ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 325

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਅੰਧਕਾਰ ਸੁਖਿ ਕਬਹਿ ਨ ਸੋਈ ਹੈ ॥ ਰਾਜਾ ਰੰਕੁ ਦੋਊ ਮਿਲਿ ਰੋਈ ਹੈ ॥੧॥ ਜਉ ਪੈ ਰਸਨਾ ਰਾਮੁ ਨ ਕਹਿਬੋ ॥ ਉਪਜਤ ਬਿਨਸਤ ਰੋਵਤ ਰਹਿਬੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਸ ਦੇਖੀਐ ਤਰਵਰ ਕੀ ਛਾਇਆ ॥ ਪ੍ਰਾਨ ਗਏ ਕਹੁ ਕਾ ਕੀ ਮਾਇਆ ॥੨॥ ਜਸ ਜੰਤੀ ਮਹਿ ਜੀਉ ਸਮਾਨਾ ॥ ਮੂਏ ਮਰਮੁ ਕੋ ਕਾ ਕਰ ਜਾਨਾ ॥੩॥ ਹੰਸਾ ਸਰਵਰੁ ਕਾਲੁ ਸਰੀਰ ॥ ਰਾਮ ਰਸਾਇਨ ਪੀਉ ਰੇ ਕਬੀਰ ॥੪॥੮॥ {ਪੰਨਾ 325}

pdArQ:- AMDkwr—hnyrw, AigAwnqw dw hnyrw, prmwqmw ƒ Bu`lx-rUp hnyrw [ suiK—suK ivc [ kbih—kdy [ soeI hY—svINdw, sON skIdw [ rMku—kMgwl [ doaU—dovyN [ roeI hY—roNdy hn, duKI huMdy hn [ imil—iml ky, rl ky [ doaU imil—dovyN hI [1[

jaupY—jy kr, jd qweIN [ rsnw—jIB (nwl) [ kihbo—kihMdy, ismrdy, au~cwrdy [ aupjq—jMmdy [ ibnsq—mrdy [ rovq—roNdy [ rihbo—rhogy [1[rhwau[

js—ijvyN [ qrvr—ru`K [ khu—d`so [ kW kI—iks dI (Bwv, iksy hor dI, ibgwnI) [2[

js—ijvyN [ jMqI—(rwg dw) swz [ jIau—ijMd, rwg dI ijMd, Awvwz [ mrmu—Byq [ mUey mrmu—mr gey pRwxI dw Byq (ik auh ik`Qy igAw hY) [ ko—koeI mnu`K [ kw kir—ikvyN? [3[

srvru—srovr, qlwb [ kwlu—mOq [ rswien— {rs-Aien [ Aien—AXn, Gr} sB rsW dw Gr, nwm-AMimRq [4[

ArQ:- (prmwqmw ƒ Bulw ky AigAwnqw dy) hnyry ivc kdy suKI nhIN sON skIdw; rwjw hovy cwhy kMgwl, dovyN hI duKI huMdy hn [1[

(hy BweI!) jd qk jIB nwl prmwqmw ƒ nhIN jpdy, qd qk jMmdy mrdy qy (iesy du`K ivc) roNdy rhogy [1[rhwau[

ijvyN ru`K dI CW vyKIdI hY (Bwv, ijvyN ru`K dI CW sdw itkI nhIN rihMdI, iqvyN ies mwieAw dw hwl hY); jdoN mnu`K dy pRwx inkl jWdy hn qW d`so, ieh mwieAw iks dI huMdI hY? (Bwv, iksy hor dI bx jWdI hY, qW qy ies dw kIh mwx?) [2[

ijvyN (jdoN gveIAw Awpxw h`Q swz qoN htw lYNdw hY, qW) rwg dI Avwz swz dy ivc (hI) lIn ho jWdI hY (koeI d`s nhIN skdw ik auh ikQy geI, iqvyN mry mnu`K dw Byq (ik aus dI ijMd ikQy geI) koeI mnu`K ikvyN jwx skdw hY? [3[

ijvyN hMsW ƒ srovr hY (Bwv, ijvyN hMs srovr dy nyVy hI au~fdy rihMdy hn) iqvyN mOq srIrW (leI) hY [ qW qy hy kbIr! sB rsW qoN sRySt nwm-rs pI [4[8[

Bwv:- prmwqmw dw nwm jpx qoN ibnw inrw du`K hI du`K hY [ ieh mwieAw qy ieh srIr BI AMq swQ nhIN dyNdy [ nwm hI Asl swQI qy suKW dw mUl hY [8[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਜੋਤਿ ਕੀ ਜਾਤਿ ਜਾਤਿ ਕੀ ਜੋਤੀ ॥ ਤਿਤੁ ਲਾਗੇ ਕੰਚੂਆ ਫਲ ਮੋਤੀ ॥੧॥ ਕਵਨੁ ਸੁ ਘਰੁ ਜੋ ਨਿਰਭਉ ਕਹੀਐ ॥ ਭਉ ਭਜਿ ਜਾਇ ਅਭੈ ਹੋਇ ਰਹੀਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਟਿ ਤੀਰਥਿ ਨਹੀ ਮਨੁ ਪਤੀਆਇ ॥ ਚਾਰ ਅਚਾਰ ਰਹੇ ਉਰਝਾਇ ॥੨॥ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੁਇ ਏਕ ਸਮਾਨ ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਪਾਰਸੁ ਤਜਹੁ ਗੁਨ ਆਨ ॥੩॥ ਕਬੀਰ ਨਿਰਗੁਣ ਨਾਮ ਨ ਰੋਸੁ ॥ ਇਸੁ ਪਰਚਾਇ ਪਰਚਿ ਰਹੁ ਏਸੁ ॥੪॥੯॥ {ਪੰਨਾ 325}

pdArQ:- joiq—(r`bI) nUr, prmwqmw [ kI—dI (bxweI hoeI) [ jwiq—pYdwieS, isRRStI [ jwiq kI joiq—(ies) isRStI (dy jIvW) dI hY jo bu`D [ iqqu—aus (bu`D) ivc [ kMcUAw—k`c [1[

kvnu—ikhVw? Gru—itkwxw [ inrBau—fr qoN ^wlI [ Bij jwie—dUr ho jwey [ ABY— {A-BY} infr [1[rhwau[

qit—qt auqy, kMFy qy (iksy piv`qR ndI dy) iknwry qy [ qIriQ—qIrQ auqy [ pqIAwie—pqIjdw, DIrj krdw, itkwxy AwauNdw [ cwr—cMgy (kMm) [ Acwr— {A-cwr} mMdy kMm [ rhy aurJwie—aulJ rhy hn, Ps rhy hn [2[

duie—dovyN [ eyk smwn—ieko ijhy (Bwv, dovyN hI mn ƒ vwSnw dy ivc hI r`Kdy hn) [ inj Gir—Awpxy Gr ivc, Awpxy AMdr hI [ pwrsu—lohy Awidk ƒ sonw bxwaux vwlw (nIvyN qoN au~cw krn vwlw pRBU) [ qjhu—C`f idE [ Awn—hor [3[

inrgux— {inr-gux} iqMnW guxW qoN rihq, jo mwieAw dy iqMnW guxW qoN au~cw hY [ inrgux nwm—mwieAw dy pRBwv qoN au~cy pRBU dw nwm [ n rosu—nwh ru`s, nwh Bulw [ iesu—ies (mn) ƒ [ prcwie—ruJ ky, lw ky [ pric rhu—pqIijAw rhu, ru`iJAw rhu [ eysu—ies (nwm) ivc [4[9[

ArQ:- prmwqmw dI bxweI hoeI (swrI) isRStI hY; ies isRStI dy (jIvW) dI (jo) bu`DI (hY aus) ƒ k`c qy moqI Pl l`gy hoey hn (Bwv, koeI Bly pwsy l`gy hoey hn, qy koeI mMdy pwsy) [1[

auh ikhVw QW hY jo fr qoN ^wlI hY? (ijQy irhW ihrdy dw) fr dUr ho skdw hY, ijQy infr ho ky rih skIdw hY? [1[rhwau[

iksy (pivqR ndI dy) kMFy jW qIrQ qy (jw ky BI) mn QwvyN nhIN AwauNdw, EQy BI lok puMn-pwp ivc ru`Jy pey hn [2[

(pr) pwp Aqy puMn dovyN hI ieko ijhy hn (Bwv, dovyN hI vwSnw vl duVweI iPrdy hn), (hy mn! nIcoN aUc krn vwlw) pwrs (pRBU) qyry Awpxy AMdr hI hY, (qW qy, pwp puMMn vwly) hor gux (AMdr Dwrny) C`f dyh (Aqy pRBU ƒ Awpxy AMdr sMBwl) [3[

hy kbIr! mwieAw dy moh qoN au~cy pRBU dy nwm ƒ nwh Bulw; Awpxy mn ƒ nwm jpx dy Awhry lw ky nwm ivc ru`iJAw rhu [4[9[

Sbd dw Bwv:- qIrQW au~qy jw ky BI lok puMn-pwp Awidk krmW ivc ru`Jy rihMdy hn, mn ƒ inrBYqw ies qrHW BI nhIN imldI [ pRBU dw iek nwm hI hY ijs ivc juVy irhW mn Afol rih skdw hY qy auh nwm mnu`K dy AMdr hI hY [9[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਜੋ ਜਨ ਪਰਮਿਤਿ ਪਰਮਨੁ ਜਾਨਾ ॥ ਬਾਤਨ ਹੀ ਬੈਕੁੰਠ ਸਮਾਨਾ ॥੧॥ ਨਾ ਜਾਨਾ ਬੈਕੁੰਠ ਕਹਾ ਹੀ ॥ ਜਾਨੁ ਜਾਨੁ ਸਭਿ ਕਹਹਿ ਤਹਾ ਹੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਹਨ ਕਹਾਵਨ ਨਹ ਪਤੀਅਈ ਹੈ ॥ ਤਉ ਮਨੁ ਮਾਨੈ ਜਾ ਤੇ ਹਉਮੈ ਜਈ ਹੈ ॥੨॥ ਜਬ ਲਗੁ ਮਨਿ ਬੈਕੁੰਠ ਕੀ ਆਸ ॥ ਤਬ ਲਗੁ ਹੋਇ ਨਹੀ ਚਰਨ ਨਿਵਾਸੁ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਇਹ ਕਹੀਐ ਕਾਹਿ ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਬੈਕੁੰਠੈ ਆਹਿ ॥੪॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 325}

pdArQ:- jo jn—ijhVy mnu`K [ primiq— {imiq—AMdwzw, imxqI, h`d-bMnw} jo imxqI qoN pry hY, ijs dw h`d-bMnw l`iBAw nhIN jw skdw [ prmnu—jo mnu dI klpxw qoN pry hY, ijs dw shI mukMml srUp mn dI ivcwr ivc nhIN Aw skdw [ jwnw—jwx ilAw hY [ bwqn hI—inrIAW g`lW nwl hI [ smwnw—smwey hn, A`pVy hn [1[

nw jwnw—mYN nhIN jwxdw, mYƒ pqw nhIN [ khw hI—ikQy hY? jwnu jwnu—c`lxw hY, c`lxw hY [ qhw hI—EQy [1[rhwau[

khn khwvn—AwKx AKwaux nwl, AwKx suxn nwl [ pqIAeI hY—pqIj skIdw, qs`lI ho skdI, prc skIdw [ qau—qdoN hI [ mwnY—mMndw hY, pqIjdw hY [ jw qy—jdoN [ jeI hY—dUr ho jwey [2[

min—mn ivc [ crn invwsu—(pRBU dy) crnW ivc invws [3[

kwih—ikvyN? khIAY—smJw ky d`sIey [ Awih—hY [4[10[

ArQ:- jo mnu`K (inrw AwKdy hI hn ik) AsW aus pRBU ƒ jwx ilAw hY, ijs dw h`d-bMnw nhIN l`iBAw jw skdw qy jo mn dI phuMc qoN pry hY, auh mnu`K inrIAW g`lW nwl hI bYkuMT ivc A`pVy hn (Bwv, auh g`pW hI mwr rhy hn, auhnW bYkuMMT Asl ivc if`Tw nhIN hY) [1[

mYƒ qW pqw nhIN, auh bYkuMT ik`Qy hY, ij`Qy ieh swry lok AwKdy hn, c`lxw hY, c`lxw hY [1[rwhau[

inrw ieh AwKx nwl qy suxn nwl (ik AsW bYkuMT ivc jwxw hY) mn ƒ qs`lI nhIN ho skdI; mn ƒ qdoN hI DIrj Aw skdI hY jy AhMkwr dUr ho jwey [2[

(ie`k g`l hor cyqy r`Kx vwlI hY ik) jd qk mn ivc bYkuMT jwx dI qWG l`gI hoeI hY, qd qk pRBU dy crnW ivc mn juV nhIN skdw [3[

hy kbIr! AwK—ieh g`l ikvyN smJw ky d`sIey (Bwv, ieh g`l prq`K hI hY) ik swD-sMgq hI (AslI) bYkuMT hY [4[10[

Bwv:- Asl bYkuMT swD-sMgq hY, ie`Qy hI mn dI haumY dUr ho skdI hY, ie`Qy hI mn pRBU dy crnW ivc juV skdw hY [10[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਉਪਜੈ ਨਿਪਜੈ ਨਿਪਜਿ ਸਮਾਈ ॥ ਨੈਨਹ ਦੇਖਤ ਇਹੁ ਜਗੁ ਜਾਈ ॥੧॥ ਲਾਜ ਨ ਮਰਹੁ ਕਹਹੁ ਘਰੁ ਮੇਰਾ ॥ ਅੰਤ ਕੀ ਬਾਰ ਨਹੀ ਕਛੁ ਤੇਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਕਰਿ ਕਾਇਆ ਪਾਲੀ ॥ ਮਰਤੀ ਬਾਰ ਅਗਨਿ ਸੰਗਿ ਜਾਲੀ ॥੨॥ ਚੋਆ ਚੰਦਨੁ ਮਰਦਨ ਅੰਗਾ ॥ ਸੋ ਤਨੁ ਜਲੈ ਕਾਠ ਕੈ ਸੰਗਾ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਗੁਨੀਆ ॥ ਬਿਨਸੈਗੋ ਰੂਪੁ ਦੇਖੈ ਸਭ ਦੁਨੀਆ ॥੪॥੧੧॥ {ਪੰਨਾ 325}

pdArQ:- aupjY—au~gdw hY, mu`F b`Jdw hY [ inpjY—inMmdw hY, vjUd ivc AwauNdw hY [ inpij—bx ky, vjUd ivc Aw ky [ smweI—nws ho jWdw hY [ nYnhu dyKq—A`KIN vyKidAW [ jweI—clw jWdw hY, quirAw jw irhw hY [1[

lwj—Srm [ khhu—qusI AwKdy ho [ AMq kI bwr—ijs vyly mOq AwvygI [1[rhwau[

kwieAw—srIr [ mrqI bwr—mrn vyly [ jwlI—swVIdI hY [2[

coAw—Aqr [ mrdn—mwlS [ AMgw—srIr dy AMgW ƒ [ jlY—sV jWdw hY [ kwT kY sMgw—l`kVW nwl [3[

ry gunIAw—hy ivcwrvwn mnu`K! ibnsYgo—nws jo jwiegw [4[11[

ArQ:- (pihlW ies jIv dw ipqw dI ibMd qoN) mu`F b`Jdw hY, (iPr mW dy pyt ivc ieh) vjUd ivc AwauNdw hY; vjUd ivc Aw ky (muV) nws ho jWdw hY [ (so) Aswfy AKIN vyKidAW hI ieh sMswr (iesy qrHW) quirAw jw irhw hY [1[

(qW qy, hy jIv!) Srm nwl ikauN nhIN fu`b mrdw (Bwv, qUM J`kdw ikauN nhIN) jdoN qUM ieh AwKdw hYN ik ieh Gr myrw hY? (cyqy r`K) ijs vyly mOq AwvygI, qdoN koeI BI cIz qyrI nhIN rhygI [1[rhwau[

AnykW jqn kr ky ieh srIr pwlIdw hY; pr jdoN mOq AwauNdI hY, ies ƒ A`g nwl swV dyeIdw hY [2[

(ijs srIr dy) AMgW ƒ Aqr qy cMdn mlIdw hY, auh srIr (Aw^r ƒ) l`kVW nwl sV jWdw hY [3[

hy kbIr! AwK—hy ivcwrn mnu`K! cyqy r`K; swrI dunIAw vyKygI (Bwv, sB dy vyKidAW vyKidAW) ieh rUp nws ho jwiegw [4[11[

Sbd dw Bwv:- koeI cIz mnu`K dy nwl nhIN jw skdI; hor qW hor, ieh srIr BI ie`Qy hI nws ho jWdw hY [ qW qy, Dn-pdwrQ ƒ Awpxw AwK AwK ky moh ivc Psxw nhIN cwhIdw [11[

not:- sDwrn qOr qy jgq dI Aswrqw dw izkr kridAW, kbIr jI AwKdy hn ik mrn qy srIr swV dyeIdw hY [ srIr ƒ swVn sMbMDI ieh suBwivk bcn zwhr krdy hn ik kbIr jI ihMdU Gr ivc jMmy-ply sn, muslmwn nhIN sn [ bwbw &rId jI dI swrI bwxI pVH ky vyKo, auh hr QW muslmwnI bolI hI vrqdy hn, ikauNik auh muslmwn sn [

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਅਵਰ ਮੂਏ ਕਿਆ ਸੋਗੁ ਕਰੀਜੈ ॥ ਤਉ ਕੀਜੈ ਜਉ ਆਪਨ ਜੀਜੈ ॥੧॥ ਮੈ ਨ ਮਰਉ ਮਰਿਬੋ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਅਬ ਮੋਹਿ ਮਿਲਿਓ ਹੈ ਜੀਆਵਨਹਾਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਆ ਦੇਹੀ ਪਰਮਲ ਮਹਕੰਦਾ ॥ ਤਾ ਸੁਖ ਬਿਸਰੇ ਪਰਮਾਨੰਦਾ ॥੨॥ ਕੂਅਟਾ ਏਕੁ ਪੰਚ ਪਨਿਹਾਰੀ ॥ ਟੂਟੀ ਲਾਜੁ ਭਰੈ ਮਤਿ ਹਾਰੀ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਇਕ ਬੁਧਿ ਬੀਚਾਰੀ ॥ ਨਾ ਓਹੁ ਕੂਅਟਾ ਨਾ ਪਨਿਹਾਰੀ ॥੪॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 325}

pdArQ:- Avr—hor [ krIjY—krIey, krnw cwhIdw hY [ jIjY—jIauNdy rihxw hovy [1[

mrau—(Awqmk mOq) mrWgw, murdw (-idl) hovWgw [ mirbo—mrygw (Bwv, prmwqmw vloN murdw rhygw) [ moih—mYƒ [ sMswrw—dunIAw, jgq dy DMiDAW ivc Psy hoey jIv [ jIAwvnhwrw—(s`cI) izMdgI dyx vwlw [1[rhwau[

ieAw dyhI—ies srIr ƒ [ prml—^uSboAW [ mhkMdw—mihkwauNdw hY [ qw suK—iehnW suKW ivc [ prmwnµdw—au~cy qoN au~cw Anµd-dwqw [

kUAtw— {kUp+tw [ sMsik®q l&z ‘kUp’ qoN ‘kUAw’ pRwik®q-rUp hY; ‘tw’ vriqAW ‘AlpwrQk’ nWv bxwieAw hY, ijvyN ‘cmwr’ qoN ‘cmr`tw’} in`kw ijhw KUh, KUhI, srIr-rUp KUhI, srIr dw moh-rUp KUhI, dyh-A`iDAws [ pihhwrI—pwxI Brn vwlIAW, crKVIAW, pMjy ieMdry, jo Awpo Awpxy qrIky nwl srIr ivcoN s`iqAw iK`cI jWdy hn [ miq hwrI—hwrI hoeI mq, durmq, BYVI m`q, Aiv`idAw ivc PsI hoeI m`q [ BrY—Br rhI hY pwxI [ lwju—l`j {ieh l&z Awm qOr qy   u AMq vrqIdw hY [ sMsik®q l&z (r^ju) ‘r`ju’ qoN bixAw hY ijs dy AMq ivc   u hY [ ipCly Sbd ivc dw l&z ‘lwj’ mukqw-AMq hY, auh sMsik®q l&z (l^jw) qoN ‘l`jw’ qoN bixAw hY} [ tUtI lwju BrY—tu`tI hoeI l`j vrq ky pwxI Br rhI hY, (Bwv, pwxI Brn dy ivArQ jqn kr rhI hY, pwxI nhIN imldw) [ l`j tu`tI hoeI hY, igAwn dI AxhoNd hY [3[

not:- srIr dw moh KUhI hY, ivSy-ivkwrW ivc PsI hoeI bu`DI pwxI Brn vwlI hY, ieMdry cr`KVIAW dw kMm dy rhy hn, pr l`j koeI nhIN hY [ ijvyN, koeI iesqRI KUhI qoN pwxI Brn jwey, cr`KVI BI KUhI qy l`gI hoeI hovy, pr l`j nwh hovy qW l`j qoN ibnw aus ƒ pwxI nhIN iml skdw, aus dw jqn ivArQ huMdw hY [ iqvyN durmq iehnW ieMidRAW dI rwhIN ies srIr ivcoN ivSy-ivkwrW dw Awnµd lYx dw ivArQ hI jqn krdI hY [ jd qweIN srIr dy moh ivc jIv l`gw hoieAw hY suK dI QW duK hI imldw hY [

ArQ:- hornW dy mrn qy sog krn dw kIh lwB? (auhnW dy ivCoVy dw) sog qW hI krIey jy Awp (ieQy sdw) jIaUNdy rihxw hovy [1[

myry Awqmw dI kdy mOq nhIN hovygI [ murdw hn auh jIv jo jgq dy DMiDAW ivc Psy hoey hn [ mYƒ (qW) hux (Asl) izMdgI dyx vwlw prmwqmw iml ipAw hY [1[rhwau[

(jIv) ies srIr qy keI sugMDIAW mihkwauNdw hY; iehnW hI suKW ivc ies ƒ prm Anµd-srUp prmwqmw Bu`l jWdw hY [2[

(srIr mwno) iek in`kw ijhw KUh hY, (pMj igAwn-ieMdry, mwno) pMj cr`KVIAW hn, mwrI hoeI m`q l`j qoN ibnw (pwxI) Br rhI hY (Bwv, ivkwrW ivc PsI hoeI m`q igAwn-ieMidRAW dI rwhIN ivkwrW ivcoN suK lYx dy ivArQ jqn kr rhI hY) [3[

hy kbIr! AwK—(jdoN) ivcwr vwlI bu`D AMdr (jwg peI), qdoN nwh auh srIrk moh irhw qy nwh hI (ivkwrW vl iK`cx vwly) auh ieMdry rhy [4[12[

Sbd dw Bwv:- ijs mnu`K ƒ izMdgI-dwqw pRBU iml pey auh ivSy ivkwrW dw suK mwxn ivc l`g ky pRBU vloN murdw nhIN huMdw [ murdw auhI hY jo r`b qoN iv`CiVAw hoieAw hY [12[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh