ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 147

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਪਹਿਰਾ ਅਗਨਿ ਹਿਵੈ ਘਰੁ ਬਾਧਾ ਭੋਜਨੁ ਸਾਰੁ ਕਰਾਈ ॥ ਸਗਲੇ ਦੂਖ ਪਾਣੀ ਕਰਿ ਪੀਵਾ ਧਰਤੀ ਹਾਕ ਚਲਾਈ ॥ ਧਰਿ ਤਾਰਾਜੀ ਅੰਬਰੁ ਤੋਲੀ ਪਿਛੈ ਟੰਕੁ ਚੜਾਈ ॥ ਏਵਡੁ ਵਧਾ ਮਾਵਾ ਨਾਹੀ ਸਭਸੈ ਨਥਿ ਚਲਾਈ ॥ ਏਤਾ ਤਾਣੁ ਹੋਵੈ ਮਨ ਅੰਦਰਿ ਕਰੀ ਭਿ ਆਖਿ ਕਰਾਈ ॥ ਜੇਵਡੁ ਸਾਹਿਬੁ ਤੇਵਡ ਦਾਤੀ ਦੇ ਦੇ ਕਰੇ ਰਜਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਜਿਸੁ ਉਪਰਿ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਵਡਿਆਈ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- ihvY—ihm, br& ivc [ bwDw—bwDW, bMnH lvW, bxw lvW [ swru—lohw [ pwxI kir—pwxI kr ky, pwxI vWg, (Bwv,) bVy sOK nwl [ hwk—Awvwz, (Bwv, hukm) [ {l&z ‘hwk’ dw ArQ ‘ih`k ky’ krnw Zlq hY, ies hwlq ivc ies dw joV ‘hwik’ cwhIdw hY, ijvyN ‘kir’ kr ky, niQ-n`Q ky, AwiK—AwK ky} qwrwjI—qrwjU [ AMbru—AwkwS [ tMku—cwr mwsy dw qol [ mwvw—mwvW, smw skW [ rjweI—rzw dw mwlk pRBU [ dy dy kry—dwqW dy dy ky hor dwqW dyvy [

ArQ:- jy mYN A`g (BI) pihn lvW, (jW) br& ivc Gr bxw lvW (Bwv, jy myry mn ivc ieqnI qwkq Aw jwey ik A`g ivc qy br& ivc bYT skW) lohy nUµ Bojn bxw lvW (lohw Kw skW), jy mYN swry hI du`K bVy sOK nwl shwr skW, swrI DrqI nUµ Awpxy hukm ivc qor skW, jy mYN swry Asmwn nUµ q`kVI ivc r`K ky qy ipCly Cwby ivc cwr mwsy dw v`tw pw ky qol skW, jy mYN Awpxy srIr nUµ ieqnw vDw skW ik ikqy smw hI n skW, swry jIvW nUµ n`Q ky qorW (Bwv, Awpxy hukm ivc clwvW) jy myry mn ivc ieqnw bl ho jwey, ik jo cwhy krW qy AwK ky hornW pwsoN krwvW (qW BI ieh sB kuJ qu`C hY), Ksm pRBU jyfw v`fw Awp hY auqnIAW hI aus dIAW b^SSW hn, jy rzw dw mwlk sweIN hor BI byAMq (qwkqW dIAW) dwqW mYnUµ dy dyvy, (qW BI ieh qu`C hn) [

(Asl g`l) hy nwnk! (ieh hY ik) ijs bMdy auqy imhr dI nzr krdw hY, aus nUµ (Awpxy) s`cy nwm dI rwhIN vifAweI b^Sdw hY (Bwv, iehnW mwnsk qwkqW nwloN vD ky nwm dI brkiq hY) [1[

ਮਃ ੨ ॥ ਆਖਣੁ ਆਖਿ ਨ ਰਜਿਆ ਸੁਨਣਿ ਨ ਰਜੇ ਕੰਨ ॥ ਅਖੀ ਦੇਖਿ ਨ ਰਜੀਆ ਗੁਣ ਗਾਹਕ ਇਕ ਵੰਨ ॥ ਭੁਖਿਆ ਭੁਖ ਨ ਉਤਰੈ ਗਲੀ ਭੁਖ ਨ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਭੁਖਾ ਤਾ ਰਜੈ ਜਾ ਗੁਣ ਕਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- AwKxu—mUMh [ iek vMn—iek rMg dy, iek iek iksm dy [ guxI—guxW dy mwlk-pRBU ivc [ BuiKAw—Bu`K dy ADIn hoieAW dI [ glI—g`lW kIiqAW (Bwv) smJwieAW, g`lIN [

ArQ:- mUMh bol bol ky r`jdw nhIN (Bwv, g`lW krn dw cskw mu`kdw nhIN), kMn (g`lW) suxn nwl nhIN r`jdy, A`KW (rUp rMg) vyK vyK ky nhIN r`jdIAW, (ieh swry ieMdry) iek iek iksm dy guxW (rsW) dy gwhk hn (Awpo Awpxy rsW dI gwhkI ivc r`jdy nhIN, rsW dy ADIn hoey iehnW ieMidRAW dw cskw htdw nhIN) [ smJwieAW BI Bu`K imt nhIN skdI [

hy nwnk! iqRSnw dw mwirAw mnu`K qdoN hI iqRpq ho skdw hY, jy guxW dy mwlk prmwqmw dy gux aucwr ky aus ivc lIn ho jwey [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਵਿਣੁ ਸਚੇ ਸਭੁ ਕੂੜੁ ਕੂੜੁ ਕਮਾਈਐ ॥ ਵਿਣੁ ਸਚੇ ਕੂੜਿਆਰੁ ਬੰਨਿ ਚਲਾਈਐ ॥ ਵਿਣੁ ਸਚੇ ਤਨੁ ਛਾਰੁ ਛਾਰੁ ਰਲਾਈਐ ॥ ਵਿਣੁ ਸਚੇ ਸਭ ਭੁਖ ਜਿ ਪੈਝੈ ਖਾਈਐ ॥ ਵਿਣੁ ਸਚੇ ਦਰਬਾਰੁ ਕੂੜਿ ਨ ਪਾਈਐ ॥ ਕੂੜੈ ਲਾਲਚਿ ਲਗਿ ਮਹਲੁ ਖੁਆਈਐ ॥ ਸਭੁ ਜਗੁ ਠਗਿਓ ਠਗਿ ਆਈਐ ਜਾਈਐ ॥ ਤਨ ਮਹਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਿ ਸਬਦਿ ਬੁਝਾਈਐ ॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- ivxu scy—sdw-iQr rihx vwly qoN ibnw, jy pRBU nUµ ivswr dyeIey, pRBU nUµ ivswirAW [ kUiVAwr—kUV dw vpwrI [ bMin—bMnH ky, jkV ky [ Cwru—im`tI, suAwh [ Cwru rlweIAY—im`tI ivc rl jWdw hY, {l&z ‘Cwru’ sdw u -AMq huMdw hY, AiDkrx Awidk kwrkW ivc BI iehI rUp rihMdw hY, vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ mhlu—pRBU dy rihx dI QW [ KuAweIAY—KuMJw leIdw hY, gvw leIdw hY [ Tig—T`g ny, kUV-rUp T`g ny [ Aig—A`g {ies l&z dw joV sdw i-AMq hY} [

ArQ:- jy pRBU dw nwm ivswr dyeIey, qW bwkI sB kuJ kUV hI kmweIdw hY, (ies kUV ivc mn ieqnw g`ifAw jWdw hY ik) nwm qoN KuMJy hoey kUV dy vpwrI nUµ mwieAw dy bMDn jkV ky BtkwauNdy iPrdy hn [ (ies dw) ieh nkwrw srIr im`tI ivc hI rul jWdw hY (Bwv, AYvyN AzweIN clw jWdw hY), jo kuJ KWdw pihndw hY auh sgoN hor iqRSnw vDWdw hY [

pRBU dw nwm ivswr ky JUT ivc l`igAW pRBU dw drbwr pRwpq nhIN huMdw [ kUVy lwlc ivc Ps ky pRBU dw dr gvw leIdw hY (qy ies kr ky ieh jgq) jnm mrn dy gyV ivc ipAw hoieAw hY [ (mnu`Kw) srIr ivc ieh (jo) iqRSnw dI A`g hY, ieh kyvl gurU dy Sbd dI rwhIN hI bu`J skdI hY [19[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰੁ ਸੰਤੋਖੁ ਰੁਖੁ ਧਰਮੁ ਫੁਲੁ ਫਲ ਗਿਆਨੁ ॥ ਰਸਿ ਰਸਿਆ ਹਰਿਆ ਸਦਾ ਪਕੈ ਕਰਮਿ ਧਿਆਨਿ ॥ ਪਤਿ ਕੇ ਸਾਦ ਖਾਦਾ ਲਹੈ ਦਾਨਾ ਕੈ ਸਿਰਿ ਦਾਨੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- guru sMqoKu—sMqoK-srUp gurU [ ris—(pRym-rUp) rs nwl [ risAw—pUrn qOr qy BirAw hoieAw [ pkY—p`kdw hY, (igAwn-Pl) p`kdw hY [ krim—(pRBU dI) b^SS nwl [ iDAwin—iDAwn dI rwhIN, iDAwn joiVAW [ Kwdw—Kwx vwlw, igAwn-Pl nUµ Kwx vwlw [ piq ky swd lhY—(pRBU) pqI dy (myl dy) Awnµd mwxdw hY [ lhY—lYNdw hY, mwxdw hY, [ dwnw kY isir—dwnu sB qoN sRySt b^SS [

ArQ:- hy nwnk! (pUrn) sMqoK (-srUp) gurU (mwno, iek) ru`K hY (ijs nUµ) Drm (-rUp) Pu`l (l`gdw) hY qy igAwn (-rUp) Pl (l`gdy) hn, pRym-jl nwl risAw hoieAw (ieh ru`K) sdw hrw rihMdw hY [ (prmwqmw dI) b^SS nwl (pRBU-crnW ivc) iDAwn joiVAW ieh (igAwn-Pl) p`kdw hY (Bwv, jo mnu`K pRBU dI imhr nwl pRBU-crnW ivc suriq joVdw hY aus nUµ pUrn igAwn pRwpq huMdw hY) [ (ies igAwn-Pl nUµ) Kwx vwlw mnu`K pRBU-myl dy Awnµd mwxdw hY, (mnu`K leI pRBU-dr qoN) ieh sB qoN v`fI b^SS hY [1[

ਮਃ ੧ ॥ ਸੁਇਨੇ ਕਾ ਬਿਰਖੁ ਪਤ ਪਰਵਾਲਾ ਫੁਲ ਜਵੇਹਰ ਲਾਲ ॥ ਤਿਤੁ ਫਲ ਰਤਨ ਲਗਹਿ ਮੁਖਿ ਭਾਖਿਤ ਹਿਰਦੈ ਰਿਦੈ ਨਿਹਾਲੁ ॥ ਨਾਨਕ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਮੁਖਿ ਮਸਤਕਿ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੈ ਲੇਖੁ ॥ ਅਠਿਸਠਿ ਤੀਰਥ ਗੁਰ ਕੀ ਚਰਣੀ ਪੂਜੈ ਸਦਾ ਵਿਸੇਖੁ ॥ ਹੰਸੁ ਹੇਤੁ ਲੋਭੁ ਕੋਪੁ ਚਾਰੇ ਨਦੀਆ ਅਗਿ ॥ ਪਵਹਿ ਦਝਹਿ ਨਾਨਕਾ ਤਰੀਐ ਕਰਮੀ ਲਗਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- ibrKu—ru`K [ pq—p`qr [ prvwlw—mUMgw (gurU dy bcn) [ iqqu—aus (gurU-rUp) ru`K nUµ [ muiK BwiKq—mUMhoN aucwry hoey bcn [ inhwlu—pRsMn [ krmu—b^SS [ muiK—mUMh qy [ msqik—m`Qy qy [ ATsiT—ATwhT [ ivsyKu—ivSyS, vDIAw [ hMsu—inrdieqw [ hyqu—mohu [ kopu—gu`sw [ dJih—sVdy hn [ krmI—b^SS duAwrw [ lig—(crnIN) l`g ky [

ArQ:- (gurU, mwno,) sony dw ru`K hY; moNgw (sRySt bcn) aus dy p`qr hn, lwl jvwhr (gurU-vwk) aus dy Pu`l hn, aus (gurU) ru`K nUµ mUMhoN aucwry hoey (sRySt bcn-rUp) Pl l`gdy hn, (gurU) Awpxy ihrdy ivc sdw iKiVAw rihMdw hY [ hy nwnk! ijs mnu`K au~qy pRBU dI imhr hovy, ijs dy mUMh m`Qy qy Bwg hovy, auh gurU dI crnIN l`g ky (gurU dy crnW nUµ) ATwhT qIrQW nwloN ivSyS jwx ky (gurU-crnW nUµ) pUjdw hY [ inrdieqw, moh, loB qy k®oD—ieh cwry A`g dIAW ndIAW (jgq ivc c`l rhIAW) hn, jo jo mnu`K iehnW ndIAW ivc vVdy hn sV jWdy hn, hy nwnk! pRBU dI imhr nwl (gurU dy crnIN) l`g ky (iehnW ndIAW qoN) pwr lµGIdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਜੀਵਦਿਆ ਮਰੁ ਮਾਰਿ ਨ ਪਛੋਤਾਈਐ ॥ ਝੂਠਾ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ਕਿਨਿ ਸਮਝਾਈਐ ॥ ਸਚਿ ਨ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ ਧੰਧੈ ਧਾਈਐ ॥ ਕਾਲੁ ਬੁਰਾ ਖੈ ਕਾਲੁ ਸਿਰਿ ਦੁਨੀਆਈਐ ॥ ਹੁਕਮੀ ਸਿਰਿ ਜੰਦਾਰੁ ਮਾਰੇ ਦਾਈਐ ॥ ਆਪੇ ਦੇਇ ਪਿਆਰੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈਐ ॥ ਮੁਹਤੁ ਨ ਚਸਾ ਵਿਲੰਮੁ ਭਰੀਐ ਪਾਈਐ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਬੁਝਿ ਸਚਿ ਸਮਾਈਐ ॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- mwir—mwr ky, (iqRSnw nUµ) mwr ky {not:- iesy iqRSnw dw izkr pauVI nµ: 18 qy 19 ivc hY} [ ikin—iks ny? iksy ivrly ny [ DweIAY—DwauNdw hY, Btkdw hY [ burw—BYVw [ KY—nws krn vwlw [ jMdwru- {&wrsI—jMdwl, gvwr, AvYVw [ ieh l&z Awm qOr qy l&z ‘jm’ dy nwl vriqAw jwx kr ky iek`lw BI ‘jm’ dy ArQ ivc vriqAw jWdw hY} jm [ dweIAY—dwau lw ky [ mMin—mn ivc [ muhqu—muhUrq, pl-mwqR [ csw—inmK-mwqR [ ivlµmu—iF`l [ BrIAY pweIAY—jdoN pweI Br jWdI hY [ pweI—cwr topy dw mwp; (Bwv,) jIv nUµ imly hoey swry suAwsW dw AMdwzw [

ArQ:- (hy bMdy!) (ies iqRSnw nUµ) mwr ky jIaUNidAW hI mr (qwik AMq nUµ) pCuqwxw nw pey [ iksy ivrly nUµ smJ AweI hY, ik ieh sMswr JUTw hY, (Awm qOr qy jIv iqRSnw ADIn ho ky) jgq dy DMDy ivc Btkdw iPrdw hY qy s`c ivc ipAwr nhIN pWdw, (ieh g`l cyqy nhIN r`Kdw ik) BYVw kwl, nws krn vwlw kwl dunIAw dy isr qy (hr vyly KVw) hY, ieh jm pRBU dy hukm ivc (hryk dy) isr qy (mOjUd) hY qy dwau lw ky mwrdw hY [

(jIv dy kIh v`s?) pRBU Awp hI Awpxw ipAwr b^Sdw hY (qy jIv dy) mn ivc (Awpxw Awp) vsWdw hY [ jdoN suAws pUry ho jWdy hn, plk-mwqR (ieQy) iF`l nhIN lweI jw skdI, (ieh g`l) siqgurU dI imhr nwl (koeI ivrlw bMdw) smJ ky s`c ivc juVdw hY [20[

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧ ॥ ਤੁਮੀ ਤੁਮਾ ਵਿਸੁ ਅਕੁ ਧਤੂਰਾ ਨਿਮੁ ਫਲੁ ॥ ਮਨਿ ਮੁਖਿ ਵਸਹਿ ਤਿਸੁ ਜਿਸੁ ਤੂੰ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਹੀ ॥ ਨਾਨਕ ਕਹੀਐ ਕਿਸੁ ਹੰਢਨਿ ਕਰਮਾ ਬਾਹਰੇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 147}

pdArQ:- iqsu—aus mnu`K dy [ iciq—ic`q ivc [ hMFin—Btkdy hn [ krmw bwhry—krm-hIn [

ArQ:- (hy pRBU!) ijs mnu`K dy ic`q ivc qUM nhIN v`sdw, aus dy mn ivc qy mUMh ivc quMmI quMmw, zihr, A`k DqUrw qy inMMmrUp Pl v`s rhy hn (Bwv, aus dy mn ivc BI kuV`qx hY qy mUMhoN BI kOVy bcn boldw hY) [

hy nwnk! AYsy bdnsIb bMdy Btkdy iPrdy hn, (pRBU qoN ibnw hor) iks dy A`gy (iehnW dI iviQAw) d`sIey? (Bwv, pRBU Awp hI iehnW dw ieh rog dUr krn vwlw hY) [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh