ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 327

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਪਿੰਡਿ ਮੂਐ ਜੀਉ ਕਿਹ ਘਰਿ ਜਾਤਾ ॥ ਸਬਦਿ ਅਤੀਤਿ ਅਨਾਹਦਿ ਰਾਤਾ ॥ ਜਿਨਿ ਰਾਮੁ ਜਾਨਿਆ ਤਿਨਹਿ ਪਛਾਨਿਆ ॥ ਜਿਉ ਗੂੰਗੇ ਸਾਕਰ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥੧॥ ਐਸਾ ਗਿਆਨੁ ਕਥੈ ਬਨਵਾਰੀ ॥ ਮਨ ਰੇ ਪਵਨ ਦ੍ਰਿੜ ਸੁਖਮਨ ਨਾਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸੋ ਗੁਰੁ ਕਰਹੁ ਜਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਕਰਨਾ ॥ ਸੋ ਪਦੁ ਰਵਹੁ ਜਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਰਵਨਾ ॥ ਸੋ ਧਿਆਨੁ ਧਰਹੁ ਜਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਧਰਨਾ ॥ ਐਸੇ ਮਰਹੁ ਜਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਮਰਨਾ ॥੨॥ ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਜਮੁਨ ਮਿਲਾਵਉ ॥ ਬਿਨੁ ਜਲ ਸੰਗਮ ਮਨ ਮਹਿ ਨ੍ਹ੍ਹਾਵਉ ॥ ਲੋਚਾ ਸਮਸਰਿ ਇਹੁ ਬਿਉਹਾਰਾ ॥ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰਿ ਕਿਆ ਅਵਰਿ ਬੀਚਾਰਾ ॥੩॥ ਅਪੁ ਤੇਜੁ ਬਾਇ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਆਕਾਸਾ ॥ ਐਸੀ ਰਹਤ ਰਹਉ ਹਰਿ ਪਾਸਾ ॥ ਕਹੈ ਕਬੀਰ ਨਿਰੰਜਨ ਧਿਆਵਉ ॥ ਤਿਤੁ ਘਰਿ ਜਾਉ ਜਿ ਬਹੁਰਿ ਨ ਆਵਉ ॥੪॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 327}

pdArQ:- ipMf—srIr, srIr dw moh, dyh-A`iDAws [ ipMif mUAY—srIr dy moieAW, srIr dw moh moieAW, dyh-A`iDAws dUr hoieAW [ jIau—Awqmw [ ikh Gir—iks Gr ivc, ik`Qy? sbid—(gurU dy) Sbd duAwrw, Sbd dI brkiq nwl [ AqIiq—AqIq ivc, aus pRBU ivc jo AqIq hY jo mwieAw dy bMDnW qoN pry hY [ Anwhid—Anwhd ivc, byAMq pRBU ivc [ rwqw—r`qw rihMdw hY, msq rihMdw hY [ ijin—ijs mnu`K ny [ iqnih—ausy (mnu`K) ny [ gUMgy mnu—guMgy dw mn [1[

kQY—d`s skdw hY [ bnvwrI—jgq-rUp bn dw mwlk pRBU (Awp hI AwpxI ikrpw kr ky) [ mn ry—hy mn! pvn idRVu—suAwsW ƒ sWB (Bwv, suAwsW ƒ ^wlI nwh jwx dy) suAws suAws nwm jp [ suKmn nwrI—(iehI hY) suKmnw nwVI (dw A`iBAws) {pRwxwXwm krn vwly jogI qW K`bI nws dy rsqy suAws auqWh iK`c ky dohW Brv`itAW dy ivckwr m`Qy ivc suKmn nwVI ivc itkWdy hn [ qy, iPr s`jI nws dy rsqy auqwr dyNdy hn [ kbIr jI ies swDn dy QW gurU dI Srn pY ky suAws suAws nwm jpx dI ihdwieq krdy hn} [1[rhwau[

krhu—Dwrn kro [ ij—ik [ bhuir—Pyr, dUjI vwr [ pdu—drjw, itkwxw [ rmhu—mwxo [ n rvnw—mwxn dI loV nwh rhy [2[

aultI—aultweI hY, mn dI ibrqI dunIAw vloN prqweI hY [ gMgw jmun imlwvau—(ies qrHW) mYN gMgw qy jmnw ƒ imlw irhw hW (Bwv, jo sMgm mYN Awpxy AMdr bxwieAw hoieAw hY auQy iqRbyxI vwlw pwxI nhIN hY) [ n@wvau—mYN nHw irhw hW, ieSnwn kr irhw hW {not:- A`Kr ‘n’ dy hyTW A`Dw ‘h’ hY} [ locw—A`KW nwl [ smsir—ieko ijhw (sB ƒ vyKdw hW) [ ibauhwrw—vrqx, vrqwrw, Aml [ qqu—AslIAq, prmwqmw [ bIcwir—ismr ky [ Avir—hor [ bIcwrw—ivcwrW, socW [3[

Apu—jl [ qyju—A`g [ bwie—hvw [ AYsI—ieho ijhI [ rhq—rhxI, izMdgI guzwrn dw qrIkw [ rhau—mYN rihMdw hW [ hir pwsw—hrI dy pws, pRBU dy crnW ivc juV ky [ iDAwvau—mYN ismr irhw hW [ iqqu Gir—aus Gr ivc [ jwau—mYN clw igAw hW, A`pV igAw hW [ ij—ik [ n Awvau—nhIN AwvWgw, Awauxw nhIN pvygw [4[18[

ArQ:- (pRSn:) srIr dw moh dUr hoieAW Awqmw ik`Qy itkdw hY? (Bwv, pihlW qW jIv Awpxy srIr dy moh krky mwieAw ivc msq rihMdw hY, jdoN ieh moh dUr ho jwey, qdoN jIv dI surq ik`Qy juVI rihMdI hY?) [ (au~qr:) (qdoN Awqmw) siqgurU dy Sbd dI brkiq nwl aus pRBU ivc juiVAw rihMdw hY jo mwieAw dy bMDnW qo pry hY qy byAMq hY [ (pr) ijs mnu`K ny pRBU ƒ (Awpxy AMdr) jwixAw hY aus ny hI aus ƒ pCwixAw hY, ijvyN guMgy dw mn S`kr ivc pqIjdw hY (koeI hor aus suAwd ƒ nhIN smJdw, iksy hor ƒ auh smJw nhIN skdw) [1[

ieho ijhw igAwn pRBU Awp hI prgt krdw hY (Bwv, pRBU nwl imlwp vwlw ieh suAwd pRBU Awp hI b^Sdw hY, qW qy) hy mn! suAws suAws nwm jp, iehI hY suKmnw nwVI dw A`iBAws [1[rhwau[

ieho ijhw gurU Dwrn kro ik dUjI vwrI gurU Dwrn dI loV hI nwh rhy; (Bwv, pUry gurU dI crnIN l`go); aus itkwxy dw Awnµd mwxo ik iksy hor suAwd dy mwxn dI cwh hI nwh rhy; ieho ijhI ibrqI joVo ik iPr (horQy) joVn dI loV nwh rhy; ies qrHW mro (Bwv, Awpw-Bwv dUr kro ik) iPr (jnm) mrn ivc pYxw hI nwh pey [2[

mYN Awpxy mn dI ibrqI prqw id`qI hY (ies qrHW) mYN gMgw qy jmnw ƒ imlw irhw hW [ (Bwv, Awpxy AMdr iqRbyxI dw sMgm bxw irhw hW); (ies au~dm nwl) mYN aus mn-rUp (iqRbyxI-) sMgm ivc ieSnwn kr irhw hW ij`Qy (gMgw, jmnw, srsÍqI vwlw) jl nhIN hY; (hux mYN) iehnW A`KW nwl (sB ƒ) ieko ijhw vyK irhw hW—ieh myrI vrqx hY [ ie`k pRBU ƒ ismr ky mYƒ hux hor ivcwrW dI loV nhIN rhI [3[

pRBU dy crnW ivc juV ky mYN ies qrHW dI rihxI rih irhw hW, ijvyN pwxI, A`g, hvw, DrqI qy AkwS (Bwv, iehnW q`qW dy sIqlqw Awidk SuB guxW vWg mYN BI SuB gux Dwrn kIqy hn) [ kbIr AwKdw hY—mYN mwieAw qoN rihq pRBU ƒ ismr irhw hW, ismrn krky) aus Gr (sihj AvsQw) ivc A`pV igAw hW ik iPr (prq ky auQoN) Awauxw nhIN peygw [4[18[

Sbd dw Bwv:- pRBU dI ikrpw nwl jo mnu`K pUrn gurU dw aupdyS lY ky ismrn krdw hY, auh sdw Awpxy AMqr-Awqmy nwm-AMimRq ivc cu`BI lweI r`Kdw hY qy sdw pRBU ivc juiVAw rihMdw hY [18[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਤਿਪਦੇ॥ ਕੰਚਨ ਸਿਉ ਪਾਈਐ ਨਹੀ ਤੋਲਿ ॥ ਮਨੁ ਦੇ ਰਾਮੁ ਲੀਆ ਹੈ ਮੋਲਿ ॥੧॥ ਅਬ ਮੋਹਿ ਰਾਮੁ ਅਪੁਨਾ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ ॥ ਸਹਜ ਸੁਭਾਇ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬ੍ਰਹਮੈ ਕਥਿ ਕਥਿ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਬੈਠੇ ਘਰਿ ਆਇਆ ॥੨॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਚੰਚਲ ਮਤਿ ਤਿਆਗੀ ॥ ਕੇਵਲ ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਨਿਜ ਭਾਗੀ ॥੩॥੧॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 327}

pdArQ:- kMcn isau—sony nwl, sonw dy ky, son dy v`ty [ pweIAY nhI—nhIN imldw [ qoil—swvW qol ky [ dy—dy ky [ moil—mu`l dy QW, mu`l vjoN [1[

moih—mYN [ Apunw kir—inScy nwl Awpxw [ shj suBwie—suqy hI, ibnw Xqn krn dy [ mwinAw—pqIj igAw hY [1[rhwau[

bRhmY—bRhmw ny [ kiQ kiQ—ibAwn kr kr ky, gux vrnx kr kr ky [ Bgiq—BgqI (krn dy kwrn) [ bYTy—bYiTAW hI, shij-suBwie hI, koeI jqn krn qoN ibnw hI [ Gir—Gr ivc, ihrdy ivc [2[

cMcl—Cohr-iCMnI [ miq—Akl, bu`DI [ iqAwgI—C`f id`qI hY [ kyvl—inrI [ inj BwgI—myry ih`sy AweI hY [3[

ArQ:- sonw swvW qol ky v`ty ivc id`iqAW r`b nhIN imldw, mYN qW mu`l vjoN Awpxw mn dy ky r`b l`Bw hY [1[

hux qW mYƒ XkIn Aw igAw hoieAw hY ik r`b myrw Awpxw hI hY; suqy hI myry mn ivc ieh gMF b`J geI hoeI hY [1[rhwau[

ijs r`b dy gux d`s d`s ky bRhmw ny (BI) AMq nwh pwieAw, auh r`b myry Bjn dy kwrn shij-suBwie hI mYƒ myry ihrdy ivc Aw ky iml ipAw hY [2[

hy kbIr! (hux) AwK—mYN Cohr-iCMnw suBwau C`f id`qw hY, (hux qW) inrI r`b dI BgqI hI myry ih`sy AweI hoeI hY [3[19[

Sbd dw Bwv:- Dn-pdwrQ Awidk dy v`ty r`b dw nwm nhIN iml skdw [ ijs mnu`K ny Awpw-Bwv dUr kIqw hY, aus ƒ Awqmk Afolqw ivc Aw imilAw hY; auh mnu`K mn dI cMclqw C`f ky sdw ismrn ivc juiVAw rihMdw hY [19[

not:- ies Sbd dy isr-lyK dy l&z ‘iqpdy’ dy hyT in`kw ijhw AMk ‘15’ hY [ ies dw Bwv ieh hY ik Sbd nµ: 19 qoN 33 qk dy 15 Sbd iqMn iqMn ‘bMdW’ vwly hn [

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਜਿਹ ਮਰਨੈ ਸਭੁ ਜਗਤੁ ਤਰਾਸਿਆ ॥ ਸੋ ਮਰਨਾ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਪ੍ਰਗਾਸਿਆ ॥੧॥ ਅਬ ਕੈਸੇ ਮਰਉ ਮਰਨਿ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜਾਤੇ ਜਿਨ ਰਾਮੁ ਨ ਜਾਨਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਰਨੋ ਮਰਨੁ ਕਹੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ॥ ਸਹਜੇ ਮਰੈ ਅਮਰੁ ਹੋਇ ਸੋਈ ॥੨॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਮਨਿ ਭਇਆ ਅਨੰਦਾ ॥ ਗਇਆ ਭਰਮੁ ਰਹਿਆ ਪਰਮਾਨੰਦਾ ॥੩॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 327}

pdArQ:- ijh mrnY—ijs mOq ny [ qrwisAw—frw id`qw hY [ gur sbid—gurU dy Sbd (dI brkiq) nwl [ pRgwisAw—prgt ho igAw hY, aus dw AslI rUp id`s ipAw hY, mlUm ho igAw hY ik Asl ivc ieh kIh hY [1[

mrau—mYN mrW, jnm mrn ivc pvW [ mrin—mrn ivc, mOq ivc, sMswrk moh dI mOq ivc, Awpw-Bwv dI mOq ivc [ mir mir jwqy—sdw mrdy-Kpdy hn [1[rhwau[

mrno mrnu—mOq Aw jwxI hY, mr jwxw hY [ sBu koeI—hryk jIv [ shjy—shj AvsQw ivc, Afolqw ivc, iQr-ic`q ho ky [ mrY—mrdw hY, mwieAw vloN mrdw hY, dunIAw dIAW ^whSW vloN byprvwh ho jWdw hY [ Amru—mrn qoN rihq, sdw izMdw [ soeI—auh mnu`K [2[

min—mn ivc [ BieAw—hoieAw hY, aupijAw hY, pYdw ho igAw hY [ Anµdw—^uSI, iKVwau [ Brmu—BulyKw, S`k [ rihAw—bwkI rih igAw hY, itk igAw hY [ prmwnµdw—prm Anµd, prm suK, v`fI qoN v`fI ^uSI [3[

ArQ:- ijs mOq ny swrw sMswr frw id`qw hoieAw hY, gurU dy Sbd dI brkiq nwl mYƒ smJ Aw geI hY ik auh mOq Asl ivc kIh cIz hY [1[

hux mYN jnm mrn ivc ikauN pvWgw? (Bwv, nhIN pvWgw) (ikauNik) myrw mn Awpw-Bwv dI mOq ivc pqIj igAw hY [ (kyvl) auh mnu`K sdw jMmdy mrdy rihMdy hn ijnHW ny pRBU ƒ nhIN pCwixAw (pRBU nwl sWJ nhIN pweI) [1[rhwau[

(dunIAw ivc) hryk jIv ‘mOq, mOq’ AwK irhw hY (Bwv, hryk jIv mOq qoN Gwbr irhw hY), (pr jo mnu`K) Afolqw ivc (rih ky) dunIAw dIAW ^whSW qoN byprvwh ho jWdw hY auh Amr ho jWdw hY (aus ƒ mOq frw nhIN skdI) [2[

hy kbIr! AwK—(gurU dI ikrpw nwl myry) mn ivc Anµd pYdw ho igAw hY, myrw BulyKw dUr ho cukw hY, qy prm suK (myry ihrdy ivc) itk igAw hY [3[20[

Sbd dw Bwv:- jo mnu`K pRBU dw ismrn krdy hn auhnW ƒ mOq dw fr nhIN rihMdw; bwkI swrw jhwn mOq qoN fr irhw hY [20[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਕਤ ਨਹੀ ਠਉਰ ਮੂਲੁ ਕਤ ਲਾਵਉ ॥ ਖੋਜਤ ਤਨ ਮਹਿ ਠਉਰ ਨ ਪਾਵਉ ॥੧॥ ਲਾਗੀ ਹੋਇ ਸੁ ਜਾਨੈ ਪੀਰ ॥ ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਅਨੀਆਲੇ ਤੀਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਏਕ ਭਾਇ ਦੇਖਉ ਸਭ ਨਾਰੀ ॥ ਕਿਆ ਜਾਨਉ ਸਹ ਕਉਨ ਪਿਆਰੀ ॥੨॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ॥ ਸਭ ਪਰਹਰਿ ਤਾ ਕਉ ਮਿਲੈ ਸੁਹਾਗੁ ॥੩॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 327}

pdArQ:- kq—ikqy [ Taur—QW [ mUlu—jVHI bUtI, dvweI [ kq—ik`Qy? lwvau—mYN lwvW Kojq—Bwl kr kr ky [ qn mih—srIr ivc [ n pwvau—mYN nhIN l`B skdw [1[

su—auh mnu`K [ lwgI hoie—(ijs ƒ) l`gI hoeI hovy [ pIr—pIV [ rwm Bgiq—pRBU dI BgqI [ AnIAwly—AxIAW vwly, iqRKy [1[rhwau[

eyk Bwie—iek (pRBU) dy ipAwr ivc {Bwau—ipAwr [ Bwie—ipAwr ivc} [ dyKau—mYN vyKdw hW [ sB nwrI—swrIAW jIv-iesqRIAW [ ikAw jwnau—mYN kIh jwxw, mYƒ kIh pqw? sh ipAwrI—pqI dI ipAwrI [2[

jw kY msqik—ijs dy m`Qy au~qy [ Bwgu—cMgy lyK [ qw kau—aus jIv-iesqRI ƒ [ sB prhir—swrIAW ƒ C`f ky [ suhwgu—pqI prmwqmw [3[

ArQ:- Bwl kridAW BI srIr ivc ikqy (AijhI ^ws) QW mYƒ nhIN l`BI (ij`Qy ibrhoN dI pIV d`sI jw sky); (srIr ivc) ikqy (Aijhw) QW nhIN hY, (qW iPr) mYN dvweI ik`Qy vrqW? (Bwv, koeI bwhrlI dvweI pRBU qoN ivCoVy dw du`K dUr krn dy smr`Q nhIN hY) [1[

pRBU dI BgqI AxIAW vwly qIr hn, ijs ƒ (iehnW qIrW dy l`gy hoey z^m dI) drd ho rhI hovy auhI jwxdw hY (ik ieh pIV ikho ijhI huMdI hY) [1[rhwau[

mYN swrIAW jIv-iesqRIAW ƒ ie`k pRBU dy ipAwr ivc vyK irhw hW, (pr) mYN kIh jwxW ik ikhVI (jIv-iesqRI) pRBU-pqI dI ipAwrI hY [2[

hy kbIr! AwK—ijs (jigAwsU) jIv-iesqRI dy m`Qy qy cMgy lyK hn (ijs dy Bwg cMgy hn), pqI-pRBU hor swrIAW ƒ C`f ky aus ƒ Aw imldw hY (Bwv, hornW nwloN vDIk aus nwl ipAwr krdw hY qy aus dw ibrhoN dw du`K dUr ho jWdw hY) [3[21[

Sbd dw Bwv:- vyKx ƒ qW sB jIv pRBU ƒ imlx dw au~dm kr rhy hn; pr pRBU imldw ausy vfBwgI ƒ hY, ijs dw ihrdw pRym nwl iv`J jWdw hY [21[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh