ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 118

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸਾਚੀ ਸਿਖ ਸੁਣਾਈ ॥ ਹਰਿ ਚੇਤਹੁ ਅੰਤਿ ਹੋਇ ਸਖਾਈ ॥ ਹਰਿ ਅਗਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਅਨਾਥੁ ਅਜੋਨੀ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਆਪੁ ਨਿਵਾਰਣਿਆ ॥ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ਤਾ ਹਰਿ ਪਾਏ ਹਰਿ ਸਿਉ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਕਰਮੁ ਕਮਾਇਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਬਿਨੁ ਭਾਗਾ ਗੁਰੁ ਪਾਈਐ ਨਾਹੀ ਸਬਦੈ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਿਪਤੁ ਰਹੈ ਸੰਸਾਰੇ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਤਕੀਐ ਨਾਮਿ ਅਧਾਰੇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋਰੁ ਕਰੇ ਕਿਆ ਤਿਸ ਨੋ ਆਪੇ ਖਪਿ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧੇ ਸੁਧਿ ਨ ਕਾਈ ॥ ਆਤਮ ਘਾਤੀ ਹੈ ਜਗਤ ਕਸਾਈ ॥ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਬਹੁ ਭਾਰੁ ਉਠਾਵੈ ਬਿਨੁ ਮਜੂਰੀ ਭਾਰੁ ਪਹੁਚਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਇਹੁ ਜਗੁ ਵਾੜੀ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਮਾਲੀ ॥ ਸਦਾ ਸਮਾਲੇ ਕੋ ਨਾਹੀ ਖਾਲੀ ॥ ਜੇਹੀ ਵਾਸਨਾ ਪਾਏ ਤੇਹੀ ਵਰਤੈ ਵਾਸੂ ਵਾਸੁ ਜਣਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਮਨਮੁਖੁ ਰੋਗੀ ਹੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਸੁਖਦਾਤਾ ਵਿਸਰਿਆ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਦੁਖੀਏ ਨਿਤਿ ਫਿਰਹਿ ਬਿਲਲਾਦੇ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਾਂਤਿ ਨ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਜਿਨਿ ਕੀਤੇ ਸੋਈ ਬਿਧਿ ਜਾਣੈ ॥ ਆਪਿ ਕਰੇ ਤਾ ਹੁਕਮਿ ਪਛਾਣੈ ॥ ਜੇਹਾ ਅੰਦਰਿ ਪਾਏ ਤੇਹਾ ਵਰਤੈ ਆਪੇ ਬਾਹਰਿ ਪਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਤਿਸੁ ਬਾਝਹੁ ਸਚੇ ਮੈ ਹੋਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥ ਜਿਸੁ ਲਾਇ ਲਏ ਸੋ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਜਿਸੁ ਦੇਵੈ ਸੋ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੪॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 118}

pdArQ:- siqgur isK—gurU dI is`iKAw [ swcI—At`l, kdy aukweI nwh Kwx vwlI [ AMiq—Aw^r ivc (jdoN hor swry swQ rih jwxgy) [ sKweI—swQI [ Agm—AphuMc [ Agocru— {A-go-cru} ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI [ AnwQ—ijs dy isr au~qy koeI hor Ksm nhIN [ Bwie—pRym ivc, Anuswr ho ky [1[

Awpu—Awpw-Bwv [ shij—Awqmk Afolqw ivc [1[rhwau[

pUrib—pihly jnm ivc [ sukrmu—SRyst kMm, Awpw-Bwv dUr krn dw sRySt kMm [ syiv—syvw kr ky, srn pY ky [2[

Ailpqu—inrlyp, inrmoh [ qkIAY—Awsry [ nwim—nwm ivc [ ADwry—Awsry [ joru—D`kw [ iqs no— {l&z ‘iqsu’ dw   u sMbMDk ‘no’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ Kip—Kp ky [3[

suiD— {suiD} Akl, sUJ [ AwqmGwqI—Awpxy Awqmk jIvn dw nws krn vwlw [ jgq ksweI—jgq dw vYrI [4[

vwVI—Pu`lW dI bZIcI [ smwly—sMBwl krdw hY [ vwsnw—sugMDI [ vwsU vwsu—(Pu`lW dI) sugMDI [5[

mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw [6[

ijin—ijs (prmwqmw) ny [ kIqy—pYdw kIqy [ ibiD—qrIkw [ qw—qdoN [ hukim—hukm ivc (qur ky) [ pCwxY—sWJ pw lYNdw hY [7[

Gt—AMqr—ihrdy ivc [8[

ArQ:- (hy BweI! mYN qYƒ) gurU dI sdw At`l rihx vwlI is`iKAw suxweI hY (ik) prmwqmw dw icMqn krdw rhu (jdoN hor swry swQ mu`k jWdy hn qdoN) AMq vyly (pRBU dw nwm hI) swQI bxdw hY [ auh prmwqmw (auN\ qW) AphuMc hY, mnu`K dy igAwn-ieMidRAW dI aus qk phuMc nhIN ho skdI [ aus pRBU dy isr qy hor koeI mwlk nhIN, auh jUnW ivc nhIN pYNdw, gurU dy Anuswr ho ky quirAW aus ƒ iml skIdw hY [1[

mYN sdky kurbwn hW auhnW qoN, jyhVy Awpw-Bwv dUr krdy hn [ jdoN mnu`K Awpw-Bwv dUr krdw hY, qW prmwqmw ƒ iml pYNdw hY, prmwqmw nwl (iml ky) Awqmk Afolqw ivc lIn rihMdw hY [1[rhwau[

(pr ieh Awpw-Bwv dUr krn dw) sRySt kMm auh mnu`K (hI) krdw hY, ijs dy AMdr pUrbly jnm ivc kIqy krmW Anuswr Awpw-Bwv dUr krn dy sMskwrW dw lyK mOjUd hovy [ auh mnu`K gurU dI srn pY ky sdw Awqmk Awnµd mwxdw hY [ gurU BI pUrI iksmq qoN ibnw nhIN imldw [ (ijs ƒ gurU iml pYNdw hY aus ƒ gurU Awpxy) Sbd dI rwhIN prmwqmw dy imlwp ivc imlw dyNdw hY [2[

gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K gurU dw shwrw lY ky gurU dw Awsrw lY ky pRBU dy nwm dI rwhIN jgq ivc inrmoh rihMdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, aus au~qy koeI hor mnu`K dbwau nhIN pw skdw, auh sgoN Awp hI ^uAwr ho ky du`K shwrdw hY [3[

jyhVw mnu`K Awpxy mn dy ip`Cy qurdw hY, jyhVw mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw rihMdw hY aus ƒ (ieh Awpw-Bwv invwrn dI) koeI sUJ nhIN pYNdI [ (ies qrHW auh) Awpxw Awqmk jIvn (BI) qbwh kr lYNdw hY qy jgq dw vYrI (BI bixAw rihMdw hY) [ auh hornW dI inMdw kr kr ky Awpxy isr au~qy (ivkwrW dw) bhuq Bwr cu`kI jWdw hY (auh mnmuK aus mjUr vWg smJo jo) BwVw lYx qoN ibnw hI dUijAW dw Bwr (cu`k cu`k ky) ApVWdw rihMdw hY [4[

(pr hy BweI! jIvW dy kIh v`s?) ieh jgq Pu`lW dI bZIcI dy (smwn) hY, pRBU Awp (ies bZIcI dw) mwlI hY [ hryk dI sdw sMBwl krdw hY, aus dI sMBwl qoN koeI jIv ivrvw nhIN rihMdw [ (pr) ijho ijhI sugMDI (jIv Pu`l dy AMdr) mwlI pRBU pWdw hY auho ijhI aus dy AMdr kMm krdI hY [ (pRBU mwlI vloN jIv Pu`l dy AMdr pweI) sugMDI qoN hI bwhr aus dI sugMDI prgt huMdI hY [5[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw jgq (ivkwrW ivc pY ky) rogI ho irhw hY (ikauNik) ies ƒ suKW dw dyx vwlw ApuhMc qy byAMq pRBU Bu`l igAw hY [ mnmuK jIv duKI ho ho ky qrly lYNdy iPrdy hn, gurU dI srn qoN ibnw auhnW ƒ Awqmk Afolqw pRwpq nhIN ho skdI [6[

ijs prmwqmw ny jIv pYdw kIqy hn, auhI iehnW ƒ nroAw krn dw FMg jwxdw hY [ jdoN iksy ƒ nroAw kr dyNdw hY qW auh pRBU dy hukm ivc rih ky aus nwl sWJ pWdw hY [ ijho ijhw Awqmk jIvn prmwqmw iksy jIv dy AMdr itkWdw hY, ausy qrHW auh jIv vrqoN-ivhwr krdw hY [ pRBU Awp hI jIvW ƒ id`sdy sMswr v`l pRyrdw rihMdw hY [7[

(hy BweI!) mYƒ aus sdw-iQr pRBU qoN ibnw koeI hor nhIN id`sdw (jo jIv ƒ bwhr Btkx qoN bcw sky)[ ijs mnu`K ƒ auh Awpxy crnW ivc joVdw hY, auh piv`qr jIvn vwlw ho jWdw hY [ hy nwnk! (aus dI myhr nwl hI) ausdw nwm jIv dy ihrdy ivc v`sdw hY [ ijs mnu`K ƒ (Awpxy nwm dI dwiq) b^Sdw hY auh hwsl kr lYNdw hY [8[14[15[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਸਭੁ ਦੁਖੁ ਗਵਾਏ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਦਾ ਸਲਾਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਬੋਲੈ ਸਦਾ ਮੁਖਿ ਵੈਣੀ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵੇਖੈ ਪਰਖੈ ਸਦਾ ਨੈਣੀ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਕਹੈ ਸਦਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਅਵਰਾ ਆਖਿ ਸੁਨਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੰਗਿ ਰਤਾ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਏ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰਸਨਾ ਬੋਲੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਮਨਿ ਤਨਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੩॥ ਸੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਜੁ ਚਿਤਿ ਨ ਹੋਈ ॥ ਤਿਸ ਦਾ ਹੁਕਮੁ ਮੇਟਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਈ ॥ ਹੁਕਮੇ ਵਰਤੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਹੁਕਮੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੪॥ ਅਜਬ ਕੰਮ ਕਰਤੇ ਹਰਿ ਕੇਰੇ ॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਭੂਲਾ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰੇ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦਿ ਵਜਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ॥ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਪਰਖੇ ਲੋਕ ਸਬਾਏ ॥ ਖਰੇ ਪਰਖਿ ਖਜਾਨੈ ਪਾਇਹਿ ਖੋਟੇ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਵੇਖਾ ਕਿਉ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਬਦਿ ਸਲਾਹੀ ॥ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵਸੈ ਤੂੰ ਭਾਣੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੭॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਰਿਦੈ ਸਮਾਣੀ ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਭੁਖ ਲਹਿ ਜਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੫॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 118-119}

pdArQ:- AMimRq nwmu—Awqmk jIvn dyx vwly pRBU dw nwm [ mMin—min, mn ivc [ myrw—myrw-pn, mmqw [ AMimRq—sdw At`l prmwqmw [ AMimRq bwxI—Awqmk jIvn dyx vwlI is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN [1[

vswvixAw—vswx vwilAW qoN [1[rhwau[

muiK—mUMh nwl [ vYxI—bcnW dI rwhIN, is&iq-swlwh dy bcnW dI rwhIN [ AMimRqu—sdw At`l pRBU [ nYxI A`KW nwl [ AMimRq kQw—Amr pRBU dI is&iq-swlwh [ AwiK—AwK ky [2[

AMimRq rMig—Amr pRBU dy pRym ivc [ rsnw—jIB (nwl) [ min—mn dI rwhIN [ qin—srIr dI rwhIN (igAwn-ieMidRAW dI rwhIN) [3[

iciq—(jIvW dy) ic`q ivc [ iqs dw— {l&z ‘iqsu’ dw   u sMbMDk ‘dw’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ hukmy—hukim hI, pRBU dy hukm Anuswr hI [4[

krqy kyry—krqy dy [ BUlw jWdw—Btkdw iPrdw [ Pyry—moV ilAwauNdw hY [ isau—nwl [ sbid—Sbd dI rwhIN [ vswvixAw—prgt krdw hY [5[

aupwey—pYdw kIqy hn [ Awpy—Awp hI  [ sbwey—swry [ priK—prK ky [ pwieih—qUM pWdw hYN [ Brim—Btkxw ivc pw ky [6[

ikau kir—iks qrHW? vyKw—vyKW, mYN drsn krW [ ikau—ikvyN? BwxY—rzw Anuswr [7[

siqguir syivAw—jy gurU dw Awsrw ilAw jwey [ irdY—ihrdy ivc [ pI—pI ky [8[

ArQ:- jyhVw mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlw pRBU dw nwm Awpxy mn ivc vsWdw hY, auh (Awpxy AMdroN) haumY qy mmqw dw du`K dUr kr lYNdw hY, auh Awqmk jIvn dyx vwlI is&iq-slwh dI bwxI rwhIN sdw pRBU dI is&iq-swlwh krdw hY qy hr vyly nwm-AMimRq (dy Gu`t) hI pINdw hY [1[

mYN aus mnu`K qoN sdw sdky kurbwn jWdw hW, jo Awqmk jIvn dyx vwlI is&iq-swlwh dI bwxI dI rwhIN (prmwqmw ƒ) Awpxy mn ivc vsWdw hY, jo AMimRq bwxI mn ivc vsWdw hY qy Awqmk jIvn dyx vwlw pRBU-nwm sdw ismrdw hY [1[rhwau[

jyhVw mnu`K Awpxy mUMh nwl bcnW dI rwhIN Awqmk jIvn-dwqw pRB-nwm sdw aucwrdw hY, auh A`KW nwl (BI) sdw jIvn-dwqy prmwqmw ƒ hI (hr QW) vyKdw pCwxdw hY [ auh jIvn-dwqy pRBU dI is&iq-swlwh sdw idn rwq krdw hY qy hornW ƒ (BI) AwK ky suxWdw hY [2[

jyhVw mnu`K jIvn-dwqy pRBU dy pRym-rMg ivc rMigAw hoieAw pRBU-crnW ivc suriq joVdw hY, auh gurU dI ikrpw nwl aus jIvn-dwqy ƒ iml pYNdw hY, auh AwpxI jIB nwl idn rwq Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm hI aucwrdw hY, auh Awpxy mn dI rwhIN qy Awpxy igAwn-ieMidRAW dI rwhIN nwm-AMimRq pINdw rihMdw hY [3[

(hy BweI!) prmwqmw auh kuJ kr idMdw hY jo (jIvW dy) ic`q-cyqy BI nhIN huMdw[ koeI BI jIv aus krqwr dw hukm (BI) moV nhIN skdw [ aus dy hukm Anuswr hI (iksy vf-BwgI mnu`K dy ihrdy ivc) aus dI Awqmk jIvn-dwqI is&iq-swlwh dI bwxI v`s pYNdI hY, auh Awpxy hukm Anuswr hI (iksy vf-BwgI ƒ) Awpxw nwm-AMimRq iplWdw hY [4[

(hy BweI!) aus hrI krqwr dy kOqk Acrj hn, (jIvW dy) kurwhy pY ky Btkdy ies mn ƒ (BI) auh krqwr moV ilAwauNdw hY [ aus mn ƒ pRBU AwpxI Awqmk jIvn-dwqI is&iq-swlwh dI bwxI nwl joV dyNdw hY, qy is&iq-swlwh dy Sbd dI rwhIN Awpxw nwm (aus dy AMdr) prgt kr dyNdw hY [5[

(hy pRBU!) Koty jIv qy Kry jIv qUM Awp hI pYdw kIqy hoey hn, qUM Awp hI swry jIvW (dIAW krqUqW) ƒ prKdw rihMdw hYN [ Kry jIvW ƒ prK ky qUM Awpxy ^zwny ivc pw lYNdw hYN (Awpxy crnW ivc joV lYNdw hYN) qy Koty jIvW ƒ Btkxw ivc pw ky kurwhy pw dyNdw hYN [6[

(hy krqwr!) mYN (qyrw dws) iks qrHW qyrw drsn krW? iks qrHW qyrI is&iq-swlwh krW? (jy qyrI AwpxI hI imhr hovy, qy mYƒ qUM gurU imlw dyvyN, qW) gurU dI ikrpw nwl gurU dy Sbd ivc l`g ky qyrI is&iq-swlwh kr skdw hW [ (hy pRBU!) qyry hukm nwl hI qyrw AMimRq-nwm (jIv dy ihrdy ivc) v`sdw hY, qUM Awpxy hukm Anuswr hI Awpxw nwm-AMimRq (jIvW ƒ) iplWdw hYN [7[

(hy BweI!) jy siqgurU dw Awsrw-prnw ilAw jwey, qdoN hI Awqmk jIvn dyx vwlw gur Sbd qdoN hI Awqmk jIvn-dwqI is&iq-swlwh dI bwxI mnu`K dy ihrdy ivc v`s skdI hY [

hy nwnk! Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm sdw Awqmk Awnµd dyx vwlw hY [ ieh nwm-AMimRq pIiqAW (mwieAw dI) swrI Bu`K lih jWdI hY [8[15[16[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh