ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 110

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧ ॥ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮਿਲਾਏ ॥ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਸਬਦਿ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਬਲਿਹਾਰਣਿਆ ॥ ਗੁਰਮਤੀ ਪਰਗਾਸੁ ਹੋਆ ਜੀ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਖੋਜੇ ਤਾ ਨਾਉ ਪਾਏ ॥ ਧਾਵਤੁ ਰਾਖੈ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਅਨਦਿਨੁ ਗਾਵੈ ਸਹਜੇ ਭਗਤਿ ਕਰਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਇਸੁ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਵਸਤੁ ਅਸੰਖਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਮਿਲੈ ਤਾ ਵੇਖਾ ॥ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ਦਸਵੈ ਮੁਕਤਾ ਅਨਹਦ ਸਬਦੁ ਵਜਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੀ ਨਾਈ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਰਹੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਝੀ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣੀ ॥ ਦੂਜੈ ਲਾਗੀ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣੀ ॥ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧਾ ਮਗੁ ਨ ਜਾਣੈ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਆਵਣ ਜਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਠਾਕਿ ਰਹਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਮਿਟਿਆ ਅੰਧਿਆਰਾ ਬਜਰ ਕਪਾਟ ਖੁਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਸਦਾ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮਨੁ ਤਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਣਿਆ ॥੭॥ ਜੀਵਣੁ ਮਰਣਾ ਸਭੁ ਤੁਧੈ ਤਾਈ ॥ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਸਦਾ ਤੂੰ ਜੰਮਣੁ ਮਰਣੁ ਸਵਾਰਣਿਆ ॥੮॥੧॥੨॥ {ਪੰਨਾ 110}

pdArQ:- krmu—b^SS [ sbid—gurU dy Sbd ivc [ lwey—joVdw hY [ mwir—mwr ky [ suKu—Awqmk Awnµd [ cukwvixAw—mukw id`qw [1[

hau—mYN [ vwrI—sdky [ bilhwrixAw—kurbwn [ prgwsu—Awqmk jIvn dyx vwlI rOSnI [ Anidnu—hr roz [1[rhwau[

qw—qdoN [ pwvqu—mwieAw vl dOVdw mn [ rwKY—kwbU kry [ Twik—rok ky [ rhwey—r`Ky [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [2[

kwieAw—srIr [ AsMKw—byAMq guxW vwlw pRBU [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ swcu—sdw-iQr rihx vwlw pRBU [ nau drvwjy—nO golkW {do A`KW, do kMn, do nwsW, mUMh, gudw, ilMg} [ dsvY—dsvy drvwzy dI rwhIN, idmwZ dI rwhIN ivcwr kr ky [ mukqw—mwieAw dy moh qoN Awzwd [ Anhd— {AnwhqAn` Awhq, ibnw vjwey} iek-rs, lgwqwr [3[

scw—sdw-iQr rihx vwlw [ swihbu—mwlk [ nweI— {Ônw—ArbI l&z} vifAweI [ mMin—min, mn ivc [ rMig—pRym nwl [ rwqw—msq [ dir scY—sdw-iQr pRBU dy dr qy, pRBU dI hzUrI ivc [ soJI—Awqmk jIvn dI smJ [4[

swr—qmIz, pCwx [ puMn—Blw kMm [ dUjY—mwieAw dy moh ivc [ Brim—Btkxw ivc [ BulwxI—kurwhy peI [ mgu—(jIvn dw shI) rsqw [5[

qy—qoN, nwl [ myrw—mmqw [ swKI—is`iKAw dI rwhIN [  bjr— {vjR} b`jr vrgy krVy [ kpwt— {kpwt} drvwzy dy iB`q [6[

mwir—mwr ky [ mMin—min, mn ivc [ qy—nwl, qoN [7[

quDY qweI—qyry v`s hY [ dy—dyNdw hY [8[

ArQ:- ijs mnu`K auqy pRBU dI b^SS hovy, aus ƒ pRBU gurU imlWdw hY (gurU dI imhr nwl auh mnu`K) syvw ivc suriq itkWdw hY gurU dy Sbd ivc ic`q joVdw hY [ (ies qrHW) auh (Awpxy AMdroN) haumY mwr ky mwieAw dw moh dUr krdw hY, qy sdw Awqmk Awnµd mwxdw hY [1[

mYN sdw gurU qoN sdky hW kurbwn hW [ gurU dI miq ilAW hI mnu`K dy AMdr (shI jIvn vwsqy) Awqmk cwnx huMdw hY, qy mnu`K hr roz (hr vyly) prmwqmw dI is&iq-swlwh krdw rihMdw hY [1[rhwau[

jdoN mnu`K Awpxy mn ƒ Kojdw rhy Awpxy srIr ƒ Kojdw rhy (Bwv, jy mnu`K ieh iDAwn r`Ky ik ikqy mn qy igAwn-ieMdRy ivkwrW vl qW nhIN prq rhy), qdoN prmwqmw dw nwm pRwpq kr lYNdw hY, (qy ies qrHW ivkwrW vwly pwsy) dOVdy mn ƒ kwbU kr lYNdw hY, rok ky (pRBU-crnW ivc) joVI r`Kdw hY [ auh mnu`K hr vyly gurU dI bwxI gWdw rihMdw hY, Awqmk Afolqw ivc itk ky prmwqmw dI BgqI krdw rihMdw hY [2[

byAMq guxW dw mwlk pRBU mnu`K dy ies srIr dy AMdr hI v`sdw hY [ gurU dy snmuK rih ky jdoN mnu`K ƒ sdw-iQr pRBU dw nwm pRwpq huMdw hY, qW (Awpxy AMdr v`sdy pRBU dw) drsn krdw hY, qdoN mnu`K nO golkW dIAW vwsnW qoN au~cw ho ky dsvNy duAwr ivc (Bwv, ivcwr mMfl ivc) phuMc ky (ivkwrW vloN) Awzwd ho jWdw hY qy (Awpxy AMdr) iek-rs is&iq-swlwh dI bwxI dw AiBAws krdw hY [3[

mwlk-pRBU sdw kwiem rihx vwlw hY, aus dI vifAweI BI sdw kwiem rihx vwlI hY [ (hy BweI!) gurU dI ikrpw nwl (aus ƒ Awpxy) mn ivc itkweI r`K [ (jyhVw mnu`K pRBU dI is&iq-swlwh mn ivc vsWdw hY) auh hr vyly sdw pRBU dy pRym ivc msq rihMdw hY, (ies qrHW) sdw-iQr pRBU dI hzUrI ivc phuMicAw hoieAw auh mnu`K (shI jIvn dI) smJ pRwpq krdw hY [4[

ijs mnu`K ny cMgy mMdy krmW dI qmIz nhIN kIqI (Bwv, koeI Blw kMm hovy cwhy burw kMm hovy jo mnu`K krnoN sMkoc nhIN krdw), ijs mnu`K dI suriq mwieAw dy moh ivc itkI rihMdI hY, jo mwieAw dI Btkxw ivc pY ky kurwhy ipAw rihMdw hY, auh mwieAw dy moh ivc AMnHw hoieAw mnu`K (jIvn dw shI) rsqw nhIN smJdw, auh muV muV jnm mrn dy gyV ivc ipAw rihMdw hY [5[

gurU dI d`sI syvw dI rwhIN mnu`K sdw Awqmk Awnµd mwxdw hY, haumY qy mmqw ƒ rok ky v`s ivc r`Kdw hY [ gurU dI is`iKAw auqy qur ky aus dy AMdroN mwieAw dy moh dw hnyrw dUr ho jWdw hY (aus dy mwieAw dy moh dy auh) krVy ikvwV Ku`lH jWdy hn (ijnHW ivc aus dI suriq jkVI peI sI) [6[

ijs mnu`K ny sdw gurU dy crnW ivc Awpxw ic`q joVI r`iKAw, ijs ny (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr ky (Awpxy) mn ivc (gurU dw Sbd vsweI r`iKAw, gurU dI ikrpw nwl aus dw mn pivqR ho igAw, aus dw srIr (Bwv, swry igAwn-ieMdRy) pivqR ho igAw, auh pivqR-pRBU dw nwm sdw ismrdw rihMdw hY [7[

(hy pRBU! jIvW dw) jIaUxw (jIvW dI) mOq sB qyry v`s ivc hY [ (hy BweI!) ijs jIv auqy pRBU imhr krdw hY, aus ƒ (Awpxy nwm dI dwiq dy ky) vifAweI b^Sdw hY [ hy nwnk! sdw prmwqmw dw nwm ismrdw rhu [ (nwm dI brkiq nwl) jnm qoN lY ky mOq qk swrw jIvn sohxw bx jWdw hY [8[1[2[

not:- AMk nµ: 2 dw Bwv hY ik gurU nwnk dyv jI dI AstpdI rlw ky swrw joV 2 bixAw hY [

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੩ ॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਨਿਰਮਲੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥ ਬਿਨੁ ਤਕੜੀ ਤੋਲੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਬੂਝੈ ਗੁਣ ਕਹਿ ਗੁਣੀ ਸਮਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਹਉ ਵਾਰੀ ਜੀਉ ਵਾਰੀ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਵਣਿਆ ॥ ਜੋ ਸਚਿ ਲਾਗੇ ਸੇ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗੇ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਿਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪਿ ਸੁਣੈ ਤੈ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋਈ ਜਨੁ ਲੇਖੈ ॥ ਆਪੇ ਲਾਇ ਲਏ ਸੋ ਲਾਗੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਕਮਾਵਣਿਆ ॥੨॥ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਭੁਲਾਏ ਸੁ ਕਿਥੈ ਹਥੁ ਪਾਏ ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਮੇਟਣਾ ਨ ਜਾਏ ॥ ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ਪੂਰੈ ਕਰਮਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੩॥ ਪੇਈਅੜੈ ਧਨ ਅਨਦਿਨੁ ਸੁਤੀ ॥ ਕੰਤਿ ਵਿਸਾਰੀ ਅਵਗਣਿ ਮੁਤੀ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਫਿਰੈ ਬਿਲਲਾਦੀ ਬਿਨੁ ਪਿਰ ਨੀਦ ਨ ਪਾਵਣਿਆ ॥੪॥ ਪੇਈਅੜੈ ਸੁਖਦਾਤਾ ਜਾਤਾ ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਪਛਾਤਾ ॥ ਸੇਜ ਸੁਹਾਵੀ ਸਦਾ ਪਿਰੁ ਰਾਵੇ ਸਚੁ ਸੀਗਾਰੁ ਬਣਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਜੀਅ ਉਪਾਏ ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਏ ॥ ਕਿਲਬਿਖ ਕਾਟਿ ਸਦਾ ਜਨ ਨਿਰਮਲ ਦਰਿ ਸਚੈ ਨਾਮਿ ਸੁਹਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਲੇਖਾ ਮਾਗੈ ਤਾ ਕਿਨਿ ਦੀਐ ॥ ਸੁਖੁ ਨਾਹੀ ਫੁਨਿ ਦੂਐ ਤੀਐ ॥ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਲਏ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਚਾ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੭॥ ਆਪਿ ਕਰੇ ਤੈ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵਣਿਆ ॥੮॥੨॥੩॥ {ਪੰਨਾ 110-111}

pdArQ:- inrmlu—ivkwrW dI mYl qoN rihq [ Agm—AphuMc [ Apwrw—ijs dy guxW dw pwrlw bMnw nwh l`B sky, byAMq [ gurmuiK—gurU dy snmuK [ kih—AwK ky [ guxI—guxW dy mwlk pRBU ivc [1[

hau—mYN [ mMin—min, mn ivc [ sic—sdw-iQr pRBU ivc [ jwgy—mwieAw dy h`ilAW qoN sucyq [ dir—dr qy [1[rhwau[

qY—Aqy [ ijs no— {l&z ‘ijsu’ dw   u sMbMDk ‘no’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ lyKY—lyKy ivc, prvwn [ scu—sdw-iQr pRBU dw nwm [2[

Bulwey—Zlq jIvn-rwh qy pw dyvy [ ikQY hQu pwey—iks dw p`lw PVy? pUrib—pihly jnm ivc (kIqy krmW Anuswr) [ iliKAw—sMskwr-rUp lyK [ krim—imhr nwl [3[

pyeIAVY—pyky Gr ivc, ies lok ivc [ Dn—(jIv-) iesqRI [ suqI—mwieAw dy moh dI nINd ivc msq [ kMiq—kMq ny [ ivswrI—Bulw idqI [ Avgix—AOgux dy kwrn [ muqI—C`fI hoeI, Cu`tV [ nINd—Awqmk SWqI [4[

suKdwqw—suK dyx vwlw pRBU [ jwqw—pCwixAw [ sbid—Sbd ivc juV ky [ syj—ihrdw-syj [ suhwvI—sohxI [ rwvy—mwxdI hY [ scu—sdw kwiem rihx vwlw [5[

jIA— {l&z ‘jIv’ qoN bhu-vcn} [ iklibK—pwp [ kwit—k`t ky [ nwim—nwm ivc [ (juVy rihx dy kwrn) [6[

ikin—iks ny? ikin dIAY—iks ny id`qw hY? koeI nhIN dy skdw [ Puin—muV [ dUAY qIAY—igxqI krn ivc, lyKw dyx ivc [ bKis—b^S ky [7[

qY—Aqy [ kY sbid—dy Sbd ivc [ myil—imlwp ivc, crnW ivc [8[

ArQ:- ipAwrw pRBU Awp pivqR-srUp hY AphuMc hY qy byAMq hY [ auh q`kVI (vrqx qoN) ibnw hI swry sMswr dy jIvW dy jIvn ƒ prKdw rihMdw hY (hryk jIv dy AMdr ivAwpk rih ky) [ (ies Byq ƒ) auhI mnu`K smJdw hY jo gurU dy snmuK rihMdw hY, auh (gurU dI rwhIN) prmwqmw dy gux aucwr ky guxW dy mwlk-pRBU ivc lIn hoieAw rihMdw hY [1[

mYN sdw auhnW qoN sdky jWdw hW, jo prmwqmw dw nwm Awpxy mn ivc vsWdy hn [ jyhVy mnu`K sdw-iQr pRBU ivc ilv lweI r`Kdy hn, auh hr vyly mwieAw dy h`ilAW vloN sucyq rihMdy hn, qy sdw-iQr rihx vwly prmwqmw dI hzUrI ivc soBw pWdy hn [1[rhwau[

prmwqmw Awp hI (sB jIvW dI Ardws) suxdw hY qy Awp hI (sB dI) sMBwl krdw hY [ ijs jIv au~qy pRBU imhr dI nzr krdw hY, auhI mnu`K (ausdy dr qy) kbUl huMdw hY [ ijs mnu`K ƒ pRBU Awp AwpxI Xwd ivc joVI r`Kdw hY, auhI juiVAw rihMdw hY, auh gurU dy snmuK ho ky sdw-iQr nwm ismrn dI kmweI krdw hY [2[

(pr) ijs mnu`K ƒ pRBU Awp Zlq rsqy pw dyvy, auh (shI rwh l`Bx vwsqy) iksy hor dw Awsrw nhIN lY skdw [ pUrbly jnm ivc kIqy krmW dy sMskwrW dw lyK imtwieAw nhIN jw skdw (qy auh lyK kurwhy pweI r`Kdw hY) [ ijnHW mnu`KW ƒ pUrw gurU iml pYNdw hY, auh v`fy BwgW vwly jwxo [ auhnW ƒ pUrI imhr nwl pRBU Awpxy crnW ivc imlweI r`Kdw hY [3[

jyhVI jIv-iesqRI ies lok ivc hr vyly mwieAw dy moh dI nINd ivc msq rihMdI hY, aus ƒ Ksm pRBU ny Bulw id`qw hY, auh AwpxI Bu`l dy kwrn Cu`tV hoeI peI hY [ auh jIv-iesqRI hr vyly duKI BtkdI iPrdI hY, pRBU-pqI dy imlwp qoN ibnw aus ƒ Awqmk suK nhIN imldw [4[

ijs jIv-iesqRI ny pyky Gr ivc suK dyx vwly pRBU-pqI nwl fUMGI sWJ pweI r`KI, ijs ny (Awpxy AMdroN) haumY dUr kr ky gurU dy Sbd ivc juV ky pRBU-pqI ƒ pCwx ilAw, aus dy ihrdy dI syj sohxI bx jWdI hY, auh sdw pRBU-pqI dw imlwp mwxdI hY, sdw-iQr pRBU dy nwm ƒ auh Awpxy jIvn dw iSMgwr bxw lYNdI hY [5[

prmwqmw ny cOrwsI l`K jUnW ivc byAMq jIv pYdw kIqy hoey hn, ijs jIv au~qy auh myhr dI nzr krdw hY aus ƒ gurU imlw dyNdw hY [ (gurU-crnW ivc juVy hoey) bMdy Awpxy pwp dUr krky sdw pivqR-jIvn vwly ho jWdy hn, qy sdw-iQr pRBU dy dr qy pRBU dy nwm dI brkiq nwl soBw pWdy hn [6[

(AsI jIv sdw Bu`lxhwr hW) jy pRBU (swfy kIqy krmW dw) ihswb mMgx l`gy, qW koeI jIv ihswb nhIN dy skdw (Bwv, lyKy ivc pUrw nhIN auqr skdw) [ (Awpxy kIqy krmW dw) lyKw igxwieAW (Bwv, lyKy ivc sur^rU hox dI Aws qy) iksy ƒ Awqmk Awnµd nhIN iml skdw [ pRBU Awp hI imhr krky (Awpxy crnW ivc) imlw lYNdw hY [7[

(sB jIvW ivc ivAwpk ho ky) pRBU Awp hI (sB kuJ) krdw hY Aqy Awp hI (pRyrnw kr ky jIvW pwsoN) krWdw hY [ pRBU Awp hI pUry gurU dy Sbd ivc joV ky Awpxy crnW ivc imlWdw hY [ hy nwnk! ijs mnu`K ƒ (aus dy dr qoN aus dw) nwm imldw hY, aus ƒ (aus dI hzUrI ivc) Awdr imldw hY, pRBU Awp hI aus ƒ Awpxy crnW ivc joV lYNdw hY [8[2[3[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh