਿਓ ਨ ਮਾਨਹਿ ॥੪॥ ਆਪੁ ਗਏ ਅਉਰਨ ਹੂ ਖੋਵਹਿ ॥ ਆਗਿ ਲਗਾਇ ਮੰਦਰ ਮੈ ਸੋਵਹਿ ॥੫॥ ਅਵਰਨ ਹਸਤ ਆਪ ਹਹਿ ਕਾਂਨੇ ॥ ਤਿਨ ਕਉ ਦੇਖਿ ਕਬੀਰ ਲਜਾਨੇ ॥੬॥੧॥੪੪॥ {ਪੰਨਾ 332}

pdArQ:- jsu—vifAweI, is&iq-swlwh [ bwqn hI—g`lW nwl hI, inrIAW Sy^I dIAW g`lW nwl [1[

isau—nwl, ƒ [ ikAw khIAY—kIh AwKIey? m`q dyx dw koeI lwB nhIN [ kIey—kIqy, bxwey [ bwhj—s`Kxy, ^wlI, ibnw [ Bgiq qy bwhj kIey—BgqI qoN s`Kxy r`Ky [ frwny rhIAY—frdy rhIey, dUr dUr hI rihxw cMgw hY [1[rhwau[

n dyih—nhIN dyNdy [ curU Bir—ie`k culI ijqnw [ iqh—auhnW (mnu`KW) ƒ [ ijh—ijnHW ny [ AwnI—lY AWdI hY, vgw id`qI hY [2[

kuitl—tyFIAW cwlW c`lx vwlw [ kuitlqw—tyFIAW cwlW [ Awpu—Awphu, Awpxy Awp qoN [ hU—BI [ Gwlih—G`ldy hn [ (Awpu) Gwlih—auhnW dy Awpy qoN G`ldy hn, auhnW dy Asly qoN dUr kr dyNdy hn, kurwhy pw dyNdy hn, nws kr dyNdy hn [3[

kucrcw—koJI crcw, QoQI bihs [ Cwif—C`f ky, qoN ibnw [ Awn—koeI hor g`l [ bRhmw hU ko kihE—bRhmw dw AwiKAw BI, v`fy qoN v`fy mMny-pRmMny isAwxy dI g`l BI [ ko—dw [4[

Kovih—KuMJwauNdy hn [ mMdr—Gr [ mY—mih, ivc [5[

hsq—m^Ol krdy hn [ dyiK—vyK ky [ ljwny—Srm AwauNdI hY [6[

ArQ:- (keI mnu`K Awp) nwh kdy pRBU dI is&iq-swlwh suxdy hn, nwh hrI dy gux gwauNdy hn, pr Sy^I dIAW g`lW nwl qW (mwno) Asmwn ƒ Fwh lYNdy hn [1[

Aijhy bMidAW ƒ BlI m`q dyx dw koeI lwB nhIN, ijnHW ƒ pRBU ny BgqI qoN vWjy r`iKAw hY (auhnW ƒ m`q dyx dy QW sgoN) auhnW qoN sdw dUr dUr hI rihxw cwhIdw hY [1[rhwau[

(auh lok) Awp qW (iksy ƒ) iek culI ijqnw pwxI BI nhIN dyNdy, pr inMidAw auhnW dI krdy hn ijnHW ny gMgw vgw id`qI hovy [2[

bYTidAW auTidAW (hr vyly auh) tyFIAW cwlW hI c`ldy hn, auh Awpxy Awp qoN gey-guzry bMdy hornW ƒ BI kurwhy pWdy hn [3[

PokI bihs qoN ibnw auh hor kuJ krnw jwxdy hI nhIN, iksy v`fy qoN v`fy mMny-pRmMny isAwxy dI BI g`l nhIN mMndy [4[

Awpxy Awp qoN gey-guzry auh lok hornW ƒ BI KuMJwauNdy hn, auh (mwno, Awpxy hI Gr ƒ) A`g lw ky Gr ivc sON rhy hn [5[

auh Awp qW kwxy hn (keI qrHW dy vYl krdy hn) pr hornW ƒ m^Ol krdy hn [ Aijhy bMidAW ƒ vyK ky, hy kbIr! Srm AwauNdI hY [6[1[14[

Sbd dw Bwv:- Sy^I-^ory bMidAW au~qy iksy dI is`iKAw dw Asr nhIN ho skdw, auh sgoN hornW ƒ BI ivgwVn dy jqn krdy hn [ Aijhy bMidAW qoN pry hI rihxw cMgw huMdw hY [44[

not:- ies Sbd dy 6 ‘bMd’ hn; Agly AMk nµ: 1 dw Bwv ieh hY ik ieh ‘gauVI cyqI’ dw pihlw Sbd hY [ kbIr jI dy SbdW dy islisly ivc ieh 44vW Sbd hY [

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਬੈਰਾਗਣਿ ਕਬੀਰ ਜੀ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜੀਵਤ ਪਿਤਰ ਨ ਮਾਨੈ ਕੋਊ ਮੂਏਂ ਸਿਰਾਧ ਕਰਾਹੀ ॥ ਪਿਤਰ ਭੀ ਬਪੁਰੇ ਕਹੁ ਕਿਉ ਪਾਵਹਿ ਕਊਆ ਕੂਕਰ ਖਾਹੀ ॥੧॥ ਮੋ ਕਉ ਕੁਸਲੁ ਬਤਾਵਹੁ ਕੋਈ ॥ ਕੁਸਲੁ ਕੁਸਲੁ ਕਰਤੇ ਜਗੁ ਬਿਨਸੈ ਕੁਸਲੁ ਭੀ ਕੈਸੇ ਹੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਾਟੀ ਕੇ ਕਰਿ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਜੀਉ ਦੇਹੀ ॥ ਐਸੇ ਪਿਤਰ ਤੁਮਾਰੇ ਕਹੀਅਹਿ ਆਪਨ ਕਹਿਆ ਨ ਲੇਹੀ ॥੨॥ ਸਰਜੀਉ ਕਾਟਹਿ ਨਿਰਜੀਉ ਪੂਜਹਿ ਅੰਤ ਕਾਲ ਕਉ ਭਾਰੀ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਭੈ ਡੂਬੇ ਸੰਸਾਰੀ ॥੩॥ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾ ਪੂਜਹਿ ਡੋਲਹਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਨਹੀ ਜਾਨਾ ॥ ਕਹਤ ਕਬੀਰ ਅਕੁਲੁ ਨਹੀ ਚੇਤਿਆ ਬਿਖਿਆ ਸਿਉ ਲਪਟਾਨਾ ॥੪॥੧॥੪੫॥ {ਪੰਨਾ 332}

pdArQ:- jIvq—jIaUNdy [ ipqr—v`fy vfyry, ipau bwbw pVdwdw Awidk vfyry jo mr ky prlok ivc jw cuky hn [ isrwD—ipqrW dy inimq bRwhmxW ƒ KuAwieAw hoieAw Bojn {mr cu`ky bzurgW leI ihMdU lok swl dy swl A`sU dy mhIny srwD krdy hn; bRwhmxW ƒ Bojn iKlWdy hn [ inScw ieh huMdw hY ik ieh KuAwieAw hoieAw Bojn ipqrW ƒ A`pV jwiegw [ srwD A`sU dI pUrnmwSI qoN SurU ho ky m`isAw qk rihMdy hn; A^Irlw srwD kwvW ku`iqAW dw BI huMdw hY [ cMd dy mhIny dy ihswb ijs qrIk (iQq=iqiQ) ƒ koeI mry, srwDW dy idnIN ausy iQq qy aus dw SrwD krwauNdy hn [ bRwhmxW ƒ KuAw ky kwvW ku`iqAW ƒ BI srwD dw Bojn KuAwauNdy hn} [ bpury—ivcwry [ kUkr—ku`qy [1[

kuslu—suK-sWd, Anµd [1[rhwau[

kir—bxw ky [ jIau dyhI—b`kry Awidk dI kurbwnI dyNdy hn [ {not:- ivAwh-SwdIAW smy purwxy i^AwlW vwly ihMdU s`jx Awpxy GrW ivc lVky lVkI ƒ mweIeyN pwx vwly idn ‘v`fy A`fdy’ hn (Bwv) Gr ivc iek invykly QW pocw dy ky im`tI dy ‘v`fy’ bxw ky auhnW dy A`gy pwxI dw GVw Br ky r`Kdy hn [ ivAwh vwly kuVI qy muMfw m`Qw tykdy hn, qy ies qrHW Awpxy ipqrW pwsoN ‘kuSl’ dI AsIs lYNdy hn} [

srjIau—ijMd vwly, jIaUNdy jIv [ inrjIau—inrijMd dyviqAW qy ipqrW ƒ jo im`tI dy bxwey huMdy hn [ kwl—smW [ giq—hwlq, AvsQw [ rwm nwm kI giq—auh Awqmk AvsQw jo pRBU dw nwm ismirAW bxdI hY [ sMswrI BY—sMswrI fr ivc, lokwcwrI rsmW dy fr ivc, loklwj ivc [3[

folih—foldy hn, sihmy rihMdy hn [ Akulu— {A-kulu} auh pRBU jo iksy kul-jwq ivc nhIN jMmdw [ ibiKAw—mwieAw [4[

ArQ:- lok jIaUNdy mwipAW dw qW Awdr mwx nhIN krdy, pr mr gey ipqrW inimq Bojn KuAwauNdy hn [ ivcwry ipqr Blw auh srwDW dw Bojn ikvyN hwsl krn? aus ƒ qW kW-ku`qy Kw jWdy hn [1[

mYƒ koeI iDr d`so ik (ipqrW dy nimq srwD KuAwaux nwl ipCy Gr ivc) suK-Awnµd ikvyN ho jWdw hY [ swrw sMswr (iesy Brm-vihm ivc) Kp irhw hY ik (ipqrW inimq srwD kIiqAW Gr ivc) suK-Awnµd bixAw rihMdw hY [1[rhwau[

im`tI dy dyvI-dyvqy bxw ky lok aus dyvI jW dyvqy A`gy (b`kry Awidk dI) kurbwnI dyNdy hn, (hy BweI! iesy qrHW) dy (im`tI dy bxwey hoey) quhwfy ipqr AKvwauNdy hn, (auhnW A`gy BI jo quhwfw ic`q krdw hY Dr dyNdy ho) auh Awpxy mUMhoN mMigAw kuJ nhIN lY skdy [2[

lok lokwcwrI rsmW dy fr ivc Zrk ho rhy hn, jIauNdy jIvW ƒ (dyvI dyviqAW A`gy Byt krn leI) mwrdy hn (qy ies qrHW im`tI Awidk dy bxwey hoey) inrijMd dyviqAW ƒ pUjdy hn; Awpxw A`gw ivgwVI jw rhy hn (AYsy lokW ƒ) aus Awqmk AvsQw dI smJ nhIN pYNdI jo pRBU dw nwm ismridAW bxdI hY [3[

kbIr AwKdw hY—(Aijhy lok im`tI dy bxwey hoey) dyvI-dyviqAW ƒ pUjdy hn qy sihmy BI rihMdy hn (ikauNik Asl ‘kuSl’ dyx vwly) Akwl purK ƒ auh jwxdy hI nhIN hn, auh jwq-kul-rihq pRBU ƒ nhIN ismrdy auh (sdw) mwieAw nwl lpty rihMdy hn [4[1[45[

Sbd dw Bwv:- Gr ivc hr qrHW dw suK-Awnµd bxy rihx dI ^wqr BrmI lok ipqrW inimq srwD krdy hn, im`tI dy dyvI dyvqy bxw ky auhnW dy A`gy kurbwnI dyNdy hn; ivAwhW-SwdIAW smy ‘v`fy A`fdy hn’, pr iPr BI sihm bixAw hI rihMdw hY, ikauNik suK Anµd dy somy pRBU ƒ ivswr ky mwieAw dy moh ivc jkVy rihMdy hn [45[

ਗਉੜੀ ॥ ਜੀਵਤ ਮਰੈ ਮਰੈ ਫੁਨਿ ਜੀਵੈ ਐਸੇ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਇਆ ॥ ਅੰਜਨ ਮਾਹਿ ਨਿਰੰਜਨਿ ਰਹੀਐ ਬਹੁੜਿ ਨ ਭਵਜਲਿ ਪਾਇਆ ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਰਾਮ ਐਸਾ ਖੀਰੁ ਬਿਲੋਈਐ ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਮਨੂਆ ਅਸਥਿਰੁ ਰਾਖਹੁ ਇਨ ਬਿਧਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਓਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਬਾਣਿ ਬਜਰ ਕਲ ਛੇਦੀ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਪਦੁ ਪਰਗਾਸਾ ॥ ਸਕਤਿ ਅਧੇਰ ਜੇਵੜੀ ਭ੍ਰਮੁ ਚੂਕਾ ਨਿਹਚਲੁ ਸਿਵ ਘਰਿ ਬਾਸਾ ॥੨॥ ਤਿਨਿ ਬਿਨੁ ਬਾਣੈ ਧਨਖੁ ਚਢਾਈਐ ਇਹੁ ਜਗੁ ਬੇਧਿਆ ਭਾਈ ॥ ਦਹ ਦਿਸ ਬੂਡੀ ਪਵਨੁ ਝੁਲਾਵੈ ਡੋਰਿ ਰਹੀ ਲਿਵ ਲਾਈ ॥੩॥ ਉਨਮਨਿ ਮਨੂਆ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਨਾ ਦੁਬਿਧਾ ਦੁਰਮਤਿ ਭਾਗੀ ॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਅਨਭਉ ਇਕੁ ਦੇਖਿਆ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ॥੪॥੨॥੪੬॥ {ਪੰਨਾ 332-333}

pdArQ:- jIvq mrY—jIaUNdw hI mr jWdw hY, n&swnI ^whSW vloN mrdw hY, mn ƒ ivkwrW dy PurinAW vloN htw lYNdw hY [ mrY mrY—muV muV mrdw hY, muV muV jqn kr ky (n&swnI ^whSW vloN) mrdw hY [ AYsy—ieauN [ Puin—iPr [ jIvY—jIaU pYNdw hY [ suMin—suMn ivc, suM\ ivc, aus hwlq ivc ijQy ivkwrW vloN suM\ hY, aus AvsQw ivc ijQy ivkwrW dy Purny nhIN auTdy [ AMjn—kwlK, mwieAw, dunIAw [ inrMjin—inrMjn ivc, AMjn-rihq pRBU ivc [ bhuiV—muV ky, iPr [ Bvjil—Bvjl ivc, GuMmxGyr ivc [1[

myry rwm—hy ipAwry pRBU! KIru—du`D [ ibloeIAY—irVikAw jWdw hY [ mnUAw—kmzor mn [ AsiQru rwKhu—(hy myry rwm! qUM) Afol r`K [ ien ibiD—ies qrIky nwl (Bwv, jy qUM myry mn ƒ Afol r`KyN) [ pIEeIAY—pI leIdw hY [1[rhwau[

kY—dI rwhIN [ gur kY bwix—gurU dy (Sbd-rUp) qIr nwl [ bjr—krVI [ kl—(mno-) klpxw [ CydI—iv`J geI [ pdu prgwsw—prkwS dw drjw, auh hwlq ijQy shI smJ pYdw ho jWdI hY [ skiq—mwieAw [ ADyrw—hnyrw [ jyvVI—r`sI [ BRmu—BulyKw [ isv Gir—iSv dy Gr ivc, sdw Anµd rihx vwly pRBU dy crnW ivc [ inhclu bwsw—At`l itkwxw [2[

iqin—aus mnu`K ny (ijs ny ‘gur kY bwix bjr kl CydI’) [ bwx—qIr [ byiDAw—ivMnH ilAw hY [ BweI—hy s`jx! dhids—dsIN pwsIN [ bUfI—gu`fI [ pvnu—hvw [ JulwvY—Jkoly dyNdI hY, aufwauNdI hY [ foir—surq dI forI [3[

aunmin—aunmn ivc, ibrhoN AvsQw ivc, aus hwlq ivc ijQy mn pRBU ƒ imlx leI byqwb ho jWdw hY [ duibDw— {du-ibDw=do iksmW dw, do qrHW dy Awsry q`kx vwlI hwlq} duicqw-pn [ BwgI—B`j jWdI hY [ kbIr—hy kbIr! AnBau—Awpxy AMdroN pYdw hoieAw igAwn [ iek AnBau—Ascrj h`f-bIiqAw cmqkwrw [ nwim—nwm ivc [4[

ArQ:- jo mnu`K muV muV jqn kr ky mn ivkwrW dy PurinAW vloN htw lYNdw hY, auh iPr (Asl jIvn) jIaUNdw hY qy aus AvsQw ivc ijQy ivkwrW dy Purny nhIN auTdy, ieauN lIn huMdw hY ik mwieAw ivc rihMdw hoieAw BI auh mwieAw-rihq pRBU ivc itikAw rihMdw hY qy muV (mwieAw dI) GuMmxGyr ivc nhIN pYNdw [1[

hy ipAwry pRBU! mYƒ gurU dI m`q dy ky myrw kmzor mn (mwieAw vloN) Afol r`K [

hy pRBU! qdoN hI du`D irVikAw jw skdw hY (Bwv, ismrn dw sPl au~dm kIqw jw skdw hY) qy, iesy qrIky nwl hI (Bwv, jy qUM myry mn ƒ Afol r`KyN) qyrw nwm-AMimRq pIqw jw skdw hY [1[rhwau[

ijs mnu`K ny siqgurU dy (Sbd-rUp) qIr nwl krVI mno-klpxw ivMnH leI hY (Bwv, mn dI ivkwrW vl dI dOV rok leI hY) aus dy AMdr pRkwS-pd pYdw ho jWdw hY (Bwv, aus dy AMdr auh AvsQw bx jWdI hY ij`Qy AYsw Awqmk cwnx ho jWdw hY ik auh mwieAw dy hnyry ivc nhIN Psdw) [ (ijvyN hnyry ivc) r`sI (ƒ s`p smJx) dw BulyKw (pYNdw hY qy cwnx hoieAW auh BulyKw imt jWdw hY iqvyN) mwieAw dy (pRBwv-rUp) hnyry ivc (ivkwrW ƒ hI shI jIvn smJ lYx dw BulyKw) nwm dy cwnx nwl imt jWdw hY, qy aus mnu`K dw invws sdw-Anµd rihx vwly pRBU dy crnW ivc sdw leI ho jWdw hY [2[

hy s`jx! (ijs mnu`K ny gur-Sbd rUp qIr dw Awsrw ilAw hY) aus ny (mwno,) qIr kmwn cVHwaux qoN ibnw hI ies jgq ƒ ivMnH ilAw hY (Bwv, mwieAw dw zor Awpxy au~qy pYx nhIN id`qw); (dunIAw dy kMm-kwr rUp) hvw aus dI (izMdgI dI) gu`fI ƒ (BwvyN vyKx-mwqR) dsIN pwsIN aufwauNdI hY (Bwv, BwvyN, jIvn-inrbwh dI ^wqr auh ikrq-kwr krdw hY), pr, aus dI surq dI for (pRBU nwl) juVI rihMdI hY [3[

hy kbIr! AwK—aus mnu`K dw mn ibrhoN AvsQw ivc A`pV ky aus hwlq ivc lIn ho jWdw hY, ij`Qy ivkwrW dy Purny nhIN auTdy [ aus dI duibDw qy aus dI BYVI m`q sB nws ho jWdI hY [ auh iek Acrj cmqkwrw Awpxy AMdr vyK lYNdw hY [ aus dI surq pRBU dy nwm ivc juV jWdI hY [4[2[46[

Sbd dw Bwv:- ijs mnu`K au~qy pRBU imhr krdw hY auh gurU dy Sbd dI brkiq nwl Awpxy mn ƒ ivkwrW vloN rok lYNdw hY [ auh inrbwh leI ikrq-kwr qW krdw hY, pr aus dI surq sdw-pRBU crnW ivc hI rihMdI hY [46[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh