ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 116

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਤੇਰੀਆ ਖਾਣੀ ਤੇਰੀਆ ਬਾਣੀ ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸਭ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣੀ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪਾਇਆ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋਇ ਨ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਹਰਿ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਸਚਾ ਗੁਰ ਭਗਤੀ ਪਾਈਐ ਸਹਜੇ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਤਾ ਸਭ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ॥ ਜੇਹੀ ਮਨਸਾ ਕਰਿ ਲਾਗੈ ਤੇਹਾ ਫਲੁ ਪਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਸਭਨਾ ਵਥੂ ਕਾ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮੈਲਾ ਇਕੁ ਨ ਧਿਆਏ ॥ ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਲਾਗੀ ਬਹੁ ਦੂਜੈ ਭਾਏ ॥ ਤਟਿ ਤੀਰਥਿ ਦਿਸੰਤਰਿ ਭਵੈ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋਰੁ ਵਧੇਰੈ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਤਾ ਮਲੁ ਜਾਏ ॥ ਜੀਵਤੁ ਮਰੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ ਸਚੁ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ਸਚਿ ਲਾਗੈ ਮੈਲੁ ਗਵਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਹੈ ਅੰਧ ਗੁਬਾਰਾ ॥ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧਾ ਅੰਧੁ ਅੰਧਾਰਾ ॥ ਬਿਸਟਾ ਕੇ ਕੀੜੇ ਬਿਸਟਾ ਕਮਾਵਹਿ ਫਿਰਿ ਬਿਸਟਾ ਮਾਹਿ ਪਚਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਮੁਕਤੇ ਸੇਵੇ ਮੁਕਤਾ ਹੋਵੈ ॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਸਬਦੇ ਖੋਵੈ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਚਾ ਸੇਵੀ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਨਾਮੁ ਨਿਧਿ ਪਾਏ ॥ ਸਚੈ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਮਨੁ ਸਚਾ ਸਚੁ ਸੇਵੇ ਦੁਖੁ ਗਵਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਸਦਾ ਹਜੂਰਿ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਣਹੁ ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਅੰਤਰਿ ਪਛਾਣਹੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੧॥੧੨॥ {ਪੰਨਾ 116}

pdArQ:- KwxI— {Kwin [ AMfj, jyrj, auqBuj, syqj [ cOrwsI l`K jUnW dy jIvW dy pYdw hox dy vsIly} [ bwxI—bxqr [ sB—swrI isRStI [ Brim—Btkxw ivc (pY ky) [ BulwxI—kurwhy peI hoeI [1[

syqI—nwl [ scw—s`cw, sdw-iQr [ gur BgqI—gurU ivc srDw r`iKAW [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [ mMin—min, mn ivc [1[rhwau[

sB ikCu—hryk cIz [ mnsw— {mnI—w} kwmnw [ kir—kr ky [ vQU kw—vsqW dw {sMsik®q l&z vsQu vÔqu qoN pRwik®q rUp ‘vQu’ hY} [2[

ieku—prmwqmw ƒ [ bhu—bhuqI [ dUjY Bwey—dUjY Bwie, mwieAw ivc ipAwr dy kwrn [ qit—(ndI dy) kMFy auqy [ qIriQ—qIrQ auqy [ idsMqir—dys AMqir, (hor hor) dys ivc [ AhMkwrI horu—hor (vDIk) AhMkwrI (huMdw hY) [3[

jIvqu mrY—jIaUNdw mrdw hY, kwr-ivhwr krdw hoieAw hI mwieAw dy moh qoN auqWh rihMdw hY [ isau—nwl [ scu—s`c, sdw-iQr rihx vwlw [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [4[

AMD gubwrw—Gu`p hnyrw [ ibstw—gMd, mYlw [ pcwvixAw—sVdy hn [5[

mukqw—mwieAw dy moh qoN Awzwd [ mmqw—Apx`q [ sbdy—sbid, Sbd dI rwhIN [ syvI—syiv, syv ky [

myil—myl ivc, crnW ivc [ qy—qoN, pwsoN [ iniD—^zwnw [ nwim—nwm ivc [7[

hjUir—hwzr-nwzr, AMg-sMg [ pCwxhu—jwx-pCwx bxwE [8[

ArQ:- hy pRBU! (AMfj jyrj syqj auqBuj—cOrwsI l`K jIvW dI auqp`qI dIAW ieh) KwxW qyrIAW hI bxweIAW hoeIAW hn [ sB jIvW dI bxqr (rcnw) qyrI hI rcI hoeI hY [

(pr, hy BweI! aus rcnhwr pRBU dy) nwm qoN ibnw swrI isRStI Btkxw ivc pY ky kurwhy jw rhI hY [ prmwqmw dw nwm gurU dI d`sI syvw kIiqAW imldw hY [ gurU (dI srn) qoN ibnw koeI mnu`K (prmwqmw dI BgqI) pRwpq nhIN kr skdw [1[

(hy BweI!) mYN auhnW (vf-BwgI bMidAW qoN) sdky kurbwn jWdw hW, jyhVy prmwqmw (dy crnW) nwl Awpxw ic`q joVdy hn [ (pr) sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw gurU au~qy srDw r`iKAW hI imldw hY [ (jyhVy mnu`K gurU au~qy srDw bxWdy hn auh) Awqmk Afolqw ivc itk ky (prmwqmw dy nwm ƒ Awpxy) mn ivc vsWdy hn [1[rhwau[

jy mnu`K gurU dw p`lw PVy qW auh hryk cIz pRwpq kr lYNdw hY [ mnu`K ijho ijhI kwmnw mn ivc Dwr ky (gurU dI crnIN l`gdw hY, auho ijhw Pl pw lYNdw hY [ gurU sB pdwrQW dw dyx vwlw hY [ (prmwqmw jIv ƒ aus dI) pUrI iksmiq dw sdkw (gurU nwl) imlWdw hY [2[

(ijqnw icr mnu`K dw) ieh mn (ivkwrW dI mYl nwl) mYLw (rihMdw) hY, (qdoN qk mnu`K) iek prmwqmw ƒ nhIN ismrdw [ mwieAw ivc ipAwr pwx dy kwrn mnu`K dy AMdr (mn ivc ivkwrW dI) bhuq mYl l`gI rihMdI hY [ (Ajyhy jIvn vwlw mnu`K iksy) ndI dy kMFy qy jWdw hY (iksy) qIrQ au~qy (BI) jWdw hY, (hor hor) dys ivc BI BONdw hY (pr ies qrHW auh qIrQ-jwqRw Awid dy mwx nwl) hor vDIk AhMkwrI ho jWdw hY [ auh Awpxy AMdr vDyrI haumY dI mYl iek`TI kr lYNdw hY [3[

jdoN mnu`K gurU dI srn AwauNdw hY, qdoN (aus dy mn ivcoN haumY dI) mYl dUr ho jWdI hY auh dunIAw dy kwr-ivhwr krdw hoieAw BI Awpw-Bwv qoN mirAw rihMdw hY, qy prmwqmw (dy crnW) nwl Awpxw ic`q joVI r`Kdw hY [ prmwqmw sdw-iQr rihx vwlw hY, qy pivqR-srUp hY, aus ƒ (haumY Awidk ivkwrW dI) mYl poh nhIN skdI [ jyhVw mnu`K aus sdw-iQr pRBU (dI Xwd) ivc l`gdw hY, auh (Awpxy AMdroN ivkwrW dI) mYL dUr kr lYNdw hY [4[

gurU qoN ibnw (jgq ivc mwieAw dy moh dw) Gu`p hnyrw ipAw rihMdw hY [ gurU dy igAwn qoN s`Kxw mnu`K (aus moh ivc) AMnHw hoieAw rihMdw hY [ (moh dy hnyry ivc Psy hoey dI auhI hwlq huMdI hY ijvyN) gMd dy kIVy gMd (Kwx dI) kmweI hI krdy hn qy iPr gMd ivc hI duKI huMdy rihMdy hn [5[

jyhVw mnu`K (mwieAw dy moh qoN) mukq (gurU) dI srn lYNdw hY, auh BI mwieAw dy moh qoN suqMqr ho jWdw hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpxy AMdroN) haumY qy Apx`q dUr kr lYNdw hY [ (gur-srn dI brkiq nwl) auh hr roz sdw-iQr pRBU dw ismrn krdw hY [ pr gurU (BI) pUrI iksmiq nwl hI imldw hY [6[

ijs mnu`K ƒ pRBU Awp hI b^SS krdw hY qy gurU-crnW ivc imlWdw hY, auh mnu`K pUry gurU pwsoN nwm-^zwnw hwsl kr lYNdw hY [ sdw-iQr pRBU dy nwm ivc sdw itky rihx krky aus dw mn (ivkwrW vloN) Afol ho jWdw hY [ sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dw ismrn kr ky auh Awpxw (hryk iksm dw) du`K imtw lYNdw hY [7[

(hy BweI!) prmwqmw sdw (sB jIvW dy) AMg-sMg (v`sdw) hY, aus ƒ Awpxy qoN dUr v`sdw nwh smJo [ gurU dy Sbd ivc juV ky aus prmwqmw nwl Awpxy ihrdy ivc jwx-pCwx bxwE [

hy nwnk! pRBU dy nwm ivc juiVAW (lok prlok ivc) ie`zq imldI hY, (pr pRBU dw nwm) pUry gurU qoN (hI) imldw hY [8[11[12[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਐਥੈ ਸਾਚੇ ਸੁ ਆਗੈ ਸਾਚੇ ॥ ਮਨੁ ਸਚਾ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਰਾਚੇ ॥ ਸਚਾ ਸੇਵਹਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵਹਿ ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਸਚੇ ਸੇਵਹਿ ਸਚਿ ਸਮਾਵਹਿ ਸਚੇ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਡਿਤ ਪੜਹਿ ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਮਾਇਆ ਮਨੁ ਭਰਮਾਵਹਿ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਸਭ ਸੁਧਿ ਗਵਾਈ ਕਰਿ ਅਵਗਣ ਪਛੋਤਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤਾ ਤਤੁ ਪਾਏ ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਮਨੁ ਮਾਰੈ ਅਪੁਨਾ ਮੁਕਤੀ ਕਾ ਦਰੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਕਿਲਵਿਖ ਕਾਟੈ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰੇ ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਰਖੈ ਉਰ ਧਾਰੇ ॥ ਸਚਿ ਰਤੇ ਸਦਾ ਬੈਰਾਗੀ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਅੰਤਰਿ ਰਤਨੁ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ ॥ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਨਸਾ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ॥ ਪੜਿ ਪੜਿ ਪੰਡਿਤ ਮੋਨੀ ਥਕੇ ਚਉਥੇ ਪਦ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਪਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਆਪੇ ਰੰਗੇ ਰੰਗੁ ਚੜਾਏ ॥ ਸੇ ਜਨ ਰਾਤੇ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਰੰਗਾਏ ॥ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਚੜਿਆ ਅਤਿ ਅਪਾਰਾ ਹਰਿ ਰਸਿ ਰਸਿ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਸਚੁ ਸੰਜਮੁ ਸੋਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਨਾਮਿ ਮੁਕਤਿ ਹੋਈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਾਰ ਸਚੁ ਕਮਾਵਹਿ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਥਾਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤਿ ਪਤਿ ਸਭੁ ਆਪੇ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੨॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 116-117}

pdArQ:- AYQY—ies lok ivc, ies mnu`Kw jnm ivc [ swcy—sdw-iQr pRBU nwl iek-imk, Afol-ic`q [ su—auh bMdy [ AwgY—prlok ivc [ scw—sdw-iQr, Afol [1[

mMin—min, mn ivc [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [1[rhwau[

swdu—suAwd, Awqmk Awnµd [ Bwie—ipAwr ivc [ dUjY Bwie—mwieAw dy moh ivc [ Brmwvih—BtkWdy hn, duVWdy hn [ moih—moh ivc [ suiD—sUJ [ kir—kr ky [2[

qw—qdoN [ qqu—AslIAq [ mrY—mrdw hY, moh vloN au~cw ho jWdw hY [3[

iklivK—pwp [ invwry—dUr krdw hY [ aur—ihrdw [ Dwry—Dwir, Dwr ky, sWB ky [ bYrwgI—mwieAw dy moh vloN auprwm [4[

AMqir—srIr dy AMdr [ iqRibiD—iqMn iksmW vwlI [ mnsw— {mnI—w} kwmnw [ iqRibiD— {i>ibiD} iqMn guxW vwlI [ monI—monDwrI irSI, smwDIAW lwx vwly [ cauQw pdu—auh Awqmk AvsQw jo mwieAw dy iqMn guxW dy Asr qoN auqWh rihMdI hY [ swr—sUJ [5[

sy jn—auh bMdy [ sbid—Sbd ivc [ Apwrw—byAMq [ ris—rs ivc [ ris—rs nwl, Awnµd nwl [6[

scu soeI—auh sdw-iQr prmwqmw hI [ nwim—nwm ivc [7[

Qwpy—swjdw hY [ Qwip—swj ky [ auQwpy—nws krdw hY [ Awpy—pRBU Awp hI [8[

ArQ:- (hy BweI!) jyhVy mnu`K ies lok ivc Afol-ic`q rihMdy hn, auh prlok ivc BI pRBU nwl iek-imk hoey rihMdy hn [ jyhVy bMdy sdw-iQr pRBU dI is&iq-swlwh dy Sbd ivc rcy rihMdy hn, auhnW dw mn Afol ho jWdw hY [ auh sdw hI sdw-iQr pRBU dw ismrn krdy hn, ismrn dI hI kmweI krdy hn, sdw-iQr pRBU ƒ hI ismrdy rihMdy hn [1[

mYN auhnW qoN sdky kurbwn hW, jo sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dw nwm Awpxy mn ivc vsweI r`Kdy hn [ jyhVy mnu`K sdw-iQr pRBU dw ismrn krdy hn sdw-iQr pRBU dy gux gWdy hn, auh sdw-iQr pRBU ivc lIn rihMdy hn [1[rhwau[

pMifq lok (vyd Awidk Drm-pusqkW) pVHdy (qW) hn (pr) Awqmk Awnµd nhIN mwx skdy (ikauNik) auh mwieAw dy moh ivc Ps ky mwieAw vl hI Awpxy mn ƒ duVWdy rihMdy hn [ mwieAw dy moh dy kwrn auhnW ny (au~cy Awqmk jIvn bwry) swrI sUJ gvw leI huMdI hY, (mwieAw dI ^wqr) AOgux kr kr ky pCuqWdy rihMdy hn [2[

jdoN mnu`K ƒ gurU iml pey qW auh AslIAq smJ lYNdw hY, auh prmwqmw dw nwm (Awpxy) mn ivc vsw lYNdw hY [ auh gurU dy Sbd ivc juV ky mwieAw dy moh vloN Afol ho jWdw hY, Awpxy mn ƒ kwbU kr lYNdw hY, qy moh qoN ^lwsI pwx dw drvwzw l`B lYNdw hY [3[

jyhVw mnu`K gurU dw Sbd Awpxy ihrdy ivc itkw r`Kdw hY auh (Awpxy AMdroN) pwp k`t lYNdw hY, k®oD dUr kr lYNdw hY [ jyhVy mnu`K sdw-iQr pRBU (dy pRym-rMg) ivc rMgy rihMdy hn, auh mwieAw dy moh qoN sdw auprwm rihMdy hn [ auh (Awpxy AMdroN) haumY mwr ky (pRBU-crnW ivc) imly rihMdy hn [4[

(hy BweI! hryk jIv) dy AMdr (pRBU dI joiq-) rqn mOjUd hY, pr ieh rqn qdoN hI imldw hY jy (gurU) imlw dyvy (mnu`K Awpxy au~dm isAwxp nwl hwsl nhIN kr skdw, ikauNik) iqMn guxW vwlI mwieAw dy pRBwv hyT mnu`K dI mno kwmnw iqMnW guxW Anuswr (vMfI rihMdI) hY [ pMifq qy hor isAwxy smwDIAW lwx vwly (vyd Awidk Drm-pusqkW) pVH pVH ky Q`k pYNdy hn (pr iqRguxI mwieAw dy pRBwv dy kwrn) auh aus Awqmk AvsQw dI sUJ pRwpq nhIN kr skdy jyhVI mwieAw dy iqMn guxW dy pRBwv qoN auqWh itkweI r`KdI hY [5[

(hy BweI! ies iqRguxI mwieAw dy swhmxy jIvW dI pyS nhIN jw skdI, jIvW ƒ) pRBU Awp hI (Awpxy nwm-rMg ivc) rMgdw hY, Awp hI (Awpxw pRym-) rMg (jIvW dy ihridAW au~qy) cwVHdw hY [ ijnHW mnu`KW ƒ pRBU gurU dy Sbd ivc rMgdw hY, auh mnu`K aus dy pRym ivc msq rihMdy hn [ auhnW ƒ aus byAMq hrI dw pRym-rMg bhuq ciVHAw rihMdw hY [ auh hrI dy nwm-rs ivc (iB`j ky) Awqmk Awnµd nwl prmwqmw dy gux gWdy rihMdy hn [6[

jyhVy mnu`K gurU dy snmuK rihMdy hn, auhnW vwsqy sdw-iQr pRBU (dw nwm) hI ir`DIAW is`DIAW qy sMjm hY [ gurU dy snmuK rih ky auh prmwqmw nwl fUMGI sWJ pWdy hn, prmwqmw dy nwm ivc lIn hox krky auhnW ƒ mwieAw dy moh qoN) ^lwsI imlI rihMdI hY [ gurU dy snmuK rihx vwly bMdy sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn (dI) kwr (in`q) krdy hn, (ies qrHW) auh sdw-iQr rihx vwly pRBU ivc hI sdw lIn rihMdy hn [7[

gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K ieh inscw r`Kdw hY ik pRBU Awp hI isRStI rcdw hY, rc ky Awp hI ies dw nws krdw hY [ prmwqmw Awp hI gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K leI (au~cI) jwiq hY qy (lok prlok dI) ie`zq hY [ hy nwnk! gurU dy Awsry rihx vwlw mnu`K (sdw pRBU dw) nwm ismrdw hY, qy sdw pRBU dy nwm ivc hI lIn rihMdw hY [8[12[13[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh