ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 123

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਸੋਹਹਿ ਸਾਚੈ ਦਰਬਾਰੇ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਨਾਮਿ ਸਵਾਰੇ ॥ ਸਦਾ ਅਨੰਦਿ ਰਹਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਗੁਣ ਕਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਨਾਮੁ ਸੁਣਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਚਾ ਊਚੋ ਊਚਾ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਾਚਾ ਸਾਚੀ ਨਾਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕਿਸੈ ਮਿਲਾਈ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਮਿਲਹਿ ਸੇ ਵਿਛੁੜਹਿ ਨਾਹੀ ਸਹਜੇ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਤੁਝ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਕਛੂ ਨ ਹੋਇ ॥ ਤੂੰ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖਹਿ ਜਾਣਹਿ ਸੋਇ ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾ ਗੁਰਮਤਿ ਆਪਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਕਾਮਣਿ ਗੁਣਵੰਤੀ ਹਰਿ ਪਾਏ ॥ ਭੈ ਭਾਇ ਸੀਗਾਰੁ ਬਣਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਸੋਹਾਗਣਿ ਸਚ ਉਪਦੇਸਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਸਬਦੁ ਵਿਸਾਰਨਿ ਤਿਨਾ ਠਉਰੁ ਨ ਠਾਉ ॥ ਭ੍ਰਮਿ ਭੂਲੇ ਜਿਉ ਸੁੰਞੈ ਘਰਿ ਕਾਉ ॥ ਹਲਤੁ ਪਲਤੁ ਤਿਨੀ ਦੋਵੈ ਗਵਾਏ ਦੁਖੇ ਦੁਖਿ ਵਿਹਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਲਿਖਦਿਆ ਲਿਖਦਿਆ ਕਾਗਦ ਮਸੁ ਖੋਈ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਨ ਕੋਈ ॥ ਕੂੜੁ ਲਿਖਹਿ ਤੈ ਕੂੜੁ ਕਮਾਵਹਿ ਜਲਿ ਜਾਵਹਿ ਕੂੜਿ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੋ ਸਚੁ ਲਿਖਹਿ ਵੀਚਾਰੁ ॥ ਸੇ ਜਨ ਸਚੇ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਸਚੁ ਕਾਗਦੁ ਕਲਮ ਮਸਵਾਣੀ ਸਚੁ ਲਿਖਿ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅੰਤਰਿ ਬੈਠਾ ਵੇਖੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮਿਲੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਲੇਖੈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨੨॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 123}

pdArQ:- sohih-soBdy hn [ swcY drbwry—sdw kwiem rihx vwly drbwr ivc [ Anµid—Awnµd ivc [ kih-AwK ky, aucwr ky [ guxI-guxW dy mwlk-pRBU ivc [1[

suix-sux ky [ mMin-min, mn ivc [ scw—sdw-iQr rihx vwlw [ mwir-mwr ky [1[rhwau[

swcI—sdw kwiem rihx vwlI [ nweI— {Ônw—ArbI L&z} vifAweI [ iksY-iksy ivrly ƒ [ sbid-Sbd dI rwhIN [ shjy-shij, Awqmk Afolqw ivc [2[

qy-qoN [ vyKih-vyKdw hYN, sMBwl krdw hYN [3[

kwmix-iesqRI {kwimnI} [ BY—fr-Adb ivc [ Bwie-pRym ivc [ syiv-syv ky, Awsrw bx ky [ scu aupdyis—sdw-iQr pRBU nwl imlwx vwly aupdys ivc [4[

BRim—Btkxw ivc pY ky [ BUly—kurwhy pY gey [ Gir-Gr ivc [ kwau-kW [ hwlqu- {v=} ieh lok [ plqu {prnå} prlok [ duKy-duiK hI, du`K ivc hI [5[

msu-isAwhI [ KoeI-mukw leI [ dUjY Bwie-mwieAw dy ipAwr ivc [ qY—Aqy [ jil jwvih—sV jWdy hn, iK`Jdy hn [ kUiV-kUV ivc, nwsvMq dy moh ivc [6[

scy—sdw-iQr pRBU dw rUp [ moK duAwru—(mwieAw dy moh qoN) ^lwsI dw drvwzw [ scu-sPl [ msvwxI-dvwq [ iliK-ilK ky [7[

AMqir-(jIvW dy) AMdr [ lyKY-lyKy ivc, prvwn [ qy-pwsoN [8[

ArQ:- (hy pRBU!) qyrI BgqI krn vwly bMdy qyry sdw-iQr rihx vwly drbwr ivc soBw pWdy hn [ (hy BweI!) Bgq jn gurU dy Sbd dI rwhIN prmwqmw dy nwm ivc juV ky sohxy jIvn vwly bx jWdy hn [ auh sdw Awqmk Awnµd ivc itky rihMdy hn, auh idn rwq pRBU dy gux aucwr aucwr ky guxW dy mwlk pRBU ivc smwey rihMdy hn [1[

mYN auhnW mnu`KW qoN sdw kurbwn sdky jWdw hW, jyhVy prmwqmw dw nwm sux ky Awpxy mn ivc vsweI r`Kdy hn [ auh prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY (jIvW vwlI ‘mYN myrI’ qoN) bhuq au~cw hY, (vf BwgI jIv) haumY mwr ky (hI) aus ivc lIn huMdy hn [1[rhwau[

prmwqmw sdw kwiem rihx vwlw hY [ aus dI vifAweI sdw kwiem rihx vwlI hY [ gurU dI ikrpw nwl iksy (ivrly vf-BwgI) ƒ (pRBU Awpxy crnW ivc) imlWdw hY [ jyhVy mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (prmwqmw ivc) imldy hn, auh (aus qoN) iv`CuVdy nhIN [ auh Awqmk Afolqw ivc qy sdw-iQr pRBU ivc lIn hoey rihMdy hn [2[

(hy BweI!) qYQoN (Bwv, qyry hukm qoN) bwhr kuJ nhIN ho skdw [ qUM (jgq) pYdw kr ky (aus dI) sMBwl (BI) krdw hYN, qUM (hryk dy idl dI) jwxdw BI hYN [

(hy BweI!) krqwr Awp hI (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky sB kuJ) krdw hY (qy jIvW pwsoN) krWdw hY, gurU dI miq dI rwhIN Awp hI jIvW nUµ Awpxy ivc imlWdw hY [3[

jyhVI jIv-iesqRI prmwqmw dy gux Awpxy AMdr vsWdI hY auh prmwqmw ƒ iml pYNdI hY [ prmwqmw dy fr-Adb ivc rih ky, prmwqmw dy pRym ivc juV ky auh (prmwqmw dy guxW ƒ Awpxy jIvn dw) isMgwr bxWdI hY [ auh gurU ƒ Awsrw-prnw bxw ky sdw leI Ksm-pRBU vwlI bx jWdI hY, auh pRBU-imlwp vwly gur-aupdyS ivc lIn rihMdI hY [4[

jyhVy mnu`K gurU dy Sbd nUµ Bulw dyNdy hn auhnW nUµ (prmwqmw dI hzUrI ivc) koeI QW-iQ`qw nhIN imldw [ auh (—mwieAw-moh dI) Btkxw ivc pY ky kurwhy pey rihMdy hn [ ijvyN koeI kW iksy au~jVy Gr ivc (jw ky Kwx leI kuJ nhIN l`B skdw, iqvyN gur-Sbd ƒ Bulwx vwly bMdy Awqmk jIvn v`loN ^wlI-h`Q hI rihMdy hn) [ auh mnu`K ieh lok qy prlok dovyN hI zwieAw kr lYNdy hn, auhnW dI aumr sdw du`K ivc hI bIqdI hY [5[

(mwieAw-vyVHy mnu`K mwieAw dy lyKy) ilKdy ilKdy (AnykW) kwZz qy (byAMq) isAwhI mukw lYNdy hn, pr mwieAw dy moh ivc Psy rih ky iksy ny kdy Awqmk Awnµd nhIN mwixAw [ auh mwieAw dw hI lyKw ilKdy rihMdy hn, Aqy mwieAw hI iek`TI krdy rihMdy hn, auh sdw iK`Jdy hI rihMdy hn ikauNik auh nwsvMq mwieAw ivc hI Awpxw mn joVI r`Kdy hn [6[

gurU dI srn ivc rihx vwly mnu`K sdw-iQr pRBU dw nwm ilKdy hn, prmwqmw dy guxW dw ivcwr ilKdy hn [ auh mnu`K sdw-iQr pRBU dw rUp ho jWdy hn, auh mwieAw dy moh qoN ^lwsI dw rwh l`B lYNdy hn [ auhnW mnu`KW dw kwZz sPl hY, auhnW dI klm sPl hY, dvwq BI sPl hY, jyhVy sdw-iQr pRBU dw nwm ilK ilK ky sdw-iQr pRBU dy ivc hI lIn rihMdy hn [7[

(hy BweI!) myrw prmwqmw (sB jIvW dy) AMdr bYTw (hryk dI) sMBwl krdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dI ikrpw nwl aus prmwqmw dy crnW ivc juVdw hY, auhI mnu`K prmwqmw dIAW nzrW ivc prvwn huMdw hY [

hy nwnk! prmwqmw dw nwm pUry gurU pwsoN hI imldw hY [ ijs nUµ nwm iml jWdw hY, auh (prmwqmw dI hzUrI ivc) Awdr pRwpq krdw hY [8[22[23[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਆਤਮ ਰਾਮ ਪਰਗਾਸੁ ਗੁਰ ਤੇ ਹੋਵੈ ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਲਾਗੀ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਖੋਵੈ ॥ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਅਨਦਿਨੁ ਭਗਤੀ ਰਾਤਾ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਹਰਿ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਆਪਿ ਭਗਤਿ ਕਰਨਿ ਅਵਰਾ ਭਗਤਿ ਕਰਾਵਣਿਆ ॥ ਤਿਨਾ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕਉ ਸਦ ਨਮਸਕਾਰੁ ਕੀਜੈ ਜੋ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਾਰਣੁ ਕਰਾਏ ॥ ਜਿਤੁ ਭਾਵੈ ਤਿਤੁ ਕਾਰੈ ਲਾਏ ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਹੋਵੈ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੀਵੈ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਸਦਾ ਮੁਕਤੁ ਹਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਬਹੁ ਕਰਮ ਕਮਾਵੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਪਾਏ ॥ ਦੇਸੰਤਰੁ ਭਵੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਏ ॥ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਕਪਟੀ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਧਾਵਤੁ ਰਾਖੈ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਇਕਿ ਕੂੜਿ ਲਾਗੇ ਕੂੜੇ ਫਲ ਪਾਏ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਏ ॥ ਆਪਿ ਡੁਬੇ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਡੋਬੇ ਕੂੜੁ ਬੋਲਿ ਬਿਖੁ ਖਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਇਸੁ ਤਨ ਮਹਿ ਮਨੁ ਕੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਖੈ ॥ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਜਾ ਹਉਮੈ ਸੋਖੈ ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਮੋਨਿਧਾਰੀ ਰਹੇ ਲਿਵ ਲਾਇ ਤਿਨ ਭੀ ਤਨ ਮਹਿ ਮਨੁ ਨ ਦਿਖਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰਤਾ ਸੋਈ ॥ ਹੋਰੁ ਕਿ ਕਰੇ ਕੀਤੈ ਕਿਆ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਨਾਮੁ ਦੇਵੈ ਸੋ ਲੇਵੈ ਨਾਮੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨੩॥੨੪॥ {ਪੰਨਾ 123-124}

pdArQ:- Awqm rwm-sB AwqmwvW ivc ivAwpk pRBU [ prgwsu-cwnx, Awqmk cwnx [ Awqm rwm prgwsu-ies s`cweI dI sUJ ik prmwqmw sB jIvW ivc ivAwpk hY [ qy-qoN, pwsoN [ KovY—dUr krdw hY [ kry-kir, kr ky [1[

krin—krdy hn [ kau—ƒ [ sd—sdw [ kIjY—krnI cwhIdI hY [ Anidnu—hr roz [1[rhwau[

kwrxu-(BgqI krn dw) sb`b [ ijqu kwrY-ijs kwr ivc [ iqqu-aus ivc [2[

mir-(haumY vloN) mwr ky [ jIvY—Awqmk jIvn hwsl krdw hY [ ikCu—(BgqI dw) kuJ (Anµd) [ mMin—min, mn ivc [ shjy-shij hI, Awqmk Afolqw ivc hI [3[

mukiq—(haumY qoN) ^lwsI [ dysMqru-hor hor dys {AMqru-hor} [ KuAwey-kurwhy ipAw rihMdw hY [ kptI—Cl krn vwly ny [4[

Dwvqu—(ivkwrW vl) dOVdw mn [ Twik—(ivkwrW vloN) rok ky [ prm pdu-sB qoN au~cI Awqmk AvsQw [ myil-pRBU dy imlwp ivc, pRBU crnW ivc [ imil pRIqm—pRIqm ƒ iml ky [5[

ieik— {l&z ‘iek’ qoN bhu-vcn} [ kUiV—kUV ivc, nwsvMq dy moh ivc [ boil-bol ky [ ibKu-zhr [6[

ko-koeI ivrlw [ gurmuiK-gurU dy d`sy rwh qy qurn vwlw [ Bwie-pRym dI rwhIN [ jw—jdoN [ soKY-sukWdw hY [ isD—jog-swDnW ivc pu`gy hoey jogI [ swiDk—jog-swDn krn vwly [ moinDwrI—sdw cup rihx vwly swDU [7[

kIqy—pYdw kIqy hoey jIv pwsoN [ ikAw—kIh? nwmo—nwmu hI, nwm hI [8[

ArQ:- gurU pwsoN hI mnu`K ƒ ieh cwnx ho skdw hY ik prmwqmw dI joiq sB ivc ivAwpk hY [ gurU dy Sbd dI rwhIN hI mnu`K (mn nUµ) l`gI hoeI haumY dI mYl Do skdw hY [ ijs mnu`K dw mn ml-rihq ho jWdw hY auh pRBU dI BgqI ivc rMigAw jWdw hY, BgqI kr kr ky auh prmwqmw (dw imlwp) pRwpq kr lYNdw hY [1[

mYN auhnW mnu`KW qoN sdw sdky jWdw hW, jyhVy Awp prmwqmw dI BgqI krdy hn qy hornW pwsoN BgqI krWdy hn [ ieho ijhy BgqW A`gy sdw isr invwxw cwhIdw hY, jyhVy hr roz prmwqmw dy gux gWdy hn [1[rhwau[

krqwr Awp hI (jIvW pwsoN BgqI krwx dw) sb`b pYdw krdw hY (ikauNik) auh jIvW nUµ aus kMm ivc lWdw hY ijs ivc lwxw aus ƒ cMgw l`gdw hY [ v`fI iksmiq nwl hI jIv pwsoN gurU dw Awsrw ilAw jw skdw hY [ gurU dw Awsrw lY ky (vf‑BwgI) mnu`K Awqmk Awnµd mwxdw hY [2[

jdoN mnu`K muV muV jqn kr ky haumY vloN mrdw hY qy Awqmk jIvn hwsl krdw hY, qdoN auh prmwqmw dI BgqI dw kuJ Awnµd mwxdw hY, (qdoN) gurU dI ikrpw nwl auh prmwqmw ƒ Awpxy mn ivc vsWdw hY [ jyhVw mnu`K prmwqmw nUµ Awpxy mn ivc vsweI r`Kdw hY, auh sdw (haumY Awidk ivkwrW qoN) Awzwd rihNdw hY, auh sdw Awqmk Afolqw ivc hI lIn rihNdw hY [3[

(BgqI qoN ibnw) jy mnu`K AnykW hor (imQy hoey Dwrimk) kMm krdw hY (qW BI ivkwrW qoN) AwzwdI pRwpq nhIN kr skdw [ jy hor hor dysW dw rtn krdw iPry, qW BI mwieAw dy moh ivc rih ky kurwhy hI ipAw rihMdw hY [ (Asl ivc auh mnu`K Cl hI krdw hY qy) ClI mnu`K Awpxw mnu`KW jIvn ivArQ gvWdw hY, gurU dy Sbd (dw Awsrw lYx) qoN ibnw auh du`K hI pWdw rihNdw hY [4[

jyhVw mnu`K (ivkwrW vl) dOVdy mn dI rwKI krdw hY (ies ƒ ivkwrW vloN) rok ky r`Kdw hY, gurU dI ikrpw nwl sB qoN au~cw Awqmk drjw hwsl kr lYNdw hY [ gurU Awp hI aus ƒ prmwqmw dy crnW ivc imlw dyNdw hY, pRIqm-pRBU ƒ iml ky auh Awqmk Awnµd mwxdw hY [5[

keI jIv AYsy hn jo nwsvMq jgq dy moh ivc hI Psy rihMdy hn, auh Pl BI auhI pRwpq krdy hn ijnHW nwloN swQ tu`t jWdw hY (qy ies qrHW sdw) mwieAw dy moh ivc hI rih ky auh Awpxw mnu`Kw jnm ivArQ gvw lYNdy hn [ auh Awp mwieAw dy moh ivc Zlqwn rihMdy hn, AwpxIAW swrIAW kulW nUµ aus moh ivc hI fobI r`Kdy hn, auh sdw mwieAw dy moh dIAW hI g`lW kr ky aus zhr nUµ AwpxI Awqmk ^urwk bxweI r`Kdy hn (jo auhnW dI Awqmk mOq dw kwrn bxdw hY) [6[

(Awm qOr qy hryk mnu`K mwiek pdwrQW dy ip`Cy hI Btkdw iPrdw hY) gurU dy snmuK rihx vwlw koeI ivrlw mnu`K Awpxy mn nUµ Awpxy ies srIr dy AMdr hI itikAw hoieAw vyKdw hY, (pr ieh qdoN hI huMdw hY) jdoN auh pRBU dy pRym ivc pRBU dI BgqI ivc itk ky (Awpxy AMdroN) haumY mukWdw hY [ pu`gy hoeI jogI, jog-swDn krn vwly jogI, mon-DwrI swDU suriq joVn dy jqn krdy hn, pr auh BI Awpxy mn nUµ srIr dy AMdr itikAw hoieAw nhIN vyK skdy [7[

(pr jIvW dy kIh v`s? mn nUµ kwbU krn dw qy BgqI ivc juVn dw au~dm) auh krqwr Awp hI (jIvW pwsoN) krWdw hY [ (Awpxy Awp) koeI jIv kIh kr skdw hY? krqwr dy pYdw kIqy hoey ieh jIv pwsoN Awpxy au~dm nwl ku~J nhIN ho skdw hY [

hy nwnk! ijs mnu`K nUµ prmwqmw Awpxy nwm dI dwiq dyNdw hY, auhI nwm ismr skdw hY , aus sdw pRBU dy nwm nUµ hI Awpxy mn ivc vsweI r`Kdw hY [8[23[24[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh