ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 324

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਜਬ ਹਮ ਏਕੋ ਏਕੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ ॥ ਤਬ ਲੋਗਹ ਕਾਹੇ ਦੁਖੁ ਮਾਨਿਆ ॥੧॥ ਹਮ ਅਪਤਹ ਅਪੁਨੀ ਪਤਿ ਖੋਈ ॥ ਹਮਰੈ ਖੋਜਿ ਪਰਹੁ ਮਤਿ ਕੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਮ ਮੰਦੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥ ਸਾਝ ਪਾਤਿ ਕਾਹੂ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ॥੨॥ ਪਤਿ ਅਪਤਿ ਤਾ ਕੀ ਨਹੀ ਲਾਜ ॥ ਤਬ ਜਾਨਹੁਗੇ ਜਬ ਉਘਰੈਗੋ ਪਾਜ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਪਤਿ ਹਰਿ ਪਰਵਾਨੁ ॥ ਸਰਬ ਤਿਆਗਿ ਭਜੁ ਕੇਵਲ ਰਾਮੁ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 324}

pdArQ:- hm—AsW [ eyko eyku kir—ieh inScw kr ky ik sB QweIN iek prmwqmw hI ivAwpk hY [ jwinAw—smiJAw hY [ loghu—lokW ny [ kwhy—ikauN? duKu mwinAw—ies g`l ƒ mwVw smiJAw hY, ies g`l dw du`K kIqw hY [1[

Apqh—by-pqw, inrl`j, ijs dI koeI ie`zq n rih jwey [ KoeI—gvw leI hY [ Koij—Koj qy, ip`Cy, rwh qy [ miq prhu—nwh quro [1[rhwau[

mwhI—ivc [ mMdy—BYVy [ swJ pwiq—BweIcwrw, myl-mulwkwq [ kwhU isau—iksy nwl [2[

piq Apiq—Awdr inrwdrI [ lwj—prvwh [ jwnhugy—quhwƒ smJ AwvygI [ pwj—ivKwvw [3[

piq—(Asl) ie`zq [ prvwnu—kbUl [ iqAwig—C`f ky [ Bju—ismr [4[3[

ArQ:- jdoN AsW (Bwv, mYN) ieh smJ ilAw hY ik sB QweIN iek prmwqmw hI ivAwpk hY, qW (pqw nhIN) lokW ny ies g`l ƒ ikauN burw mnwieAw hY [1[

mYN insMg ho igAw hW qy mYƒ ieh prvwh nhIN ik koeI mnu`K myrI ie`zq kry jW nwh kry [ (quhwƒ lokW ƒ jgq ivc mn-vifAweI dw i^Awl hY, ies vwsqy ijs rwhy mYN ipAw hW) aus rwhy myry ip`Cy nwh quro [1[rhwau[

jy mYN BYVw hW qW Awpxy hI AMdr BYVw hW n, (iksy ƒ ies g`l nwl kIh?); mYN iksy nwl (iesy krky) koeI myl-mulwkwq BI nhIN r`KI hoeI [2[

koeI myrI ie`zq kry jW inrwdrI kry, mYN ies ivc koeI hwxq nhIN smJdw; ikauNik quhwƒ BI qdoN hI smJ AwvygI (ik Asl ie`zq jW inrwdrI ikhVI hY) jdoN quhwfw ieh jgq-ivKwvw au~GV jwiegw [3[

hy kbIr! AwK—(Asl) ie`zq ausy dI hI hY, ijs ƒ pRBU kbUl kr ley [ (qW qy, hy kbIr!) hor sB kuJ (Bwv, dunIAw dI lok-lwj) C`f ky prmwqmw dw ismrn kr [4[3[

Bwv:- dunIAw dy bMdy lok-lwj ip`Cy mrdy mrdy Bgq jnW ƒ kuqrkW krdy hn, ikauNik bMdgI vwly mnu`K lok-lwj C`f ky sB jIAW nwl ieko ijhw vrqwau r`Kdy hn [ pr dunIAw dy ieh Awdr jW inrwdrI pRBU dI hzUrI ivc iksy lyKy nhIN hn [ au~Qy qW bMdgI kbUl hY [3[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਨਗਨ ਫਿਰਤ ਜੌ ਪਾਈਐ ਜੋਗੁ ॥ ਬਨ ਕਾ ਮਿਰਗੁ ਮੁਕਤਿ ਸਭੁ ਹੋਗੁ ॥੧॥ ਕਿਆ ਨਾਗੇ ਕਿਆ ਬਾਧੇ ਚਾਮ ॥ ਜਬ ਨਹੀ ਚੀਨਸਿ ਆਤਮ ਰਾਮ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮੂਡ ਮੁੰਡਾਏ ਜੌ ਸਿਧਿ ਪਾਈ ॥ ਮੁਕਤੀ ਭੇਡ ਨ ਗਈਆ ਕਾਈ ॥੨॥ ਬਿੰਦੁ ਰਾਖਿ ਜੌ ਤਰੀਐ ਭਾਈ ॥ ਖੁਸਰੈ ਕਿਉ ਨ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸੁਨਹੁ ਨਰ ਭਾਈ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਨਿ ਗਤਿ ਪਾਈ ॥੪॥੪॥ {ਪੰਨਾ 324}

pdArQ:- ngn iPrq—nµgy iPridAW [ jO—jy kr [ jogu—(prmwqmw nwl) imlwp [ sBu imrgu—hryk pSU (hrn Awidk) [ bn—jMgl [ hogu—ho jwiegw [1[

bwDy cwm—(imRg Swlw Awidk) cMm (srIr qy) pihinAW [ ikAw—kIh lwB ho skdw hY? nhI cInis—qUM nhIN pCwx krdw [ Awqm rwm—prmwqmw [1[rhwau[

mUMf—isr [ jO—jykr [ kweI—koeI [ isiD—sPlqw [2[

ibMdu—vIrj [ rwiK—r`K ky, sWB ky [ ibMdu rwiK—vIrj sWiBAW, bwl-jqI irhW {not:- l&z ‘ibMdu’ sdw   u AMq hY, auN\ ieh iesqRI-ilMg hY} [ BweI—hy BweI! hy s`jx! prm giq—sB qoN au~cI Awqmk AvsQw, mukqI [3[

nr BweI—hy Brwvo! ikin—iks ny? (Bwv, iksy ny nhIN) [4[4[

ArQ:- jy nµgy iPridAW prmwqmw nwl imlwp ho skdw hY qW jMgl dw hryk pSU mukq ho jwxw cwhIdw hY [1[

(hy BweI!) jd qk qUM prmwqmw ƒ nhIN pCwxdw, qd qk nµgy irhW kIh sOr jwxw hY qy ipMfy qy cMm lpyitAW kIh iml jwxw hY? [1[rhwau[

jy isr munwieAW is`DI iml skdI hY (qW ieh kIh kwrn hY ik) koeI BI Byf (hux qk mukq nhIN hoeI?) [2[

hy BweI! jy bwl-jqI irhW (sMswr-smuMdr qoN) qr skIdw hY qW Kusry ƒ ikauN mukqI nhIN iml jWdI? [3[

hy kbIr! (by-S`k) AwK—hy Brwvo! prmwqmw dw nwm ismrn qoN ibnw iksy ƒ mukqI nhIN imlI [4[4[

Sbd dw Bwv:- nµgy rih ky jMglW ivc BOxw, isr munw ky &kIr bx jwxw, bwl-jqI bxy rihxw—ieho ijhw koeI swDn mnu`K ƒ sMswr-swgr qoN pwr nhIN kr skdw [ kyvl prmwqmw dw nwm hI byVw pwr kr skdw hY [4[

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਸੰਧਿਆ ਪ੍ਰਾਤ ਇਸ੍ਨਾਨੁ ਕਰਾਹੀ ॥ ਜਿਉ ਭਏ ਦਾਦੁਰ ਪਾਨੀ ਮਾਹੀ ॥੧॥ ਜਉ ਪੈ ਰਾਮ ਰਾਮ ਰਤਿ ਨਾਹੀ ॥ ਤੇ ਸਭਿ ਧਰਮ ਰਾਇ ਕੈ ਜਾਹੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਇਆ ਰਤਿ ਬਹੁ ਰੂਪ ਰਚਾਹੀ ॥ ਤਿਨ ਕਉ ਦਇਆ ਸੁਪਨੈ ਭੀ ਨਾਹੀ ॥੨॥ ਚਾਰਿ ਚਰਨ ਕਹਹਿ ਬਹੁ ਆਗਰ ॥ ਸਾਧੂ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਕਲਿ ਸਾਗਰ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਬਹੁ ਕਾਇ ਕਰੀਜੈ ॥ ਸਰਬਸੁ ਛੋਡਿ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪੀਜੈ ॥੪॥੫॥ {ਪੰਨਾ 324}

pdArQ:- sMiDAw—Swm vyly [ pRwq—svyry [ krwhI—krhI, krdy hn [ Bey—huMdy hn [ dwdur—f`fU [ mwhI—ivc [1[

jau pY—jykr {vyKo, isrI rwg rivdws jI: ‘jau pY hm n pwp krMqw’} [ riq—ipAwr [ qy sB—auh swry (jIv) [ Drmrwie kY—Drmrwj dy v`s ivc [1[rhwau[

kwieAw—srIr [ riq—moh, ipAwr [ bhu rUp—keI ByK [ rcwhI—rcdy hn, bxwauNdy hn [ supnY BI—supny ivc BI, kdy BI [ dieAw—qrs [2[

cwir crn—cwr vyd [ khih—aucwrdy hn, pVHdy hn [ bhu—bhuqy [ Awgr—isAwxy mnu`K [ swDU—sMq jn [ kil swgr—JgiVAW dw smuMdr, sMswr [3[

bhu kwie krIjY—bhuqIAW ivcwrW kwhdy leI krnIAW hoeIAW? Bwv, mu`kdI g`l ieh hY; swrIAW ivcwrW dw incoV ieh hY [ srbsu—(svLÔv) Awpxw sB kuJ, sB pdwrQW dw moh [ Coif—C`f ky [ mhw rsu—sB qoN au~cw nwm rs [ pIjY—pIvIey [4[5[

ArQ:- (jo mnu`K) svyry qy Swm ƒ (Bwv, dovyN vyly inrw) ieSnwn hI krdy hn (qy smJdy hn ik AsI piv`qr ho gey hW, auh ieauN hn) ijvyN pwxI ivc f`fU v`s rhy hn [1[

pr jykr auhnW dy ihrdy ivc prmwqmw dy nwm dw ipAwr nhIN hY qW auh swry Drmrwj dy v`s pYNdy hn [1[rhwau[

(keI mnu`K) srIr dy moh ivc hI (Bwv, srIr ƒ pwlx dI ^wqr hI) keI ByK bxwauNdy hn; auhnW ƒ kdy supny ivc BI dieAw nhIN AweI (auhnW dw ihrdw kdy BI nhIN dRivAw) [2[

bhuqy isAwxy mnu`K cwr vyd (Awidk Drm-pusqkW ƒ) hI (inry) pVHdy hn (pr inrw pVHn nwl kIh bxy?) [ ies sMswr-smuMdr ivc (isr&) sMq jn hI (Asl) suK mwxdy hn [3[

hy kbIr! AwK—swrIAW ivcwrW dw incoV ieh hY ik sB pdwrQW dw moh C`f ky prmwqmw dy nwm dw rs pIxw cwhIdw hY [4[5[

Bwv:- qIrQW dy ieSnwn, keI qrHW dy ByK, vyd Awidk Drm pusqkW dy inry pwT—Aijhw koeI krm BI s`cw suK nhIN dy skdw [ ijs dy ihrdy ivc pRBU dy nwm dw ipAwr nhIN, aus ny jmW dy hI v`s pYxw hY [ au~dmW dy isr au~dm iehI hY ik moh iqAwg ky pRBU dw ismrn krIey [5[

ਕਬੀਰ ਜੀ ਗਉੜੀ ॥ ਕਿਆ ਜਪੁ ਕਿਆ ਤਪੁ ਕਿਆ ਬ੍ਰਤ ਪੂਜਾ ॥ ਜਾ ਕੈ ਰਿਦੈ ਭਾਉ ਹੈ ਦੂਜਾ ॥੧॥ ਰੇ ਜਨ ਮਨੁ ਮਾਧਉ ਸਿਉ ਲਾਈਐ ॥ ਚਤੁਰਾਈ ਨ ਚਤੁਰਭੁਜੁ ਪਾਈਐ ॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪਰਹਰੁ ਲੋਭੁ ਅਰੁ ਲੋਕਾਚਾਰੁ ॥ ਪਰਹਰੁ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ॥੨॥ ਕਰਮ ਕਰਤ ਬਧੇ ਅਹੰਮੇਵ ॥ ਮਿਲਿ ਪਾਥਰ ਕੀ ਕਰਹੀ ਸੇਵ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਭਗਤਿ ਕਰਿ ਪਾਇਆ ॥ ਭੋਲੇ ਭਾਇ ਮਿਲੇ ਰਘੁਰਾਇਆ ॥੪॥੬॥ {ਪੰਨਾ 324}

pdArQ:- jw kY irdY—ijs mnu`K dy ihrdy ivc [ dUjw Bwau—prmwqmw qoN ibnw iksy hor dw ipAwr [ ikAw—kwhdw? iks ArQ? iks Bw? iksy ArQ nhIN [1[

ry jn—hy BweI! mwDau—mwDv {mw—mwieAw [ Dv—pqI} mwieAw dw pqI pRBU [ isau—nwl [ cqurweI—isAwxpW nwl [ cqurBuju— {cwr bwhvW vwlw} prmwqmw [ n pweIAY—nhIN imldw [1[rhwau[

prhru— {sM: pir+ihR=iqAwg dyxw} C`f dyh [ lokwcwru—lokW ƒ hI ivKwaux vwlw kMm, ivKwvw, lok-pqIAwvw [2[

krm—krm-kWf, Dwrimk rsmW [ AhMmyv— {AhM—mYN [ eyv—hI [} ‘mYN mYN’ dw i^Awl; AhMkwr [ bDy—b`J gey hn [ imil—iml ky [ krhI—krih, krdy hn [ syv—syvw [3[

kir—kr ky, krn nwl [ pwieAw—imldw hY [ Boly Bwie—Boly suBwau nwl [ rGurwieAw—pRBU [4[

ArQ:- ijs mnu`K dy ihrdy ivc prmwqmw qoN ibnw iksy hor dw ipAwr hY, aus dw jp krnw iks Bw? aus dw qp iks ArQ? aus dy vrq qy pUjw ikhVy gux? [2[

hy BweI! mn ƒ prmwqmw nwl joVnw cwhIdw hY (ismrn C`f ky hor) isAwxpW nwl r`b nhIN iml skdw [1[rhwau[

(hy BweI!) lwlc, ivKwvw, kwm, kRoD Aqy AhMkwr C`f dyh [2[

mnu`K Dwrimk rsmW krdy krdy haumY ivc b`Jy pey hn, Aqy rl ky p`QrW dI (hI) pUjw kr rhy hn (pr ieh sB kuJ ivArQ hY) [3[

hy kbIr! AwK—prmwqmw bMdgI krn nwl (hI) imldw hY, Boly suBwau nwl imldw hY [4[6[

Sbd dw Bwv:- mwieAw dI ^wqr qy lok-ivKwvy dI ^wqr mnu`K jp, qp Awidk krm krdy hn, qy isAwxy bx bx ky ivKwauNdy hn—ieh r`b ƒ imlx dw rwh nhIN hY [ jy pRBU ƒ imlxw hY qW aus dI BgqI kro qy bwl-bu`D rho [6[

not:- Boly suBwau (innocence) Aqy AigAwnqw, nwvwk&IAq (ignorance) ivc &rk smJx dI loV hY [ iksy ‘mUrqI’ dI bwbq kdy ieh smJ lYxw ik ieh prmwqmw hY—ieh Bolw suBwau nhIN hY, ieh nwvwk&IAq hY, ieh AM\wxpuxw hY, ieh AigAwnqw hY [ Bolw-px Coty bwlk dw suBwau hY; iksy nwl vYr dI p`kI gMF nwh bMnH lYxI, ieh Bolwpx hY; sB bMdy ieko ijhy jwpxy, au~cy nIvyN dw ivqkrw nwh hoxw—ieh Bolw-px hY [

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥ ਗਰਭ ਵਾਸ ਮਹਿ ਕੁਲੁ ਨਹੀ ਜਾਤੀ ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿੰਦੁ ਤੇ ਸਭ ਉਤਪਾਤੀ ॥੧॥ ਕਹੁ ਰੇ ਪੰਡਿਤ ਬਾਮਨ ਕਬ ਕੇ ਹੋਏ ॥ ਬਾਮਨ ਕਹਿ ਕਹਿ ਜਨਮੁ ਮਤ ਖੋਏ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੌ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਜਾਇਆ ॥ ਤਉ ਆਨ ਬਾਟ ਕਾਹੇ ਨਹੀ ਆਇਆ ॥੨॥ ਤੁਮ ਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮ ਕਤ ਸੂਦ ॥ ਹਮ ਕਤ ਲੋਹੂ ਤੁਮ ਕਤ ਦੂਧ ॥੩॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੈ ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਕਹੀਅਤੁ ਹੈ ਹਮਾਰੈ ॥੪॥੭॥ {ਪੰਨਾ 324}

pdArQ:- grB vws—mW dy pyt dw vsybw [ jwqI—jwxI (iksy ny BI) [ bRhm ibMdu—prmwqmw dI AMS [ ibMdu qy—ibMd qoN {not:- l&z ‘ibMdu’ sdw   u AMq rihMdw hY, ‘sMbMDk’ (Preposition) dy nwl BI ieh (   u ) kwiem rihMdw hY} [ auqpwqI—auqp`qI, hoNd, jnm [1[

khu—d`s [ ry—hy! kb ky hoey—kdoN dy bx gey hn (Bwv, mW dy pyt ivc qW sB jIv ie`ko ijhy huMdy hn, bwhr Aw ky qusI kdoN dy bRwhmx bx gey ho?) [ kih kih—AwK AwK ky (Bwv, bRwhmx-puxy dw mwx kr ky, AhMkwr nwl ieh AwK AwK ky ik mYN bRwhmx hW) [ mq Koey—nwh gvwE [1[rhwau[

jO—jykr [ bRhmxI jwieAw—bRwhmxI qoN jMimAw hoieAw [ qau—qW [ Awn bwt—(iksy) hor rwhy [ kwhy—ikauN? AwieAw—jMm ipAw [2[

kq—ikvyN? hm—AsI [ sUd—SUdr, nIvIN jwq dy [ hm—Aswfy (srIr ivc) [3[

jo—jo mnu`K [ bRhmu—prmwqmw ƒ [ ibcwrY—ivcwrdw hY, ismrdw hY, cyqy krdw hY [ so—auh mnu`K [ khIAqu hY—AwKIdw hY [ hmwrY—Aswfy mq ivc [4[7[

ArQ:- swry jIvW dI auqp`qI prmwqmw dI AMS qoN (ho rhI) hY (Bwv, sB dw mUl kwrn prmwqmw Awp hY); mW dy pyt ivc qW iksy ƒ ieh smJ nhIN huMdI ik mYN iks kul dw hW [1[

d`s, hy pMifq! qusI bRwhmx kdoN dy bx gey ho? ieh AwK AwK ky ik mYN bRwhmx hW, mYN bRwhmx hW, mnu`Kw jnm (AhMkwr ivc AjweIN) nwh gvwE [1[rhwau[

jy (hy pMifq!) qUM (s`c-mu`c) bRwhmx hYN qy bRwhmxI dy pytoN jMimAw hYN, qW iksy hor rwhy ikauN nhIN jMm ipAw? [2[

(hy pMifq!) qusI ikvyN bRwhmx (bx gey)? AsI ikvyN SUdr (rih gey)? Aswfy srIr ivc ikvyN (inrw) lhU hI hY? quhwfy srIr ivc ikvyN (lhU dI QW) du`D hY? [2[

hy kbIr! AwK—AsI qW aus mnu`K ƒ bRwhmx s`ddy hW jo prmwqmw (bRhm) ƒ ismrdw hY [4[7[

Bwv:- jo mnu`K au~cI jwq dw mwx krdy hn, auh mnu`Kw jnm AjweIN gvwauNdy hn [ swry jIv prmwqmw dI AMS hn [ au~cw auhI hY jo pRBU dI bMdgI krdw hY [7[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh