ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 319

ਮਃ ੫ ॥ ਦਾਮਨੀ ਚਮਤਕਾਰ ਤਿਉ ਵਰਤਾਰਾ ਜਗ ਖੇ ॥ ਵਥੁ ਸੁਹਾਵੀ ਸਾਇ ਨਾਨਕ ਨਾਉ ਜਪੰਦੋ ਤਿਸੁ ਧਣੀ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- dwmnI—ibjlI [ Ky—dw [ vQu—vsq, cIz [ DxI—mwlk [ iqsu DxI nwau—aus mwlk dw nwm [ cmqkwr—ilSk [ swie—iehI [

ArQ:- jgq dw vrqwrw ausy qrHW dw hY (ijvyN) ibjlI dI ilSk (QoVy icr leI hI huMdI) hY [ (ies leI) hy nwnk! aus mwlk dw nwm jpxw—(Asl ivc) iehI cIz sohxI (qy sdw itky rihx vwlI) hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸੋਧਿ ਸਭਿ ਕਿਨੈ ਕੀਮ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਜੋ ਜਨੁ ਭੇਟੈ ਸਾਧਸੰਗਿ ਸੋ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਮਾਣੀ ॥ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਏਹ ਰਤਨਾ ਖਾਣੀ ॥ ਮਸਤਕਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ ਹਰਿ ਸਿਮਰਿ ਪਰਾਣੀ ॥ ਤੋਸਾ ਦਿਚੈ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਨਾਨਕ ਮਿਹਮਾਣੀ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- soiD—soDy, soDy hn, cMgI qrHW vyKy hn [ kIm—kImq, mu`l [ rMgu—Awnµd [ KwxI—Kwx, BMfwr [ msqik—m`Qy qy [ ismir—ismry, ismrdw hY [ prwxI—jIv [ qosw—rwh dw ^rc [ idcY—dyh, id`qw jwey [ imhmwxI—^wqrdwrI [

ArQ:- isimRqIAW SwsqR swry cMgI qrHW vyKy hn, iksy ny krqwr dI kImq nhIN pweI, (koeI nhIN d`s skdw ik pRBU iks mu`l qoN iml skdw hY) [ (isr&) auh mnu`K pRBU (dy imlwp) dw Awnµd mwxdw hY jo sqsMg ivc jw imldw hY [ pRBU dw s`cw nwm, krqwr Akwl purK—eyhI rqnW dI Kwx hY (‘nwm’ ismrn ivc hI swry gux hn), pr EhI mnu`K nwm ismrdw hY, ijs dy m`Qy qy Bwg hox [ (hy pRBU!) nwnk dI ^wqrdwrI eyhI hY ik Awpxw s`cw nwm (rwh leI) ^rc dyh [4[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਅੰਤਰਿ ਚਿੰਤਾ ਨੈਣੀ ਸੁਖੀ ਮੂਲਿ ਨ ਉਤਰੈ ਭੁਖ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਸੈ ਨ ਲਥੋ ਦੁਖੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- nYxI—(Bwv, vyKx ƒ), zwhrw qOr qy [ mUil n—au~kw hI nhIN [

ArQ:- ijs mnu`K dy mn ivc icMqw hY aus dI mwieAw dI Bu`K iblkul nhIN imtdI; vyKx ƒ BwvyN auh suKI jwpdw hovy [ hy nwnk! prmwqmw dy nwm qoN ibnw iksy dw BI du`K dUr nhIN huMdw [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਮੁਠੜੇ ਸੇਈ ਸਾਥ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਨ ਲਦਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਸਾਬਾਸਿ ਜਿਨੀ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਇਕੁ ਪਛਾਣਿਆ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- swQ—kw&ly, vpwrIAW dy toly [ swbwis—DMn [ gur imil—gurU ƒ iml ky [

ArQ:- auhnW (jIv-) vpwrIAW dy toilAW dy toly lu`ty gey (jwxo) ijnHW ny pRBU dw nwm rUp sOdw nhIN l`idAw, pr hy nwnk! SwbwSy auhnW ƒ ijnHW ny siqgurU ƒ iml ky iek prmwqmw ƒ pCwx ilAw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਜਿਥੈ ਬੈਸਨਿ ਸਾਧ ਜਨ ਸੋ ਥਾਨੁ ਸੁਹੰਦਾ ॥ ਓਇ ਸੇਵਨਿ ਸੰਮ੍ਰਿਥੁ ਆਪਣਾ ਬਿਨਸੈ ਸਭੁ ਮੰਦਾ ॥ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸੰਤ ਬੇਦੁ ਕਹੰਦਾ ॥ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਤੇਰਾ ਬਿਰਦੁ ਹੈ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਵਰਤੰਦਾ ॥ ਨਾਨਕੁ ਜਾਚੈ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਤਨਿ ਭਾਵੰਦਾ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- bYsin—bYTdy hn [ Eie—auh gurmuK bMdy [ mMdw—mMd, BYV [ pwrbRhm—hy pwrbRhm! Bgiq vClu—auh ijs ƒ BgqI ipAwrI l`gdI hY [ ibrdu—mu`F kdImW dw suBwau [ juig juig—hryk jug ivc [ jwcY—mMgdw hY [ min—mn ivc [ BwvMdw—BwauNdw hY [

ArQ:- ijs QW qy gurmuK mnu`K bYTdy hn auh QW sohxw ho jWdw hY, (ikauNik) auh gurmuK bMdy (EQy bYT ky) Awpxy smr`Q pRBU ƒ ismrdy hn (ijs krky auhnW dy mn ivcoN) swrI burweI nws ho jWdI hY [

hy pwrbRhm! qUM (ivkwrW ivc) if`igAW ƒ bcwx vwlw hYN—ieh g`l sMq jn BI AwKdy hn qy byd BI AwKdw hY, BgqW ƒ ipAwr krnw—ieh qyrw mu`F kdImW dw suBwau hY, qyrw ieh suBwau sdw kwiem rihMdw hY [ nwnk qyrw nwm hI mMgdw hY (nwnk ƒ qyrw nwm hI) mn qn ivc ipAwrw l`gdw hY [5[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਚਿੜੀ ਚੁਹਕੀ ਪਹੁ ਫੁਟੀ ਵਗਨਿ ਬਹੁਤੁ ਤਰੰਗ ॥ ਅਚਰਜ ਰੂਪ ਸੰਤਨ ਰਚੇ ਨਾਨਕ ਨਾਮਹਿ ਰੰਗ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- cuhkI—bolI [ ph PutI—phu-Putwlw hoieAw, AMimRq vylw hoieAw [ qrMg—lihrW, ismrn dy qrMg [ nwmih—nwm ivc [

ArQ:- jdoN phu-Putwlw huMdw hY qy icVI cUkdI hY, aus vyly (Bgq dy ihrdy ivc ismrn dy) qrMg bhuq au~Tdy hn, hy nwnk! ijnHW gurmuKW dw pRBU dy nwm ivc ipAwr huMdw hY auhnW ny (ies phu-Putwly dy smy) Acrj rUp rcy huMdy hn (Bwv, auh bMdy ies smy pRBU dy Acrj kOqk AwpxIAW A`KW dy swhmxy ilAwauNdy hn) [1[

ਮਃ ੫ ॥ ਘਰ ਮੰਦਰ ਖੁਸੀਆ ਤਹੀ ਜਹ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ॥ ਦੁਨੀਆ ਕੀਆ ਵਡਿਆਈਆ ਨਾਨਕ ਸਭਿ ਕੁਮਿਤ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- qhI Gr mMdr—auhnW GrW mMdrW ivc [ jh—ij`Qy [ iciq—ic`q ivc [ kuimq—Koty im`qr [

ArQ:- auhnW GrW mMdrW ivc hI (AslI) ^uSIAW hn ij`Qy (hy pRBU!) qUM Xwd AwauNdw hYN [ hy nwnk! (jy pRBU iv`sry qW) dunIAw dIAW swrIAW vifAweIAW swry Koty im`qr hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਧਨੁ ਸਚੀ ਰਾਸਿ ਹੈ ਕਿਨੈ ਵਿਰਲੈ ਜਾਤਾ ॥ ਤਿਸੈ ਪਰਾਪਤਿ ਭਾਇਰਹੁ ਜਿਸੁ ਦੇਇ ਬਿਧਾਤਾ ॥ ਮਨ ਤਨ ਭੀਤਰਿ ਮਉਲਿਆ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਜਨੁ ਰਾਤਾ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਗੁਣ ਗਾਇਆ ਸਭਿ ਦੋਖਹ ਖਾਤਾ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਜੀਵਿਆ ਜਿਨਿ ਇਕੁ ਪਛਾਤਾ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- scI—sdw kwiem rihx vwlI [ rwis—pUMjI [ iqsY—iqs hI, ausy ƒ hI [ Bwierhu—hy Brwvo! ibDwqw—isrjnhwr pRBU [ BIqir—AMdr [ mauilAw—iKiVAw hY [ rMig—ipAwr ivc [ doKh—AYbW ƒ [ ijin—ijs ny [

ArQ:- hy Brwvo! prmwqmw dw nwm-rUp Dn sdw kwiem rihx vwlI pUMjI hY, (pr) iksy ivrly ny hI ieh g`l smJI hY, (qy ieh pUMjI) ausy ƒ hI imldI hY ijs ƒ krqwr (Awp) dyNdw hY [ (ijs BwgW vwly ƒ ieh ‘nwm’-rwis imldI hY) auh mnu`K pRBU dy rMg ivc rMigAw jWdw hY, auh Awpxy mn qn ivc iKV pYNdw hY, (ijauN ijauN) sqsMg ivc auh pRBU dy gux gwauNdw hY (iqauN iqauN auh) swry ivkwrW ƒ mukWdw jWdw hY [

hy nwnk! auhI mnu`K (Asl ivc) jIauNdw hY ijs ny iek pRBU ƒ pCwixAw hY [6[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਖਖੜੀਆ ਸੁਹਾਵੀਆ ਲਗੜੀਆ ਅਕ ਕੰਠਿ ॥ ਬਿਰਹ ਵਿਛੋੜਾ ਧਣੀ ਸਿਉ ਨਾਨਕ ਸਹਸੈ ਗੰਠਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- Ak kMiT—A`k dy gl nwl [ ibrh—ivjog [ DxI isau—mwlk nwloN [ shsY—hzwrW hI [ gMiT—gMFW, qUMby [

ArQ:- (A`k dIAW) k`kVIAW (qd qk) mohxIAW hn (jd qk) A`k dy gl (Bwv, tihxI nwl) l`gIAW hoeIAW hn, pr, hy nwnk! mwlk (A`k) nwloN jdoN ivjog ivCoVw ho jWdw hY qW auhnW dy hzwrW qUMby ho jWdy hn [1[

not:- ijvyN A`k dI fwl nwloN tu`t ky A`k dIAW k`kVIAW qUMby qUMby ho ky au~fx l`g pYNdIAW hn, iqvyN pRBU-crnW qoN tu`ty hoey mn ƒ sYNkVy icMqw i&kr BtkwauNdy iPrdy hn [

ਮਃ ੫ ॥ ਵਿਸਾਰੇਦੇ ਮਰਿ ਗਏ ਮਰਿ ਭਿ ਨ ਸਕਹਿ ਮੂਲਿ ॥ ਵੇਮੁਖ ਹੋਏ ਰਾਮ ਤੇ ਜਿਉ ਤਸਕਰ ਉਪਰਿ ਸੂਲਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- ivswrydy—ivswrn vwly [ mUil—au~kw hI, cMgI qrHW, mukMml qOr qy [ qskr—cor [ sUil—sUlI [

ArQ:- prmwqmw ƒ ivswrn vwly bMdy moey hoey (jwxo), pr auh cMgI qrHW mr BI nhIN skdy [ ijnHW ny pRBU vloN mUMh moiVAw hoieAw hY auh ieauN hn ijvyN sUlI auqy cwVHy hoey cor hn [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸੁਖ ਨਿਧਾਨੁ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੁ ਹੈ ਅਬਿਨਾਸੀ ਸੁਣਿਆ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਿਆ ਘਟਿ ਘਟਿ ਹਰਿ ਭਣਿਆ ॥ ਊਚ ਨੀਚ ਸਭ ਇਕ ਸਮਾਨਿ ਕੀਟ ਹਸਤੀ ਬਣਿਆ ॥ ਮੀਤ ਸਖਾ ਸੁਤ ਬੰਧਿਪੋ ਸਭਿ ਤਿਸ ਦੇ ਜਣਿਆ ॥ ਤੁਸਿ ਨਾਨਕੁ ਦੇਵੈ ਜਿਸੁ ਨਾਮੁ ਤਿਨਿ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਮਣਿਆ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- suK inDwnu—suKW dw ^zwnw [ jil—jl ivc [ Qil—DrqI ivc [ mhIAil—mhI qil, DrqI dy ql auqy, Bwv, DrqI dy au~pr [ Git Git—hryk Gt ivc [ BixAw—ikhw jWdw hY [ kIt—kIVy [ jixAw—jxy hoey, pYdw kIqy hoey [ quis—qRü`T ky [ nwnku dyvY—(gurU) nwnk dyNdw hY [ {not:- l&z ‘nwnk’ Aqy nwnku ivc &rk cyqy r`Kx-jog hY [ jy eyQy l&z ‘nwnk’ huMdw, qW ies quk dw ArQ ieauN huMdw—hy nwnk! (pRBU) qRü`T ky ijs ƒ nwm dyNdw hY aus ny hir-nwm dw rMg mwixAw hY} [

ArQ:- iek prmwqmw hI suKW dw ^zwnw hY jo (prmwqmw) AibnwSI suxIdw hY [ pwxI ivc, DrqI dy AMdr, DrqI dy auqy (auh pRBU) mOjUd hY, hryk srIr ivc auh pRBU (v`sdw) ikhw jWdw hY, au~cy nIvyN swry jIvW ivc ieko ijhw vrq irhw hY [ kIVy (qoN lY ky) hwQI (qk, swry aus pRBU qoN hI) bxy hn [ (swry) im`qr, swQI, pu`qr snbMDI swry aus pRBU dy hI pYdw kIqy hoey hn [ ijs jIv ƒ (gurU) nwnk qüu`T ky ‘nwm’ dyNdw hY aus ny hI hir-nwm dw rMg mwixAw hY [7[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥ ਜਿਨਾ ਸਾਸਿ ਗਿਰਾਸਿ ਨ ਵਿਸਰੈ ਹਰਿ ਨਾਮਾਂ ਮਨਿ ਮੰਤੁ ॥ ਧੰਨੁ ਸਿ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਪੂਰਨੁ ਸੋਈ ਸੰਤੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- swis—suAws nwl [ igrwis—grwhI nwl, KWidAW [ min—mn ivc [ mMqu—mMqr [ DMnu—mubwirk [ soeI—auhI bMdw [

ArQ:- ijnHW mnu`KW ƒ swh lYNidAW qy KWidAW kdy r`b nhIN Bu`ldw, ijnHW dy mn ivc prmwqmw dw nwm-rUp mMqr (v`s irhw) hY; hy nwnk! auhI bMdy mubwirk hn, auhI mnu`K pUrn sMq hY [2[

ਮਃ ੫ ॥ ਅਠੇ ਪਹਰ ਭਉਦਾ ਫਿਰੈ ਖਾਵਣ ਸੰਦੜੈ ਸੂਲਿ ॥ ਦੋਜਕਿ ਪਉਦਾ ਕਿਉ ਰਹੈ ਜਾ ਚਿਤਿ ਨ ਹੋਇ ਰਸੂਲਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 319}

pdArQ:- ATy phr—cwr pihr idn qy cwr pihr rwq, idn rwq [ sMdVy—dy [ Kwvx sMdVY—Kwx dy [ Kwvx sMdVY sUil—Kwx dy duK ivc {sUil’ AiDkrx-kwrk, iek-vcn hY l&z ‘sUlu’ qoN, ies leI ‘sMdVy’ dI QW sMdVY vriqAw hY} [ dojik—dozk ivc [ rsUil—pYZMbr dI ‘rwhIN, gurU dI rwhIN {not:- iksy muslmwn nwl g`l ho rhI hY ies leI ‘gurU’ dy QW rsUl vriqAw hY} [

ArQ:- jy koeI mnu`K idn rwq Kwx dy du`K ivc (iF`f dy Julky leI hI) Btkdw iPry, qy aus dy ic`q ivc gurU-pYZMbr dI rwhIN r`b nwh (Xwd) hovy qW auh dozk ivc pYxoN ikvyN bc skdw hY? [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh