ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 114

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਆਪੇ ਰੰਗੇ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਚੜਾਏ ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਰਤਾ ਰਸਨਾ ਰੰਗਿ ਚਲੂਲੀ ਭੈ ਭਾਇ ਰੰਗੁ ਚੜਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਨਿਰਭਉ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਰਿ ਨਿਰਭਉ ਧਿਆਇਆ ਬਿਖੁ ਭਉਜਲੁ ਸਬਦਿ ਤਰਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮਨਮੁਖ ਮੁਗਧ ਕਰਹਿ ਚਤੁਰਾਈ ॥ ਨਾਤਾ ਧੋਤਾ ਥਾਇ ਨ ਪਾਈ ॥ ਜੇਹਾ ਆਇਆ ਤੇਹਾ ਜਾਸੀ ਕਰਿ ਅਵਗਣ ਪਛੋਤਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਮਨਮੁਖ ਅੰਧੇ ਕਿਛੂ ਨ ਸੂਝੈ ॥ ਮਰਣੁ ਲਿਖਾਇ ਆਏ ਨਹੀ ਬੂਝੈ ॥ ਮਨਮੁਖ ਕਰਮ ਕਰੇ ਨਹੀ ਪਾਏ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਜਨਮੁ ਗਵਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਸਬਦੁ ਹੈ ਸਾਰੁ ॥ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਪਾਈਐ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਬਾਣੀ ਸਬਦਿ ਸੁਣਾਏ ਸਚਿ ਰਾਤੇ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸਿ ਰਾਤੀ ਰੰਗੁ ਲਾਏ ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਮੋਹਿਆ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ ॥ ਸਹਜੇ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਪਿਆਰਾ ਪਾਇਆ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਜਿਸੁ ਅੰਦਰਿ ਰੰਗੁ ਸੋਈ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਹਜੇ ਸੁਖਿ ਸਮਾਵੈ ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਦਾ ਤਿਨ ਵਿਟਹੁ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਸਚਾ ਸਚੋ ਸਚਿ ਪਤੀਜੈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਅੰਦਰੁ ਭੀਜੈ ॥ ਬੈਸਿ ਸੁਥਾਨਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਆਪੇ ਕਰਿ ਸਤਿ ਮਨਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਹਉਮੈ ਜਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੮॥੯॥ {ਪੰਨਾ 114}

pdArQ:- Awpy—(pRBU) Awp hI [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ suBwey—suBwie, sohxy pRym ivc [ sbid—Sbd dI rwhIN [ rqw—r`qw, rMigAw jWdw hY [ rsnw—jIB [ clUlI—gUVHy rMg vwlI [ BY—(pRBU dy) fr-Adb ivc [ Bwie—(pRBU dy) pRym ivc [1[

mMin—min, mn ivc [ qy—qoN, nwl [ ibKu—zhr [ Baujlu—sMswr-smuMdr [1[rhwau[

mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly [ mugD—mUrK [ Qwie—QW ivc [ Qwie n pweI—prvwn nhIN huMdw [ jwsI—jwiegw [2[

ikCU nw sUJY—(shI jIvn-jugiq bwry) kuJ BI nhIN AhuVdw [3[

scu—sdw-iQr pRBU dw nwm [ krxI— {krxIX} krn-jog kMm [ sru—sRySt (kMm) [ guir—gurU dI rwhIN [ moK duAwru—(ivkwrW qoN) ^lwsI dw drvwzw [ Anidnu—hr roz [ sbid—Sbd dI rwhIN [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [4[

ris—rs ivc [ shjy—Awqmk Afolqw ivc (itk ky) [5[

rMgu—lgn [ suiK—Awqmk Awnµd ivc [ ivthu—qoN [6[

pqIjY—ig`J jWdw hY [ AMdru—ihrdw {l&z ‘AMdr’ nWv hY, l&z ‘AMdir’ usMbMDk h Y [ dohW dw &rk cyqy r`Kx-jog hY} [ bYis—bYT ky, itk ky [ suQwin—sRySt QW ivc [ Awpy—pRBU Awp hI [ siq— {sÄX} TIk [7[

ijs no— {vyKo ‘ijsu AMdir’ [ l&z ‘ijsu’ dw   u sMbMDk ‘no’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ AMqir—ivc [ dir—dr qy [8[

ArQ:- pRBU Awp hI (ijnHW mnu`KW ƒ) Awqmk Afolqw dy (rMg) ivc rMgdw hY, sRySt ipAwr (dy rMg) ivc rMgdw hY, ijnHW ƒ gurU dy Sbd ivc (joV ky ieh) rMg cwVHdw hY, auhnW dw mn rMigAw jWdw hY auhnW dw srIr rMigAw jWdw hY, auhnW dI jIB (nwm-) rMg ivc gUVHI lwl ho jWdI hY [ gurU auhnW ƒ pRBU dy fr-Adb ivc r`K ky pRBU dy ipAwr ivc joV ky nwm-rMg cwVHdw hY [

mYN sdw auhnW qoN sdky kurbwn jWdw hW jo aus prmwqmw ƒ Awpxy mn ivc vsWdy hn ijs ƒ iksy dw fr ^qrw nhIN [ ijnHW ny gurU dI ikrpw nwl inrBau prmwqmw dw iDAwn DirAw hY, prmwqmw auhnW ƒ gurU dy Sbd ivc joV ky zhr-rUp sMswr-sMmudr qoN pwr lµGw lYNdw hY (Bwv, aus sMswr-smuMdr qoN pwr lµGWdw hY ijs dw moh Awqmk jIvn vwsqy zhr vrgw hY) [1[rhwau[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mUrK mnu`K cqurweIAW krdy hn (qy AwKdy hn ik AsIN qIrQ-ieSnwn Awidk puMn-krm krdy hW) (pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K) bwhroN ikqnw BI pivqR krm krn vwlw hovy (prmwqmw dI hzUrI ivc) prvwn nhIN huMdw [ (auh jgq ivc Awqmk jIvn vloN) ijho ijhw (^wlI AwauNdw hY auho ijhw (^wlI) hI clw jWdw hY (jgq ivc) AOgux kr kr ky (Aw^r) pCqWdw hI (jWdw) hY [2[

Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K ƒ, mwieAw dy moh ivc AMnHy hoey mnu`K ƒ (shI jIvn-jugiq bwry) kuJ nhIN AhuVdw (ipCly jnmW ivc mnmuKqw dy ADIn kIqy krmW Anuswr) Awqmk mOq (dy sMskwr Awpxy mn dI p`tI au~qy) ilKw ky auh (jgq ivc) AwauNdw hY (ieQy BI aus ƒ) smJ nhIN pYNdI, Awpxy mn dy ip`Cy qur ky hI krm krdw rihMdw hY, (shI jIvn-jugiq dI sUJ) hwsl nhIN krdw, qy prmwqmw dy nwm qoN vWijAW rih ky mnu`Kw jnm AjweIN gvw jWdw hY [3[

(hy BweI!) sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn hI krn-jog kMm hY, gurU dw Sbd (ihrdy ivc vswxw hI) sRySt (au~dm) hY [ pUry gurU dI rwhIN hI ivkwrW qoN ^lwsI pwx dw drvwzw l`Bdw hY [ (gurU ijnHW ƒ) hr vyly AwpxI bwxI dI rwhIN Awpxy Sbd dI rwhIN (prmwqmw dI is&iq-swlwh) suxWdw rihMdw hY, auh sdw-iQr pRBU dy nwm ivc rMgy jWdy hn, auh aus dy pRym‑rMg ivc rMgy jWdy hn [4[

ijs mnu`K dI jIB pUrI lgn lw ky prmwqmw dy nwm-rs ivc rMgI jWdI hY, aus dw mn Awqmk Afolqw ivc msq rihMdw hY, aus dw srIr pRym-rMg ivc mgn rihMdw hY [ Awqmk Afolqw ivc itk ky auh ipAwry pRIqm pRBU ƒ iml pYNdw hY, auh sdw Awqmk Afolqw ivc hI lIn rihMdw hY [5[

ijs mnu`K dy ihrdy ivc lgn hY, auhI sdw prmwqmw dI is&iq-swlwh dy gIq gWdw hY [ auh gurU dy Sbd ivc juJ ky Awqmk Afolqw ivc Awqmk Awnµd ivc mgn hoieAw rihMdw hY [ mYN sdw auhnW bMidAW qoN sdky jWdw hW, ijnHW ny gurU dI d`sI kwr ivc Awpxw ic`q lwieAw hoieAw hY [6[

gurU dI ikrpw nwl ijnHW mnu`KW dw ihrdw (is&iq-swlwh dy rs nwl) iB`ijAw rihMdw hY, ijnHW dw mn sdw-iQr pRBU dw nwm ismr ky sdw-iQr dI Xwd ivc ig`iJAw rihMdw hY auh sRySt AMqr Awqmy ivc itk ky prmwqmw dy gux gWdy rihMdy hn [ pRBU Awp hI auhnW ƒ ieh srDw b^Sdw hY ik is&iq-swlwh dI kwr hI shI jIvn-kwr hY [7[

pr pRBU dw nwm ismrn dI sUJ auhI mnu`K hwsl krdw hY, ijs au~qy pRBU imhr dI ingwh krdw hY [ gurU dI ikrpw nwl (nwm ismirAW) aus dI haumY dUr ho jWdI hY [ hy nwnk! aus mnu`K dy mn ivc pRBU dw nwm v`s pYNdw hY, sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy dr qy aus ƒ soBw imldI hY [8[8[9[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਐ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ ॥ ਹਰਿ ਜੀ ਅਚਿੰਤੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਈ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਫਲਿਓ ਬਿਰਖੁ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਜਿਨਿ ਪੀਤਾ ਤਿਸੁ ਤਿਖਾ ਲਹਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਸਚੁ ਸੰਗਤਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥ ਹਰਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਆਪੇ ਮੇਲੈ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੀ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਇਆ ॥ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਹਰਿ ਨਿਰਮਲੁ ਹਉਮੈ ਮੈਲੁ ਗਵਾਏ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਰਹੇ ਬਿਲਲਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸੇਵੇ ਸੁਖੁ ਨ ਹੋਵੀ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਆਰਸੀ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੇਖੈ ॥ ਮੋਰਚਾ ਨ ਲਾਗੈ ਜਾ ਹਉਮੈ ਸੋਖੈ ॥ ਅਨਹਤ ਬਾਣੀ ਨਿਰਮਲ ਸਬਦੁ ਵਜਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕਿਹੁ ਨ ਦੇਖਿਆ ਜਾਇ ॥ ਗੁਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਆਪੁ ਦਿਤਾ ਦਿਖਾਇ ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਆਪਿ ਮਿਲਿ ਰਹਿਆ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਇਕਸੁ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਦੂਜਾ ਭਰਮੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਜਲਾਏ ॥ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਵਣਜੁ ਕਰੇ ਵਾਪਾਰਾ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਚੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਣੀ ਹਰਿ ਕੀਰਤਿ ਸਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਏ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਰੰਗਿ ਰਤਾ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦਾਤਾ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਇਆ ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਮਨਿ ਸਬਦੁ ਵਸਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਹਰਿ ਸਚੇ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੮॥੯॥੧੦॥ {ਪੰਨਾ 114-115}

pdArQ:- syivAY—jy syvw kIqI jwey, jy Awsrw bxwieAw jwey {syv`To be take oneself to} [ AicMqu—ijs ƒ koeI icMqw poh n sky [ min—mn ivc [ AweI—Awie, Aw ky [ sPilE—PlW vwlw [ ijin—ijs (mnu`K) ny [ iqsu iqKw—aus dI qRyh [1[

scu—sdw-iQr pRBU [ myil—imlw ky [1[rhwau[

syvI—syvIN, mYN syNvdw hW [ ijin—ijs (gurU) ny [ mMin—min, mn ivc [2[

ibnu gur—gurU qoN ibnw [ isD—jog-swDnW ivc pu`gy hoey jogI [ swiDk—swDn krn vwly [ pUrY Bwig—pUrI iksmiq nwl [3[

AwrsI—mUMh vyKx vwlw SISw [ morcw—jMgwl [ soKY—sukw dyvy [ Anhq—iek-rs, lgwqwr {AnwhqAn`-Awhq} [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [4[

ikhu—iksy pwsoN [ guir—gurU ny [ Awpu—Awpw, Awpxw Awqmk jIvn [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [5[

ieksu isau—iek (prmwqmw) nwl hI [ ilv—lgn, ipAwr [ sbid—Sbd dI rwhIN [ inDwnu—^zwnw [6[

kIriq—is&iq-swlwh [ krxI—krn-jog kMm {krxIX} [ swru—sRySt [ moK duAwru—ivkwrW qoN ^lwsI dw drvwzw [ Anidnu— {Anuidn} hr roz [ mhil—pRBU dy mhl ivc [7[

vifAweI—ie`zq [ scy ky—sdw-iQr rihx vwly dy [8[

ArQ:- jy (mnu`K) gurU ƒ (AwpxI izMdgI dw) Awsrw-prnw bxw ley, qW aus ƒ ieh BwrI ie`zq imldI hY ik auh prmwqmw aus dy mn ivc Aw v`sdw hY ijs ƒ dunIAw vwlI koeI icMqw poh nhIN skdI [ (hy BweI!) prmwqmw (mwno) iek Pldwr ru`K hY ijs ivcoN Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-rs coNdw hY [ ijs mnu`K ny (auh rs) pI ilAw, nwm-rs ny aus dI (mwieAw dI) qRyh dUr kr id`qI [1[

mYN sdky hW kurbwn hW (prmwqmw qoN), auh sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw swD-sMgiq ivc imlw ky (Awpxy crnW ivc) joV lYNdw hY [ prmwqmw Awp hI swD sMgiq dw myl krdw hY [ (jyhVw mnu`K swD sMgiq ivc juVdw hY auh) gurU dy Sbd dI rwhIN prmwqmw dy gux gWdw hY [1[rhwau[

(hy BweI!) mYN aus gurU ƒ Awpxw Awsrw-prnw bxwieAw hY, ijs ny Awpxy Sbd dI rwhIN myrw jIvn sMvwr id`qw hY, ijs ny prmwqmw dw nwm myry mn ivc vsw id`qw hY [ (hy BweI!) prmwqmw dw nwm pivqR hY, haumY dI mYl dUr kr dyNdw hY [ (jyhVw mnu`K pRBU-nwm ƒ Awpxy mn ivc vsWdw hY auh) sdw-iQr pRBU dy dr qy soBw K`tdw hY [2[

pr jog-swDn krn vwly qy jog-swDn ivc pu`gy hoey AnykW jogI qrly lYNdy rih gey, prmwqmw dw nwm gurU (dI srn) qoN ibnw nhIN imldw [ gurU dI srn Awaux qoN ibnw Awqmk Awnµd nhIN bxdw, v`fI iksmiq nwl gurU imldw hY [3[

mnu`K dw ieh mn AwrsI (looking-glass) smwn hY (ies dI rwhIN hI mnu`K Awpxw Awqmk jIvn vyK skdw hY, pr) isr& auhI mnu`K vyKdw hY jyhVw gurU dI srn pey (gurU dw Awsrw lYx qoN ibnw ies mn ƒ haumY dw jMgwl l`gw rihMdw hY) jdoN (gurU dy dr qy pY ky mnu`K Awpxy AMdroN haumY mukWdw hY qW (iPr mn ƒ haumY dw) jMgwl nhIN l`gdw (qy mnu`K ies dI rwhIN Awpxy jIvn ƒ vyK-prK skdw hY) [ (gurU dI srn ipAw mnu`K) gurU dI pivqR bwxI ƒ gurU dy Sbd ƒ iek-rs (Awpxy AMdr) pRbl krI r`Kdw hY qy (ies qrHW) gurU dy Sbd dI brkiq nwl auh sdw-iQr pRBU ivc lIn rihMdw hY [4[

gurU dI srn pYx qoN ibnw iksy pwsoN BI (Awpxw Awqmk jIvn) vyiKAw-priKAw nhIN jw skdw, (ijs ƒ ivKwieAw hY) gurU ny (hI) ikrpw kr ky (ausdw) Awpxw Awqmk jIvn ivKwieAw hY [ (iPr aus vfBwgI ƒ ieh inscw bx jWdw hY ik) prmwqmw Awp hI Awp hI (sB jIvW ivc) ivAwpk ho irhw hY (Awpxy Awpy dI vyK-prK krn vwlw mnu`K) sdw Awqmk Afolqw ivc itikAw rihMdw hY [5[

jyhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY, auh isr& prmwqmw nwl hI pRym pweI r`Kdw hY, auh gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpxy AMdroN) mwieAw vwlI Btkxw dUr kr lYNdw hY [ auh Awpxy srIr dy ivc hI rih ky (Bwv, mn ƒ bwhr BtkxoN rok ky) pRBU-nwm dw vxj vpwr krdw hY, qy pRBU dw sdw-iQr rihx vwlw nwm-^zwnw pRwpq krdw hY [6[

gurU dy snmuK rihx vwlw mnu`K prmwqmw dI is&iq-swlwh ƒ hI krn-jog kMm smJdw hY sB qoN sRySt au~dm jwxdw hY [ gurU dy snmuK rih ky auh (is&iq-swlwh dI brkiq nwl) ivkwrW qoN ^lwsI dw drvwzw l`B lYNdw hY [ auh hr vyly pRBU dy nwm-rMg ivc rMigAw rih ky pRBU dy gux gWdw rihMdw hY [ pRBU aus ƒ Awpxy crnW ivc AwpxI hzUrI ivc bulweI r`Kdw hY (joVI r`Kdw hY) [

gurU hI (is&iq-swlwh dI, nwm dI) dwq dyx vwlw hY (pr gurU qdoN hI) imldw hY (jdoN prmwqmw Awp) imlwey [ (ijs mnu`K ƒ) pUrI iksmiq nwl (gurU iml pYNdw hY auh Awpxy) mn ivc gurU dw Sbd vsweI r`Kdw hY [ hy nwnk! aus mnu`K ƒ ieh vifAweI imldI hY ik auh pRBU dw nwm jpdw rihMdw hY auh sdw-iQr hrI dy gux gWdw rihMdw hY [8[9[10[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh