ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 148

ਮਃ ੧ ॥ ਮਤਿ ਪੰਖੇਰੂ ਕਿਰਤੁ ਸਾਥਿ ਕਬ ਉਤਮ ਕਬ ਨੀਚ ॥ ਕਬ ਚੰਦਨਿ ਕਬ ਅਕਿ ਡਾਲਿ ਕਬ ਉਚੀ ਪਰੀਤਿ ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮਿ ਚਲਾਈਐ ਸਾਹਿਬ ਲਗੀ ਰੀਤਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- pMKyrU—pMCI [ ikrqu—kIqw hoieAw kMm, (Bwv, kIqy hoey kMmW dy sMskwrW dw iek`T, ipCly kIqy hoey kMmW dy kwrn bixAw hoieAw suBwau [

ArQ:- (mnu`K dI) miq (mwno, iek) pMCI hY, aus dy ipCly kIqy hoey kMmW dy kwrn bixAw hoieAw suBwau aus dy nwl (swQI) hY, (ies suBwau dy sMg kr ky ‘miq’) kdy cMgI hY kdy nIvIN; kdy (ieh miq-rUp pMCI) cMdn (dy bUty) qy (bYTdw hY) kdy A`k dI fwlI au~qy, kdy (ies dy AMdr) au~cI (pRBU crnW dI) pRIq hY [

(pr iksy dy v`s dI g`l nhIN) mwlk dI (DuroN) rIq qurI AwauNdI hY, ik auh (sB jIvW nUµ Awpxy) hukm ivc qor irhw hY (Bwv, aus dy hukm Anuswr hI koeI cMgI qy koeI mMdI miq vwlw hY) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਕੇਤੇ ਕਹਹਿ ਵਖਾਣ ਕਹਿ ਕਹਿ ਜਾਵਣਾ ॥ ਵੇਦ ਕਹਹਿ ਵਖਿਆਣ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਵਣਾ ॥ ਪੜਿਐ ਨਾਹੀ ਭੇਦੁ ਬੁਝਿਐ ਪਾਵਣਾ ॥ ਖਟੁ ਦਰਸਨ ਕੈ ਭੇਖਿ ਕਿਸੈ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਾ ॥ ਸਚਾ ਪੁਰਖੁ ਅਲਖੁ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵਣਾ ॥ ਮੰਨੇ ਨਾਉ ਬਿਸੰਖ ਦਰਗਹ ਪਾਵਣਾ ॥ ਖਾਲਕ ਕਉ ਆਦੇਸੁ ਢਾਢੀ ਗਾਵਣਾ ॥ ਨਾਨਕ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਾ ॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- kyqy—byAMq jIv [ vKwx khih—ibAwn krdy hn [ piVAY—pVHn nwl [ buiJAY—miq au~cI hox nwl [ Ktu drsn—Cy ByK (jogI, jMgm, sMinAwsI, boDI, sryvVy, bYrwgI) [ ByiK—bwhrly Dwrimk ilbws dI rwhIN [ iksY—iksy ny? (Bwv, iksy ny nhIN) [ AlKu—(sM: AlKX), AidRSt, ijs dy koeI ^ws inSwn nw id`sx [ ibsMK—AsMK dw, byAMq hrI dw [ Awdysu—nmskwr [ jugu jugu—hryk jug ivc mOjUd [

ArQ:- byAMq jIv (prmwqmw dy guxW dw) ibAwn krdy Awey hn qy ibAwn kr ky (jgq qoN) cly gey hn, vyd (Awidk Drm-pusqk vI aus dy gux) d`sdy Awey hn, (pr) iksy ny aus dy guxW dw AMq nhIN pwieAw [ (pusqkW) pVHn nwl (BI aus dw) Byq nhIN pYNdw [ miq au~cI hoieAW ieh rwz smJ ivc AwauNdw hY (ik auh byAMq hY) [ Cy ByKW vwly swDUAW dy bwhrly ilbws rwhIN BI koeI s`c ivc nhIN juV sikAw [

auh sdw-iQr rihx vwlw Akwl purK hY qW AidRSt, (pr gur-) Sbd dI rwhIN sohxw l`gdw hY [ jo mnu`K byAMq pRBU dy ‘nwm’ nUµ mMndw hY (Bwv jo nwm ivc juVdw hY), auh aus dI hzUrI ivc A`pVdw hY, auh mwlk-pRBU nUµ isr invWdw hY, FwFI bx ky aus dy gux gwauNdw hY, qy, hy nwnk! hryk jug ivc mOjUd rihx vwly ie`k pRBU nUµ Awpxy mn ivc vsWdw hY [21[

ਸਲੋਕੁ ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਮੰਤ੍ਰੀ ਹੋਇ ਅਠੂਹਿਆ ਨਾਗੀ ਲਗੈ ਜਾਇ ॥ ਆਪਣ ਹਥੀ ਆਪਣੈ ਦੇ ਕੂਚਾ ਆਪੇ ਲਾਇ ॥ ਹੁਕਮੁ ਪਇਆ ਧੁਰਿ ਖਸਮ ਕਾ ਅਤੀ ਹੂ ਧਕਾ ਖਾਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿਉ ਮਨਮੁਖੁ ਅੜੈ ਡੁਬੈ ਹਕਿ ਨਿਆਇ ॥ ਦੁਹਾ ਸਿਰਿਆ ਆਪੇ ਖਸਮੁ ਵੇਖੈ ਕਰਿ ਵਿਉਪਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਏਵੈ ਜਾਣੀਐ ਸਭ ਕਿਛੁ ਤਿਸਹਿ ਰਜਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- mMqRI—mWdrI [ kUcw—lµbU, muAwqw [ Duir—DuroN [ AqI hU—A`q cukx dy kwrn [ AVY—KihbVdw hY [ hik inAwie—s`cy inAW dy kwrn [ ivaupwie—inrnw [

ArQ:- ATUihAW dw mWdrI ho ky (jo mnu`K) s`pW nUµ jw h`Q pWdw hY, auh Awpxy Awp nUµ Awpxy hI h`QW nwl (mwno,) cuAwqI lWdw hY [ DuroN mwlk dw hukm hI ieauN huMdw hY ik ies A`q dy kwrn (Bwv, ies A`q dy mUrKpuxy kr ky) aus nUµ D`kw v`jdw hY [ mnmuK mnu`K gurmuK nwl KihbVdw hY (krqwr dy) s`cy inAW Anuswr auh (sMswr-smuMdr ivc) fu`bdw hY (Bwv, ivkwrW dIAW lhrW ivc aus dI izMdgI dI byVI Zrk ho jWdI hY) [

pr (iksy nUµ doS nhIN id`qw jw skdw, kIh gurmuK qy kIh mnmuK) dohIN pwsIN Ksm-pRBU Awp (isr qy Kloqw hoieAw) hY, Awp hI inrnw kr ky vyK irhw hY [ hy nwnk! (Asl g`l) ieauN hI smJxI cwhIdI hY ik hryk kMm aus dI rzw ivc ho irhw hY [

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਨਾਨਕ ਪਰਖੇ ਆਪ ਕਉ ਤਾ ਪਾਰਖੁ ਜਾਣੁ ॥ ਰੋਗੁ ਦਾਰੂ ਦੋਵੈ ਬੁਝੈ ਤਾ ਵੈਦੁ ਸੁਜਾਣੁ ॥ ਵਾਟ ਨ ਕਰਈ ਮਾਮਲਾ ਜਾਣੈ ਮਿਹਮਾਣੁ ॥ ਮੂਲੁ ਜਾਣਿ ਗਲਾ ਕਰੇ ਹਾਣਿ ਲਾਏ ਹਾਣੁ ॥ ਲਬਿ ਨ ਚਲਈ ਸਚਿ ਰਹੈ ਸੋ ਵਿਸਟੁ ਪਰਵਾਣੁ ॥ ਸਰੁ ਸੰਧੇ ਆਗਾਸ ਕਉ ਕਿਉ ਪਹੁਚੈ ਬਾਣੁ ॥ ਅਗੈ ਓਹੁ ਅਗੰਮੁ ਹੈ ਵਾਹੇਦੜੁ ਜਾਣੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- sujwxu—isAwxw [ mwmlw—JMbylw, JyVw [ vwt—rwh ivc [ mUlu—Aslw [ lib—l`b nwl, l`b dy Awsry [ ivstu—ivcolw [ prvwxu—mMinAw pRmMinAw [ sru—qIru [ sMDY—clwey [ bwxu—qIr [ AMgmu—ijs qk phuMicAw nwh jw sky [ vwhydVu—qIr vwhx vwlw [ hwxu—aumr, izMdgI dw smw [ hwix—hwxI, hm-aumr, Awpxy suBwau vwly, sq-sMgI [

ArQ:- hy nwnk! (dUijAW dI pVcol krn dy QW) jy mnu`K Awpxy Awp nUµ prKy, qW aus nUµ (Asl) pwrKU smJo, (dUijAW dy ivkwr-rUp rog l`Bx dy QW) jy mnu`K Awpxw (Awqmk) rog qy rog dw ielwj dovyN smJ ley qW aus nUµ isAwxw hkIm jwx lvo [ (ieho ijhw ‘sujwx vYd’) (izMdgI dy) rwh ivc (hornW nwl) JyVy nhIN pw bYTdw, auh (Awpxy Awp nUµ jgq ivc) muswi&r jwxdw hY, (Awpxy) Asly (pRBU) nwl fUMGI sWJ pw ky, jo BI g`l krdw hY Awpxw smw sq-sMgIAW nwl (iml ky) guzwrdw hY [ auh mnu`K l`b dy Awsry nhIN qurdw, s`c ivc itikAw rihMdw hY (AYsw mnu`K Awp qW qurdw hI hY, hornW leI BI) prmwxIk ivcolw bx jWdw hY [

(pr jy Awp hovy mnmuK qy AVy gurmuKW nwl, auh ieauN hI hY ijvyN AwkwS nUµ qIr mwrdw hY) jo mnu`K AwkwS vl qIr clWdw hY, (aus dw) qIr ikvyN (inSwny qy) A`pVy? auh AwkwS qW A`goN AphuMc hY, so, (XkIn) jwxo ik qIr clwx vwlw hI (ivMinHAw jWdw hY) [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਨਾਰੀ ਪੁਰਖ ਪਿਆਰੁ ਪ੍ਰੇਮਿ ਸੀਗਾਰੀਆ ॥ ਕਰਨਿ ਭਗਤਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਨ ਰਹਨੀ ਵਾਰੀਆ ॥ ਮਹਲਾ ਮੰਝਿ ਨਿਵਾਸੁ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰੀਆ ॥ ਸਚੁ ਕਹਨਿ ਅਰਦਾਸਿ ਸੇ ਵੇਚਾਰੀਆ ॥ ਸੋਹਨਿ ਖਸਮੈ ਪਾਸਿ ਹੁਕਮਿ ਸਿਧਾਰੀਆ ॥ ਸਖੀ ਕਹਨਿ ਅਰਦਾਸਿ ਮਨਹੁ ਪਿਆਰੀਆ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਧ੍ਰਿਗੁ ਵਾਸੁ ਫਿਟੁ ਸੁ ਜੀਵਿਆ ॥ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰੀਆਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਿਆ ॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- nwrI—jIv-iesqRI [ pRym—(pRBU) ipAwr (-rUp ghxy) nwl [ sIgwrIAw—sjIAW hoieAW [ vwrIAw—vrjIAW [ isDwrIAw—A`pVIAW hoeIAW [ sKI—sKIAW, golIAW, syvkw [ mnhu—idloN, s`cy idloN [ iDRgu—iPtu, iPtkwr-jog [ svwrI Awsu—jo aus ny suDwrI hY [

ArQ:- ijnHW jIv-iesqRIAW dw pRBU-pqI nwl ipAwr hY, auh ies ipAwr (-rUp ghxy nwl) sjIAW hoeIAW hn, auh idn rwq (pRBU-pqI dI) BgqI krdIAW hn, vrjIAW (BI BgqI qoN) htdIAW nhIN hn, siqgurU dy Sbd dI brkiq nwl suDrIAW hoeIAW auh (mwno) mhlW ivc v`sdIAW hn, auh ivcwrvwn (ho jwx dy kwrn) sdw-iQr rihx vwlI Ardws krdIAW hn (Bwv, dunIAw dy nwsvMq pdwrQ nhIN mMgdIAW, sdw-kwiem rihx vwlw ‘ipAwr’ hI mMgdIAW hn), (pqI-pRBU dy) hukm Anuswr (pqI-pRBU qk) A`pVIAW hoeIAW auh Ksm-pRBU dy kol (bYTIAW) soBdIAW hn, pRBU nUµ idloN ipAwr krdIAW hn qy sKI-BwvnW nwl aus A`gy Ardws krdIAW hn [

(pr) auh jIaUx iPtkwr-jog hY, aus vsyby nUµ lwhnq hY jo nwm qoN s`Kxw hY [ ijs jIv-iesqRI nUµ (Akwl purK) ny gur-Sbd dI rwhIN suDwirAw hY aus ny (nwm-) AMimRq pIqw hY [22[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਮਾਰੂ ਮੀਹਿ ਨ ਤ੍ਰਿਪਤਿਆ ਅਗੀ ਲਹੈ ਨ ਭੁਖ ॥ ਰਾਜਾ ਰਾਜਿ ਨ ਤ੍ਰਿਪਤਿਆ ਸਾਇਰ ਭਰੇ ਕਿਸੁਕ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਨਾਮ ਕੀ ਕੇਤੀ ਪੁਛਾ ਪੁਛ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- mIih—mINh nwl [ mwrU—ryq-Qlw [ rwij—rwj nwl [ swier Bry—Bry hoey smuMdr nUµ [ ik—kIh? suk—pwxI dw su`kxw [ kyqI puCw puC—AMq pwieAw nhIN jw skdw, ikqnI ku qWG huMdI hY—ieh g`l d`sI nhIN jw skdI [

(not:- ryq-Qly dw su`kw rihx dw suBwau mINh nwl nhIN htdw, l`kVW A`g swVn dy suBwau nUµ imtw nhIN skdIAW; Bry smuMdr dI AgwDqw nUµ su`k nhIN mukw skdI, iesy qrHW nwm-rs vwilAW dI nwm Bu`K dw kdy ^wqmw nhIN huMdw) [

ArQ:- ryq-Qlw mINh nwl (kdy) r`jdw nhIN, A`g dI (swVn dI) Bu`K (kdy bwlx nwl) nhIN imtdI, (koeI) rwjw kdy rwj (krn) nwl nhIN r`ijAw, Bry smuMdr nUµ su`k kIh AwK skdI hY? (Bwv, ikqnI qpS peI pvy, Bry smuMdrW dy fUMGy pwxIAW nUµ su`k nhIN mukw skdI), (iqvyN) hy nwnk! (nwm jpx vwilAW dy AMdr) s`cy nwm dI ikqnI ku qWG huMdI hY—ieh g`l d`sI nhIN jw skdI [1[

ਮਹਲਾ ੨ ॥ ਨਿਹਫਲੰ ਤਸਿ ਜਨਮਸਿ ਜਾਵਤੁ ਬ੍ਰਹਮ ਨ ਬਿੰਦਤੇ ॥ ਸਾਗਰੰ ਸੰਸਾਰਸਿ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਤਰਹਿ ਕੇ ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਮਰਥੁ ਹੈ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਕਾਰਣੁ ਕਰਤੇ ਵਸਿ ਹੈ ਜਿਨਿ ਕਲ ਰਖੀ ਧਾਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- qis—(sM: qsX) aus (mnu`K) dw [ jnmis—(sM: jnm+Asiq [ Asiq—hY) jnm hY [ jwvqu—(sM: Xwvq) jd qk [ ibMdqy—jwxdw hY [ sMswris—(sM: sMswrsX) sMswr dw [ qrih—qrdy hn [ ky—keI jIv [

{not:- l&z ‘ky’ dw ArQ “koeI ivrlw” krnw Zlq hY, ikauNik ies dy nwl dI ‘ik®Aw’ “qrih” bhu-vcn hY [ ‘jpujI’ dy Aw^Ir ivc “ky nyVy ky dUir”—ieQy l&z ‘ky’ dw ArQ hY ‘keI’} [ krx—jgq [ kl—klw, s`iqAw [

ArQ:- jd qk (mnu`K) Akwl purK nUµ nhIN pCwxdw qd qk aus dw jnm ivArQ hY, pr gurU dI ikrpw nwl jo bMdy (nwm ivc juVdy hn auh) sMswr dy smuMdr qoN qr jWdy hn [

hy nwnk! jo pRBU jgq dw mUl sB kuJ krn-jog hY, ijs krqwr dy v`s jgq dw bnwxw hY, ijs ny (swry jgq ivc) AwpxI s`iqAw itkweI hoeI hY, aus dw iDAwn Dr [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਖਸਮੈ ਕੈ ਦਰਬਾਰਿ ਢਾਢੀ ਵਸਿਆ ॥ ਸਚਾ ਖਸਮੁ ਕਲਾਣਿ ਕਮਲੁ ਵਿਗਸਿਆ ॥ ਖਸਮਹੁ ਪੂਰਾ ਪਾਇ ਮਨਹੁ ਰਹਸਿਆ ॥ ਦੁਸਮਨ ਕਢੇ ਮਾਰਿ ਸਜਣ ਸਰਸਿਆ ॥ ਸਚਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸਚਾ ਮਾਰਗੁ ਦਸਿਆ ॥ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਿ ਕਾਲੁ ਵਿਧਉਸਿਆ ॥ ਢਾਢੀ ਕਥੇ ਅਕਥੁ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਿਆ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਣ ਗਹਿ ਰਾਸਿ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰਿਆ ॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 148}

pdArQ:- FwFI—is&iq krn vwlw [ klwix—klwx ky, is&iq-swlwh krky [ ivgisAw—iKV ipAw [ pUrw—pUrw mrqbw [ rhisAw—iKV AwieAw [ dusmn—kwmwidk ivkwr, vYrI [ sjx—nwm ivc l`gy igAwn-ieMdRy [ syvin—syNvdy hn, hukm ivc qurdy hn, mwrgu—rsqw [ ivDauisAw—nws kIqw [ guxW rwis—gux dI pUMjI [ gih—gRihx kr ky, lY ky [

ArQ:- jo mnu`K pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY auh (sdw) mwlk dI hzUrI ivc v`sdw hY [ sdw kwiem rihx vwly Ksm nUµ swlwh ky aus dw ihrdw-kaul iKiVAw rihMdw hY [ mwlk qoN pUrw mrqbw (Bwv, pUrn AvsQw) hwsl kr ky auh AMdroN hulws ivc AwauNdw hY, (ikauNik kwmwidk ivkwr) vYrIAW ƒ auh (AMdroN) mwr ky k`F dyNdw hY (qW iPr nwm ivc l`gy aus dy igAwn-ieMdRy-rUp) imqR tihk pYNdy hn, ieh igAwn-ieMdRy) gurU dI rzw ivc qurn l`g jWdy hn, siqgurU iehnW ƒ (hux jIvn dw) s`cw rwh ivKwldw hY [

is&iq-swlwh krn vwlw mnu`K s`cw gur-Sbd vIcwr ky (Awqmk) mOq (dw fr) dUr lYNdw hY, gurU Sbd dI brkiq nwl suDirAw hoieAw FwFI Ak`Q pRBU dy gux gwauNdw hY, (ies qrHW), hy nwnk! pRBU dy guxW dI pUMjI iek`TI kr ky ipAwry pRBU nwl iml jWdw hY [23[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh