ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 131

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਮੁਕਤਾ ਕਉਣੁ ਸੁ ਜੁਗਤਾ ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਗਿਆਨੀ ਕਉਣੁ ਸੁ ਬਕਤਾ ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਗਿਰਹੀ ਕਉਣੁ ਉਦਾਸੀ ਕਉਣੁ ਸੁ ਕੀਮਤਿ ਪਾਏ ਜੀਉ ॥੧॥ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਬਾਧਾ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਛੂਟਾ ॥ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਆਵਣੁ ਜਾਵਣੁ ਤੂਟਾ ॥ ਕਉਣ ਕਰਮ ਕਉਣ ਨਿਹਕਰਮਾ ਕਉਣੁ ਸੁ ਕਹੈ ਕਹਾਏ ਜੀਉ ॥੨॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਸੁਖੀਆ ਕਉਣੁ ਸੁ ਦੁਖੀਆ ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਸਨਮੁਖੁ ਕਉਣੁ ਵੇਮੁਖੀਆ ॥ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਮਿਲੀਐ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਬਿਛੁਰੈ ਇਹ ਬਿਧਿ ਕਉਣੁ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਜੀਉ ॥੩॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਅਖਰੁ ਜਿਤੁ ਧਾਵਤੁ ਰਹਤਾ ॥ ਕਉਣੁ ਉਪਦੇਸੁ ਜਿਤੁ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਸਮ ਸਹਤਾ ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਚਾਲ ਜਿਤੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਧਿਆਏ ਕਿਨਿ ਬਿਧਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਏ ਜੀਉ ॥੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੁਕਤਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੁਗਤਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਕਤਾ ॥ ਧੰਨੁ ਗਿਰਹੀ ਉਦਾਸੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੀਮਤਿ ਪਾਏ ਜੀਉ ॥੫॥ ਹਉਮੈ ਬਾਧਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਛੂਟਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਵਣੁ ਜਾਵਣੁ ਤੂਟਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਮ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਹਕਰਮਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰੇ ਸੁ ਸੁਭਾਏ ਜੀਉ ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖੀਆ ਮਨਮੁਖਿ ਦੁਖੀਆ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਨਮੁਖੁ ਮਨਮੁਖਿ ਵੇਮੁਖੀਆ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲੀਐ ਮਨਮੁਖਿ ਵਿਛੁਰੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਿਧਿ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਜੀਉ ॥੭॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਖਰੁ ਜਿਤੁ ਧਾਵਤੁ ਰਹਤਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਪਦੇਸੁ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਸਮ ਸਹਤਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਾਲ ਜਿਤੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਧਿਆਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਏ ਜੀਉ ॥੮॥ ਸਗਲੀ ਬਣਤ ਬਣਾਈ ਆਪੇ ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਥਾਪੇ ॥ ਇਕਸੁ ਤੇ ਹੋਇਓ ਅਨੰਤਾ ਨਾਨਕ ਏਕਸੁ ਮਾਹਿ ਸਮਾਏ ਜੀਉ ॥੯॥੨॥੩੬॥ {ਪੰਨਾ 131}

pdArQ:- su—auh mnu`K [ mukqw—mwieAw dy bMDnW qoN Awzwd [ jugqw—pRBU-crnW ivc juiVAw hoieAw [ igAwnI—prmwqmw nwl fUMGI sWJ pwx vwlw [ bkqw—pRBU dy gux vrxn krn vwlw [ igrhI—(suc`jw) igRhsqI [1[

ikin ibiD—iks qrIky nwl? kaux krm—(suc`jy) kMm ikhVy hn? inhkrmw—ikrq-kwr krdw hoieAw BI vwsnw-rihq [2[

ieh ibiD—ieh FMg [3[

AKru—Sbd [ Dwvqu—(ivkwrW vl) dOVdw (mn) [ sm—ieko ijhw [4[

gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K [ DMnu—BwgW vwlw [5[

suBwey—suBwie, pRym ivc itk ky [6[

ArQ:- auh kyhVw mnu`K hY jo mwieAw dy bMDnW qoN Awzwd rihMdw hY qy pRBU dy crnW ivc juiVAw rihMdw hY? auh kyhVw mnu`K hY jo prmwqmw nwl fUMGI sWJ pweI r`Kdw hY qy aus dI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY? (suc`jw) igRhsqI kOx ho skdw hY? mwieAw qoN inrlyp kOx hY? auh kyhVw mnu`K hY jo (mnu`Kw jnm dI) kdr smJdw hY? [1[

mnu`K (mwieAw dy moh dy bMDnW ivc) ikvyN b`J jWdw hY qy ikvyN (auhnW bMDnW qoN) suqMqr huMdw hY? iks qrIky nwl jnm mrn dw gyV mu`kdw hY? suc`jy kMm kyhVy hn? auh kyhVw mnu`K hY jo dunIAw ivc ivcrdw hoieAw BI vwsnw-rihq hY? auh kyhVw mnu`K hY jo Awp is&iq-swlwh krdw hY qy (hornW pwsoN) krWdw hY? [2[

suKI jIvn vwlw kOx hY? kOx du`KW ivc iGirAw hoieAw hY? snmuK iks ƒ ikhw jWdw hY? bymuK iks ƒ AwKIdw hY? pRBU-crnW ivc iks qrHW iml skIdw hY? mnu`K pRBU qoN ikvyN iv`CuV jWdw hY? ieh jwc kOx isKWdw hY? [3[

auh kyhVw Sbd hY ijs dI rwhIN ivkwrW vl dOVdw mn itk jWdw hY? auh kyhVw aupdyS hY ijs au~qy qur ky mnu`K du`K suK ieko ijhy shwr skdw hY? auh kyhVw jIvn-FMg hY ijs nwl mnu`K prmwqmw ƒ ismr sky? iks qrHW prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw rhy? [4[

gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw mnu`K mwieAw dy bMDnW qoN Awzwd rihMdw hY qy prmwqmw dI Xwd ivc juiVAw rihMdw hY [ gurU dI srn ivc rihx vwlw mnu`K hI prmwqmw nwl fUMGI sWJ pWdw hY qy pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K hI BwgW vwlw igRhsq hY, auh dunIAw dI ikrq-kwr krdw hoieAw BI inrlyp rihMdw hY [ auhI mnu`Kw jnm dI kdr smJdw hY [5[

(Awpxy mn dy ip`Cy qur ky mnu`K AwpxI hI) haumY dy kwrn (mwieAw dy bMDnW ivc) b`J jWdw hY, gurU dI srn pY ky (iehnW bMDnW qoN) Awzwd ho jWdw hY [ gurU dy d`sy rwh au~qy quirAW mnu`K dw jnm mrn dw gyV mu`k jWdw hY [ gurU dy snmuK rih ky hI suc`jy kMm ho skdy hn [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K dunIAw dI ikrq-kwr krdw hoieAw hI vwsnw rihq rihMdw hY [ Ajyhw mnu`K jo kuJ BI krdw hY pRBU dy pRym ivc itk ky krdw hY [6[

gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K suKI jIvn vwlw hY, pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K in`q duKI rihMdw hY [ gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw mnu`K prmwqmw vl mUMh r`Kx vwlw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw r`b vloN mUMh moVI r`Kdw hY [ gurU dy snmuK irhW prmwqmw ƒ iml skIdw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw bMdw prmwqmw qoN iv`CuV jWdw hY [ gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K hI (shI jIvn dI) jwc isKWdw hY [7[

gurU dy mUMhoN inkilAw Sbd hI auh bol hY ijs dI brkiq nwl ivkwrW vl dOVdw mn Klo jWdw hY, gurU qoN imilAw aupdyS hI (ieh smr`Qw r`Kdw hY ik mnu`K aus dy Awsry) duK suK ƒ ieko ijhw kr ky shwrdw hY [ gurU dy rwh qy qurnw hI AjyhI jIvn cwl hY ik ies dI rwhIN mnu`K prmwqmw dw iDAwn Dr skdw hY qy prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hY [8[

(pr gurmuK qy mnmuK—ieh) swrI bxqr prmwqmw ny Awp hI bxweI hY, (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky) auh Awp hI sB kuJ krdw hY qy (jIvW pwsoN) krWdw hY, auh Awp hI jgq dI swrI Kyf clw irhw hY [

hy nwnk! auh Awp hI Awpxy ie`k srUp qoN byAMq rUpW rMgW vwlw bixAw hoieAw hY [ (ieh swrw bhu rMgI jgq) aus ie`k ivc hI lIn ho jWdw hY [8[2[36[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਤਾ ਕਿਆ ਕਾੜਾ ॥ ਹਰਿ ਭਗਵੰਤਾ ਤਾ ਜਨੁ ਖਰਾ ਸੁਖਾਲਾ ॥ ਜੀਅ ਪ੍ਰਾਨ ਮਾਨ ਸੁਖਦਾਤਾ ਤੂੰ ਕਰਹਿ ਸੋਈ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨਿ ਤਨਿ ਭਾਵਣਿਆ ॥ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਰਬਤੁ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਓਲਾ ਤੁਮ ਸੰਗਿ ਲਵੈ ਨ ਲਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤੇਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸੁ ਲਾਗੈ ਮੀਠਾ ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਤਿਨਿ ਜਨਿ ਡੀਠਾ ॥ ਥਾਨਿ ਥਨੰਤਰਿ ਤੂੰਹੈ ਤੂੰਹੈ ਇਕੋ ਇਕੁ ਵਰਤਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਤੂੰ ਦੇਵਣਹਾਰਾ ॥ ਭਗਤੀ ਭਾਇ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ ॥ ਦਇਆ ਧਾਰਿ ਰਾਖੇ ਤੁਧੁ ਸੇਈ ਪੂਰੈ ਕਰਮਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਕੰਢੈ ਚਾੜੇ ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਦਾਸ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੇ ॥ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਪੂਰਨ ਅਬਿਨਾਸੀ ਕਹਿ ਸੁਣਿ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵਣਿਆ ॥੪॥ ਐਥੈ ਓਥੈ ਤੂੰਹੈ ਰਖਵਾਲਾ ॥ ਮਾਤ ਗਰਭ ਮਹਿ ਤੁਮ ਹੀ ਪਾਲਾ ॥ ਮਾਇਆ ਅਗਨਿ ਨ ਪੋਹੈ ਤਿਨ ਕਉ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਕਿਆ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ਆਖਿ ਸਮਾਲੀ ॥ ਮਨ ਤਨ ਅੰਤਰਿ ਤੁਧੁ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੀ ॥ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮੀਤੁ ਸਾਜਨੁ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਤੁਧੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਨਣਿਆ ॥੬॥ ਜਿਸ ਕਉ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭ ਭਇਆ ਸਹਾਈ ॥ ਤਿਸੁ ਤਤੀ ਵਾਉ ਨ ਲਗੈ ਕਾਈ ॥ ਤੂ ਸਾਹਿਬੁ ਸਰਣਿ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸਤਸੰਗਤਿ ਜਪਿ ਪ੍ਰਗਟਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਤੂੰ ਊਚ ਅਥਾਹੁ ਅਪਾਰੁ ਅਮੋਲਾ ॥ ਤੂੰ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਦਾਸੁ ਤੇਰਾ ਗੋਲਾ ॥ ਤੂੰ ਮੀਰਾ ਸਾਚੀ ਠਕੁਰਾਈ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਵਣਿਆ ॥੮॥੩॥੩੭॥ {ਪੰਨਾ 131-132}

pdArQ:- kwVw—i&kr, icMqw [ BgvMqw—sB suKW dw mwlk [ Krw—bhuq [ mwn—mn dw [1[

min—mn ivc [ qin—qn ivc, ihrdy ivc [ Elw—Awsrw [ lvY—nyVy [ lvY n lwvixAw—nyVy ByVy dw nhIN, brwbr dw nhIN [1[rhwau[

Git Git—hryk srIr ivc [ iqin—aus ny [ jin—jn ny [ iqin jin—aus jn ny [ Qwin Qnµqir—Qwin Qwn AMqr, hryk QW ivc [ AMqir—ivc [2[

Bwie—pRym nwl [ syeI—auhI bMdy [ krim—b^SS nwl [3[

kUp—KUh [ AMD kUp qy—mwieAw dy moh dy AMnHy KUh qoN [ ndir—imhr dI ingwh nwl [ inhwly—vyKdw [ kir—kr ky [ suix—sux ky [4[

grB mih—pyt ivc [ rMg rqy—pRym-rMg ivc rMgy hoey [5[

smwlI—smwlIN, mYN sMBwlW, mYN cyqy krW [ quDu—qYnUµ hI [ ndir inhwlI—nzr nwl mYN vyKdw hW [6[

shweI—mddgwr [ kweI—koeI [ srix— {_r&XA protector} r`iKAw krn dy smr`Q [ jip—jp ky [7[

swcw—sdw-iQr rihx vwlw [ golw—Zulwm [ mIrw—mwlk [ swcI—sdw kwiem rihx vwlI [ TkurweI—mwlkI [8[

ArQ:- (ijs mnu`K ƒ ieh XkIn hovy ik myry isr au~qy) AibnwsI pRBU (rwKw hY aus ƒ) koeI icMqw-i&kr nhIN huMdw [ (jdoN mnu`K ƒ ieh inscw hovy ik) sB suKW dw mwlk hrI (myrw rwKw hY) qW auh bhuq sOKw jIvn ibqIq krdw hY [

hy pRBU! ijs ƒ ieh inscw hY ik qUM ijMd dw pRwxW dw mn dw suK dwqw hYN, qy jo kuJ qUM krdw hYN auhI huMdw hY, auh mnu`K Awqmk Awnµd mwxdw hY [1[

(hy pRBU!) mYN qYQoN sdky hW kurbwn hW, gurU dI srn ipAW qUM mn ivc ihrdy ivc ipAwrw l`gx l`g pYNdw hYN [ hy pRBU! qUM myry leI prbq (smwn shwrw) hYN, qUM myrw Awsrw hYN [ mYN qyry nwl iksy hor ƒ brwbrI nhIN dy skdw [1[rhwau[

hy pRBU! qUM pwrbRhm (hryk ihrdy ivc v`s irhw) hYN [ ijs mnu`K ƒ qyrw Bwxw im`Tw l`gx l`g pYNdw hY, aus mnu`K ny qYnUµ hryk ihrdy ivc v`sdw vyK ilAw hY [ hryk QW ivc qUM hI qUM hI, isr& iek qUM hI v`s irhw hYN [2[

hy pRBU! sB jIvW dIAW mn-mMgIAW loVW qUM hI pUrIAW krn vwlw hYN [ qyry Gr ivc BgqI-Dn nwl pRym-Dn nwl ^zwny Bry pey hn [ jyhVy bMdy qyrI pUrI imhr nwl qyry crnW ivc lIn rihMdy hn, dieAw kr ky auhnW ƒ qUM (mwieAw dy h`ilAW qoN) bcw lYNdw hY [3[

(hy BweI!) prmwqmw Awpxy syvkW au~qy imhr krdw hY, auhnW ƒ imhr dI nzr nwl vyKdw hY auhnW ƒ mwieAw dy moh dy hnyry KUh ivcoN bwhr kMFy au~qy cVHw dyNdw hY [ auh syvk AibnwSI pRBU dy gux gWdy rihMdy hn [

(hy BweI! pRBU dy gux byAMq hn) AwKx nwl suxn nwl (aus dy guxW dw) ^wqmw nhIN ho skdw [4[

hy pRBU! ies lok ivc prlok ivc qUM hI (sB jIvW dw) rwKw hYN [ mW dy pyt ivc qUM hI (jIvW dI) pwlxw krdw hYN [ auhnW bMidAW ƒ mwieAw (dI iqRSnw) dI A`g poh nhIN skdI, jyhVy qyry pRym-rMg ivc rMgy hoey qyry gux gWdy rihMdy hn [5[

hy pRBU! mYN qyry kyhVy kyhVy gux AwK ky cyqy krW? mYN Awpxy mn ivc qy qn ivc qYƒ hI v`sdw vyK irhw hW [ hy pRBU! qUM hI myrw mwlk hYN [ qYQoN ibnw mYN iksy hor ƒ (qyry vrgw imqR) nhIN smJdw [6[

hy pRBU! ijs mnu`K vwsqy qUM rwKw bx jWdw hYN, aus ƒ koeI du`K klyS poh nhIN skdw [ qUM hI aus dw mwlk hY, qUM hI aus dw rwKw hYN qUM hI aus ƒ suK dyx vwlw hYN [ swD sMgiq ivc qyrw nwm jp ky auh qYƒ Awpxy ihrdy ivc prq`K vyKdw hY [7[

hy pRBU! (Awqmk jIvn ivc) qUM (sB jIvW qoN) au~cw hYN qUM (mwno, guxW dw smuMdr) hYN ijs dI fUMGweI nhIN l`B skdI, qyrI hsqI dw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, qyrw mu`l nhIN pY skdw (iksy BI pdwrQ dy v`ty qyrI pRwpqI nhIN ho skdI) [ qUM sdw kwiem rihx vwlw mwlk hYN [ mYN qyrw dws hW, Zulwm hW [ hy nwnk! (AwK—hy pRBU! qUM (myrw) mwlk hY, qyrI sdw mwlkI kwiem rihx vwlI hY, mYN qYQoN sdw sdky hW kurbwn hW [8[3[37[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh