ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 296

ਖੇਮ ਸਾਂਤਿ ਰਿਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ॥ ਬੁਧਿ ਗਿਆਨੁ ਸਰਬ ਤਹ ਸਿਧਿ ॥ ਬਿਦਿਆ ਤਪੁ ਜੋਗੁ ਪ੍ਰਭ ਧਿਆਨੁ ॥ ਗਿਆਨੁ ਸ੍ਰੇਸਟ ਊਤਮ ਇਸਨਾਨੁ ॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਕਮਲ ਪ੍ਰਗਾਸ ॥ ਸਭ ਕੈ ਮਧਿ ਸਗਲ ਤੇ ਉਦਾਸ ॥ ਸੁੰਦਰੁ ਚਤੁਰੁ ਤਤ ਕਾ ਬੇਤਾ ॥ ਸਮਦਰਸੀ ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ ॥ ਇਹ ਫਲ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੈ ਮੁਖਿ ਭਨੇ ॥ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਬਚਨ ਮਨਿ ਸੁਨੇ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 296}

pdArQ:- Kym—At`l suK [ sWiq—mn dw itkwau [ iriD—jog dIAW qwkqW [ nv iniD—nO ^zwny, jgq dy swry hI pdwrQ [ isiD—krwmwqW [ qh—EQy, aus mnu`K ivc [ kml pRgws—ihrdy rUp kaul Pu`l dw KyVw [ sB kY...audws—sB dy ivc rihMdw hoieAw sB qoN auprwm [ qq kw byqw—pRBU dw mhrm, (jgq dy) mUl dw jwxn vwlw [ smdrsI—(sB ƒ) ieko ijhw vyKx vwlw [ ieh Pl—ieh swry Pl (ijnHW dw izkr aupr kIqw hY) [ muiK—mUMh qoN [ Bny—aucwirAW [

ArQ:- At`l suK mn dw itkwau, irDIAW, nO ^zwny, Akl, igAwn qy swrIAW krwmwqW aus mnu`K ivc (Aw jWdIAW hn);

iv`idAw, qp, jog, Akwl purK dw iDAwn, sRySt igAwn, cMgy qoN cMgw (Bwv, qIrQW dw) ieSnwn;

(Drm, ArQ, kwm, moK) cwry pdwrQ, ihrdy-kml dw KyVw; swirAW dy ivc rihMidAW sB qoN auprwm rihxw;

sohxw, isAwxw, (jgq dy) mUl pRBU dw mhrm, sB ƒ ieko ijhw jwxnw qy sB ƒ ieko nzr nwl vyKxw;

ieh swry Pl; hy nwnk! aus mnu`K dy AMdr Aw v`sdy hn; jo gurU dy bcn qy pRBU dw nwm mUMhoN aucwrdw hY qy mn lw ky suxdw hY [6[

ਇਹੁ ਨਿਧਾਨੁ ਜਪੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥ ਸਭ ਜੁਗ ਮਹਿ ਤਾ ਕੀ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥ ਗੁਣ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬੇਦ ਬਖਾਣੀ ॥ ਸਗਲ ਮਤਾਂਤ ਕੇਵਲ ਹਰਿ ਨਾਮ ॥ ਗੋਬਿੰਦ ਭਗਤ ਕੈ ਮਨਿ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ॥ ਕੋਟਿ ਅਪ੍ਰਾਧ ਸਾਧਸੰਗਿ ਮਿਟੈ ॥ ਸੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਜਮ ਤੇ ਛੁਟੈ ॥ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮ ਪ੍ਰਭਿ ਪਾਏ ॥ ਸਾਧ ਸਰਣਿ ਨਾਨਕ ਤੇ ਆਏ ॥੭॥ {ਪੰਨਾ 296}

pdArQ:- jug— {Skt. Xug} izMdgI dw smw [ giq—au~cI AvsQw [ bwxI—(nwm jpx vwly dI) bwxI, bcn [ gux goibMd—goibMd dy gux [ nwm Duin—pRBU dy nwm dI Duin, nwm dI rO [ bKwxI—khI hY [ mqWq—mqW dw AMq, mqW dw is`tw [ krm—b^SS [ pRiB—pRBU ny [ koie—jy koeI mnu`K [

ArQ:- jyhVw BI mnu`K ies nwm ƒ (jo guxW dw) ^zwnw hY jpdw hY, swrI aumr aus dI au~cI Awqmk AvsQw bxI rihMdI hY;

aus mnu`K dy (swDwrn) bcn BI goibMd dy gux qy nwm dI rO hI huMdy hn, isimRqIAW SwsqRW qy vydW ny BI iehI g`l AwKI hY [

swry mqW dw incoV pRBU dw nwm hI hY, ies nwm dw invws pRBU dy Bgq dy mn ivc huMdw hY [

(jo mnu`K nwm jpdw hY aus dy) k®oVW pwp sqsMg ivc rih ky imt jWdy hn, gurU dI ikrpw nwl auh mnu`K jmW qoN bc jWdw hY [

(pr) hy nwnk! ijnHW dy m`Qy auqy pRBU ny (nwm dI) b^SS dy lyK ilK Dry hn, auh mnu`K gurU dI srx AwauNdy hn [7[

ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਬਸੈ ਸੁਨੈ ਲਾਇ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਆਵੈ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚੀਤਿ ॥ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤਾ ਕਾ ਦੂਖੁ ਨਿਵਾਰੈ ॥ ਦੁਲਭ ਦੇਹ ਤਤਕਾਲ ਉਧਾਰੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਸੋਭਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾ ਕੀ ਬਾਨੀ ॥ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਮਨ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨੀ ॥ ਦੂਖ ਰੋਗ ਬਿਨਸੇ ਭੈ ਭਰਮ ॥ ਸਾਧ ਨਾਮ ਨਿਰਮਲ ਤਾ ਕੇ ਕਰਮ ॥ ਸਭ ਤੇ ਊਚ ਤਾ ਕੀ ਸੋਭਾ ਬਨੀ ॥ ਨਾਨਕ ਇਹ ਗੁਣਿ ਨਾਮੁ ਸੁਖਮਨੀ ॥੮॥੨੪॥ {ਪੰਨਾ 296}

pdArQ:- qqkwl— {Skt. qd`+kwlz qÄkwlzinstantly 2. at that time} aus vyly [ qw kI bwnI—aus mnu`K dy bcn [ krm—kMm [ ieh guix—ies gux dy kwrx [ suKmnI—suKW dI mxI [ dyh—srIr [

ArQ:- ijs mnu`K dy mn ivc (nwm) v`sdw hY jo pRIq lw ky (nwm) suxdw hY, aus ƒ pRBU cyqy Awaudw hY;

aus mnu`K dw jMmx mrn dw kSt k`itAw jWdw hY, auh ies durl`B mnu`Kw-srIr ƒ aus vyly (ivkwrW vloN) bcw lYNdw hY;

aus dI by-dwZ soBw qy aus dI bwxI (nwm-) AMimRq nwl BrpUr huMdI hY, (ikauNik) aus dy mn ivc pRBU dw nwm hI v`isAw rihMdw hY;

du`K, rog, fr qy vhm aus dy nws ho jWdy hn, aus dw nwm 'swD' pY jWdw hY qy aus dy kMm (ivkwrW dI) mYl qoN sw& huMdy hn;

sB qoN au~cI soBw aus ƒ imldI hY [ hy nwnk! ies gux dy kwrx (pRBU dw) nwm suKW dI mxI hY (Bwv, srboqm suK hY) [8[24[

ਥਿਤੀ ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਸਲੋਕੁ ॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਿਆ ਸੁਆਮੀ ਸਿਰਜਨਹਾਰੁ ॥ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਹੋਇ ਪਸਰਿਆ ਨਾਨਕ ਏਕੰਕਾਰੁ ॥੧॥ ਪਉੜੀ ॥ ਏਕਮ ਏਕੰਕਾਰੁ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਉ ਬੰਦਨਾ ਧਿਆਇ ॥ ਗੁਣ ਗੋਬਿੰਦ ਗੁਪਾਲ ਪ੍ਰਭ ਸਰਨਿ ਪਰਉ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥ ਤਾ ਕੀ ਆਸ ਕਲਿਆਣ ਸੁਖ ਜਾ ਤੇ ਸਭੁ ਕਛੁ ਹੋਇ ॥ ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਦਹ ਦਿਸਿ ਭ੍ਰਮਿਓ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸੁਨੇ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਕਰਉ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਨ ਭੈ ਹਰਨ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਨਿਰੰਕਾਰ ॥ ਦਾਤਾ ਭੁਗਤਾ ਦੇਨਹਾਰੁ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਇ ॥ ਜੋ ਚਾਹਹਿ ਸੋਈ ਮਿਲੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ ॥੧॥ ਗੋਬਿੰਦ ਜਸੁ ਗਾਈਐ ਹਰਿ ਨੀਤ ॥ ਮਿਲਿ ਭਜੀਐ ਸਾਧਸੰਗਿ ਮੇਰੇ ਮੀਤ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ {ਪੰਨਾ 296}

pdArQ:- iQqI— {l&z 'iQiq' qoN bhu-vcn; ijvyN ‘rwiq’ qoN ‘rwqI’, ‘ruiq’ qoN ‘ruqI’} [ not:- m`isAw qoN ipCoN cMdRmw shjy shjy iek iek 'klw' kr ky vDxw SurU huMdw qy cOdW idnW ivc mukMml huMdw hY, ijs nUµ pUrnmwSI AwKdy hn [ pUrnmwSI qoN ipCoN iek iek 'klw' kr ky Gtxw surU ho jWdw hY, qy Awi^r m`isAw dI rwq nUµ au~kw lop ho jWdw hY [ 'iQiq' sMsik®q l&j 'iqiQ' hY, Bwv cMdRmw dy vDx Gtx dy ihswb idhwVw [ iehnW dy nwm hn—eykm, dUj, qIj, cOQ, pMcmI, Kt, s`qmI, AStmI, nOmI, dsmI, eykwdSI, duAwdSI, iqR@EdSI, cOdS, pUrnmwSI [ pUrnmwSI qoN ipCoN iPr ausy qrHW eykm, dUj, Awidk qoN c`l ky A^Ir auqy m`isAw [

jil—pwxI ivc [ Qil—DrqI ivc [ mhIAil—mhI qil, DrqI dy ql auqy, pulwV ivc, AwkwS ivc [ BWiq—qrIky [ psirAw—iKlirAw hoieAw [ eykMkwru—iek Akwl purK [1[

pauVI—eykm—pUrnmwSI qoN AglI 'iQiq' jdoN cMdRmw dI iek klw Gt jWdI hY jdoN cMdRmw dw Awkwr pUry Awkwr nwloN cODvW ih`sw rOSn nhIN rihMdw [ krau—krauN, mYN krdw hW [ bMdnw—nmskwr [ prau—prauN mYN pYNdw hW [ qw kI—auh (prmwqmw) dI [ jw qy—ijs (prmwqmw) qoN [ kuMt—kUt, pwsy [ dh idis—dsW idSW ivc—cVHdw, lihMdw d`Kx, phwV, cwry gu`TW, au~pr, hyTW [ suny—suin, sux ky [ pqiq auDwrn—(ivkwrW ivc) if`gy hoieAW ƒ bcwx vwlw [ BY hrn—(swry) fr dUr krn vwlw [ swgr—smuMdr [ Bugqw—(sB jIvW ivc ivAwpk ho ky) Bogx vwlw [ jwie—QW [ cwhih—qUM cwhyNgw [1[

jsu—is&iq-swlwh [ gweIAY—gwxw cwhIdw hY [ nIq—sdw [ imil—iml ky [ swD sMig—swD sMgiq ivc [ mIq—hy im`qr! [rhwau[

ArQ:- sloku:- hy nwnk! swry jgq ƒ pYdw krn vwlw mwlk-pRBU jl ivc DrqI ivc qy AwkwS ivc BrpUr hY, auh ie`k Akwl purK AnykW hI qrIikAW nwl (jgq ivc hr QW) iKlirAw hoieAw hY [1[

pauVI:- (hy BweI!) mYN ie`k Akwl purK pRBU ƒ ismr ky (aus A`gy hI) nmskwr krdw hW, mYN goibMd gopwl pRBU dy gux (gWdw hW, qy aus) pRBU-pwiqSwh dI Srn pYNdw hW [ (hy BweI!) ijs mwlk-pRBU (dy hukm) qoN hI (jgq ivc) sB kuJ ho irhw hY, aus dI Aws r`iKAW swry suK Awnµd imldy hn [ mYN cOhW kutW qy dsIN pwsIN iPr ky vyK ilAw hY aus (mwlk-pRBU) qoN ibnw hor koeI (rwKw) nhIN hY [

(hy BweI!) vyd purwx isimRqIAW (Awidk Drm-pusqk) sux ky mYN (hor BI) AnykW qrIikAW nwl ivcwr krdw hW (qy iesy nqIjy qy phuMcdw hW ik) Akwr-rihq prmwqmw hI (ivkwrW ivc) if`gy hoey jIvW ƒ (ivkwrW qoN) bcwx vwlw hY (jIvW dy) swry fr dUr krn vwlw hY qy suKW dw smuMdr hY [

hy nwnk! (sdw) prmwqmw dy gux gWdw rhu, (aus pwsoN) jo kuJ qUM cwhyNgw auhI iml jWdw hY [ auh prmwqmw hI sB dwqW dyx vwlw hY, (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky swry pdwrQ) Bogx vwlw hY, sB kuJ dyx dI smr`Qw vwlw hY, aus qoN ibnw (jIvW vwsqy) hor koeI QW-Awsrw nhIN hY [1[

hy myry im`qr! sdw hI goibMd-pRBU dI isPiq-swlwh gWdy rihxw cwhIdw hY, swD sMgiq ivc iml ky (aus dw) Bjn-ismrn krnw cwhIdw hY [rhwau[

ਸਲੋਕੁ ॥ ਕਰਉ ਬੰਦਨਾ ਅਨਿਕ ਵਾਰ ਸਰਨਿ ਪਰਉ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥ ਭ੍ਰਮੁ ਕਟੀਐ ਨਾਨਕ ਸਾਧਸੰਗਿ ਦੁਤੀਆ ਭਾਉ ਮਿਟਾਇ ॥੨॥ ਪਉੜੀ ॥ ਦੁਤੀਆ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਰਿ ਕਰਿ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਕਰਿ ਨੀਤ ॥ ਰਾਮ ਰਤਨੁ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਸੈ ਤਜਿ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮੀਤ ॥ ਮਰਣੁ ਮਿਟੈ ਜੀਵਨੁ ਮਿਲੈ ਬਿਨਸਹਿ ਸਗਲ ਕਲੇਸ ॥ ਆਪੁ ਤਜਹੁ ਗੋਬਿੰਦ ਭਜਹੁ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਵੇਸ ॥ ਲਾਭੁ ਮਿਲੈ ਤੋਟਾ ਹਿਰੈ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਪਤਿਵੰਤ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਧਨੁ ਸੰਚਵੈ ਸਾਚ ਸਾਹ ਭਗਵੰਤ ॥ ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਹਰਿ ਭਜਹੁ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਪਰੀਤਿ ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਰਮਤਿ ਛੁਟਿ ਗਈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਬਸੇ ਚੀਤਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 296-297}

pdArQ:- sloku:- krau—krauNu, mYN krdw hW [ prau—prauN, mYN pYNdw hW [ hir rwie—pRBU-pwiqSwh (dI) [ BRmu—Btkxw [ swD sMig—swD-sMg ivc (irhW) [ duqIAw—dUjw [ Bwau—ipAwr [ imtwie—imtw ky [2[

pauVI:- duqIAw—dUj dI iQiq [ durmiq—KotI miq [ nIq—in~q, sdw [ min—mn ivc [ qin ihrdy ivc [ qij—dUr kr [ mIq—hy im`qr! mrxu—Awqmk mOq [ ibnsih—nws ho jWdy hn [ sgl—swry [ Awpu—Awpw-Bwv, haumY [ Bwau—pRym [ qotw—(Awqmk jIvn ivc pY rhI) Gwt [ ihrY—dUr ho jWdI hY [ piqvMq—ie`zq vwly [ sMcvY—iek`Tw krdw hY [ swc—sdw kwiem rihx vwly [ BgvMq—BwgW vwly [ cIiq—ic`q ivc [2[

ArQ:- sloku:- (hy BweI!) mYN pRBU-pwiqSwh dI srn pYNdw hW qy (aus dy dr qy) AnykW vwrI nmskwr krdw hW [ hy nwnk! swD sMgiq ivc rih ky (pRBU qoN ibnw) hor hor moh-ipAwr dUr kIiqAW mn dI Btkxw dUr ho jWdI hY [2[

pauVI:- (hy BweI!) sdw gurU dI d`sI syvw krdw rhu, (qy ies qrHW Awpxy AMdroN) KotI miq k`F [ hy im`qr! (Awpxy AMdroN) kwm k®oD loB dUr kr, (jyhVw mnu`K ieh au~dm krdw hY aus dy) mn ivc ihrdy ivc rqn (vrgw kImqI) pRBU-nwm Aw v`sdw hY [

(hy im~qr! Awpxy mn ivcoN) haumY dUr kro qy prmwqmw dw Bjn kro [ (jyhVw mnu`K ieauN jqn krdw hY aus ƒ) Awqmk jIvn iml jWdw hY, aus ƒ (suc`jw pivqR) jIvn iml pYNdw hY, aus dy swry du`K klyS imt jWdy hn, aus dy AMdr pRBU-pRym Aw v`sdw hY pRBU dI BgqI Aw v`sdI hY [

(hy BweI!) jyhVw jyhVw mnu`K prmwqmw dw nwm-Dn iek`Tw krdw hY, auh sB BwgW vwly ho jWdy hn, auh sdw leI swhUkwr bx jWdy hn, (Awqmk jIvn iv`c auhnW ƒ) vwDw hI vwDw pYNdw hY qy (Awqmk jIvn ivc pY rhI) Gwt (auhnW dy AMdroN) inkl jWdI hY, auh prmwqmw dI drgwh ivc ie`zq vwly ho jWdy hn [

(hy BweI!) auTidAW bYTidAW hr vyly prmwqmw dw Bjn kro qy gurU dI sMgiq ivc pRym pYdw kro [ hy nwnk! (ijs mnu`K ny ieh au~dm kIqw aus dI) KotI miq mu`k geI, prmwqmw sdw leI aus dy ic`q ivc Aw v`isAw [2[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh