ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 99

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਦੁਖੁ ਤਦੇ ਜਾ ਵਿਸਰਿ ਜਾਵੈ ॥ ਭੁਖ ਵਿਆਪੈ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਧਾਵੈ ॥ ਸਿਮਰਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਹੇਲਾ ਜਿਸੁ ਦੇਵੈ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ ਜੀਉ ॥੧॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਰਾ ਵਡ ਸਮਰਥਾ ॥ ਜੀਇ ਸਮਾਲੀ ਤਾ ਸਭੁ ਦੁਖੁ ਲਥਾ ॥ ਚਿੰਤਾ ਰੋਗੁ ਗਈ ਹਉ ਪੀੜਾ ਆਪਿ ਕਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ ਜੀਉ ॥੨॥ ਬਾਰਿਕ ਵਾਂਗੀ ਹਉ ਸਭ ਕਿਛੁ ਮੰਗਾ ॥ ਦੇਦੇ ਤੋਟਿ ਨਾਹੀ ਪ੍ਰਭ ਰੰਗਾ ॥ ਪੈਰੀ ਪੈ ਪੈ ਬਹੁਤੁ ਮਨਾਈ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਗੋਪਾਲਾ ਜੀਉ ॥੩॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰੇ ॥ ਜਿਨਿ ਬੰਧਨ ਕਾਟੇ ਸਗਲੇ ਮੇਰੇ ॥ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਕੀਏ ਨਾਨਕ ਰੰਗਿ ਰਸਾਲਾ ਜੀਉ ॥੪॥੮॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 99}

pdArQ:- qdy—qid hI, qdoN hI [ BuK—mwieAw dI iqRSnw [ ivAwpY—zor pw lYNdI hY [ bhu ibiD—keI  qrIikAW nwl [ suhylw—suKI [1[

smrQw—qwkq vwlw [ jIie—jIau ivc {l&z ‘jIau’ qoN AiDkrx kwrk iek-vcn ‘jIie’ hY} smwlI—smwlIN, mYN sMBwldw hW [ hau pIVw—haumY dw du`K [2[

hau—mYN [ mMgw—mMgW [ qoit—Gwtw [ pRB rMgw—pRBU dy pdwrQW (ivc) [ pY—pY ky [ mnweI—mnweIN, mYN mnWdw hW [ bilhwrI—kurbwn [ ijin—ijs (gurU) ny [ sgly—swry [ dy—dy ky [ rMig—(Awpxy) pRym ivc (joV ky) [ rswlw— {rs AwlX} rs dw Gr [4[

ArQ:- (jIv ƒ) du`K qdoN hI vwprdw hY jdoN aus ƒ (prmwqmw dw nwm) Bu`l jWdw hY [ (nwm qoN KuMJy hoey jIv auqy) mwieAw dI iqRSnw zor pw lYNdI hY, qy jIv keI FMgW nwl (mwieAw dI ^wqr Btkdw iPrdw hY [ dInW auqy dieAw krn vwlw prmwqmw ijs mn`K ƒ (nwm dI dwiq) dyNdw hY auh ismr ismr ky sdw sOKw rihMdw hY [1[

(pr ieh nwm dI dwiq gurU dI rwhIN imldI hY) myrw siqgurU bVI qwkq vwlw hY, (aus dI imhr nwl) jdoN mYN (prmwqmw dw nwm Awpxy) ihrdy ivc vsWdw hW qW myrw swrw du`K dUr ho jWdw hY [ (myry AMdroN) icMqw dw rog dUr ho jWdw hY, myrw haumY dw du`K dUr ho jWdw hY (icMqw haumY Awidk qoN) prmwqmw Awp myrI rwKI krdw hY [2[

(gurU dI miq lY ky prmwqmw dy dr qoN) mYN AM\wxy bwl vWg hryk cIz mMgdw hW, auh sdw mYƒ (myrIAW mUMh mMgIAW cIzW) dyNdw rihMdw hY, qy pRBU dIAW id`qIAW cIzW vloN mYƒ kdy tot nhIN AwauNdI [ auh prmwqmw dInW au~qy dieAw krn vwlw hY, isRStI dy jIvW dI pwlnw krn vwlw hY, mYN aus dy crnW qy Fih Fih ky sdw aus ƒ mnWdw rihMdw hW [3[

mYN pUry siqgurU qoN kurbwn jWdw hW, aus ny myry swry mwieAw dy bMDn qoV id`qy hn [

hy nwnk! gurU ny ijnHW ƒ prmwqmw dw nwm ihrdy ivc dy ky piv`qR jIvn vwlw bxw id`qw, auh pRBU dy pRym ivc lIn ho ky Awqmk Awnµd dw Gr bx jWdy hn [4[8[15[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਲਾਲ ਗੋਪਾਲ ਦਇਆਲ ਰੰਗੀਲੇ ॥ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਬੇਅੰਤ ਗੋਵਿੰਦੇ ॥ ਊਚ ਅਥਾਹ ਬੇਅੰਤ ਸੁਆਮੀ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਹਉ ਜੀਵਾਂ ਜੀਉ ॥੧॥ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਨਿਧਾਨ ਅਮੋਲੇ ॥ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰ ਅਥਾਹ ਅਤੋਲੇ ॥ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੰਭੌ ਮਨ ਸਿਮਰਤ ਠੰਢਾ ਥੀਵਾਂ ਜੀਉ ॥੨॥ ਸਦਾ ਸੰਗੀ ਹਰਿ ਰੰਗ ਗੋਪਾਲਾ ॥ ਊਚ ਨੀਚ ਕਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ ॥ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਾਇਣੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਾਂ ਜੀਉ ॥੩॥ ਦੁਖਿ ਸੁਖਿ ਪਿਆਰੇ ਤੁਧੁ ਧਿਆਈ ॥ ਏਹ ਸੁਮਤਿ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਧਰ ਤੂੰਹੈ ਠਾਕੁਰ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਪਾਰਿ ਪਰੀਵਾਂ ਜੀਉ ॥੪॥੯॥੧੬॥ {ਪੰਨਾ 99}

pdArQ:- lwl—hy lwl! hy ipAwry! rMgIly—hy rMgIly! {rMg-AwlX} hy Awnµd dy somy! gMBIr—hy v`fy ijgry vwly! hau—mYN [ jIvW—Awqmk jIvn pRwpq krdw hW [1[

duK BMjn—hy du`KW dy nws krn vwly! inDwn—hy ^zwny! sMBO— {sÍXMBU, ÔvXzBu} Awpxy Awp qoN prgt hox vwlw [ min—mn ivc [ TMFw—SWq [2[

rswiexu—rsW dy Gr [ iqRpqwiexu—iqRpq krn vwlw [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlw nwm rs [3[

duiK—du`K ivc [ ipAwry—hy ipAwry! quDu—qYƒ [ sumiq—cMgI Akl [ qy—qoN [ Dr—Awsrw [ Twkur—hy Twkur! rMig—pRym ivc [4[

ArQ:- hy ipAwry pRBU! hy isRStI dy rwKy! hy dieAw dy Gr! hy Awnµd dy somy! hy fUMGy qy v`fy ijgr vwly! hy byAMq goibMd! hy sB qoN au~cy AQwh qy byAMq pRBU! hy suAwmI! (qyrI imhr nwl qyrw nwm) ismr ismr ky mYN Awqmk jIvn hwsl krdw hW [1[

hy (jIvW dy) du`K nws krn vwly! hy kImqI pdwrQW dy ^zwny! hy infr inrvYr AQwh qy Aqol pRBU! qyrI hsqI mOq qoN rihq hY, qUM jUnW ivc nhIN AwauNdw, qy Awpxy Awp qoN hI prgt huMdw hYN [ (qyrw nwm) mn ivc ismr ismr ky mYN SWq ic`q ho jWdw hW [2[

prmwqmw (AwpxI) isRStI dI pwlxw krn vwlw hY, sdw sB jIvW dy AMg sMg rihMdw hY, qy sB suK dyx vwlw hY [ (jgq ivc) au~cy AKvwx vwly qy nIvyN AKvwx vwly sB jIvW dI pwlxw krdw hY [ prmwqmw dw nwm sB rsW dw somw hY (jIvW dy) mn ƒ (mwieAw dI iqRSnw vloN) iqRpq krn vwlw hY [

gurU dI srn pY ky Awqmk jIvn dyx vwly aus nwm rs ƒ mYN pINdw rihMdw hW [3[

hy ipAwry pRBU! du`K ivc (PisAw ipAw hovW, cwhy) suK ivc (v`s irhw hovW) mYN sdw qYƒ hI iDAwauNdw hW (qyrw hI iDAwn Drdw hW)—ieh cMgI Akl mYN (Awpxy) gurU qoN leI hY [ hy sB dy pwlxhwr! nwnk dw Awsrw qUM hI hYN [

(hy BweI!) prmwqmw dy pRym-rMg ivc (lIn ho ky hI) mYN (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµG skdw hW [4[9[16[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਵੇਲਾ ਜਿਤੁ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ॥ ਸਫਲੁ ਦਰਸਨੁ ਨੇਤ੍ਰ ਪੇਖਤ ਤਰਿਆ ॥ ਧੰਨੁ ਮੂਰਤ ਚਸੇ ਪਲ ਘੜੀਆ ਧੰਨਿ ਸੁ ਓਇ ਸੰਜੋਗਾ ਜੀਉ ॥੧॥ ਉਦਮੁ ਕਰਤ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਆ ॥ ਹਰਿ ਮਾਰਗਿ ਚਲਤ ਭ੍ਰਮੁ ਸਗਲਾ ਖੋਇਆ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੁਣਾਇਆ ਮਿਟਿ ਗਏ ਸਗਲੇ ਰੋਗਾ ਜੀਉ ॥੨॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ॥ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਕਥੀ ਤੈ ਆਪਿ ਵਖਾਣੀ ॥ ਗੁਰਿ ਕਹਿਆ ਸਭੁ ਏਕੋ ਏਕੋ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਹੋਇਗਾ ਜੀਉ ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਤੇ ਪੀਆ ॥ ਹਰਿ ਪੈਨਣੁ ਨਾਮੁ ਭੋਜਨੁ ਥੀਆ ॥ ਨਾਮਿ ਰੰਗ ਨਾਮਿ ਚੋਜ ਤਮਾਸੇ ਨਾਉ ਨਾਨਕ ਕੀਨੇ ਭੋਗਾ ਜੀਉ ॥੪॥੧੦॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 99}

pdArQ:- DMnu— {GNX} BwgW vwlw [ ijqu—ijs (vyly) ivc [ mY—mYƒ [ sPlu—Pl dyx vwlw [ nyqR—A`KW nwl [ mUrq— {muhuqL} do GVIAW dw smw [ csw—iek pl dw qRIhvW ih`sw [ Eie— {l&z ‘Ehu’ qoN bhu-vcn} [ sMjogw—imlwp dy smy [1[

krq—kridAW [ hoAw—ho igAw [ mwrig—rsqy auqy [ BRmu—Btkdw [2[

vKwxI—ibAwn kIqI [ kQI—AwKI [ qY—qYN, qUM [ guir—gurU ny [ sBu—hr QW [3[

AMimRq rsu—nwm AMimRq dw suAwd [ qy—qoN [ QIAw—ho igAw hY [ nwim—nwm ivc (juVy rihxw) [ Bogw—dunIAw dy pdwrQ mwxny [4[

ArQ:- (myry Bw dw) auh vylw BwgW vwlw (swbq hoieAw) ijs vyly mYƒ siqgurU iml ipAw, (gurU dw) drsn (myry vwsqy) Pl-dwiek ho igAw (ikauNik iehnW) A`KW nwl (gurU dw) drsn kridAW (hI) mYN (ivkwrW dy smuMdr qoN) pwr lµG igAw [ (so myry vwsqy) auh muhUrq auh csy auh pl GVIAW auh (gurU-) imlwp dy smy swry hI BwgW vwly hn [1[

(gurU dI d`sI ismrn-kwr vwsqy) au~dm kridAW (myrw) mn pivqR ho igAw hY, (gurU dI rwhIN) pRBU dy rsqy au~qy quridAW myrI swrI Btkxw mu`k geI hY [ gurU ny mYƒ (swry guxW dw) ^zwnw pRBU dw nwm suxw id`qw hY (aus dI brkiq nwl) myry swry (mwnisk) rog dUr ho gey hn [

(hy pRBU!) gurU ny mYƒ d`isAw hY ik hr QW iek qUM hI qUM hYN, qyry brwbr dw hor koeI BI (nwh hoieAw, nwh hY qy) nwh hovygw [ (ies vwsqy hux mYƒ) AMdr bwhr (sB jIvW ivc) qyrw hI bwxI suxweI dy rhI hY (hryk ivc qUM hI boldw pRqIq ho irhw hYN [ mYƒ ieh inscw ho igAw hY ik hryk jIv ivc) qUM Awp hI kQn kr irhw hYN, qUM Awp hI viKAwn kr irhw hYN [3[

hy nwnk! (AwK—) prmwqmw dy nwm-rs dw suAwd mYƒ gurU pwsoN pRwpq hoieAw hY [ hux prmwqmw dw nwm hI myrw Kwx-pIx hY qy nwm hI myrw hMFwx hY, pRBU-nwm ivc juVy rihxw hI myry vwsqy dunIAw dIAW ^uSIAW hn, nwm ivc juVy rihxw hI myry vwsqy dunIAw dy rMg-qmwSy hn, pRBU-nwm hI myry vwsqy dunIAw dy Bog-iblws hY [4[10[ 17[

ਮਾਝ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਸਗਲ ਸੰਤਨ ਪਹਿ ਵਸਤੁ ਇਕ ਮਾਂਗਉ ॥ ਕਰਉ ਬਿਨੰਤੀ ਮਾਨੁ ਤਿਆਗਉ ॥ ਵਾਰਿ ਵਾਰਿ ਜਾਈ ਲਖ ਵਰੀਆ ਦੇਹੁ ਸੰਤਨ ਕੀ ਧੂਰਾ ਜੀਉ ॥੧॥ ਤੁਮ ਦਾਤੇ ਤੁਮ ਪੁਰਖ ਬਿਧਾਤੇ ॥ ਤੁਮ ਸਮਰਥ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤੇ ॥ ਸਭ ਕੋ ਤੁਮ ਹੀ ਤੇ ਵਰਸਾਵੈ ਅਉਸਰੁ ਕਰਹੁ ਹਮਾਰਾ ਪੂਰਾ ਜੀਉ ॥੨॥ ਦਰਸਨਿ ਤੇਰੈ ਭਵਨ ਪੁਨੀਤਾ ॥ ਆਤਮ ਗੜੁ ਬਿਖਮੁ ਤਿਨਾ ਹੀ ਜੀਤਾ ॥ ਤੁਮ ਦਾਤੇ ਤੁਮ ਪੁਰਖ ਬਿਧਾਤੇ ਤੁਧੁ ਜੇਵਡੁ ਅਵਰੁ ਨ ਸੂਰਾ ਜੀਉ ॥੩॥ ਰੇਨੁ ਸੰਤਨ ਕੀ ਮੇਰੈ ਮੁਖਿ ਲਾਗੀ ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਬਿਨਸੀ ਕੁਬੁਧਿ ਅਭਾਗੀ ॥ ਸਚ ਘਰਿ ਬੈਸਿ ਰਹੇ ਗੁਣ ਗਾਏ ਨਾਨਕ ਬਿਨਸੇ ਕੂਰਾ ਜੀਉ ॥੪॥੧੧॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 99}

pdArQ:- sgl—swry [ pih—pwsoN [ mWgau—mYN mMgdw hW [ vsqu—cMgI SY [ krau—kraNu, mYN krdw hW [ mwnu—AhMkwr [ iqAwgau—iqAwgauN, mYN iqAwg idAW [ vwir vwir—sdky kurbwn [ jweI—jweIN, mYN jwvW [ vrIAw—vwrI [ DUrw—crn-DUV [1[

purK—srb-ivAwpk [ ibDwqw—pYdw krn vwlw, isrjxhwr {ivDwqã} [ qy—qoN [ vrswvY—Pl pWdw hY [ Aausru—smw, mnu`Kw jnm-rUp smw [ pUrw-sPl, kwmXwb [2[

drsin—drsn nwl [ Bvn— {bhu-vcn} Shr, srIr-Shr [ punIqw—pivqR [ guV—gVH, iklHw [ ibKmu—AOKw, ijs ƒ ij`qxw AOKw hY [ sUrw—sUrmw [3[

rnu—crn-DUV [ muiK—mUMh au~qy, m`Qy au~qy [ durmiq—BYVI miq [ kubuiD—koJI Akl [ ABwgI—B`j geI [ sc Gir—sdw-iQr pRBU dy Gr ivc [ kUrw—kUV, mwieAw dy moh dy JUTy sMskwr [4[

ArQ:- (hy pRBU!) qyrw Bjn krn vwly swry bMidAW qoN mYN qyrw nwm-pdwrQ hI mMgdw hW, qy (auhnW A`gy) bynqI krdw hW (ik iksy qrHW) mYN (Awpxy AMdroN) AhMkwr dUr kr skW [ hy pRBU! mYN l`KW vwr (qyry sMqW qoN) sdky kurbwn jWdw hW, mYƒ Awpxy sMqW dy crnW dI DUV b^S [1[

hy pRBU! qUM sB jIvW ƒ pYdw krn vwlw hYN, qUM hI sB ivc ivAwpk hYN, qy qUM hI sB jIvW ƒ dwqW dyx vwlw hYN [ hy pRBU! qUM swrIAW qwkqW dw mwlk hYN, qUM hI swry suK dyx vwlw hYN [ hryk jIv qyry pwsoN hI murwdW pWdw hY (mYN BI qyry pwsoN ieh mMg mMgdw hW ik Awpxy nwm dI dwiq dy ky) myrw mnu`Kw jnm dw smw kwmXwb kr [2[

hy pRBU! (ijnHW bMidAW ny) qyry drsn (dI brkiq) nwl Awpxy srIr-ngr pivqR kr ley hn, auhnW ny hI ies AOKy mn-iklHy ƒ v`s ivc kIqw hY [ hy pRBU! qUM hI sB ƒ dwqW dyx vwlw hYN, qUM hI sB ivc ivAwpk hYN, qUM hI sB dw pYdw krn vwlw hYN, qyry brwbr dw hor koeI sUrmw nhIN hY [3[

(jdoN dI) qyry sMq jnW dy crnW dI DUV myry m`Qy qy l`gI hY, myrI BYVI miq nws ho geI hY, myrI koJI Akl dUr ho cukI hY [ hy nwnk! (AwK—) jyhVy bMdy sdw-iQr pRBU dy crnW ivc itky rihMdy hn qy pRBU dy gux gWdy hn, auhnW dy (AMdroN mwieAw dy moh vwly) JUTy sMskwr nws ho jWdy hn [4[11[18[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh