ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 128

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਮਨਮੁਖ ਪੜਹਿ ਪੰਡਿਤ ਕਹਾਵਹਿ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ॥ ਬਿਖਿਆ ਮਾਤੇ ਕਿਛੁ ਸੂਝੈ ਨਾਹੀ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਜੂਨੀ ਆਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਹਰਿ ਰਸੁ ਸਹਜਿ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਵੇਦੁ ਪੜਹਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਨਹੀ ਆਇਆ ॥ ਵਾਦੁ ਵਖਾਣਹਿ ਮੋਹੇ ਮਾਇਆ ॥ ਅਗਿਆਨਮਤੀ ਸਦਾ ਅੰਧਿਆਰਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝਿ ਹਰਿ ਗਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਅਕਥੋ ਕਥੀਐ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਮਨਿ ਸਚੋ ਭਾਵੈ ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਰਵਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਇਹੁ ਮਨੁ ਸਚਿ ਰੰਗਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਜੋ ਸਚਿ ਰਤੇ ਤਿਨ ਸਚੋ ਭਾਵੈ ॥ ਆਪੇ ਦੇਇ ਨ ਪਛੋਤਾਵੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਸਚੁ ਜਾਤਾ ਮਿਲਿ ਸਚੇ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤਿਨਾ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਘਟ ਭੀਤਰਿ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਪੜਹਿ ਹਰਿ ਤਤੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ॥ ਮੂਲਹੁ ਭੁਲੇ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਨ ਪਛਾਣਹਿ ॥ ਮੋਹ ਬਿਆਪੇ ਕਿਛੁ ਸੂਝੈ ਨਾਹੀ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਵੇਦੁ ਪੁਕਾਰੈ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ॥ ਮਨਮੁਖ ਨ ਬੂਝਹਿ ਦੂਜੈ ਭਾਇਆ ॥ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਪੜਹਿ ਹਰਿ ਏਕੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਜਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਸਹਸਾ ਦੂਖੁ ਚੁਕਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਵੈ ਕੀ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਮੋ ਮੰਨਿ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੩੦॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 128}

pdArQ:- mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K [ pVih—pVHdy hn [ dUjY Bwie—mwieAw dy ipAwr ivc [ ibiKAw—mwieAw [ mwqy—msq [1[

qy—qoN [ gur syvw qy—gurU dI srn ipAW [ shij—Awqmk Afolqw ivc [1[rhwau[

rsu—suAwd, Awnµd [ vwdu—JgVw, bhs [ AigAwn—igAwn-hInqw, by-smJI [2[

AkQo—Ak`Qu, ijs dw srUp ibAwn nwh kIqw jw sky [ suhwvY—ipAwrw l`gdw hY [ sco—sdw-iQr pRBU [ rvih—ismrdy hn [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [3[

BwvY—cMgw l`gdw hY [ dyie—dyNdw hY [ jwqw—sWJ pw leI [4[

jwgY—sucyq rihMdw hY [5[

qRYgux—iqRguxI mwieAw dI ^wqr [ qqu—AslIAq [ mUlhu—mUl qoN, pRBU qoN [6[

iqRibiD—iqMn guxW vwlI [7[

iqsu BwvY—aus pRBU nUµ cMgw l`gdw hY [ shsw—shm [8[

ArQ:- Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K (vyd Awidk Drm pusqkW) pVHdy hn (qy ies kwrn Awpxy Awp nUµ) pMifq ivdvwn AKvWdy hn (pr iPr BI auh) mwieAw dy ipAwr ivc (itky rihMdy hn, Drm-pusqkW pVHdy hoey BI haumY Awidk dw) v`fw du`K sihMdy rihMdy hn [ mwieAw dy moh ivc msq rihx krky auhnW nUµ (Awqmk jIvn dI) kuJ BI smJ nhIN pYNdI, auh muV muV jUnW ivc pey rihMdy hn [1[

(hy BweI!) mYN qW auhnW mnu`KW qoN sdw sdky kurbwn jWdw hW, jyhVy haumY dUr kr ky (gurU-crnW ivc) imly rihMdy hn [ gurU dI srn pYx dy kwrn prmwqmw auhnW dy mn ivc Aw v`sdw hY, Awqmk Afolqw ivc itk ky auh prmwqmw dy imlwp dw Awnµd mwxdy hn [1[rhwau[

(Awpxy Awp nUµ pMifq AKvwx vwly lok) vyd (qW) pVHdy hn, (pr) auhnW nUµ prmwqmw dy imlwp dw Awnµd nhIN AwauNdw [ (vyd Awidk pVH ky qW auh isr& koeI nw koeI) Drm-crcw, bhs hI (hornW nUµ) suxWdy hn (Awp auh) mwieAw dy moh ivc hI itky rihMdy hn [ auhnW dI AwpxI miq bysmJI vwlI hI rihMdI hY, auhnW dy AMdr mwieAw dy moh dw hnyrw itikAw rihMdw hY [ gurU dI srn pYx vwly mnu`K (hI gurU pwsoN) miq lY ky prmwqmw dI is&iq-swlwh kr skdy hn [2[

(ijs ihrdy ivc) Ak`Q prmwqmw dI is&iq-swlwh huMdI rhy, (aus ihrdy ivc) gurU dy Sbd dI brkiq nwl (prmwqmw) sohxw l`gx l`g pYNdw hY [ gurU dy aupdyS nwl sdw-iQr pRBU (mnu`K dy) mn ivc ipAwrw l`gx l`g pYNdw hY [ (gurU dI srn pYx vwly mnu`K) idn rwq sdw-iQr prmwqmw nUµ hI ismrdy rihMdy hn, (auhnW dw) ieh mn sdw-iQr pRBU (dy pRym rMg) ivc rMigAw rihMdw hY [3[

jyhVy mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw (dy pRym rMg) ivc rMgy rihMdy hn, auhnW nUµ auh sdw kwiem rihx vwlw pRBU ipAwrw l`gdw hY [ (ieh dwiq prmwqmw) Awp hI (auhnW nUµ) dyNdw hY, (ieh dwiq dy ky auh) pCuqWdw nhIN (ikauNik ies dwiq dI brkiq nwl) gurU dy Sbd ivc juV ky auh sdw-iQr pRBU nwl fUMGI sWJ pweI r`Kdy hn, qy sdw-iQr pRBU (dy crnW) ivc iml ky Awqmk Awnµd mwxdy hn [4[

(Ajyhy mnu`KW dy ihrdy nUµ) JUT poh nhIN skdw, T`gI poh nhIN skdI, ivkwrW dI mYl nhIN l`gdI [ ijs mnu`K dy ihrdy ivc pivqR-srUp prmwqmw dw nwm v`sdw hY, auh gurU dI ikrpw nwl hr vyly (mwieAw dy h`ilAW vloN) sucyq rihMdw hY, aus dI suriq prmwqmw dI joiq ivc imlI rihMdI hY [5[

jyhVy mnu`K gurU dy Sbd nwl sWJ nhIN pWdy, auh (jgq dy) mUl-prmwqmw (dI Xwd) qoN KuMJy rihMdy hn, auh jgq dy Asly pRBU nwl fUMGI sWJ nhIN pWdy, qy auh sdw iqRguxI mwieAw dy lyKy hI pVHdy rihMdy hn [ mwieAw dy moh ivc Zlqwn auhnW mnu`KW nUµ (prmwqmw dI BgqI krn bwry) kuJ BI nhIN su`Jdw [ (hy BweI!) gurU dy Sbd dI brkiq nwl hI prmwqmw dI pRwpqI ho skdI hY [6[

(pMifq) vyd (Awidk Drm-pusqk) nUµ au~cI au~cI pVHdw hY, (pr aus dy AMdr) iqRguxI mwieAw (dw pRBwv  bixAw rihMdw hY) [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K (Awqmk jIvn nUµ) nhIN smJdy (auhnW dw mn) mwieAw dy ipAwr ivc hI (itikAw rihMdw hY) [ auh (iehnW Drm-pusqkW nUµ) iqRguxI mwieAw (kmwx) dI ^wqr pVHdy hn, ie`k prmwqmw nwl sWJ nhIN pWdy (Drm-pusqkW pVHdy hoey BI ies Byq nUµ) smJx qoN ibnw du`K (hI) pWdy rihMdy hn [7[

(pr jIvW dy vI kIh v`s?) jdoN prmwqmw dI AwpxI rzw huMdI hY, qdoN auh Awp (hI jIvW nUµ Awpxy crnW ivc) imlWdw hY, gurU dy Sbd dI rwhIN aus dw shm qy du`K dUr krdw hY [

hy nwnk! ijs mnu`K nUµ prmwqmw Awpxw nwm ismrn dI sdw-iQr rihx vwlI ie`zq dyNdw hY, auh mnu`K pRBU dw nwm ismrn nUµ hI (jIvn mnorQ) mMn ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [8[30[31[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਨਿਰਗੁਣੁ ਸਰਗੁਣੁ ਆਪੇ ਸੋਈ ॥ ਤਤੁ ਪਛਾਣੈ ਸੋ ਪੰਡਿਤੁ ਹੋਈ ॥ ਆਪਿ ਤਰੈ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਤਾਰੈ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਖਿ ਸਾਦੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਾਖਹਿ ਸੇ ਜਨ ਨਿਰਮਲ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸੋ ਨਿਹਕਰਮੀ ਜੋ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰੇ ॥ ਅੰਤਰਿ ਤਤੁ ਗਿਆਨਿ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ॥ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਏ ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮੇਟਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਹਉਮੈ ਕਰੈ ਨਿਹਕਰਮੀ ਨ ਹੋਵੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਉਮੈ ਖੋਵੈ ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਿਬੇਕੁ ਸਦਾ ਆਪੁ ਵੀਚਾਰੇ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਹਰਿ ਸਰੁ ਸਾਗਰੁ ਨਿਰਮਲੁ ਸੋਈ ॥ ਸੰਤ ਚੁਗਹਿ ਨਿਤ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਈ ॥ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰਹਿ ਸਦਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਨਿਰਮਲ ਹੰਸਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰਿ ॥ ਹਰਿ ਸਰਿ ਵਸੈ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਬਦਿ ਸਾਚੈ ਹਰਿ ਸਰਿ ਵਾਸਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਮਨਮੁਖੁ ਸਦਾ ਬਗੁ ਮੈਲਾ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਲਾਈ ॥ ਇਸਨਾਨੁ ਕਰੈ ਪਰੁ ਮੈਲੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰੈ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਰਤਨੁ ਪਦਾਰਥੁ ਘਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਮਿਟਿਆ ਅੰਧਿਆਰਾ ਘਟਿ ਚਾਨਣੁ ਆਪੁ ਪਛਾਨਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਤੈ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੈ ਸੋ ਜਨੁ ਲੇਖੈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੩੧॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 128-129}

pdArQ:- inrguxu— {inguLx} mwieAw dy iqMnW guxW qoN pry [ srguxu— {sguLx} ijs ivc mwieAw dy iqMn gux mOjUd hn [ qqu—AslIAq [1[

swdu—suAwd, Awnµd [1[rhwau[

inhkrmI—inrlyp, vwsnw-rihq [ igAwin—igAwn dI rwhIN [ nau iniD—nO ^zwny [2[

ibbyku—cMgy mMdy dI prK [ Awpu—Awpxy Awp nUµ, Awpxy jIvn nUµ [3[

sru—(mwn-) sr [ hoeI—hoie, ho ky [4[

hMsw—jIvwqmw [ sir—sr ivc, mwnsr ivc [ Aih—idn [ inis—rwq [ swjY—sdw-iQr pRBU ivc [5[

bgu—bgulw, bgly vWg pKMfI [ pru—prMqU [6[

Gr qy—ihrdy ivcoN hI [ siqguir—siqgur ny [ prswid—ikrpw nwl [ Git—ihrdy ivc [ Awpu—Awpxw Awp [7[

qY—Aqy [ vyKY—sMBwl krdw hY [ lyKY—lyKy ivc, prvwn [8[

ArQ:- auh prmwqmw Awp hI aus srUp vwlw hY ijs ivc mwieAw dy iqMn guxW dw lyS nhIN huMdw, Awp hI aus srUp vwlw hY ijs ivc mwieAw dy iqMn gux mOjUd hn (Awkwr qoN rihq BI Awp hI hY, qy ieh id`sdw Awkwr rUp BI Awp hI hY) [ jyhVw mnu`K aus Asly nUµ pCwxdw hY (aus Asly nwl sWJ pWdw hY), auh pMifq bx jWdw hY [ auh mnu`K Awp (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG jWdw hY, ApxIAW swrIAW kulW nUµ BI pwr lµGw lYNdw hY, auh sdw prmwqmw dy nwm nUµ Awpxy mn ivc vsweI r`Kdw hY [1[

mYN auhnW mnu`KW qoN sdw kurbwn jWdw hW jyhVy prmwqmw dy nwm dw rs c`K ky (aus dw Awqmk) Awnµd mwxdy hn [ jyhVy mnu`K hir-nwm dw rs c`Kdy hn, auh pivqR Awqmw ho jWdy hn, auh pivqR pRBU dw nwm sdw ismrdy hn [1[rhwau[

jyhVw mnu`K gurU dy Sbd nUµ Awpxy mn ivc vsWdw hY auh dunIAw dw kwr-ivhwr vwsnw rihq ho ky krdw hY, aus dy AMdr jgq dw mUl pRBU prgt ho jWdw hY, auh (gurU dy b^Sy) igAwn dI shwieqw nwl (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr lYNdw hY [ auh prmwqmw dw nwm ^zwnw l`B lYNdw hY (jo ausdy vwsqy dunIAw dy) nO ^zwny (hI hY) [ (ies nwm pdwrQ dI brkiq nwl) auh mwieAw dy iqMn guxW dw pRBwv imtw ky (pRBU crnW ivc) lIn rihMdw hY [2[

jyhVw mnu`K ‘mYN krdw hW mYN krdw hW’ dI rt lgweI r`Kdw hY, auh vwsnw rihq nhIN ho skdw [ gurU dI ikrpw nwl hI (koeI ivrlw mnu`K) haumY dUr kr skdw hY [ (jyhVw mnu`K haumY dUr kr lYNdw hY) aus dy AMdr cMgy mMdy kMm dI prK dI sUJ pYdw ho jWdI hY, auh sdw Awpxy Awqmk jIvn nUµ ivcwrdw rihMdw hY [3[

(hy BweI!) auh prmwqmw hI pivqR mwnsrovr hY pivqR smuMdr hY (pivqR qIrQ hY), sMq jn gurU dI srn pY ky (aus ivcoN) sdw (pRBU nwm-moqI) cugdy rihMdy hn [ sMq jn sdw idn rwq (aus srovr ivc) ieSnwn krdy hn, qy (Awpxy AMdroN) haumY dI mYl auqwrdy rihMdy hn [4[

auh mnu`K, mwno, sw& suQrw hMs hY, jyhVw pRBU dy pRym-ipAwr ivc (itikAw rihMdw) hY [ auh (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr ky prmwqmw-srovr ivc vsybw r`Kdw hY [ gurU dy Sbd dI rwhIN auh idn rwq sdw-iQr prmwqmw ivc pRIiq pWdw hY, qy ies qrHW prmwqmw srovr ivc invws hwsl krI r`Kdw hY [5[

pr jyhVw mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY, auh, mwno, bglw hY, auh sdw mYlw hY, aus dy AMdr haumY dI mYl l`gI rihMdI hY [ (auh qIrQW au~qy) ieSnwn (BI) krdw hY pr (ies qrHW aus dI) haumY dI mYl dUr nhIN huMdI [ jyhVw mnu`K dunIAw dy kwr-ivhwr krdw hoieAw hI Awpw-Bwv v`loN mirAw rihMdw hY, jyhVw gurU dy Sbd nUµ Awpxy AMdr itkweI r`Kdw hY, auh Awpxy AMdroN haumY dI mYl dUr kr lYNdw hY [6[

ijs mnu`K nUµ ABu`l gurU ny (prmwqmw dI is&iq-swlwh dw) Sbd suxw id`qw, aus ny (pRBU dw nwm) kImqI rqn Awpxy ihrdy ivcoN hI l`B ilAw, gurU dI ikrpw nwl aus dy AMdroN (AigAwnqw dw, mwieAw dy moh dw) hnyrw imt igAw, ausdy ihrdy ivc (Awqmk jIvn vwlw) cwnx ho igAw, aus ny Awqmk jIvn nUµ pCwx ilAw [7[

(hy BweI!) prmwqmw Awp (sB jIvW nUµ) pYdw krdw hY Aqy Awp hI (sB dI) sMBwl krdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dw Awsrw lYNdw, auh (prmwqmw dI drgwh ivc) kbUl ho jWdw hY [ hy nwnk! aus dy ihrdy ivc prmwqmw dw nwm v`s pYNdw hY, gurU dI ikrpw nwl auh (prmwqmw dw) imlwp hwsl kr lYNdw hY [8[31[32[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh