ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 297

ਸਲੋਕੁ ॥ ਤੀਨਿ ਬਿਆਪਹਿ ਜਗਤ ਕਉ ਤੁਰੀਆ ਪਾਵੈ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਨਿਰਮਲ ਭਏ ਜਿਨ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਸੋਇ ॥੩॥ ਪਉੜੀ ॥ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਬਿਖੈ ਫਲ ਕਬ ਉਤਮ ਕਬ ਨੀਚੁ ॥ ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਭ੍ਰਮਤਉ ਘਣੋ ਸਦਾ ਸੰਘਾਰੈ ਮੀਚੁ ॥ ਹਰਖ ਸੋਗ ਸਹਸਾ ਸੰਸਾਰੁ ਹਉ ਹਉ ਕਰਤ ਬਿਹਾਇ ॥ ਜਿਨਿ ਕੀਏ ਤਿਸਹਿ ਨ ਜਾਣਨੀ ਚਿਤਵਹਿ ਅਨਿਕ ਉਪਾਇ ॥ ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਰਸ ਕਬਹੁ ਨ ਤੂਟੈ ਤਾਪ ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਧਨੀ ਨਹ ਬੂਝੈ ਪਰਤਾਪ ॥ ਮੋਹ ਭਰਮ ਬੂਡਤ ਘਣੋ ਮਹਾ ਨਰਕ ਮਹਿ ਵਾਸ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਨਾਨਕ ਤੇਰੀ ਆਸ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 297}

pdArQ:- sloku:- qIin—(mwieAw dy) iqMn gux (rjo, qmo, sqo) [ ibAwpih—zor pweI r`Kdy hn [ qurIAw— {qãrIX, quXL} cOQI [ vydWq i&lws&I Anuswr Awqmw dI cOQI AvsQw jdoN ieh prmwqmw nwl ie`k-rUp ho jWdw hY [ koie—koeI ivrlw [ min—mn ivc [ soie—auh (prmwqmw) hI [3[

pauVI:- iqRqIAw—qIjI iQiq [ ibKY Pl—ivSy ivkwrW dy Pl [ BRmqau—Btkxw [ Gxo—bhuq jIv [ sMGwrY—mwrdI hY, Awqmk mOq ilAwauNdI hY [ mIcu—mOq, mOq dw shm [ hrK—^uSI [ sog—ZmI [ shsw—shm [ hau hau krq—'mYN mYN' kridAW, AhMkwr ivc [ ijin—ijs (prmwqmw) ny [ iqsih—aus pRBU ƒ [ jwxnI—jwxin, jwxdy, fUMGI sWJ pWdy [ aupwie—FMg [ AwiD—min dy rog ibAwiD—srIr dy rog [ aupwiD—JgVy T`gI &ryb Awidk [ rs—csky [ DnI—mwlk [ Brm—Btkxw [ pRB—hy pRBU! [3[

ArQ:- slok:- hy nwnk! jgq (dy jIvW) auqy (mwieAw dy) iqMn gux Awpxw zor pweI r`Kdy hn [ koeI ivrlw mnu`K auh cOQI AvsQw pRwpq krdw hY ij`Qy auh prmwqmw nwl juiVAw rihMdw hY [ ijnHW mnu`KW dy mn ivc auh prmwqmw hI sdw v`sdw hY, auh sMq jn pivqR jIvn vwly ho jWdy hn [3[

pauVI:- mwieAw dy iqMn guxW dy pRBwv hyT jIvW ƒ ivSy-ivkwr-rUp Pl hI imldy hn, kdy koeI (QoVy icr leI) cMgI AvsQw mwxdy hn kdy nIvIN AvsQw ivc if`g pYNdy hn [ jIvW ƒ nrk surg (du`K suK Bogxy pYNdy hn) bhuq Btkxw l`gI rihMdI hY, qy mOq dw shm sdw auhnW dI Awqmk mOq dw kwrn bixAw rihMdw hY [

(iqMn guxW dy ADIn jIvW dI aumr) AhMkwr ivc bIqdI hY, kdy ^uSI kdy ZmI kdy shm—ieh c`kr (auhnW vwsqy sdw bixAw rihMdw hY) [ ijs prmwqmw ny pYdw kIqw hY, aus nwl fUMGI sWJ nhIN pWdy qy (qIrQ-ieSnwn Awidk) hor hor Dwrimk jqn auh sdw socdy rihMdy hn [

duinAw dy rsW (csikAW) dy kwrn jIv ƒ mn dy rog srIr dy rog qy hor JgVy-JMbyly cMbVy hI rihMdy hn, kdy ies dy mn dw du`K-klyS imtdw nhIN hY [ (rsW ivc PisAw mnu`K) pUrn pwrRbhm mwlk-pRBU dy prqwp ƒ nhIN smJdw [

byAMq lukweI mwieAw dy moh qy Btkxw ivc goqy Kw rhI hY, Bwry nrkW (du`KW) ivc idn k`t rhI hY [ (ies qoN bcx leI) hy nwnk! (Ardws kr qy AwK—) hy pRBU! ikrpw kr ky myrI r`iKAw kr, mYƒ qyrI (shwieqw dI) hI Aws hY [3[

ਸਲੋਕੁ ॥ ਚਤੁਰ ਸਿਆਣਾ ਸੁਘੜੁ ਸੋਇ ਜਿਨਿ ਤਜਿਆ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਅਸਟ ਸਿਧਿ ਭਜੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ॥੪॥ ਪਉੜੀ ॥ ਚਤੁਰਥਿ ਚਾਰੇ ਬੇਦ ਸੁਣਿ ਸੋਧਿਓ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਸਰਬ ਖੇਮ ਕਲਿਆਣ ਨਿਧਿ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਸਾਰੁ ॥ ਨਰਕ ਨਿਵਾਰੈ ਦੁਖ ਹਰੈ ਤੂਟਹਿ ਅਨਿਕ ਕਲੇਸ ॥ ਮੀਚੁ ਹੁਟੈ ਜਮ ਤੇ ਛੁਟੈ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨ ਪਰਵੇਸ ॥ ਭਉ ਬਿਨਸੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰਸੈ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰ ॥ ਦੁਖ ਦਾਰਿਦ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਸਹਿ ਨਾਮ ਅਧਾਰ ॥ ਸੁਰਿ ਨਰ ਮੁਨਿ ਜਨ ਖੋਜਤੇ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਗੋਪਾਲ ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਮੁਖੁ ਊਜਲਾ ਹੋਇ ਨਾਨਕ ਸਾਧ ਰਵਾਲ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 297}

pdArQ:- sloku:- cqur—AklmMd [ suGVu—suc`jw [ soie—auh (mnu`K) hI [ cwir pdwrQ—(Drm, ArQ, kwm, moK) [ Ast—A`T [ isiD—is`DIAW, krwmwqI qwkqW [ Bju—ismru, jp [4[

pauVI:- cquriQ—cOQI iQiq [ suix—sux ky [ soiDE—inrnw kIqw hY [ qqu—Asl, ncoV [ Kym—^uSIAW, suK [ iniD—^zwnw [ swru—sRySt [ jip—jp ky [ invwrY—dUr krdw hY [ hrY—dUr krdw hY [ qUtih—tu`t jWdy hn [ mIcu—mOq, Awqmk mOq [ hutY—mu`k jWdI hY, Q`k jWdI hY [ qy—qoN [ rsY—rsdw hY, rc-imc jWdw hY [ rMig—rMg ivc [ dwird—dwirdR, grIbI [ ADwr—Awsry [ suir nr—dYvI guxW vwly mnu`K [ aUjlw—rOSn [ rvwl—crnW dI DUV [4[

ArQ:- sloku:- hy nwnk! prmwqmw dw nwm (sdw) jpdw rhu (iesy ivc hn dunIAw dy) cwry pdwrQ qy (jogIAW vwlIAW) A`Ty krwmwqI qwkqW [ (nwm dI brkiq nwl) ijs mnu`K ny (Awpxy mn ivcoN) AhMkwr dUr kr ilAw hY, auhI hY AklmMd isAwxw qy suc`jw [4[

pauVI:- cwry hI vyd sux ky (AsW qW ieh) inrnw kIqw hY, (iehI) Asl ivcwr (dI g`l l`BI) hY ik prmwqmw dw sRySt nwm jp ky swry suK iml jWdy hn, suKW dw ^zwnw pRwpq ho jWdw hY [ (prmwqmw dw nwm) nrkW qoN bcw lYNdw hY, swry du`K dUr kr dyNdw hY, (nwm dI brkiq nwl) AnykW hI klyS imt jWdy hn [ (ijs mnu`K dy ihrdy iv`c) prmwqmw dI is&iq-swlwh dw prvyS rihMdw hY, aus dI Awqmk mOq imt jWdI hY, auh jm qoN ^lwsI pRwpq kr lYNdw hY [

jy inrMkwr-pRBU dy pRym-rMg ivc rMgy jweIey qW (mn ivcoN hryk iksm dw) fr nws ho jWdw hY qy Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl (ihrdy ivc) rc-imc jWdw hY [ prmwqmw dy nwm dy Awsry du`K grIbI qy ivkwrW qoN pYdw hoeI mlInqw—ieh sBy nws ho jWdy hn [

hy nwnk! dYvI guxW vwly mnu`K qy irSI lok ijs suKW-dy-smuMdr isRStI-dy-pwlxhwr pRBU dI FUMF-Bwl krdy hn, auh gurU dI crn-DUV pRwpq kIiqAW iml pYNdw hY (qy ijs mnu`K ƒ iml pYNdw hY aus dw) mn pivqR ho jWdw hY (lok prlok ivc aus dw) mUMh rOSn huMdw hY [4[

ਸਲੋਕੁ ॥ ਪੰਚ ਬਿਕਾਰ ਮਨ ਮਹਿ ਬਸੇ ਰਾਚੇ ਮਾਇਆ ਸੰਗਿ ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹੋਇ ਨਿਰਮਲਾ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਰੰਗਿ ॥੫॥ ਪਉੜੀ ॥ ਪੰਚਮਿ ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਜਿਹ ਜਾਨਿਓ ਪਰਪੰਚੁ ॥ ਕੁਸਮ ਬਾਸ ਬਹੁ ਰੰਗੁ ਘਣੋ ਸਭ ਮਿਥਿਆ ਬਲਬੰਚੁ ॥ ਨਹ ਜਾਪੈ ਨਹ ਬੂਝੀਐ ਨਹ ਕਛੁ ਕਰਤ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਸੁਆਦ ਮੋਹ ਰਸ ਬੇਧਿਓ ਅਗਿਆਨਿ ਰਚਿਓ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਬਹੁ ਜੋਨਿ ਭ੍ਰਮਣ ਕੀਨੇ ਕਰਮ ਅਨੇਕ ॥ ਰਚਨਹਾਰੁ ਨਹ ਸਿਮਰਿਓ ਮਨਿ ਨ ਬੀਚਾਰਿ ਬਿਬੇਕ ॥ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਭਗਵਾਨ ਸੰਗਿ ਮਾਇਆ ਲਿਪਤ ਨ ਰੰਚ ॥ ਨਾਨਕ ਬਿਰਲੇ ਪਾਈਅਹਿ ਜੋ ਨ ਰਚਹਿ ਪਰਪੰਚ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 297}

pdArQ:- sloku:- pMc—(kwm, k®oD, loB, moh, AhMkwr) pMj (ivkwr) [ mih—ivc [ rwcy—msq [ sMig—nwl [ swD sMig—swD sMgiq ivc [ rMig—(pRym-) rMg ivc [5[

pauVI:- pMcim—pMjvIN iQiq [ pMc—sMq jn [ qy—auh mnu`K {bhu-vcn} [ ijh—ijnHW ny [ prpMcu—jgq-pswrw [ kusm bws—Pu`l dI sugMDI [ imiQAw—nws-vMq [ blbMcu—T`gI [ jwpY—su`Jdw [ krq—krdw [ byiDE—iv`iJAw hoieAw [ AigAwin—AigAwn ivc [ BRmx—Btkxw [ rcnhwru—isrjxhwr krqwr [ min—mn ivc [ bIcwir—ivcwr ky [ ibbyk—prK (dI qwkq) [ Bwau—pRym [ rMc—rqw Br [ pweIAih—pwey jWdy hn, l`Bdy hn [ rcih—rcdy, msq huMdy [5[

ArQ:- sloku:- hy nwnk! jyhVy mnu`K mwieAw (dy moh) ivc msq rihMdy hn, auhnW dy mn ivc (kwm k®oD loB moh AhMkwr) pMj ivkwr itky rihMdy hn [ pr jyhVw mnu`K gurU dI sMgiq ivc (rih ky) prmwqmw dy pRym-rMg ivc rMigAw rihMdw hY, auh pivqR jIvn vwlw ho jWdw hY [5[

pauVI:- (jgq ivc) auh sMq jn sRySt mMny jWdy hn ijnHW ny ies jgq-pswry ƒ (ieauN) smJ ilAw hY (ik ieh) Pu`lW dI sugMDI (vrgw hY, qy BwvyN) AnykW rMgW vwlw hY (iPr BI) swrw nwsvMq hY qy T`gI hI hY [

jgq (Awm qOr qy) AigAwn ivc msq rihMdw hY, suAwdW ivc moh lYx vwly rsW ivc iv`Jw rihMdw hY, ies ƒ (shI jIvn-jugiq) su`JdI nhIN, ieh smJdw nhIN, qy (shI jIvn-jugiq bwry) koeI ivcwr nhIN krdw [

ijs mnu`K ny isrjxhwr krqwr dw ismrn nhIN kIqw, Awpxy mn ivc ivcwr ky (Bly bury kMm dI) prK nhIN pYdw kIqI, qy hor hor AnykW krm krdw irhw, auh jnm mrn dy gyV ivc ipAw irhw, auh AnykW jUnW ivc Btkdw irhw [

hy nwnk! (jgq ivc Ajyhy bMdy) ivrly hI l`Bdy hn jo ies jgq-iKlwry (dy moh) ivc nhIN Psdy, ijnHW auqy mwieAw Awpxw rqw Br BI pRBwv nhIN pw skdI, qy jyhVy Bgvwn nwl pRym krdy hn Bgvwn dI BgqI krdy hn [5[

ਸਲੋਕੁ ॥ ਖਟ ਸਾਸਤ੍ਰ ਊਚੌ ਕਹਹਿ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰ ॥ ਭਗਤ ਸੋਹਹਿ ਗੁਣ ਗਾਵਤੇ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਕੈ ਦੁਆਰ ॥੬॥ ਪਉੜੀ ॥ ਖਸਟਮਿ ਖਟ ਸਾਸਤ੍ਰ ਕਹਹਿ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਕਥਹਿ ਅਨੇਕ ॥ ਊਤਮੁ ਊਚੌ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਗੁਣ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ਸੇਖ ॥ ਨਾਰਦ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੁਕ ਬਿਆਸ ਜਸੁ ਗਾਵਤ ਗੋਬਿੰਦ ॥ ਰਸ ਗੀਧੇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਬੀਧੇ ਭਗਤ ਰਚੇ ਭਗਵੰਤ ॥ ਮੋਹ ਮਾਨ ਭ੍ਰਮੁ ਬਿਨਸਿਓ ਪਾਈ ਸਰਨਿ ਦਇਆਲ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਸੇ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲ ॥ ਲਾਭੁ ਮਿਲੈ ਤੋਟਾ ਹਿਰੈ ਸਾਧਸੰਗਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ ਖਾਟਿ ਖਜਾਨਾ ਗੁਣ ਨਿਧਿ ਹਰੇ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 297}

pdArQ:- sloku:- Kt—Cy [ Kt swsqR—(sWK, Xog, inAwie, vYSyiSk, mImWsw, vydWq) [ pwrwvwr—pwr Avwr, pwrlw aurlw bMnw [ sohih—soBdy hn [ kY duAwir—dy dr auqy [6[

pauVI:- Kstim—CyvIN iQiq [ kQih—ibAwn krdIAW hn [ syK—SySnwg—SySnwg Awpxy hzwr mUMhW dI rwhIN prmwqmw dw in`q nvW nwm aucwrdw d`isAw igAw hY [ gux AMqu—guxW dw AMq [ nwrd— {bRhmw dy ds pu`qRW ivcoN iek; aus dy p`t ivcoN jMimAw [ mnu`KW qy dyviqAW dy ivckwr ivcolw [ iehnW ivc JgVw pwx ivc ^uS rihMdw hY [ 'vIxw' iesy bxweI sI [ iek isimRqI dw BI krqw hY} [ suk—ibAws dw pu`qr {jMmdw hI igAwnvwn sI, Ap`Crw rMBw ny bQyrw BrmwieAw, pr foilAw nhIN [ rwjw prICq ƒ Bwgvq purwx ies ny suxwieAw sI} [

gIDy—iB`jy hoey [ bIDy—iv`Jy hoey [ BgvMq—Bgvwn (dI BgqI ivc) [ min—mn ivc [ qin—qn ivc, ihrdy ivc [ dyiK—dyK ky [ ihrY—dUr ho jWdw hY [ ilv lwie—ilv lw ky, suriq joV ky [ Kwit—K`t ky [ gux iniD—guxW dw BMfwr [6[

ArQ:- sloku:- Cy SwsqR au~cI (pukwr ky) AwKdy hn ik prmwqmw dy guxW dw AMq nhIN pwieAw jw skdw, prmwqmw dI hsqI dw aurlw qy prlw bMnw nhIN l`B skdw [ hy nwnk! prmwqmw dI BgqI krn vwly bMdy prmwqmw dy dr qy aus dy gux gWdy sohxy l`gdy hn [6[

pauVI:- Cy SwsqR (prmwqmw dw srUp) ibAwn krdy hn, AnykW isimRqIAW (BI) ibAwn krdIAW hn (pr koeI aus dy guxW dw AMq nhIN pw skdw) [ prmwqmw (sB qoN) sRySt qy (sB qoN) au~cw hY (iksy dI aus qk phuMc nhIN) [ AnykW SySnwg BI aus dy guxW dw AMq nhIN jwx skdy [

nwdr irSI, AnykW munI lok, suKdyv Aqy ibAws (Awidk irSI) goibMd dI is&iq-swlwh gWdy hn [ Bgvwn dy Bgq aus dy nwm-rs ivc iB`jy rihMdy hn, aus dI Xwd ivc pRoqy rihMdy hn qy BgqI ivc msq rihMdy hn [

ijnHW mnu`KW ny dieAw dy Gr pRBU dw Awsrw lY ilAw (auhnW dy AMdroN mwieAw dw) moh, AhMkwr qy Btkxw sB kuJ nws ho igAw [ ijnHW dy mn ivc ihrdy ivc prmwqmw dy sohxy crn v`s pey, prmwqmw dw drsn kr ky auhnW dw mn qn iKV ipAw [

swD sMgiq dI rwhIN pRBU-crnW ivc suriq joV ky (au~cw Awqmk jIvn-rUp) lwB K`t leIdw hY (ivkwrW vwly pwsy ipAW jo Awqmk jIvn ivc Gwt pYNdI jWdI hY, auh) Gwt dUr ho jWdI hY [ hy nwnk! qUM BI prmwqmw dw nwm ismr, qy guxW dy ^zwny prmwqmw dy nwm dw ^zwnw iek`Tw kr [6[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh