ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 121

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਨਿਰਮਲ ਸਬਦੁ ਨਿਰਮਲ ਹੈ ਬਾਣੀ ॥ ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਸਭ ਮਾਹਿ ਸਮਾਣੀ ॥ ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਹਰਿ ਸਾਲਾਹੀ ਜਪਿ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ ਮੈਲੁ ਗਵਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹੀ ਸਬਦੋ ਸੁਣਿ ਤਿਸਾ ਮਿਟਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਵਸਿਆ ਮਨਿ ਆਏ ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਗਵਾਏ ॥ ਨਿਰਮਲ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਨਿਤ ਸਾਚੇ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਨਾਦੁ ਵਜਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਨਿਰਮਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਇਆ ॥ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਮੁਆ ਤਿਥੈ ਮੋਹੁ ਨ ਮਾਇਆ ॥ ਨਿਰਮਲ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਜੋ ਨਿਰਮਲੁ ਸੇਵੇ ਸੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਵੈ ॥ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਗੁਰ ਸਬਦੇ ਧੋਵੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਵਾਜੈ ਅਨਹਦ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਭ ਨਿਰਮਲ ਹੋਵੈ ॥ ਨਿਰਮਲੁ ਮਨੂਆ ਹਰਿ ਸਬਦਿ ਪਰੋਵੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮਿ ਲਗੇ ਬਡਭਾਗੀ ਨਿਰਮਲੁ ਨਾਮਿ ਸੁਹਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਸੋ ਨਿਰਮਲੁ ਜੋ ਸਬਦੇ ਸੋਹੈ ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮਿ ਮਨੁ ਤਨੁ ਮੋਹੈ ॥ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਮਲੁ ਕਦੇ ਨ ਲਾਗੈ ਮੁਖੁ ਊਜਲੁ ਸਚੁ ਕਰਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਮਨੁ ਮੈਲਾ ਹੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥ ਮੈਲਾ ਚਉਕਾ ਮੈਲੈ ਥਾਇ ॥ ਮੈਲਾ ਖਾਇ ਫਿਰਿ ਮੈਲੁ ਵਧਾਏ ਮਨਮੁਖ ਮੈਲੁ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਮੈਲੇ ਨਿਰਮਲ ਸਭਿ ਹੁਕਮਿ ਸਬਾਏ ॥ ਸੇ ਨਿਰਮਲ ਜੋ ਹਰਿ ਸਾਚੇ ਭਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੯॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 121}

pdArQ:- swlwhI—swlwhIN, mYN slwhuMdw hW [ jip—jp ky [1[

suKdwqw—suK dyx vwlw [ mMin—min, mn ivc [ gur Sbid—gurU dy Sbd dI rwhIN [ slwhI—mYN slwhuMdw hW [ sbdy—sbdu hI, Sbd hI [ iqsw—mwieAw dI iqRSnw [1[rhwau[

min—mn ivc [ Awey—Awie, Aw ky [ nwdu—grj [2[

AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ qy—qoN, pwsoN [ Awpu—Awpw-Bwv [3[

sbdy—sbid, Sbd dI rwhIN [ vwjY—v`jdI hY [ Anhd Duin bwxI—auh bwxI ijs dI DunI iek-rs huMdI rihMdI hY [ dir—dr qy [4[

qy—qoN, dI Cuh nwl [ sbid—Sbd ivc [ nwim—nwm ivc [5[

sohY—sohxw ho jWdw hY, sohxy jIvn vwlw bx jWdw hY [ mohY—msq ho jWdw hY [ scu—sdw‑iQr pRBU dw nwm [6[

dUjY Bwie-mwieAw dy moh ivc, pRBU qoN ibnw iksy hor dy ipAwr ivc [ mYlY Qwie—mYly QW ivc [7[

siB—swry (jIv) [ hukim—hukm Anuswr [ sbwey—swry [ Bwey—cMgy l`gy [8[

ArQ:- prmwqmw dI piv`qR joiq sB jIvW ivc smweI hoeI hY [ aus dI is&iq-swlwh dw Sbd (sB nUµ) pivqR krn vwlw hY [ aus dI is&iq-swlwh dI bwxI (sB nUµ) pivqR krn vwlI hY [ (hy BweI!) mYN aus hrI dI pivqR bwxI dI rwhIN aus dI is&iq-swlwh krdw hW [ prmwqmw dw nwm jp ky pivqR ho jweIdw hY, (ivkwrW dI) mYl (mn ivcoN) dUr kr leIdI hY [1[

mYN auhnW qoN sdky hW kurbwn hW, jyhVy su`K dyx vwly prmwqmw ƒ Awpxy mn ivc vsWdy hn [ mYN gurU dy Sbd ivc juV ky pivqR prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw hW [ gurU dw Sbd hI sux ky mYN (Awpxy AMdroN mwieAw dI) iqRSnw imtWdw hW [1[rhwau[

(ijs mnu`K dy) mn ivc pivqR prmwqmw dw nwm Aw v`sdw hY, aus dw mn pivqR ho jWdw hY, aus dw qn pivqR ho jWdw hY [ (Awpxy AMdroN) mwieAw dw moh dUr kr lYNdw hY [ auh mnu`K sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy pivqR gux sdw gWdw hY (ijvyN jogI nwd vjWdw hY) auh mnu`K is&iq-swlwh dw (mwno) nwd vjWdw hY [2[

ijs mnu`K ny gurU pwsoN pivqR prmwqmw dw Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl pRwpq kr ilAw, aus dy AMdroN Awpw-Bwv mu`k jWdw hY, aus dy ihrdy ivc, mwieAw dw moh nhIN rih jWdw [ (ijauN ijauN auh mnu`K) prmwqmw dI is&iq-swlwh vwlI pivqR bwxI Awpxy mn ivc vsWdw hY, prmwqmw nwl aus dI pivqR fUMGI sWJ bxdI hY, aus dI suriq pRBU-crnW nwl juVdI hY jo aus ƒ (hor) pivqR krdI hY [3[

jyhVw mnu`K pivqR prmwqmw dw ismrn krdw hY, auh (Awp BI) pivqR ho jWdw hY, gurU dy Sbd dI brkiq nwl auh (Awpxy mn ivcoN) haumY dI mYl Do lYNdw hY [ aus mnu`K dy AMdr iek-rs lgn pYdw krn vwlI is&iq-swlwh dI pivqR bwxI Awpxw pRBwv pweI r`KdI hY, qy auh sdw-iQr pRBU dy dr qy soBw pWdw hY [4[

pivqR prmwqmw dI (nwm-) Cuh nwl swrI lukweI pivqR ho jWdI hY [ (ijauN ijauN mnu`K Awpxy mn nUµ) prmwqmw dI is&iq-swlwh dy Sbd ivc pRoNdw hY (iqauN iqauN aus dw) mn pivqR huMdw jWdw hY [ v`fy BwgW vwly mnu`K hI pivqR pRBU dy nwm ivc lIn huMdy hn [ jyhVw mnu`K nwm ivc juVdw hY, auh pivqR jIvn vwlw bx jWdw hY, auh sohxy jIvn vwlw bx jWdw hY [5[

auhI mnu`K pivqR jIvn vwlw bxdw hY, jyhVw gurU dy Sbd ivc juV ky sohxy jIvn vwlw bxdw hY [ pivqR pRBU dy nwm ivc aus dw mn msq rihMdw hY, aus dw qn (Bwv, hryk igAwn-ieMdRw) msq rihMdw hY [ sdw-iQr prmwqmw dy nwm ivc juVn kr ky aus ƒ (ivkwrW dI) mYl kdy nhIN lgdI [ sdw-iQr rihx vwlw pRBU aus dw mUMh (lok prlok ivc) aujlw kr dyNdw hY [6[

pr jyhVw mnu`K mwieAw dy ipAwr ivc msq rihMdw hY, aus dw mn (ivkwrW dI mYl nwl) mYlw (hI) rihMdw hY [ (auh lkIrW k`F k`F ky byS`k su`cy cONky bxwey, pr aus dy ihrdy dw) cONkw mYlw hI rihMdw hY (auh dI suriq sdw) mYly QW ivc hI itkI rihMdI hY [ auh mnu`K (ivkwrW dI) mYl ƒ hI AwpxI Awqmk ^urwk bxweI r`Kdw hY, (ijs krky auh Awpxy AMdr) hor hor (ivkwrW dI) mYl vDWdw jWdw hY [ (ies qrHW) Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K (ivkwrW dI) mYl (vDw vDw ky) du`K shwrdw hY [7[

(pr jIvW dy kIh v`s?) ivkwrI jIv qy pivqR-Awqmw jIv swry prmwqmw dy hukm ivc (hI qur rhy hn) [ jyhVy bMdy sdw-iQr hrI ƒ ipAwry l`g pYNdy hn, auh pivqR jIvn vwly ho jWdy hn [

hy nwnk! jyhVw mnu`K gurU dy d`sy rwh au~qy qurdw hY, aus dy mn ivc prmwqmw dw nwm v`sdw hY, auh (Awpxy AMdroN ivkwr AwidkW dI) mYl dUr kr lYNdw hY [8[19[20[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਗੋਵਿੰਦੁ ਊਜਲੁ ਊਜਲ ਹੰਸਾ ॥ ਮਨੁ ਬਾਣੀ ਨਿਰਮਲ ਮੇਰੀ ਮਨਸਾ ॥ ਮਨਿ ਊਜਲ ਸਦਾ ਮੁਖ ਸੋਹਹਿ ਅਤਿ ਊਜਲ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਗੋਬਿੰਦ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥ ਗੋਬਿਦੁ ਗੋਬਿਦੁ ਕਹੈ ਦਿਨ ਰਾਤੀ ਗੋਬਿਦ ਗੁਣ ਸਬਦਿ ਸੁਣਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਗੋਬਿਦੁ ਗਾਵਹਿ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਭੈ ਊਜਲ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਜਾਏ ॥ ਸਦਾ ਅਨੰਦਿ ਰਹਹਿ ਭਗਤਿ ਕਰਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਸੁਣਿ ਗੋਬਿਦ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਮਨੂਆ ਨਾਚੈ ਭਗਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਨੈ ਮਨੁ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸਚਾ ਤਾਲੁ ਪੂਰੇ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਏ ਸਬਦੇ ਨਿਰਤਿ ਕਰਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਊਚਾ ਕੂਕੇ ਤਨਹਿ ਪਛਾੜੇ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਜੋਹਿਆ ਜਮਕਾਲੇ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਇਸੁ ਮਨਹਿ ਨਚਾਏ ਅੰਤਰਿ ਕਪਟੁ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਗਤਿ ਜਾ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਰਾਤਾ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ ॥ ਬਾਣੀ ਵਜੈ ਸਬਦਿ ਵਜਾਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਗਤਿ ਥਾਇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਬਹੁ ਤਾਲ ਪੂਰੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ ॥ ਨਾ ਕੋ ਸੁਣੇ ਨ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਮਾਇਆ ਕਾਰਣਿ ਪਿੜ ਬੰਧਿ ਨਾਚੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਜਿਸੁ ਅੰਤਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗੈ ਸੋ ਮੁਕਤਾ ॥ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਸਿ ਸਚ ਸੰਜਮਿ ਜੁਗਤਾ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਹਰਿ ਧਿਆਏ ਏਹਾ ਭਗਤਿ ਹਰਿ ਭਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਗਤਿ ਜੁਗ ਚਾਰੇ ਹੋਈ ॥ ਹੋਰਤੁ ਭਗਤਿ ਨ ਪਾਏ ਕੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਗੁਰ ਭਗਤੀ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨੦॥੨੧॥ {ਪੰਨਾ 121-122}

pdArQ:- myrI mnsw—Apx`q dw Purnw [ min—mn ivc, AMdroN [ sohih—sohxy l`gdy hn [1[

sbid-(gurU dy) Sbd dI rwhIN [1[rhwau[

shij—Awqmk Afolqw ivc [ suBwey—suBwie, su`cy ipAwr ivc [ BY—fr-Adb ivc (rih ky) [ jwey—dUr ho jWdI hY [ Anµid—Awnµd ivc [ suix—sux ky [2[

mnUAw—mn [ nwcY—n`cdw hY, hulwry ivc AwauNdw hY [ mnY mnu imlwey—mn ivc hI mn nUµ imlweI r`Kdw hY, mn nUµ rokI r`Kdw hY [ qwlu pUry-rwg qy joVI dy vzn dy nwl rlw ky h`QW dI qwlI mwrdw hY jW pYrW dw nwc krdw hY [ inriq—nwc [ sbdy—Sbd ivc hI [3[

qnih—srIr ƒ [ pCwVy—(iksy SY nwl) ptkWdw hY [ moih—moh ivc [ joihAw—q`k ivc r`iKAw hoieAw hY [ jmkwly—jmkwil, jmkwl ny, Awqmk mOq ny [ mnih—mn ƒ [ kptu—Cl, T`gI [4[

jw-jdoN [ gurmuiK—gurU dy snmu`K r`K ky [ rwqw—rMigAw hoieAw, msq [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ suBwey—suBwie, su`cy pRym ivc [ vjY—pRBwv pWdI hY [ vjwey—(is&iq-swlwh dw vwjw) vjWdw hY [ Qwie pwvixAw—kbUl krdw hY [5[

bhu—bhuqy [ mMin—min, mn ivc [ bMiD—bMnH ky [ dUjY Bwie—mwieAw dy moh ivc [6[

mukqw—mwieAw dy bMDnW qoN suqMqr [ vis—v`s ivc [ sMjim—sMjm ivc [ jugqw—juiVAw hoieAw; itikAw hoieAw [7[

jug cwry—sdw hI [ gurmuiK—gurU dy snmu`K rih ky hI [ horqu—iksy hor qrIky nwl [8[

ArQ:- jyhVy mnu`K prmwqmw dw nwm ismrdy hn, auh bhuq pivqR-Awqmw ho jWdy hn, auhnW dy mn ivc (BI) su`D (Purny) auTdy hn auhnW dy mUMh (BI) sohxy id`sdy hn, auhnW dw mn pivqR ho jWdw hY, auh pivqR goibMd dw rUp ho jWdy hn, prmwqmw-srovr dy auh, (mwno) sohxy hMs bx jWdy hn [1[

mYN aus mnu`K qoN sdw sdky vwrny jWdw hW, jyhVw goibMd dy gux sdw gWdw hY, jyhVw idn rwq goibMd dw nwm aucwrdw hY, jyhVw gurU dy Sbd dI rwhIN (hornW nUµ BI) goibMd dy gux suxWdw hY [1[rhwau[

jyhVy mnu`K goibMd (dy gux) Awqmk Afolqw ivc (pRBU crnW dy) pRym ivc (itk ky) gWdy hn, gurU dy fr-Adb ivc rih ky auh (lok prlok ivc) sur^rU ho jWdy hn, (auhnW dy AMdroN) haumY dI mYl dUr ho jWdI hY [ auh idn rwq prmwqmw dI BgqI krdy hn, sdw Awqmk Awnµd ivc mgn rihMdy hn, auh (hornW pwsoN) sux ky (Bwv, auh goibMd dy gux suxdy BI hn, qy) goibMd dy gux gWdy (BI) hn [2[

ijauN ijauN mnu`K BgqI idRVH krdw hY aus dw mn hulwry ivc AwauNdw hY, gurU dy Sbd dI rwhIN auh Awpxy mn ƒ auDr hI itkweI r`Kdw hY (bwhr Btkx qoN bcweI r`Kdw hY) [ (ijvyN koeI rwsDwrIAw rws pwx vyly rwg dy SwzW dy nwl nwl iml ky nwc krdw hY, iqvyN) auh mnu`K (mwno) s`cw nwc krdw hY (jdoN auh Awpxy AMdroN) mwieAw dw moh dUr krdw hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky auh (Awqmk) nwc krdw hY [3[

pr jyhVw mnu`K (rws Awidk pwx vyly) au~cI au~cI sur ivc boldw hY qy Awpxy srIr ƒ (iksy SY nwl) ptkWdw hY, (auN\ auh) mwieAw dy moh ivc (PisAw hoieAw) hY, aus ƒ Awqmk mOq ny AwpxI q`k ivc r`iKAw hoieAw hY [ aus dy mn ƒ mwieAw dw moh (hI) ncw irhw hY, aus dy AMdr Cl hY [ (isr& bwhr hI rws Awidk dy vyly pRym d`sdw hY) qy auh du`K pWdw hY [4[

jdoN prmwqmw Awp iksy mnu`K ƒ gurU dI srn pw ky aus pwsoN AwpxI BgqI krWdw hY, qW aus dw mn aus dw qn (Bwv, hryk igAwn-ieRMdw) Awqmk Afolqw ivc pRBU-crnW dy pRym ivc rMigAw jWdw hY [ aus dy AMdr is&iq-swlwh dI bwxI Awpxw pRBwv pweI r`KdI hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpxy AMdroN is&iq-swlwh dw, mwno, vwjw vjWdw hY [ gurU dw Awsrw lY ky kIqI hoeI BgqI prmwqmw prvwn krdw hY [5[

pr jyhVw BI mnu`K inry swz vjWdw hY qy swzW dy nwl iml ky nwc krdw hY auh (ies qrHW) prmwqmw dw nwm nwh hI suxdw hY qy nwh hI Awpxy mn ivc vsWdw hY [ auh qW mwieAw kmwx dI ^wqr ipV bMnH ky n`cdw hY [ mwieAw dy moh ivc itikAw rih ky auh du`K hI shwrdw hY (ies nwc nwl auh Awqmk Awnµd nhIN mwx skdw) [6[

ijs mnu`K dy ihrdy ivc pRBU-crnW dI pRIiq pYdw huMdI hY, auh mwieAw dy moh qoN Awzwd ho jWdw hY, auh AwpxIAW ieMdRIAW nUµ Awpxy v`s ivc kr lYNdw hY [ auh mnu`K sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn dy sMjm ivc itikAw rihMdw hY [ gurU dy Sbd ivc juV ky auh sdw prmwqmw dw nwm ismrdw hY, qy iehI hY BgqI jyhVI prmwqmw nUµ psMd AwauNdI hY [7[

prmwqmw dI BgqI gurU dy snmu`K rih ky hI ho skdI hY—ieh inXm sdw leI hI At`l hY [ (ies qoN ibnW) iksy BI hor qrIky nwl koeI mnu`K pRBU dI BgqI pRwpq nhIN kr skdw [ hy nwnk! prmwqmw dw nwm ismrn dI dwiq gurU ivc srdw r`iKAW hI iml skdI hY [ auhI mnu`K nwm ismr skdw hY, jyhVw gurU dy crnW ivc Awpxw icq joVdw hY [8[20[21[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh