ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 126

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਭਰਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ਸਭ ਥਾਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਘਰ ਹੀ ਮਹਿ ਪਾਈ ॥ ਸਦਾ ਸਰੇਵੀ ਇਕ ਮਨਿ ਧਿਆਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਜਗਜੀਵਨੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਜਗਜੀਵਨੁ ਨਿਰਭਉ ਦਾਤਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਘਰ ਮਹਿ ਧਰਤੀ ਧਉਲੁ ਪਾਤਾਲਾ ॥ ਘਰ ਹੀ ਮਹਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਸਦਾ ਹੈ ਬਾਲਾ ॥ ਸਦਾ ਅਨੰਦਿ ਰਹੈ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ॥ ਜੰਮਣ ਮਰਣੁ ਨ ਚੂਕੈ ਫੇਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਸਚੋ ਸਚੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੩॥ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਪਾਪੁ ਪੁੰਨੁ ਦੁਇ ਭਾਈ ॥ ਦੁਹੀ ਮਿਲਿ ਕੈ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਈ ॥ ਦੋਵੈ ਮਾਰਿ ਜਾਇ ਇਕਤੁ ਘਰਿ ਆਵੈ ਗੁਰਮਤਿ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਘਰ ਹੀ ਮਾਹਿ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਅਨੇਰਾ ॥ ਚਾਨਣੁ ਹੋਵੈ ਛੋਡੈ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ॥ ਪਰਗਟੁ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸੁਖਦਾਤਾ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੫॥ ਅੰਤਰਿ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਪਾਸਾਰਾ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਮਿਟਿਆ ਅੰਧਿਆਰਾ ॥ ਕਮਲੁ ਬਿਗਾਸਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲ ਰਤਨੀ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਏ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜੇ ਸਦਾ ਵਾਪਾਰੀ ਲਾਹਾ ਨਾਮੁ ਸਦ ਪਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪੇ ਵਥੁ ਰਾਖੈ ਆਪੇ ਦੇਇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜਹਿ ਕੇਈ ਕੇਇ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨੭॥੨੮॥ {ਪੰਨਾ 126}

pdArQ:- sryvI—sryvIN, mYN syvw krdw hW [ iek min—iek mn nwl, iekwgr ho ky [1[

jg jIvnu—jgq dw jIvn prmwqmw [ mMin—min, mn ivc [1[rhwau[

Daulu—bld, Awsrw [ bwlw-jvwn [ Anµid—Awnµd ivc [2[

kwieAw—srIr [ sco scu—sdw-iQr pRBU nUµ hI [3[

dyie—dyvy [ duhI—duhwN ny hI [ iekqu—iek ivc [ iekqu Gir—iek Gir ivc [4[ dUjY Bwie—mwieAw dy moh dy kwrn [ Anyrw—hnyrw [5[

swKI—isiKAw nwl [ ibgwis—iKV ky [6[

rqnI—rqnW dy [7[

vQu— {vÔqu} vsqu, nwm pdwrQ [ dyie—dyNdw hY [ kyeI kyie—keI AnykW [8[

ArQ:- (hy BweI!) myrw pRBU sB QwvW ivc pUrn qOr qy mOjUd hY, gurU dI ikrpw nwl mYN aus ƒ Awpxy ihrdy-Gr ivc hI l`B ilAw hY [ mYN hux sdw aus ƒ ismrdw hW, sdw iekwgr mn ho ky ausdw iDAwn Drdw hW [ jyhVw BI mnu`K gurU dw Awsrw—prnw lYNdw hY, auh sdw-iQr prmwqmw ivc lIn rihMdw hY [1[

(hy BweI!) mYN auhnW bMidAW qoN sdw kurbwn jWdw hW jyhVy jgq dI izMdgI dy Awsry prmwqmw ƒ Awpxy mn ivc vsWdy hn [ prmwqmw jgq ƒ izMdgI dyx vwlw hY, iksy dw aus ƒ fr nhIN, sB jIvW ƒ dwqW dyx vwlw hY [ jyhVw mnu`K dI miq lY ky aus ƒ mn Awpxy ivc vsWdw hY auh Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY [1[rhwau[

jyhVw prmwqmw DrqI qy pwqwl dw Awsrw hY, auh mnu`K dy ihrdy ivc (BI) v`sdw hY, auh pRIqm pRBU sdw jvwn rihx vwlw hY auh hryk ihrdy ivc hI v`sdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dI miq lY ky aus suKdwqy pRBU ƒ ismrdw hY, auh sdw Awqmk Awnµd ivc rihMdw hY, auh Awqmk Afolqw ivc smwieAw rihNdw hY [2[

pr ijs mnu`K dy srIr ivc haumY pRbl hY mmqw pRbl hY, aus mnu`K dw jnm mrn—rUp gyV nhIN mu`kdw [ jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY auh (Awpxy AMdroN) haumY mwr lYNdw hY, qy auh sdw-iQr rihx vwly prmwqmw ƒ hI ismrdw hY [4[

(haumY dy pRBwv hyT rihx vwly mnu`K dy) srIr ivc (haumY qoN pYdw hoey hoey) dovyN Brw pwp qy puMn v`sdy hn, iehnW dohW ny hI iml ky jgq-rcnw kIqI hY [ jyhVw mnu`K gurU dI miq lY ky iehnW dohW (dy pRBwv) ƒ mwrdw hY, auh ieko Gr ivc (pRBU-crnW ivc hI) itk jWdw hY, auh Awqmk Afolqw ivc lIn rihMdw hY [3[

prmwqmw mnu`K dy ihrdy-Gr ivc hI v`sdw hY, pr mwieAw dy ipAwr dy kwrn mnu`K dy AMdr AigAwnqw dw hnyrw ipAw rihMdw hY [ jdoN mnu`K gurU dI srn lY ky (Awpxy AMdroN) haumY qy mmqw dUr krdw hY, qdoN (ies dy AMdr prmwqmw dI joiq dw Awqmk) cwnx ho jWdw hY, Awqmk Awnµd dyx vwlI prmwqmw dI is&iq-swlwh (ies dy AMdr) au~GV pYNdI hY, qy ieh hr vyly pRBU dw nwm ismrdw hY [5[

ijs pRBU joiq ny swrw jgq-pswrw pswirAw hY, gurU dI isiKAw dI rwhIN auh ijs mnu`K dy AMdr prgt ho jWdI hY, aus dy AMdroN AigAwnqw dw hnyrw imt jWdw hY, aus dw ihrdw-kmlPu`l iKV pYNdw hY, auh sdw Awqmk Awnµd mwxdw hY, aus dI suriq pRBU dI joiq ivc imlI rihMdI hY [6[

mnu`K dy srIr ivc (prmwqmw dy gux-rUp) rqnW dy ^jwny Bry pey hn, (pr ieh aus mnu`K ƒ l`Bdy hn) jyhVw gurU dI srn pY ky byAMq pRBU dw nwm pRwpq krdw hY [ gurU dI srn pYx vwlw mnu`K (pRBU-nwm dw) vpwrI (bx ky Awqmk guxW dy rqnW dw) vpwr krdw hY, qy sdw pRBU-nwm dI K`tI K`tdw hY [7[

(pr jIvW dy v`s dI g`l nhIN) prmwqmw Awp hI jIvW dy AMdr Awpxw nwm-pdwrQ itkWdw hY, prmwqmw Awp hI (ieh dwiq) jIvW nUµ dyNdw hY [ gurU dI srn pY ky AnykW (vf-BwgI) mnu`K nwm-v`Kr dw sOdw krdy hn [ hy nwnk! ijs mnu`K au~qy pRBU imhr dI nzr krdw hY, auh pRBU-nwm pRwpq krdw hY, pRBU AwpxI ikrpw kr ky Awpxw nwm ausdy mn ivc vsWdw hY [8[27[28[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਹਰਿ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਸੇਵ ਕਰਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਭਾਉ ਦੂਜਾ ਜਾਏ ॥ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ ਸਦਾ ਗੁਣਦਾਤਾ ਹਰਿ ਗੁਣ ਮਹਿ ਆਪਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਸਚੁ ਸਚਾ ਹਿਰਦੈ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਹੈ ਨਿਰਮਲੁ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪੇ ਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਕਰਮਿ ਬਿਧਾਤਾ ॥ ਸੇਵਕ ਸੇਵਹਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਜਾਤਾ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਜਨ ਸੋਹਹਿ ਗੁਰਮਤਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਇਸੁ ਗੁਫਾ ਮਹਿ ਇਕੁ ਥਾਨੁ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਹਉਮੈ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਨਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਇਹੁ ਗੁਫਾ ਵੀਚਾਰੇ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਅੰਤਰਿ ਵਸੈ ਮੁਰਾਰੇ ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਜਮੁ ਜਾਗਾਤੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਕਰੁ ਲਾਏ ॥ ਨਾਵਹੁ ਭੂਲੇ ਦੇਇ ਸਜਾਏ ॥ ਘੜੀ ਮੁਹਤ ਕਾ ਲੇਖਾ ਲੇਵੈ ਰਤੀਅਹੁ ਮਾਸਾ ਤੋਲ ਕਢਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਪੇਈਅੜੈ ਪਿਰੁ ਚੇਤੇ ਨਾਹੀ ॥ ਦੂਜੈ ਮੁਠੀ ਰੋਵੈ ਧਾਹੀ ॥ ਖਰੀ ਕੁਆਲਿਓ ਕੁਰੂਪਿ ਕੁਲਖਣੀ ਸੁਪਨੈ ਪਿਰੁ ਨਹੀ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਪੇਈਅੜੈ ਪਿਰੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਹਦੂਰਿ ਦਿਖਾਇਆ ॥ ਕਾਮਣਿ ਪਿਰੁ ਰਾਖਿਆ ਕੰਠਿ ਲਾਇ ਸਬਦੇ ਪਿਰੁ ਰਾਵੈ ਸੇਜ ਸੁਹਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਸਦਿ ਬੁਲਾਏ ॥ ਆਪਣਾ ਨਾਉ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨੮॥੨੯॥ {ਪੰਨਾ 126-127}

pdArQ:- syv—syvw BgqI [ sbid—Sbd ivc juiVAW [ dUjw Bwau—mwieAw dw ipAwr [1[

scu scw—sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw [1[rhwau[

krim—hryk jIv dy kIqy krm Anuswr [ ibDwqw—pYdw krn vwlw [2[

guir—gurU ny [ Anidnu—hr roz [3[

iehu—ieh jIv [ inrMjnu—(inr-AMjn) mwieAw dy moh-rUp kwlK qoN rihq [4[

jwgwqI—msUlIAw [ dUjY Bwie—mwieAw dy ipAwr ivc [ kru—msUl [ rqIAhu—iek r`qI qoN [5[

pyeIAVY—pyky Gr ivc, ies lok ivc [ dUjY—(pRBU qoN ibnw) hor ivc [ DwhI—FwhW mwr mwr ky [ KrI—bhuq [ kuAwilE— {ku-AwlX} BYVy Gr dI [6[

mMin—min, mn ivc [ hdUir—AMg sMg [ kwmix—(jIv-) iesqRI [ kMiT—gl nwl [

sid—s`d ky [ bulwey—bulwie, bulw ky [8[

ArQ:- prmwqmw Awp hI (jIv nUµ Awpxy crnW ivc) joVdw hY, (AwpxI) syvw BgqI krWdw hY [ (ijs mnu`K nUµ pRBU) gurU dy Sbd ivc (joVdw hY aus dy AMdroN) mwieAw dw ipAwr dUr ho jWdw hY [ prmwqmw (Awp) sdw pivqR-srUp hY, (sB jIvW nUµ Awpxy) gux dyx vwlw hY, prmwqmw Awp (Awpxy) guxW ivc (jIv nUµ) lIn krdw hY [1[

mYN auhnW mnu`KW qoN sdw sdky kurbwn jWdw hW, jyhVy sdw-iQr rihx vwly prmwqmw nUµ Awpxy ihrdy ivc vsWdy hn [ prmwqmw dw sdw kwiem rihx vwlw nwm sdw pivqR hY, (vf-BwgI mnu`K) gurU dy Sbd dI rwhIN (ies nwm nUµ Awpxy) mn ivc vsWdy hn [1[rhwau[

prmwqmw Awp hI gurU (-rUp) hY, Awp hI dwqW dyx vwlw hY, Awp hI (jIv nUµ aus dy kIqy) krm Anuswr pYdw krn vwlw hY [ pRBU dy syvk gurU dI srn pY ky aus dI syvw BgqI krdy hn, qy aus nwl fUMGI sWJ pWdy hn [ Awqmk jIvn dyx vwly hir nwm ivc juV ky syvk jn Awpxw jIvn sohxw bxWdy hn, gurU dI miq au~qy qur ky prmwqmw dy imlwp dw Awnµd mwxdy hn [2[

(ijs mnu`K dy ihrdy ivcoN) pUry gurU ny haumY dUr kr id`qI, Btkxw mukw id`qI, aus dy ies srIr—gu&w ivc prmwqmw pRgt ho ipAw, qy aus dw ihrdw—QW suMdr bx igAw [

(vf-BwgI mnu`K gurU dI Srn pY ky) hr vyly prmwqmw dw nwm slwhuMdy hn, aus dy pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn, gurU dI ikrpw nwl aus dw imlwp pRwpq krdy hn [4[

ieh jIv gurU dy Sbd dI rwhIN hI Awpxy srIr—gu&w ivc pRBU dy gux ivcwrdw hY, qy aus dy ihrdy ivc murwrI pRBU dw mwieAw dy moh dI kwlK qoN bcwx vwlw nwm v`s pYNdw hY [ aus gurU dy Sbd  ivc {juV ky ijauN ijauN} prmwqmw dy gux gWdw hY, aus dw jIvn suMdr bx jWdw hY, pRIqm nUµ iml ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [4[

jyhVw mnu`K mwieAw dy ipAwr ivc (PisAw rihMdw hY, aus pwsoN) msUlIAw jm—rwj msUl lYNdw hY, prmwqmw dy nwm qoN KuMJy hoey aus mnu`K nUµ szw dyNdw hY [ jmrwj msUlIAw aus pwsoN aus dI izMdgI dI iek iek GVI dw, A`DI A`DI GVI dw lyKw lYNdw hY [ iek iek r`qI kr ky, iek iek mwsw kr ky jmrwj aus dy jIvn—krmW dw qol krWdw hY[5[

jyhVI jIv-iesqRI pyky Gr ivc (ies jIvn ivc) pRBU pqI nUµ Xwd nhIN krdI, qy mwieAw dy moh ivc pY ky (—Awqmk guxW dI rwis pUMjI) lutWdI rihMdI hY, auh (lyKw dyx vyly) FwhW mwr mwr ky roNdI hY, auh jIv-iesqRI BYVy Gr dI BYVy rUp vwlI BYVy l`CxW vwlI hI khI jWdI hY, (pyky Gr rihMidAW) aus ny kdy supny ivc BI pRBU imlwp nwh kIqw [6[

pyky Gr ivc ijs jIv-iesqRI ny pRBU pqI nUµ Awpxy mn ivc r`iKAw, ijs nUµ pUry gurU ny (pRBU-pqI aus dy) AMg-sMg (v`sdw) ivKw id`qw ijs jIv-iesqRI ny pRBU-pqI nUµ sdw Awpxy gl nwl lweI r`iKAw, auh gurU dy Sbd dI rwhIN pRBU-pqI dy imlwp dw Awnµd mwxdI rihMdI hY, aus dy ihrdy dI syj sohxI bxI rihMdI hY [7[

(pr jIvW dy v`s dI g`l nhIN) prmwqmw Awp hI (jIv nUµ) s`d ky bulw ky (Awpxy nwm dI dwiq) dyNdw hY, Awp hI Awpxw nwm (jIv dy) mn ivc vsWdw hY [ hy nwnk! ijs mnu`K nUµ prmwqmw dw nwm imldw hY, aus nUµ (lok prlok ivc) vifAweI imldI hY, auh hr vyly sdw hI prmwqmw dy gux gWdw rihMdw hY [8[28[29[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh