ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 101

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲੀਆ ॥ ਸੁਖਦਾਈ ਦੂਖ ਬਿਡਾਰਨ ਹਰੀਆ ॥ ਅਵਰਿ ਸਾਦ ਚਖਿ ਸਗਲੇ ਦੇਖੇ ਮਨ ਹਰਿ ਰਸੁ ਸਭ ਤੇ ਮੀਠਾ ਜੀਉ ॥੧॥ ਜੋ ਜੋ ਪੀਵੈ ਸੋ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵੈ ॥ ਅਮਰੁ ਹੋਵੈ ਜੋ ਨਾਮ ਰਸੁ ਪਾਵੈ ॥ ਨਾਮ ਨਿਧਾਨ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਜਿਸੁ ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ ਮਨਿ ਵੂਠਾ ਜੀਉ ॥੨॥ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ ਸੋ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਅਘਾਨਾ ॥ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਸਾਦੁ ਪਾਇਆ ਸੋ ਨਾਹਿ ਡੁਲਾਨਾ ॥ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੀਠਾ ਜੀਉ ॥੩॥ ਹਰਿ ਇਕਸੁ ਹਥਿ ਆਇਆ ਵਰਸਾਣੇ ਬਹੁਤੇਰੇ ॥ ਤਿਸੁ ਲਗਿ ਮੁਕਤੁ ਭਏ ਘਣੇਰੇ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਈਐ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਵਿਰਲੀ ਡੀਠਾ ਜੀਉ ॥੪॥੧੫॥੨੨॥ {ਪੰਨਾ 101}

pdArQ:- inrmlIAw—inrml, sw&, pivqR [ dUK ibfwrn—du`K dUr krn jogw [ hrIAw—hrI [ Avir— {l&z ‘Avr’ qoN bhu-vcn) hor [ swd—suAwd [ ciK—c`K ky [ sgly—swry [ mn—hy mn [1[

iqRpqwvY—r`j jWdw hY [ Amru— {A-mru} mOq-rihq, ijs nUµ Awqmk mOq nwh Awvy [ inDwn—^zwny {‘inDwn’—^zwnw} [ ijsu min—ijs dy mn ivc [2[

ijin—ijs ny [ AGwnw—r`j igAw [ swd—suAwd {‘swdu’ iek-vcn, ‘swd’ bhu-vcn} [ iqsih—aus nUµ hI {not:- l&z iqsu’ dw   u ik®Aw ivSySx ‘ih’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ msqik—m`Qy au~qy [ BwgITw—cMgy Bwg [3[

ieksu hiQ—ie`k dy h`Q ivc [ vrswxy—lwB auTWdy hn [ mukqu—mwieAw dy bMDnW qoN Awzwd [ Gxyry—AnykW [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [4[

ArQ:- hy mn! jyhVw prmwqmw (jIvW nUµ) su`K dyx vwlw hY qy (jIvW dy) du`K dUr krn dI smr`Qw r`Kdw hY, aus dw nwm Awqmk jIvn dyx vwlw AYsw jl hY jo sdw hI sw& rihMdw hY [ hy mn! (dunIAw dy pdwrQW dy) hor swry suAwd c`K ky mYN vyK ley hn, prmwqmw dy nwm dw suAwd hor sBnW qoN im`Tw hY [1[

(hy BweI!) jyhVw jyhVw mnu`K prmwqmw dy nwm dw rs pINdw hY nwm dw rs pRwpq krdw hY, auh (dunIAw dy pdwrQW vloN) r`j jWdw hY, aus nUµ Awqmk mOq kdy BI poh nhIN skdI [ (pr pRBU-) nwm dy ^zwny isr& aus nUµ imldy hn, ijs dy mn ivc gurU dw Sbd Aw v`sdw  hY [2[

ijs mnu`K ny prmwqmw dy nwm dw rs c`iKAw hY, auh pUrn qOr qy r`j igAw hY (aus dI mwieAw vwlI qRyh Bu`K imt geI hY) ijs mnu`K ny prmwqmw dy nwm dw suAwd c`iKAw hY, auh (mwieAw dy h`ilAW ivkwrW dy h`ilAW dy swhmxy) kdy foldw nhIN [ (pr) prmwqmw dw ieh nwm isr& aus mnu`K nUµ imldw hY; ijs dy m`Qy auqy cMgw Bwg (jwg pey) [3[

hy nwnk! AwK—jdoN ieh hir-nwm ie`k (gurU) dy h`Q ivc Aw jWdw hY qW (aus gurU pwsoN) AnykW bMdy lwB auTWdy hn, aus (gurU dI) crnIN l`g ky AnykW hI mnu`K (mwieAw dy bMDnW qoN) Awzwd ho jWdy hn [ ieh nwm-^zwnw gurU dI srn ipAW hI imldw hY [ ivrilAW ny (ies nwm ^zwny dw) drsn kIqw hY [4[15[22[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਨਿਧਿ ਸਿਧਿ ਰਿਧਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਮੇਰੈ ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੈ ॥ ਲਾਖ ਕੋਟ ਖੁਸੀਆ ਰੰਗ ਰਾਵੈ ਜੋ ਗੁਰ ਲਾਗਾ ਪਾਈ ਜੀਉ ॥੧॥ ਦਰਸਨੁ ਪੇਖਤ ਭਏ ਪੁਨੀਤਾ ॥ ਸਗਲ ਉਧਾਰੇ ਭਾਈ ਮੀਤਾ ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਸੁਆਮੀ ਅਪੁਨਾ ਗੁਰ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸਚੁ ਧਿਆਈ ਜੀਉ ॥੨॥ ਜਾ ਕਉ ਖੋਜਹਿ ਸਰਬ ਉਪਾਏ ॥ ਵਡਭਾਗੀ ਦਰਸਨੁ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਪਾਏ ॥ ਊਚ ਅਪਾਰ ਅਗੋਚਰ ਥਾਨਾ ਓਹੁ ਮਹਲੁ ਗੁਰੂ ਦੇਖਾਈ ਜੀਉ ॥੩॥ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ॥ ਮੁਕਤਿ ਭਇਆ ਜਿਸੁ ਰਿਦੈ ਵਸੇਰਾ ॥ ਗੁਰਿ ਬੰਧਨ ਤਿਨ ਕੇ ਸਗਲੇ ਕਾਟੇ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਹਜਿ ਸਮਾਈ ਜੀਉ ॥੪॥੧੬॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 101}

pdArQ:- iniD—nO inDIAW, dunIAw dy nO hI ^zwny [ isD—Awqmk qwkqW (jo Awm qOr qy ATwrW mMnIAW geIAW hn) [ iriD—Dn dI bhulqw [ myrY—myry ihrdy ivc, myry vwsqy [ pdwrQu—kImqI SY [ gMBIrY— v`fy ijgry vwly pRBU dI imhr nwl [ koit—kRoVW [ gur pweI—gurU dI crnIN [1[

pyKq—vyKidAW [ sgly—swry [ auDwry—(ivkwrW qoN) bcw ley [ Agm—AphuMc [ Agocru— {A-go-cru} ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI [ qy—qoN, dI rwhIN, nwl [2[

jw kau—ijs nUµ [ aupwey—pYdw kIqy hoey jIv [ mhlu—itkwxw [3[

gMBIr—hy v`fy ijgry vwly! AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw, Awqmk mOq qoN bcwx vwlw [ mukiq—ivkwrW qoN ^lwsI [ ijsu irdY—ijs dy ihrdy ivc [ guir—gurU ny [ shij—Awqmk Afolqw ivc [ smweI—lInqw [4[

ArQ:- (hy BweI!) myry vwsqy qW prmwqmw dw nwm hI dunIAw dy nO ^zwny hY, pRBU-nwm hI Awqmk qwkqW hY, pRB-nwm hI Dn dI bhulqw hY [ fUMGy qy v`fy ijgry vwly prmwqmw dI imhr nwl mYnUµ mnu`Kw-jnm (durl`B) pdwrQ (id`s irhw) hY [ (pr ieh nwm gurU dI ikrpw nwl hI imldw hY) jyhVw mnu`K gurU dI crnIN l`gdw hY, auh l`KW k®oVW (Awqmk) ^uSIAW dw Awnµd mwxdw hY [1[

(gurU dw) dIdwr kr ky (myrw qn mn) pivqR ho igAw hY, myry swry Brw qy im`qr (igAwn-ieMdRy gurU ny ivkwrW qoN) bcw ley hn [ mYN gurU dI ikrpw nwl Awpxy aus mwlk nUµ ismr irhw hW, jo AphuMc hY ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN hY qy jo sdw kwiem rihx vwlw hY [2[

ijs prmwqmw nUµ aus dy pYdw kIqy swry jIv Bwldy rihMdy hn, aus dw drsn koeI ivrlw v`fy BwgW vwlw mnu`K pRwpq krdw hY [ jyhVw pRBU sB qoN au~cI hsqI vwlw hY, ijs dy guxW dw pwrlw bMnw nhIN l`B skdw, ijs qk igAwn-ieMidRAW dI phuMc nhIN ho skdI, ausdw auh au~cw QW-itkwxw gurU (hI) ivKWdw hY [3[

hy fUMGy pRBU! hy v`fy ijgry vwly pRBU! qyrw nwm Awqmk jIvn dyx vwlw hY [ ijs mnu`K dy ihrdy ivc qyrw nwm v`s pYNdw hY, auh ivkwrW qoN ^lwsI (vwlw) bx jWdw hY [

hy nwnk! (ijnHW dy ihrdy ivc pRBU-nwm v`isAw hY) gurU ny auhnW dy swry mwieAw dy Pwhy k`t id`qy hn auh sdw Awqmk Afolqw ivc lIn rihMdy hn [4[16[23[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਪ੍ਰਭ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਵਉ ॥ ਪ੍ਰਭੂ ਦਇਆ ਤੇ ਮੰਗਲੁ ਗਾਵਉ ॥ ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਸੋਵਤ ਜਾਗਤ ਹਰਿ ਧਿਆਈਐ ਸਗਲ ਅਵਰਦਾ ਜੀਉ ॥੧॥ ਨਾਮੁ ਅਉਖਧੁ ਮੋ ਕਉ ਸਾਧੂ ਦੀਆ ॥ ਕਿਲਬਿਖ ਕਾਟੇ ਨਿਰਮਲੁ ਥੀਆ ॥ ਅਨਦੁ ਭਇਆ ਨਿਕਸੀ ਸਭ ਪੀਰਾ ਸਗਲ ਬਿਨਾਸੇ ਦਰਦਾ ਜੀਉ ॥੨॥ ਜਿਸ ਕਾ ਅੰਗੁ ਕਰੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ॥ ਸੋ ਮੁਕਤਾ ਸਾਗਰ ਸੰਸਾਰਾ ॥ ਸਤਿ ਕਰੇ ਜਿਨਿ ਗੁਰੂ ਪਛਾਤਾ ਸੋ ਕਾਹੇ ਕਉ ਡਰਦਾ ਜੀਉ ॥੩॥ ਜਬ ਤੇ ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਪਾਏ ॥ ਗੁਰ ਭੇਟਤ ਹਉ ਗਈ ਬਲਾਏ ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਹਰਿ ਗਾਵੈ ਨਾਨਕੁ ਸਤਿਗੁਰ ਢਾਕਿ ਲੀਆ ਮੇਰਾ ਪੜਦਾ ਜੀਉ ॥੪॥੧੭॥੨੪॥ {ਪੰਨਾ 101}

pdArQ:- qy—qoN, nwl [ iDAwvau—mYN iDAwauNdw hW [ mMglu—is&iq-swlwh dw gIq [ gwvau—gwvauN, mYN gWdw hW [ Avrdw—aumr [1[

AauKDu—dvweI [ mo kau—mYnUµ [ swDU—gurU ny [ iklibK—pwp {ikiÑv—} [ pIrw—pIVw [ sgl—swry [2[

ijs kw— {l&z ‘ijsu’ dw   u sMbMDk ‘kw’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ mukqw—ivkwrW qoN Awzwd [ siq kry—siq kir, TIk jwx ky, inscw Dwr ky [ ijin—ijs ny [ kwhy kau—kwhdy leI?[3[

swDU—gurU [ gur Bytq—gurU nUµ imilAW [ hau blwey—haumY dI blw [ gwvY nwnku—nwnk gWdw hY [ siqguir—siqgurU ny [ pVdw Fwik lIAw—ie`zq r`K leI, ivkwrW dy h`ilAW qoN bcw ky ie`zq r`K leI [4[

ArQ:- prmwqmw dI imhr nwl mYN prmwqmw dw nwm ismrdw hW, prmwqmw dI hI ikrpw nwl mYN prmwqmw dI is&iq-swlwh dw gIq gWdw hW [

(hy BweI!) auTidAW bYTidAW su`iqAW jwgidAW swrI (hI) aumr prmwqmw dw nwm ismrnw cwhIdw hY [1[

prmwqmw dw nwm dwrU (hY, jdoN) mYnUµ gurU ny id`qw (ies dI brkiq nwl myry swry) pwp k`ty gey qy mYN pivqR ho igAw [ (myry AMdr Awqmk) suK pYdw ho igAw (myry AMdroN haumY dI) swrI pIVw inkl geI, myry swry duK-drd dUr ho gey [2[

(hy BweI!) myrw ipAwrw (gurU prmwqmw) ijs mnu`K dI shYqw krdw hY, auh ies sMswr-smuMdr (dy ivkwrW) qoN mukq ho jWdw hY [ ijs mnu`K ny srDw Dwr ky gurU nwl sWJ pw leI, aus nUµ (ies sMswr-smuMdr qoN) frn dI loV hI nhIN rih jWdI [3[

(hy BweI!) jdoN qoN mYƒ gurU dI sMgiq imlI hY, gurU ƒ imilAW (myry AMdroN) haumY dI blw dUr ho geI [ siqgurU ny (haumY Awidk ivkwrW qoN bcw ky) myrI ie`zq r`K leI hY [ hux nwnk hryk suAws dy nwl prmwqmw dy gux gWdw hY [4[17[24[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਸੇਵਕ ਸੰਗਿ ਰਾਤਾ ॥ ਪ੍ਰਭ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੇ ਸੇਵਕ ਸੁਖਦਾਤਾ ॥ ਪਾਣੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੇਵਕ ਕੈ ਠਾਕੁਰ ਹੀ ਕਾ ਆਹਰੁ ਜੀਉ ॥੧॥ ਕਾਟਿ ਸਿਲਕ ਪ੍ਰਭਿ ਸੇਵਾ ਲਾਇਆ ॥ ਹੁਕਮੁ ਸਾਹਿਬ ਕਾ ਸੇਵਕ ਮਨਿ ਭਾਇਆ ॥ ਸੋਈ ਕਮਾਵੈ ਜੋ ਸਾਹਿਬ ਭਾਵੈ ਸੇਵਕੁ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਮਾਹਰੁ ਜੀਉ ॥੨॥ ਤੂੰ ਦਾਨਾ ਠਾਕੁਰੁ ਸਭ ਬਿਧਿ ਜਾਨਹਿ ॥ ਠਾਕੁਰ ਕੇ ਸੇਵਕ ਹਰਿ ਰੰਗ ਮਾਣਹਿ ॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਠਾਕੁਰ ਕਾ ਸੋ ਸੇਵਕ ਕਾ ਸੇਵਕੁ ਠਾਕੁਰ ਹੀ ਸੰਗਿ ਜਾਹਰੁ ਜੀਉ ॥੩॥ ਅਪੁਨੈ ਠਾਕੁਰਿ ਜੋ ਪਹਿਰਾਇਆ ॥ ਬਹੁਰਿ ਨ ਲੇਖਾ ਪੁਛਿ ਬੁਲਾਇਆ ॥ ਤਿਸੁ ਸੇਵਕ ਕੈ ਨਾਨਕ ਕੁਰਬਾਣੀ ਸੋ ਗਹਿਰ ਗਭੀਰਾ ਗਉਹਰੁ ਜੀਉ ॥੪॥੧੮॥੨੫॥ {ਪੰਨਾ 101-102}

pdArQ:- Eiq poiq— {Aoq pRoq}—Sewn Crosswise and Lengthwise} qwxy ivc pyty ivc [ sMig—nwl [ pRiqpwly—r`iKAw krdw hY [ suKdwqw—suK dyx vwlw [ pIsau—pIsauN, mYN pINhdw hW [ syvk kY—syvk dy dr qy [ Awhru—au~dm [1[

islk—PwhI [ pRiB—pRBU ny [ kwit—k`t ky [ syvk min—syvk dy mn ivc [ swihb BwvY—swihb ƒ cMgw l`gdw hY [ AMqir bwhir—nwm jpx ivc Aqy jgq nwl ipAwr dI vrqoN krn ivc [ mwhru—isAwxw [2[

sB ibiD—swrIAW hwlqW [ dwnw—isAwxw, jwxn vwlw [ jwhru—prgt [3[

Twkir—Twkur ny [ jo—ijs ƒ [ pihrwieAw—isropw id`qw, Awdr id`qw [ bhuir—muV, iPr [ puiC—pu`C ky [ kY—qoN [4[

ArQ:- (ijvyN k`pVy dw sUqr) qwxy ivc pyty ivc (imilAw hoieAw huMdw hY iqvyN prmwqmw Awpxy) syvk dy nwl imilAw rihMdw hY [ (jIvW ƒ) suK dyx vwlw pRBU Awpxy syvkW dI r`iKAw krdw hY [ (myrI qWG hY ik) mYN pRBU dy syvkW dy dr qy pwxI FovW p`KW PyrW qy c`kI pIhW (ikauNik syvkW ƒ) pwlxhwr pRBU (dy ismrn) dw hI au~dm rihMdw hY [1[

pRBU ny (ijs ƒ aus dI mwieAw dy moh dI) PwhI k`t ky AwpxI syvw-BgqI ivc joiVAw hY aus syvk dy mn ivc mwlk pRBU dw hukm ipAwrw l`gx l`g pYNdw hY [ auh syvk auhI kmweI krdw hY, jo mwlk pRBU ƒ cMgI l`gdI hY, auh syvk nwm ismrn ivc Aqy jgq nwl pRym dI vrqoN krn ivc isAwxw ho jWdw hY [2[

hy pRBU! qUM (Awpxy syvkW dy idl dI) jwxdw hYN, qUM (Awpxy syvkW dw) pwlxhwr hYN, qUM (syvkW ƒ mwieAw dy moh qoN bcwx dy) sB qrIky jwxdw hYN [

(hy BweI)! pwlxhwr pRBU dy syvk pRBU dy imlwp dy Awqmk Anµd mwxdy hn [ pwlxhwr pRBU dw Awpw aus dy syvk dw Awpw bx jWdw hY (Twkur qy syvk dy Awqmk jIvn ivc koeI &rk nhIN rih jWdw) [ Twkur dy crnW ivc juiVAw rih ky syvk (lok prlok ivc) prgt ho jWdw hY [3[

ijs (syvk) ƒ ipAwry Twkur-pRBU ny (syvw BgqI dw) isropw b^iSAw hY, aus ƒ muV (aus dy krmW dw) lyKw nhIN pu`iCAw (lyKw pu`Cx vwsqy) nhIN s`idAw (Bwv, auh syvk mMdy krmW vl pYNdw hI nhIN) [

hy nwnk! (AwK—) mYN aus syvk qoN sdky jWdw hW [ auh syvk fUMGy suBwau vwlw v`fy ijgry vwlw qy au~cy Amolk jIvn vwlw ho jWdw hY [4[18[25[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh