ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 113

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਸਭ ਘਟ ਆਪੇ ਭੋਗਣਹਾਰਾ ॥ ਅਲਖੁ ਵਰਤੈ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮੇਰਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਧਿਆਈਐ ਸਹਜੇ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਸਬਦੁ ਸੂਝੈ ਤਾ ਮਨ ਸਿਉ ਲੂਝੈ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਮੁਹਹਿ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਮਨਮੁਖ ਅੰਧੇ ਸੁਧਿ ਨ ਸਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਅਪਣਾ ਘਰੁ ਰਾਖੈ ਪੰਚ ਦੂਤ ਸਬਦਿ ਪਚਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਇਕਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸਚੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ॥ ਸਹਜੇ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਵਹਿ ਅਨਦਿਨੁ ਮਾਤੇ ॥ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਚੇ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਹਰਿ ਦਰਿ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਏਕਮ ਏਕੈ ਆਪੁ ਉਪਾਇਆ ॥ ਦੁਬਿਧਾ ਦੂਜਾ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਮਾਇਆ ॥ ਚਉਥੀ ਪਉੜੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਊਚੀ ਸਚੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਸਭੁ ਹੈ ਸਚਾ ਜੇ ਸਚੇ ਭਾਵੈ ॥ ਜਿਨਿ ਸਚੁ ਜਾਤਾ ਸੋ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਣੀ ਸਚੇ ਸੇਵਹਿ ਸਾਚੇ ਜਾਇ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਸਚੇ ਬਾਝਹੁ ਕੋ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਆ ॥ ਦੂਜੈ ਲਾਗਿ ਜਗੁ ਖਪਿ ਖਪਿ ਮੂਆ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਏਕੋ ਜਾਣੈ ਏਕੋ ਸੇਵਿ ਸੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਭਿ ਸਰਣਿ ਤੁਮਾਰੀ ॥ ਆਪੇ ਧਰਿ ਦੇਖਹਿ ਕਚੀ ਪਕੀ ਸਾਰੀ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਆਪੇ ਕਾਰ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਤੂੰ ਆਪੇ ਮੇਲਹਿ ਵੇਖਹਿ ਹਦੂਰਿ ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਆਪਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੋਝੀ ਪਾਵਣਿਆ ॥੮॥੬॥੭॥ {ਪੰਨਾ 113}

pdArQ:- sB Gt—swry srIr [ Awpy—pRBU Awp hI [ AlKu— {Al™XInvisible, Unobserved} AidRSt [ Agm—AphuMc [ sbid—Sbd ivc (juV ky) [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [1[

mMin—min, mn ivc [ sUJY—su`J pYNdw hY, AMqr-Awqmy itkWdw hY [ isau—nwl [ lUJY—lVdw hY, twkrw krdw hY [ mnsw— {mnI—w} kwmnw [1[rhwau[

muhih—T`g rhy hn [ AMDy—mwieAw ivc AMnHy hoey jIv ƒ [ mnmuK—Awpxy mn dy ip~Cy qurn vwly ƒ [ suiD— {suDIIntelligence} Akl [ swr—^br [ sbid—Sbd dI rwhIN [ pcwvixAw—swV dyNdw hY, mwr lYNdw hY [2[

ieik—(l&z ‘iek’ qoN bhu-vcn) [ rMig—pRym ivc [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [ Anidnu—hr roz [ mwqy—msq [ swcy—sdw-iQr pRBU dy [3[

eykm—pihlW pihl [ eykY—iek ny hI, iek inrgux-rUp ny hI [ Awpu—Awpxy Awp ƒ [ aupwieAw—prgt kIqw [ duibDw—du-iksmw, inrgux qy srgux srUpW vwlw [ dUjw—dUjw (kMm aus ny ieh kIqw) [ iqRibiD—iqMn guxW vwlI [ pauVI—drjw, itkwxw [ cauQI—iqMn guxW qoN auqlI [4[

sBu—hr QW [ scy—sdw-iQr pRBU ƒ [ BwvY—cMgw l`gy [ ijin—ijs (mnu`K) ny [ jwqw—fUMGI sWJ pw leI [ krxI—krq`v [5[

dUAw—dUjw, aus vrgw [ dUjY—mwieAw dy moh ivc [ lwig—l`g ky [ Kip Kip—duKI ho ho ky [ mUAw—Awqmk mOq shyVdw hY [6[

siB—swry [ Dir—r`K ky [ swrI—nrd [7[

hdUir—AMg-sMg rih ky [ vyKih—sMBwl krdw hY [8[

ArQ:- (hy BweI!) swry srIrW ivc (ivAwpk ho ky pRBU) Awp hI (jgq dy swry pdwrQ) Bog irhw hY, (iPr BI auh) AidRSt rUp ivc mOjUd hY AphuMc hY qy byAMq hY [ aus ipAwry hir-pRBU ƒ gurU dy Sbd ivc juV ky ismrnw cwhIdw hY [ (jyhVy mnu`K ismrdy hn auh) Awqmk Afolqw ivc sdw-iQr pRBU ivc smwey rihMdy hn [1[

(hy BweI!) mYN sdw aus mnu`K qoN sdky kurbwn jWdw hW jyhVw siqgurU dy Sbd ƒ (Awpxy) mn ivc vsWdw hY [ jdoN gurU dw Sbd mnu`K dy AMqr-Awqmy itkdw hY, qW auh Awpxy mn nwl twkrw krdw hY, qy mn dIAW kwmnw mwr ky (pRBU-crnW ivc) lIn rihMdw hY [1[rhwau[

(hy BweI! kwmwidk) pMj vYrI jgq (dy Awqmk jIvn) ƒ lu`t rhy hn, pr Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly qy mwieAw dy moh ivc AMnHy hoey mnu`K ƒ nwh Akl hY nwh (ies lu`t dI) ^br hY [ jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, auh Awpxw Gr bcw lYNdw hY, auh gurU dy Sbd ivc itk ky iehnW pMjW vYrIAW dw nws kr lYNdw hY [2[

jyhVy mnu`K gurU dy snmuK huMdy hn, auh sdw sdw-iQr pRBU dy pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn, auh Awqmk Afolqw ivc msq hr vyly pRBU dw ismrn krdy hn, auh pRIqm-pRBU ƒ iml ky aus sdw-iQr pRBU dy gux gWdy hn qy pRBU dy dr qy ie`zq hwsl krdy hn [3[

pihlW pRBU iek`lw Awp (inrgux-srUp) sI aus ny Awpxy Awp ƒ prgt kIqw, ies qrHW iPr auh do iksmW vwlw (inrgux qy srgux rUpW vwlw) bx igAw qy aus ny iqMn guxW vwlI mwieAw rc id`qI [

jyhVw mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, aus dw Awqmk itkwxw mwieAw dy iqMn guxW (dy pRBwv) qoN auqWh au~cw rihMdw hY [ auh sdw sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn dI kmweI krdw rihMdw hY [4[

jy sdw-iQr pRBU dI rzw hovy (qW ijs mnu`K auqy auh imhr krdw hY, aus ƒ ieh inscw ho jWdw hY ik) sdw-iQr prmwqmw hr QW mOjUd hY [ (pRBU dI imhr nwl) ijs mnu`K ny sdw kwiem rihx vwly pRBU nwl fUMGI sWJ pw leI, auh Awqmk Afolqw ivc lIn rihMdw hY [

(hy BweI!) gurU dy snmuK rihx vwly mnu`KW dw krq`v hI ieh hY, ik auh sdw-iQr pRBU dw ismrn krdy rihMdy hn, qy sdw-iQr pRBU ivc hI jw ky lIn ho jWdy hn [5[

sdw-iQr rihx vwly prmwqmw qoN ibnw koeI hor dUjw (Awqmk Awnµd dyx vwlw nhIN hY) jgq (aus ƒ ivswr ky qy suK dI ^wqr) mwieAw dy moh ivc Ps ky duKI ho ky Awqmk mOq shyVdw hY [ jyhVw mnu`K gurU dy snmuK huMdw hY, auh iek prmwqmw nwl hI fUMGI sWJ pWdw hY, auh iek prmwqmw dw hI ismrn kr ky Awqmk Awnµd mwxdw hY [6[

(hy pRBU! jgq dy) swry jIv qyrw hI Awsrw q`k skdy hn (hy pRBU! ieh qyrw ricAw jgq, mwno, caupV dI Kyf hY), qUM Awp hI (ies caupV au~qy) k`cIAW p`kIAW nrdW (Bwv, au~cy qy k`cy jIvn vwly jIv) rc ky iehnW dI sMBwl krdw hYN [

(hy BweI!) hr roz (hr vyly) pRBU Awp hI (jIvW ivc ivAwpk ho ky jIvW pwsoN) kwr krWdw hY, qy Awp hI Awpxy crnW ivc imlWdw hY [7[

(hy BweI!) qUM Awp hI jIvW dy AMg-sMg ho ky sB dI sMBwl krdw hYN qy Awpxy crnW ivc joVdw hYN [

(hy BweI!) sB jIvW ivc pRBU Awp hI hwzr-nwzr mOjUd hY [

hy nwnk! sB QweIN pRBU Awp hI vrq irhw hY [ gurU dy snmuK rihx vwly bMidAW ƒ ieh smJ Aw jWdI hY [8[6[7[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਗੁਰ ਕੀ ਮੀਠੀ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੈ ਕਿਨੈ ਚਖਿ ਡੀਠੀ ॥ ਅੰਤਰਿ ਪਰਗਾਸੁ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪੀਵੈ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸਬਦੁ ਵਜਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੁ ਸਾਚਾ ਮਨੁ ਨਾਵੈ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਕਿਨੈ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਕਿਨੈ ਵਿਰਲੈ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ॥ ਤੁਧੁ ਸਾਲਾਹਿ ਨ ਰਜਾ ਕਬਹੂੰ ਸਚੇ ਨਾਵੈ ਕੀ ਭੁਖ ਲਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਏਕੋ ਵੇਖਾ ਅਵਰੁ ਨ ਬੀਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆ ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਤਿਖਾ ਨਿਵਾਰੀ ਸਹਜੇ ਸੂਖਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਰਤਨੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਲਰਿ ਤਿਆਗੈ ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅੰਧਾ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਲਾਗੈ ॥ ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋਈ ਫਲੁ ਪਾਏ ਸੁਪਨੈ ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਅਪਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ ਸੋਈ ਜਨੁ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਰਹੈ ਭੈ ਅੰਦਰਿ ਭੈ ਮਾਰਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ॥ ਅੰਤਰੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲ ਬਾਣੀ ਹਰਿ ਗੁਣ ਸਹਜੇ ਗਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਬੇਦ ਵਖਾਣੈ ॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਤਤੁ ਨ ਜਾਣੈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਏ ਦੁਖੋ ਦੁਖੁ ਕਮਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪਿ ਕਰੇ ਕਿਸੁ ਆਖੈ ਕੋਈ ॥ ਆਖਣਿ ਜਾਈਐ ਜੇ ਭੂਲਾ ਹੋਈ ॥ ਨਾਨਕ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਨਾਮੇ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੮॥੭॥੮॥ {ਪੰਨਾ 113-114}

pdArQ:- AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlI, Awqmk mOq qoN bcwx vwlI [ gurmuiK—gurU dy snmuK rihx vwlw [ iknY—iksy ny [ ciK—c`K ky [ AMqir—AMdr, ihrdy ivc [ prgwsu—shI jIvn dI sUJ, cwnx [ dir—dir qy [1[

AMimRqsru—AMimRq dw kuMf [ swcw—sdw kwiem rihx vwlw [ nwvY—ieSnwn krdw hY [1[rhwau[

scy—hy sdw-iQr rihx vwly! prswid—ikrpw nwl [ n rjw—n r`jW, mYN nhIN r`jdw [ swlwih—is&iq-swlwh kr ky [ kb hUM—kb hI, kdy BI [ nwvY kI—nwm dI [2[

vyKw—vyKW, mYN vyKdw hW [ bIAw—dUjw [ iqKw—(mwieAw dI) qRyh, iqRSnw [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [3[

plir—qorIey dw nwV [ dUjY Bwie—dUjy dy ipAwr ivc, pRBU qoN ibnw hor dy pRym ivc [4[

mMin—min, mn ivc [ Anidnu—hor roz [ BY AMdir— {l&z ‘Bau’ sMbMDk ‘AMdir’ dy kwrn ‘BY’ bx igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ BY—Bau dI rwhIN [ mwir—(mn ƒ) mwr ky [5[

Brmu—Btkxw [ prm pdu—sB qoN au~cI Awqmk AvsQw [ AMqru—AMdrlw, mn {not:- l&z ‘AMqir’ sMbMDk hY, l&z ‘AMqru’ nWv hY} [6[

vKwxY—aucwrdw hY, hornW ƒ suxWdw hY [ Brmy—Brim hI, Btkxw ivc hI [ Blw—kurwhy ipAw rihMdw hY [ qqu—AslIAq {qÄvzThe real nature of the human soul or the meterial world as being identical with the Supreme Being} [7[

nwmy nwim—nwim hI nwim, nwm ivc hI nwm ivc hI [8[

ArQ:- siqgurU dI bwxI Awqmk jIvn dyx vwlI hY qy jIvn ivc imTws Brn vwlI hY, pr iksy ivrly gurmuiK ny ies bwxI dw rs lY ky ieh qbdIlI vyKI hY [ jyhVw mnu`K gurU dI bwxI dw sRySt rs lYNdw hY, aus dy AMdr shI jIvn dI sUJ pYdw ho jWdI hY, auh sdw-iQr pRBU dy dr qy itikAw rihMdw hY, aus dy AMdr gurU dw Sbd Awpxw pUrw pRBwv pweI r`Kdw hY [1[

mYN sdw aus mnu`K qoN sdky kurbwn jWdw hW, jyhVy gurU dy crnW ivc Awpxw ic`q joVI r`Kdw hY [ siqgurU Awqmk jIvn dyx vwly jl dw kuMf hY, auh kuMf sdw kwiem rihx vwlw (BI) hY [ (ijs mnu`K dw) mn (aus kuMf ivc) ieSnwn krdw hY, (auh Awpxy mn dI ivkwrW dI) mYl dUr kr lYNdw hY [1[rhwau[

hy sdw-iQr rihx vwly pRBU! iksy jIv ny qyry guxW dw A^Ir nhIN l`Bw [ iksy ivrly mnu`K ny gurU dI ikrpw nwl (qyry crnW ivc Awpxw) ic`q joiVAw hY [ (hy pRBU! imhr kr ik) mYN qyrI is&iq-swlwh krdw krdw kdy BI nwh r`jW, qyry sdw-iQr rihx vwly nwm dI Bu`K mYƒ sdw l`gI rhy [2[

(hy BweI!) gurU dI ikrpw nwl mYN Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm-rs pIqw hY, hux mYN (hr QW) iek prmwqmw ƒ hI vyKdw hW, (aus qoN ibnw mYƒ) koeI hor nhIN (id`sdw) [ gurU dy Sbd ivc juV ky mYN mwieAw dI iqRSnw dUr kr leI hY, hux mYN Awqmk Afolqw ivc Awqmk Awnµd ivc lIn rihMdw hW [3[

mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw mnu`K Awpxy mn dy ip~Cy qurn vwlw mnu`K (pRBU ƒ Bulw ky) mwieAw dy ipAwr ivc PisAw rihMdw hY, auh prmwqmw dy nwm-rqn ƒ (dunIAw dy sB pdwrQW nwloN sRySt) pdwrQ ƒ qorIey dy nwV dy v`ty ivc h`QoN gvWdw rihMdw hY [ jyhVw (duKdweI bIj) auh mnmuK bIjdw hY, aus dw auhI (duKdweI) Pl auh hwsl krdw hY, auh kdy supny ivc BI Awqmk Awnµd nhIN pWdw [4[

ijs mnu`K au~qy prmwqmw AwpxI ikrpw krdw hY auhI mnu`K (Awqmk Awnµd) pRwpq krdw hY (ikauNik auh) gurU dw Sbd Awpxy mn ivc vsweI r`Kdw hY [ auh mnu`K hr roz hr vyly prmwqmw dy fr-Adb ivc itikAw rihMdw hY, qy aus fr-Adb dI brkiq nwl Awpxy mn ƒ mwr ky (ivkwrW vloN mwr ky ivkwrW vl dI) dOV-B`j dUr krI r`Kdw hY [5[

ijs mnu`K ny (Awpxy mn dI ivkwrW vl dI) dOV-B`j mukw leI, aus ny sdw Awqmk Awnµd mwixAw, gurU dI ikrpw nwl aus ny sB qoN au~cI Awqmk AvsQw hwsl kr leI [ jIvn ƒ piv`qR krn vwlI gurbwxI dI shwieqw nwl aus dw mn piv`qR ho igAw, auh Awqmk Afolqw ivc itk ky sdw prmwqmw dy gux gWdw rihMdw hY [6[

(pMifq) vYd SwsqR isimRqIAW (Awidk Drm-pusqk) hornW ƒ pVH pVH ky suxWdw rihMdw hY, pr Awp mwieAw dI Btkxw ivc pY ky kurwhy ipAw rihMdw hY [ auh AslIAq ƒ nhIN smJdw [ gurU dI d`sI syvw krn qoN ibnw auh Awqmk Awnµd nhIN mwx skdw, du`K hI du`K (pYdw krn vwlI) kmweI krdw rihMdw hY [7[

(pr ieh swrI Kyf prmwqmw dy Awpxy h`Q ivc hY [ sB jIvW ivc ivAwpk ho ky prmwqmw) Awp hI (sB kuJ) krdw hY [ iks ƒ koeI AwK skdw hY (ik qUM kurwhy jw irhw hYN)? iksy ƒ smJwx dI loV qdoN hI pY skdI hY, jy auh (Awp) kurwhy ipAw hoieAw hovy [ hy nwnk! prmwqmw Awp hI (sB jIvW ivc ivAwpk ho ky sB kuJ) kr irhw hY qy (jIvW pwsoN) krw irhw hY, auh Awp hI (srb-ivAwpk ho ky Awpxy) nwm ivc hI lIn ho skdw hY [8[7[8[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh