ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 111

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਇਕੋ ਆਪਿ ਫਿਰੈ ਪਰਛੰਨਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੇਖਾ ਤਾ ਇਹੁ ਮਨੁ ਭਿੰਨਾ ॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਤਜਿ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਏਕੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਇਕਸੁ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਵਣਿਆ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਮਨੁ ਇਕਤੁ ਘਰਿ ਆਇਆ ਸਚੈ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਹੁ ਜਗੁ ਭੂਲਾ ਤੈਂ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਆ ॥ ਇਕੁ ਵਿਸਾਰਿ ਦੂਜੈ ਲੋਭਾਇਆ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਫਿਰੈ ਭ੍ਰਮਿ ਭੂਲਾ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਜੋ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਕਰਮ ਬਿਧਾਤੇ ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਜੁਗ ਚਾਰੇ ਜਾਤੇ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਆਪਿ ਦੇਇ ਵਡਿਆਈ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਹਰਿ ਚੇਤੈ ਨਾਹੀ ॥ ਜਮਪੁਰਿ ਬਧਾ ਦੁਖ ਸਹਾਹੀ ॥ ਅੰਨਾ ਬੋਲਾ ਕਿਛੁ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ ਮਨਮੁਖ ਪਾਪਿ ਪਚਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਇਕਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਜੋ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਤੇਰੈ ਮਨਿ ਭਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਸਭ ਇਛਾ ਆਪਿ ਪੁਜਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਤੇਰੀ ਸਦਾ ਸਰਣਾਈ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸਿਹਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ॥ ਜਮਕਾਲੁ ਤਿਸੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ਜੋ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੬॥ ਅਨਦਿਨੁ ਰਾਤੇ ਜੋ ਹਰਿ ਭਾਏ ॥ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਮੇਲੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸਚੇ ਤੇਰੀ ਸਰਣਾਈ ਤੂੰ ਆਪੇ ਸਚੁ ਬੁਝਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਜਿਨ ਸਚੁ ਜਾਤਾ ਸੇ ਸਚਿ ਸਮਾਣੇ ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਸਚੁ ਵਖਾਣੇ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਨਿਜ ਘਰਿ ਤਾੜੀ ਲਾਵਣਿਆ ॥੮॥੩॥੪॥ {ਪੰਨਾ 111}

pdArQ:- prCMnw— {pirÁCNn—Enveloped, clothed} FikAw hoieAw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ iBMnw—iB`j igAw [ qij—C`f ky [ shju suKu—Awqmk Afolqw dw Awnµd [ mMin—min, mn ivc [1[

hau—mYN [ ieksu isau—isr& iek nwl [ iekqu Gir—iek Gr ivc [rhwau[

ibswir—Bulw ky [ dUjY—qYQoN ibnw iksy hor ivc, mwieAw dy moh ivc [ Anidnu—hr roz {Anuidnz} [ BRim—Btkxw ivc [2[

rMig—pRym ivc [ ibDwqw—jgq-rcnw krn vwlw [ krm ibDwqw—jIvW dy kIqy krmW Anuswr pYdw krn vwlw [ qy—qoN, nwl [ jug cwry—cOhW jugW ivc, sdw leI [ jwqy—pRis`D ho jWdy hn [ dyie—dyNdw hY [ nwim—nwm ivc [3[

moih—moh ivc (Ps ky) [ jm puir—jm dI ngrI ivc [ shwhI—shY, shwrdw hY [ mnmuK—Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw [ pwip—pwp ivc [ pcwvixAw— {Èlu——sVnw} sVdy hn, duKI huMdy hn [4[

ieik— {l&z ‘iek qoN bhu-vcn} [ quDu—qUM [ Bwie—pRym ivc [ mn—mn ivc [ Bwey—ipAwry l`gy [ syvin—syNvdy hn [5[

hir jIau—hy pRBU jI! dy—dy ky [ jm kwlu—mOq, Awqmk mOq [6[

pRiB—pRBU ny [ myil—imlwp ivc [ scy—hy sdw-iQr pRBU! scu—sdw-iQr nwm [7[

jwqw—sWJ pw leI, pCwx ilAw [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ vKwxy—vKwix, vKwx ky, aucwr ky [ bYrwgI—vYrwgvwn, mwieAw qoN auprwm [ inj Gir—Awpxy Gr ivc [ qwVI—smwDI [8[

ArQ:- (idRSt-mwn jgq-rUp prdy ivc) F`ikAw hoieAw prmwqmw Awp hI Awp (swry jgq ivc) ivcr irhw hY [ ijnHW bMidAW ny gurU dI srn pY ky (aus gupq pRBU ƒ) jdoN vyK ilAw qdoN auhnW dw mn (aus dy pRym-rs ivc) iB`j igAw [ (mwieAw dI) iqRSnw C`f ky auhnW Awqmk Afolqw dw Awnµd hwsl kr ilAw, iek prmwqmw hI prmwqmw auhnW dy mn ivc vs ipAw [

mYN auhnW mnu`KW qoN sdw sdky hW kurbwn hW, jyhVy iek prmwqmw dy nwl hI ic`q joVdy hn [ gurU dI isiKAw lY ky ijnHW dw mn prmwqmw dy crnW ivc itk igAw hY, auh sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dy pRym-rMg ivc (sdw leI) rMgy gey [1[rhwau[

(hy pRBU!) ieh jgq kurwhy ipAw hoieAw hY (pr ies dy kIh v`s?) qUM Awp hI ies ƒ kurwhy pwieAw hoieAw hY, qYƒ iek nUµ Bul ky mwieAw dy moh ivc PisAw hoieAw hY [ Btkxw dy kwrn kurwhy ipAw hoieAw jgq sdw hr vyly Btkdw iPrdw hY, qy qyry nwm qoN KuMJ ky du`K shwr irhw hY [2[

jIvW dy kIqy krmW Anuswr pYdw krn vwly prmwqmw dy pRym-rMg ivc jyhVy bMdy msq rihMdy hn, auh gurU dI d`sI syvw dy kwrn sdw leI pRis`D ho jWdy hn [ (pr ieh aus dI AwpxI hI myhr hY) prmwqmw Awp hI ijs mnu`K ƒ ie`zq dyNdw hY, auh mun`K prmwqmw dy nwm ivc juiVAw rihMdw hY [3[

jyhVw mnu`K mwieAw dy moh ivc Ps ky prmwqmw ƒ cyqy nhIN rKdw, auh (Awpxy kIqy krmW dy ivkwrW dw b`Jw hoieAw jm dI ngrI ivc (Awqmk mOq dy kwbU ivc AwieAw hoieAw) du`K shwrdw hY [ mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw auh mnu`K (prmwqmw dI is&iq-swlwh) suxn qoN AsmrQ rihMdw hY (mwieAw qoN ibnw) aus ƒ hor kuJ id`sdw BI nhIN [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy pwp (vwly jIvn) ivc hI sVdy rihMdy hn [4[

(hy pRBU!) ijnHW bMidAW ƒ qUM Awp Awpxy nwm dI lgn lweI hY, auh qyry pRym-rMg ivc rMgy rihMdy hn, (qyry crnW nwl) pRym dy kwrn (qyrI) BgqI dy kwrn auh qYƒ qyry mn ivc ipAwry l`gdy hn [ auh mnu`K Awqmk Awnµd dyx vwly gurU dI d`sI syvw sdw krdy hn [ hy pRBU! qUM Awp auhnW dI hryk ie`Cw pUrI krdw hYN [5[

hy pRBU jI! mYN qyrw sdw hI Awsrw q`kdw hW [ qUM jIvW ƒ vifAweI dy ky Awp hI b^SS krdw hYN [

(hy BweI!) jo mnu`K sdw prmwqmw dw nwm ismrdw hY, Awqmk mOq ausdy nyVy nhIN Fuk skdI [6[

jyhVy mnu`K prmwqmw ƒ ipAwry l`gdy hn, auh hr vyly (hr roz) aus dy pRym ivc msq rihMdy hn [ myry pRBU ny auhnW ƒ Awpxy nwl imlw ilAw hY, Awpxy crnW ivc joV ilAw hY [ hy sdw-iQr rihx vwly pRBU! auh mnu`K sdw hI sdw hI qyrw p`lw PVI r`Kdy hn, qUM Awp hI auhnW ƒ Awpxy sdw-iQr nwm dI sUJ b^Sdw hYN [7[

ijnHW bMidAW ny sdw-iQr pRBU nwl fUMGI sWJ pweI hY, auh sdw-iQr pRBU (dI Xwd) ivc lIn rihMdy hn, auh sdw-iQr pRBU dw nwm aucwr aucwr ky sdw ausdy gux gWdy hn [ hy nwnk! jyhVy mnu`K prmwqmw dy nwm ivc rMgy rihMdy hn, auh mwieAw dy moh v`loN auprwm ho jWdy hn, auh (bwhr mwieAw dy ip`Cy Btkx dI QW) Awpxy ihrdy-Gr ivc itky rihMdy hn [8[3[4[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਸੁ ਮੁਆ ਜਾਪੈ ॥ ਕਾਲੁ ਨ ਚਾਪੈ ਦੁਖੁ ਨ ਸੰਤਾਪੈ ॥ ਜੋਤੀ ਵਿਚਿ ਮਿਲਿ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣੀ ਸੁਣਿ ਮਨ ਸਚਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਇ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਚਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ਗੁਰਮਤੀ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਾਇਆ ਕਚੀ ਕਚਾ ਚੀਰੁ ਹੰਢਾਏ ॥ ਦੂਜੈ ਲਾਗੀ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲਦੀ ਫਿਰੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਬਿਨੁ ਪਿਰ ਬਹੁ ਦੁਖੁ ਪਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਦੇਹੀ ਜਾਤਿ ਨ ਆਗੈ ਜਾਏ ॥ ਜਿਥੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਤਿਥੈ ਛੁਟੈ ਸਚੁ ਕਮਾਏ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸੇ ਧਨਵੰਤੇ ਐਥੈ ਓਥੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਭੈ ਭਾਇ ਸੀਗਾਰੁ ਬਣਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮਹਲੁ ਘਰੁ ਪਾਏ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਰਵੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਮਜੀਠੈ ਰੰਗੁ ਬਣਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਸਭਨਾ ਪਿਰੁ ਵਸੈ ਸਦਾ ਨਾਲੇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੇ ॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅਤਿ ਊਚੋ ਊਚਾ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਆਪਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਇਹੁ ਜਗੁ ਸੁਤਾ ॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਅੰਤਿ ਵਿਗੁਤਾ ॥ ਜਿਸ ਤੇ ਸੁਤਾ ਸੋ ਜਾਗਾਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸੋਝੀ ਪਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਅਪਿਉ ਪੀਐ ਸੋ ਭਰਮੁ ਗਵਾਏ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਮੁਕਤਿ ਗਤਿ ਪਾਏ ॥ ਭਗਤੀ ਰਤਾ ਸਦਾ ਬੈਰਾਗੀ ਆਪੁ ਮਾਰਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਧੰਧੈ ਲਾਏ ॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀ ਰਿਜਕੁ ਆਪਿ ਅਪੜਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਸਚਿ ਰਾਤੇ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਕਾਰ ਕਰਾਵਣਿਆ ॥੮॥੪॥੫॥ {ਪੰਨਾ 111-112}

pdArQ:- mrY—mrdw hY [ muAw—(haumY mmqw vloN) mwirAw hoieAw [ jwpY—au~Gw ho jWdw hY [ kwlu—mOq, Awqmk mOq [ cwpY— {cwp—DnuK} PwhI pw skdw [ imil—iml ky [ mn—hy mn! sic—sdw-iQr pRBU ivc [1[

kY nwie—dy nwm ivc [ syiv—syv ky, syvw kr ky [ shij—Awqmk Afolqw ivc [1[rhwau[

kcI—nwsvMq [ cIru—k`pVw [ dUjY—mwieAw dy moh ivc [ mhlu—pRBU-crnW ivc invws [ jldI—sVdI [2[

dyhI—srIr [ jwiq—(au~cI) jwiq (dw mwx) [ AwgY—prlok ivc [ CutY—sur^rU huMdw hY [ kmwey—kmwie, kmw ky [ scu kmwey—sdw-iQr nwm ismrn dI kmweI kr ky [ AYQY EQY—ies lok ivc qy prlok ivc [ nwim—nwm ivc [3[

BY—(pRBU dy) fr-Adb ivc (rih ky) [ Bwie—(pRBU dy) ipAwr ivc (juV ky) [ sIgwru—ghxw [ rvY—ismrdw hY [ mjITY rMgu—mjIT vwlw p`kw rMg [4[

ko—koeI ivrlw [ ndir inhwly—A`KW nwl vyKdw hY [5[

moih—moh ivc [ AMq—Aw^r [ ivguqw—^uAwr huMdI hY [ ijs qy—ijs prmwqmw dy hukm Anuswr [6[

Aipau—AMimRq, Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl [ Brmu—Btkxw [ mukiq—mwieAw dy moh qoN ^lwsI [ giq—au~cI Awqmk AvsQw [ bYrwgI—vYrwgvwn, mwieAw dy moh qoN auqWh [ Awpu—Awpw-Bwv [7[

DMDY—JMbyly ivc [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [8[

ArQ:- jyhVw mnu`K gurU dy Sbd ivc juV ky (Awpw-Bwv vloN) mrdw hY, auh (Awpw-Bwv vloN) mirAw hoieAw mnu`K (jgq ivc) Awdr-mwx pWdw hY, aus ƒ Awqmk mOq (Awpxy pMjy ivc) Psw nhIN skdI, aus ƒ koeI du`K-klyS duKI nhIN kr skdw [ pRBU dI joiq ivc iml ky aus dI suriq pRBU ivc hI lIn rihMdI hY [ qy, hy mn! auh mnu`K (pRBU dI is&iq-swlwh) sux ky sdw-iQr prmwqmw ivc smwieAw rihMdw hY [1[

mYN sdw auhnW qoN sdky kurbwn jWdw hW, jo prmwqmw dy nwm ivc juV ky (lok prlok ivc) soBw K`tdy hn, jyhVy gurU dI d`sI syvw kr ky sdw-iQr pRBU ivc ic`q joVdy hn Aqy gurU dI miq qy qur ky Awqmk Afolqw ivc itky rihMdy hn [1[rhwau[

ieh srIr nwsvMq hY, mwno, kmzor ijhw k`pVw hY (pr mnu`K dI ijMd ies) jrjry k`pVy ƒ hI hFWdI rihMdI hY (Bwv, ijMd srIrk BogW ivc hI mgn rihMdI hY) [ (ijMd) mwieAw dy ipAwr ivc l`gI rihMdI hY (ies vwsqy ieh pRBU-crnW ivc) itkwxw hwsl nhIN kr skdI [ (mwieAw dy moh dy kwrn ijMd) hr vyly idn rwq sVdI qy BtkdI hY, pRBU-pqI (dy imlwp) qoN ibnw bhuq du`K J`ldI hY [2[

pRBU dI hzUrI ivc (mnu`K dw) srIr nhIN jw skdw, au~cI jwiq BI nhIN phuMc skdI (ijs dw mnu`K ieqnw mwx krdw hY) [ ijQy (prlok ivc hryk mnu`K pwsoN kIqy krmW dw) ihswb mMigAw jWdw hY, auQy qW sdw-iQr pRBU dw nwm ismrn dI kmweI krky hI sur^rU hoeIdw hY [ jyhVy mnu`K gurU dI d`sI syvw krdy hn, auh (pRBU dy nwm-Dn nwl) DnwF bx jWdy hn, auh ies lok ivc BI qy prlok ivc sdw pRBU dy nwm ivc hI lIn rihMdy hn [3[

jyhVw mnu`K pRBU dy fr-Adb ivc rih ky pRBU dy pRym ivc mgn ho ky (pRBU dy nwm ƒ Awpxy jIvn dw) ghxw bxWdw hY, auh gurU dI ikrpw nwl pRBU-crnW ivc itkwxw bxw lYNdw hY pRBU-crnW ivc Gr pRwpq kr lYNdw hY, auh hr roz idny rwq prmwqmw dw nwm ismrdw hY (auh AwpxI ijMd ƒ) mjIT vrgw (p`kw pRBU dw) nwm-rMg cwVH lYNdw hY [4[

(hy BweI!) pRBU-pqI sdw sB jIvW dy nwl (sB dy AMdr) v`sdw hY, pr koeI ivrlw jIv gurU dI ikrpw nwl (aus ƒ hr QW) AwpxI A`KIN vyKdw hY [ (hy BweI!) ipAwrw pRBU bhuq hI au~cw hY (byAMq au~cy Awqmk jIvn dw mwlk hY, qy AsI jIv nIvyN jIvn vwly hW) auh Awp hI imhr kr ky (jIvW ƒ Awpxy crnW ivc) imlWdw hY [5[

ieh jgq mwieAw dy moyh ivc Ps ky su`qw ipAw hY (Awqmk jIvn vloN Avyslw ho irhw hY) prmwqmw dw nwm Bulw ky Aw^r ^uAwr BI huMdw hY, (iPr BI ieh ies nINd ivcoN jwgdw nhIN [ jwgy BI ikvyN? ies dy v`s dI g`l nhIN) ijsdy hukm Anuswr (jgq mwieAw dy moh dI nINd ivc) sON irhw hY, auhI ies ƒ jgWdw hY, (auh pRBU Awp hI ies ƒ) gurU dI miq qy qor ky (Awqmk jIvn dI) smJ b^Sdw hY [6[

jyhVw mnu`K Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl pINdw hY, auh (mwieAw dy moh vwlI) Btkxw dUr kr lYNdw hY [ gurU dI ikrpw nwl auh mwieAw dy moh qoN ^lwsI pw lYNdw hY, auh au~cI Awqmk AvsQw pRwpq kr lYNdw hY [ auh mnu`K prmwqmw dI BgqI (dy rMg) ivc rMigAw jWdw hY, (ies dI brkiq nwl auhI) mwieAw dy moh qoN inrlyp rihMdw hY, qy Awpw-Bwv mwr ky auh Awpxy Awp ƒ pRBU-crnW ivc imlw lYNdw hY [7[

hy nwnk! pRBU Awp hI jIvW ƒ pYdw krdw hY qy Awp hI mwieAw dI dOV B`j ivc joV dyNdw hY, cOrwsI l`K jUnW dy jIvW ƒ irzk BI pRBU Awp hI ApVWdw hY [ pr jyhVy mnu`K prmwqmw dw nwm ismr ky aus sdw-iQr pRBU (dy nwm-rMg) ivc rMgy rihMdy hn, auh auhI kwr krdy hn jo aus prmwqmw ƒ prvwn huMdI hY [8[4[5[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh