ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 92

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕਾ ॥ ਏਕੁ ਸੁਆਨੁ ਕੈ ਘਰਿ ਗਾਵਣਾ    ਜਨਨੀ ਜਾਨਤ ਸੁਤੁ ਬਡਾ ਹੋਤੁ ਹੈ ਇਤਨਾ ਕੁ ਨ ਜਾਨੈ ਜਿ ਦਿਨ ਦਿਨ ਅਵਧ ਘਟਤੁ ਹੈ ॥ ਮੋਰ ਮੋਰ ਕਰਿ ਅਧਿਕ ਲਾਡੁ ਧਰਿ ਪੇਖਤ ਹੀ ਜਮਰਾਉ ਹਸੈ ॥੧॥ ਐਸਾ ਤੈਂ ਜਗੁ ਭਰਮਿ ਲਾਇਆ ॥ ਕੈਸੇ ਬੂਝੈ ਜਬ ਮੋਹਿਆ ਹੈ ਮਾਇਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕਹਤ ਕਬੀਰ ਛੋਡਿ ਬਿਖਿਆ ਰਸ ਇਤੁ ਸੰਗਤਿ ਨਿਹਚਉ ਮਰਣਾ ॥ ਰਮਈਆ ਜਪਹੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅਨਤ ਜੀਵਣ ਬਾਣੀ ਇਨ ਬਿਧਿ ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਤਰਣਾ ॥੨॥ ਜਾਂ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਲਾਗੈ ਭਾਉ ॥ ਭਰਮੁ ਭੁਲਾਵਾ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥ ਉਪਜੈ ਸਹਜੁ ਗਿਆਨ ਮਤਿ ਜਾਗੈ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਅੰਤਰਿ ਲਿਵ ਲਾਗੈ ॥੩॥ ਇਤੁ ਸੰਗਤਿ ਨਾਹੀ ਮਰਣਾ ॥ ਹੁਕਮੁ ਪਛਾਣਿ ਤਾ ਖਸਮੈ ਮਿਲਣਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ ॥ {ਪੰਨਾ 92}

not:- “eyk suAwn” kY Gir gwvxw—kbIr jI dw ieh Sbd aus ‘Gr’ ivc gwvxw hY ijs ‘Gr’ ivc auh Sbd gwvxw hY ijs dI pihlI quk hY “eyk suAwnu duie suAwnI nwil” [ ieh Sbd gurU nwnk dyv jI dw hY, isrI rwgu ivc drj hY nµ: 29 [

kY Gir—dy Gr ivc [ jy sMbMDk ‘kY’ dw sMbMD l&z ‘suAwn’ dy nwl huMdw, qW ies l&z dy A^Ir ivc AONkV (  u) nwh huMdw [ ie`QoN ieh is`D huMdw hY ik ‘eyku suAwnu’ qoN Bwv hY auh swrw Sbd ijs dy SurU ivc ieh l&z hn [

‘jnnI jwnq’ Sbd kbIr jI dw hY, pr ies nUµ gwaux leI ijs Sbd vl ieSwrw hY auh gurU nwnk dyv jI dw hY [ so, ieh isrlyK—“eyku suAwnu kY Gir gwvxw”—kbIr jI dw nhIN ho skdw [

ies Sbd dy isr-lyK nwl l&z “eyku suAwnu kY Gir gwvxw” ikauN vrqy gey hn? ies pRSn dw au~qr l`Bx vwsqy siqgurU nwnk dyv jI dw auh Sbd pVH vyKIey, ijs dy SurU dy l&z hn “eyku suAwnu”:

isrI rwgu mhlw 1 Gru 4 ] eyku suAwnu duie suAwnI nwil ] Blky Baukih sdw bieAwil ] kUVu Curw muTw murdwru ] Dwxk rUip rhw krqwr ]1] mY piq kI pMid n krxI kI kwr ] hau ibgVY rUip rhw ibkrwl ] qyrw eyku nwmu qwry sMswru ] mY eyhw Aws eyho AwDwru ]1]rhwau] muiK inMdw AwKw idnu rwiq ] pr Gru johI nIc snwiq ] kwmu k®oDu qin vsih cMfwl ] Dwxk rUip rhw krqwr ]2] PwhI suriq mlUkI vysu ] hau TgvwVw TgI dysu ] Krw isAwxw bhuqw Bwru ] Dwxk rUip rhw krqwr ]3] mY kIqw n jwqw hrwmKoru ] hau ikAw muhu dysw dustu coru ] nwnku nIcu khY bIcwru ] Dwxk rUip rhw krqwr ]4]29] {pMnw 24}

kbIr jI ny Awpxy Sbd ivc iliKAw hY “iequ sMgiq inhcau mrxw [” auh ikhVI ‘sMgiq’ hY ijs krky ‘inhcau mrxw’ huMdw hY? kbIr jI ny ies dy au~qr ivc isr& l&z ‘mwieAw’ jW ‘ibiKAw rs’ vrqy hn [ ‘mwieAw’ dw kIh srUp hY? auh ‘ibiKAw rs’ ikhVy hn? ieh g`l kbIr jI ny KolH ky nhIN d`sI [ hux pVHo gurU nwnk dyv jI dw ieh au~prlw Sbd—suAwn, suAwnI, kuVU, murdwru, inMdw, pr Gru, kwmu k®oDu Awidk ieh swry ‘ibiKAw’ dy ‘rs’ hn ijnHW dI sMgiq ivc ‘inhcau mrxw’ hY, ikauNik iehnW dy v`s ivc ipAw jIv ‘Dwxk rUip’ rihMdw hY [ jo g`l kbIr jI ny ieSwry mwqR l&z ‘ibiKAw rs’ ivc d`sI hY, gurU nwnk swihb ny ivsQwr nwl iek suMdr FMg ivc ies swry Sbd dI rwhIN KolH ky d`sI hY [

‘isr-lyK’ dI sWJ Aqy mzmUn dI sWJ ies nqIjy au~qy ApVWdI hY ik gurU nwnk dyv jI ny Awpxw ieh Sbd kbIr jI dy Sbd dI ivAwiKAw ivc aucwirAw hY [ kbIr jI dw ieh Sbd siqgurU jI pws mOjUd sI [

ieh isr-lyK ‘eyku suAwnu kY Gir gwvxw’ BI gurU nwnk dyv jI dw hI ho skdw hY, jW, gurU Arjn swihb dw [ kbIr jI dw iksy hwlq ivc nhIN hY [

not:- l&z ‘Gr’ dw sMbMD ‘gwaux’ nwl hY, ies ivc rwgIAW vwsqy ihdwieq hY, ies dw sMbMD l&z ‘mhlw’ nwl koeI nhIN hY [ qW qy l&z ‘Gr’ dw sMbMD l&z ‘mhlw’ nwl smJ ky aus dw aucwrn ‘mhlw’ krnw Zlq hY [

pdArQ:- jnnI—mW [ suqu—pu`qr [ ieqnw ku—eynI g`l [ AvD—aumr [  idn idn—hr roz, ijauN ijauN idn bIqdy hn [ mor—myrw [ kir—kry, krdI hY [ AiDk—bhuq [ Dir—DrdI hY, krdI hY [ pyKq hI—ijauN ijauN vyKdw hY [1[

qYN—qUM (hy pRBU!) [ Brim—BulyKy ivc [rhwau[

ibiKAw rs—mwieAw dy suAwd [ iequ sMgiq—ies kusMg ivc, mwieAw dy rsW dI sMgq ivc [ inhcau—zrUr [ mrxw—Awqmk mOq [ rmeIAw—rwm nUµ [ Anq—Anµq, At`l [ Anq jIvx—At`l izMdgI dyx vwlI [ Bv swgru—sMswr-smuMdr [2[

iqsu BwvY—aus pRBU nUµ cMgw l`gy [ Bwau—pRym [ Bulwvw—BulyKw [ ivchu—mn ivcoN [ shju—auh AvsQw ijs ivc Btkxw nwh rhy, Afolqw [ igAwn miq—igAwn vwlI bu`DI [ AMqir—ihrdy ivc [3[

iequ sMgiq—ies sMgiq ivc, pRBU nwl juVn vwlI hwlq ivc [ imlxw—imlwp [rhwau dUjw[

ArQ:- mW smJdI hY ik myrw pu`qr v`fw ho irhw hY, pr auh eynI g`l nhIN smJdI ik ijauN ijauN idn bIq rhy hn ies dI aumr Gt rhI hY [ auh ieauN AwKdI hY “ieh myrw pu`qr hY, ieh myrw pu`qr” (qy aus nwl) bVw lwf krdI hY; (mW dI ies mmqw nUµ) vyK vyK ky jmrwj h`sdw hY [1[

(hy pRBU!) ies qrHW qUM jgq nUµ BulyKy ivc pwieAw hoieAw hY [ mwieAw dy T`gy hoey (jIv) nUµ ieh smJ hI nhIN AwauNdI (ik mYN BulyKy ivc PisAw ipAw hW) [1[

kbIr AwKdw hY—hy pRwxI! mwieAw dy csky C`f dyh, iehnW rsW dy bihxy bYiTAW zrrU Awqmk mOq huMdI hY (Bwv, Awqmw murdw ho jWdw hY); (pRBU dy Bjn vwlI ieh) bwxI (mnu`K nUµ) At`l jIvn b^SdI hY; ies qrHW sMswr-smuMdr nUµ qr jweIdw hY [2[

(pr) jy aus pRBU nUµ Bwvy qW hI (jIv dw) ipAwr aus nwl pYNdw hY qy (ies dy) mn ivcoN Brm qy BulyKw dUr huMdw hY, (jIv dy AMdr) Afolqw dI hwlq pYdw huMdI hY, igAwn vwlI bu`D prgt ho jWdI hY Aqy gurU dI imhr nwl ies dy ihrdy ivc pRBU nwl joV juV jWdw hY [3[

pRBU nwl ic`q joiVAW Awqmk mOq nhIN huMdI, (ikauNik ijauN ijaNu jIv pRBU dy) hukm nUµ pCwxdw hY, qW pRBU nwl ies dw imlwp ho jWdw hY [1[ rhwau dUjw[

Sbd dw Bwv:- jIv dy kIh v`s? pRBU ny Awp hI jIAW nUµ mwieAw dy moh ivc PswieAw hoieAw hY; ies moh ivc ipAW mnu`K dy Awqmw murdy ho rhy hn [

pr jy auh krqwr imhr kry, gurU nwl imlwey, qW mwieAw dw moh AMdroN dUr ho jWdw hY, pRBU nwl forI l`g jWdI hY, mn Afol ho AwauNdw hY, dwqy dI rzw dI smJ pY jWdI hY Aqy Awqmw muridhwx ivcoN bc inkldw hY [

not:- Awm qOr qy hryk Sbd ivc “rhwau” ie`ko hI huMdw hY, ausy ivc swry Sbd dw mu`K Bwv huMdw hY [ pr ies Sbd ivc do “rhwau” hn [ pihly ivc pRSn kIqw hY ik jIv nUµ ikvyN smJ pey, mYN Btk irhw hW [ ies dw au~qr dUjy “rhwau” ivc id`qw hY ik rzw nUµ smiJAW rzw vwly ivc iml jWdw hY [

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਕਾ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਮਨਿ ਆਗਲੜਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਰਾ ਮਰਣੁ ਭਉ ਵਿਸਰਿ ਗਇਆ ॥ ਕੁਟੰਬੁ ਦੇਖਿ ਬਿਗਸਹਿ ਕਮਲਾ ਜਿਉ ਪਰ ਘਰਿ ਜੋਹਹਿ ਕਪਟ ਨਰਾ ॥੧॥ ਦੂੜਾ ਆਇਓਹਿ ਜਮਹਿ ਤਣਾ ॥ ਤਿਨ ਆਗਲੜੈ ਮੈ ਰਹਣੁ ਨ ਜਾਇ ॥ ਕੋਈ ਕੋਈ ਸਾਜਣੁ ਆਇ ਕਹੈ ॥ ਮਿਲੁ ਮੇਰੇ ਬੀਠੁਲਾ ਲੈ ਬਾਹੜੀ ਵਲਾਇ ॥ ਮਿਲੁ ਮੇਰੇ ਰਮਈਆ ਮੈ ਲੇਹਿ ਛਡਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅਨਿਕ ਅਨਿਕ ਭੋਗ ਰਾਜ ਬਿਸਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਪੈ ਅਮਰੁ ਭਇਆ ॥ ਮਾਇਆ ਮੂਠਾ ਚੇਤਸਿ ਨਾਹੀ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਓ ਆਲਸੀਆ ॥੨॥ ਬਿਖਮ ਘੋਰ ਪੰਥਿ ਚਾਲਣਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਰਵਿ ਸਸਿ ਤਹ ਨ ਪ੍ਰਵੇਸੰ ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਤਬ ਬਿਸਰਿ ਗਇਆ ਜਾਂ ਤਜੀਅਲੇ ਸੰਸਾਰੰ ॥੩॥ ਆਜੁ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਪ੍ਰਗਟੁ ਭਇਆ ਹੈ ਪੇਖੀਅਲੇ ਧਰਮਰਾਓ ॥ ਤਹ ਕਰ ਦਲ ਕਰਨਿ ਮਹਾਬਲੀ ਤਿਨ ਆਗਲੜੈ ਮੈ ਰਹਣੁ ਨ ਜਾਇ ॥੪॥ ਜੇ ਕੋ ਮੂੰ ਉਪਦੇਸੁ ਕਰਤੁ ਹੈ ਤਾ ਵਣਿ ਤ੍ਰਿਣਿ ਰਤੜਾ ਨਾਰਾਇਣਾ ॥ ਐ ਜੀ ਤੂੰ ਆਪੇ ਸਭ ਕਿਛੁ ਜਾਣਦਾ ਬਦਤਿ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨੁ ਰਾਮਈਆ ॥੫॥੨॥ {ਪੰਨਾ 92}

pdArQ:- min—mn ivc [ AwglVw—bhuqw [ jrw—buFypw [ ibgsih—qUM iKVdw hYN [ kmlw ijau—kaul Pu`l vWg [ pr Gir—prwey Gir ivc [ johih—qUM joKdw hYN, jwcdw hYN, qwVdw hYN [ kpt nrw—hy Koty mnu`K [1[

dUVw AwieEih—dOVy Aw rhy hn [ jmih qxw—jm dy pu`qr, jmdUq [ iqn AwglVY—auhnW (jmdUqW) dy swmHxy [ koeI koeI—koeI ivrlw [ swjxu—sMq jn [ bwhVI vlwie—bwhW vl ky, glv`kVI pw ky [ bITul—hy bITul! hy pRBU! hy mwieAw-rihq pRBU! {iv-ÔQl} [ mY—mYQoN [1[rhwau[

pY—ivc [ Amru—nwh mrn vwlw [ mUTw—T`igAw hoieAw [ cyqis nwhI—qUM Xwd nhIN krdw (hrI nUµ) [2[

ibKm Gor pMiQ—fwFy hnyry rwh auqy [ riv—sUrj [ sis—cMd [ pRvysM—d^l [ qjIAly—C`ifAw [3[

pyKIAly—vyiKAw hY [ qh—auQy, Drmrwj dI hzUrI ivc [ kr—h`QW nwl [ dl krin—dln krdy hn, dl dyNdy hn [4[

jy ko—jdoN koeI [ mUM—mYnUµ [ vix—bn ivc [ iqRix—iqnky ivc [ vix iqRix—sB QweIN [ rqVw—rivAw hoieAw hY, ivAwpk hY [ AY jI rwmeIAw—hy sohxy rwm jI! bdiq—AwKdw hY [5[

ArQ:- hy pRwxI! qyry mn ivc mwieAw dw moh bhuq (zorW ivc) hY; qYnUµ ieh fr nhIN irhw ik buFypw Awauxw hY, mOq AwauxI hY [ hy Koty mnu`K! qUM Awpxy prvwr nUµ vyK ky ieauN iKVdw hYN ijvyN kaul Pu`l (sUrj nUµ vyK ky), qUM prwey Gr ivc q`kdw iPrdw hYN [1[

koeI ivrlw sMq jn (jgq ivc) Aw ky ieauN bynqI krdw hY—hy pRBU! mYnUµ iml, glv`kVI pw ky iml [ hy myry rwm! mYnUµ iml, mYnUµ (mwieAw dy moh qoN) Cfw lY, jmdUq vgwq`g Aw rhy hn, auhnW dy swmHxy mYQoN (pl mwqR BI) AtikAw nhIN jw skygw [1[rhwau[

hy pRwxI! mwieAw dy Anyk BogW qy pRqwp dy kwrn qUM (pRBU nUµ) Bulw bYTw hYN, (qUM smJdw hYN ik) ies sMswr-smuMdr ivc (mYN) sdw kwiem rhWgw, mwieAw dw T`igAw hoieAw qUM (pRBU nUµ) nhIN ismrdw [ hy AwlsI mnu`K! qUM Awpxw jnm AjweIN gvw ilAw hY [2[

hy pRwxI! qUM (mwieAw dy moh dy) Aijhy fwFy hnyry rwhy qur irhw hYN ij`Qy nwh sUrj nUµ d^l hY, nwh cMdRmw nUµ (Bwv, ijQy qYnUµ nwh idny surq AwauNdI hY, nwh rwq nUµ) [ jdoN (mrn vyly) sMswr nUµ C`fx l`goN, qdoN qW mwieAw dw ieh moh (Bwv, sMbMD Av`soN) C`fyNgw hI (qW iPr ikauN nhIN huxy hI C`fdw?) [3[

(koeI ivrlw sMq jn AwKdw hY—) myry mn ivc ieh g`l pRq`K ho geI hY ik (mwieAw ivc Psy irhW) Drmrwj (dw mUMh) vyKxw peygw; auQy v`fy blvwnW nUµ BI h`QW nwl (jmdUq) dl dyNdy hn; mYQoN auhnW dy A`gy koeI hIl-hujiq nhIN kIqI jw skygI [4[

(auN\ qW) hy nwrwiex! (qUM kdy cyqy nhIN AwauNdw, pr) jdoN koeI (gurmuiK) mYnUµ is`iKAw dyNdw hY, qW qUM sB QweIN ivAwpk id`sx l`g pYNdw hYN [ hy rwm jI! qyrIAW qUM hI jwxy—myrI iqRlocn dI iehI bynqI hY [5[2[

Sbd dw Bwv:- jIv mwieAw dy moh ivc nkw-nk Psy pey hn, iksy nUµ nwh mOq cyqy hY, nwh prmwqmw [ pdwrQW dy rsW ivc m`qy hoey smJdy hn, AsW kdy mrnw hI nhIN; mnu`Kw jnm AjweIN gvw rhy hn, ieh i^Awl nhIN AwauNdw ik iek idn ieh jgq C`fxw hI peygw qy ies bd msqI dy kwrn jmW dw fMf sihxw hI peygw [

pr hW, koeI ivrly ivrly BwgW vwly hn jo ies AMq smyN nUµ cyqy r`K ky pRBU dy dr qy ArzoeI krdy hn qy aus nUµ imlx leI qWGdy hn [

not:- iqRlocn jI ny l&z “bITulw” vriqAw hY, ausy nUµ auh “vix iqRix rqVw nwrwiexw” Aqy “rwmeIAw” AwKdy hn [ l&z “bITl” sMsik®q dy l&z ivÕÊl (‘ivSTl’) dw pRwik®q rUp hY [ “iv+sQl” [ iv—pry, mwieAw qoN pry [ sQl-itikAw hoieAw hY [ iv+sbl, ivSTl, bITlw—auh pRBU jo mwieAw dy pRBwv qoN dUr pry itikAw hoieAw hY [ ieh l&z siqgurU jI ny BI keI vwrI vriqAw hY, qy, srb-ivAwpk prmwqmw vwsqy hI vriqAw hY [

Bgq-bwxI nUµ gurmiq dy ivru`D smJx vwly iek s`jx ny iqRlocn jI bwry ieauN iliKAw hY—“Bgq iqRlocn jI bwrsI nwmI ngr (izlw Solwpur) mhwrwStr dy rihx vwly sn [ Awp dw jnm sMmq 1267 ibkrmI dy igrdy hoieAw hY [ swbq huMdw hY ik Bgq nwmdyv jI nwl iehnW dw imlwp huMdw irhw hY [ Bgq-mwrg dw igAwn BI iehnW ny nwmdyv qoN hI pRwpq kIqw sI [

“Awp jI dy pMj Sbd Bgq bwxI dy rUp ivc Cwpy vwlI bIV AMdr pVHn ivc AwauNdy hn, jo do gUjrI rwg ivc, iek isrI rwg AMdr qy iek DwnsrI rwg ivc hY [ Bgq jI dy slok BI hn [ Awp BI nwmdyv jI dI qrHW bITl mUrqI dy hI pujwrI sn [......Bgq jI dy pMjy Sbd gurmiq dy iksy BI AwSy dw prcwr nhIN krdy [ Bgq jI dy keI is`DWq gurmiq qoN ault hn [ Bgq jI ijs ik®Sn BgqI dy SrDwlU sn, aus ik®Sn jI dw gurmiq AMdr pUrn KMfx hY [”

pwTkW dy swhmxy Sbd Aqy Sbd dy ArQ mOjUd hn [ Sbd dw Bwv BI id`qw igAw hY [ l&z ‘bITl’ bwry not BI pyS kIqw igAw hY [ ijQoN qk ies Sbd dw sMbMD pYNdw hY, pwTk s`jx Awp hI inrxw kr lYx ik ieQy  ikQy koeI g`l gurmiq dy ault hY [ Bgq jI dw ‘bITl’ auh hY jo ‘nwrwiex’ hY Aqy ‘vix iqRix rqVw” hY [ iksy BI iK`c GsIt nwl ies nUµ mUrqI nhIN ikhw jw skdw [

ਸ੍ਰੀਰਾਗੁ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕਾ ॥ ਅਚਰਜ ਏਕੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਪੰਡੀਆ ਅਬ ਕਿਛੁ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਸੁਰਿ ਨਰ ਗਣ ਗੰਧ੍ਰਬ ਜਿਨਿ ਮੋਹੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਮੇਖੁਲੀ ਲਾਈ ॥੧॥ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਅਨਹਦ ਕਿੰਗੁਰੀ ਬਾਜੈ ॥ ਜਾ ਕੀ ਦਿਸਟਿ ਨਾਦ ਲਿਵ ਲਾਗੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਭਾਠੀ ਗਗਨੁ ਸਿੰਙਿਆ ਅਰੁ ਚੁੰਙਿਆ ਕਨਕ ਕਲਸ ਇਕੁ ਪਾਇਆ ॥ ਤਿਸੁ ਮਹਿ ਧਾਰ ਚੁਐ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਰਸ ਮਹਿ ਰਸਨ ਚੁਆਇਆ ॥੨॥ ਏਕ ਜੁ ਬਾਤ ਅਨੂਪ ਬਨੀ ਹੈ ਪਵਨ ਪਿਆਲਾ ਸਾਜਿਆ ॥ ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਮਹਿ ਏਕੋ ਜੋਗੀ ਕਹਹੁ ਕਵਨੁ ਹੈ ਰਾਜਾ ॥੩॥ ਐਸੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਪੁਰਖੋਤਮ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ॥ ਅਉਰ ਦੁਨੀ ਸਭ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਨੀ ਮਨੁ ਰਾਮ ਰਸਾਇਨ ਮਾਤਾ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 92}

pdArQ:- pMfIAw—hy pMifq! suir—dyvqy [ gx—iSvjI dy ^ws in`j dy syvk [ gMDRb—dyviqAW dy rwgI [ iqRBvx—iqMnW BvnW nUµ, swry jgq nUµ [ myKulI—(mwieAw dI) qVwgI [1[

Anhd—ie`k-rs, ibnw jqn krn dy, vjwaux qoN ibnw [ ikMgurI bwjY—ikMgrI v`j rhI hY, rwg ho irhw hY [ jw kI—ijs (pRBU) dI [ idsit—(ikrpw dI) nzr nwl [ nwd ilv—Sbd dI ilv, Sbd vl rucI [rhwau[

BwTI—B`TI, ij`Qy Srwb Ark Awidk k`FIdw hY [ ggnu—AkwS, dsvW duAwr, icdwkwS, icq+AkwS, idmwg, ijs dI rwhIN, pRBU ivc surqI joVI jw skdI hY [ isMi|Aw, cuMi|Aw—do nwlW jo Ark jW Srwb k`Fx leI vrqIdIAW hn, iek nwl dy rwh Ark inkldw hY, dUjI dy rwh vwDU pwxI [ knk—sonw [ klsu—m`t, ijs ivc Ark jW Srwb co co ky pYNdw jWdw hY [ ieku—ie`k pRBU [ knk klsu—sony dw m`t, Su`D ihrdw [ iqsu mih—aus (sunihrI kls) ivc, Su`D ihrdy ivc [ Dwr—(nwm AMimRq dI) Dwr [ cuAY—co co pYNdI hY [ rs mih rsn—sB rsW qoN suAwdlw rs, nwm-AMimRq [ isMi|Aw, cuMi|Aw—Bwv, mMdy krmW vloN sM|xw qy cMgy krmW ƒ gRihx krnw [2[

AnUp—Acrj, AnoKI [ pvn—hvw, pRwx, suAws [ swijAw—mYN bxwieAw hY [ jogI—imilAw hoieAw, ivAwpk [ qIin Bvn—swry jgq ivc [ rwjw—v`fw [3[

AYsy—ies qrHW ijvyN au~pr d`isAw hY [ purKoqm igAwnu—pRBU dw igAwn, r`b dI pCwx [ khu—AwK [ kbIr—hy kbIr! rMig—(pRBU dy) pRym ivc [ rwqw—rMigAw hoieAw [ Aaur dunI—bwkI dy lok [ Brim—BulyKy ivc [ mnu—(myrw) mn [ rswien—(rs+AXn) rsW dw Gr [ mwqw—msq [4[

ArQ:- hy pMfq! aus Acrj pRBU dw iek kOqk suxo (jo myry nwl vriqAw hY qy jo) AYs vyly (ijauN kw iqauN) ikhw nhIN jw skdw [ aus pRBU ny swry jgq nUµ (mwieAw dI) qVwgI pw ky dyvqy, mnu`K, gx Aqy gMDrbW nUµ moh ilAw hoieAw hY [1[

auh Acrj kOqk ieh hY ik) ijs pRkwS-rUp pRBU dI imhr dI nzr nwl Sbd ivc ilv l`gdI hY, aus pRBU dI (myry AMdr) ie`k-rs qwr v`j rhI hY [1[rhwau[

myrw idmwZ B`TI bixAw ipAw hY, (Bwv, surq pRBU ivc juVI hoeI hY); mMdy krmW vloN sMkoc, mwno, vwDU pwxI r`d krn vwlI nwl hY; guxW nUµ gRihx krnw, mwno, (nwm rUp) Srwb k`Fx vwlI nwl hY; qy Su`D ihrdw, mwno, sony dw m`t hY; hux mYN ie`k pRBU nUµ pRwpq kr ilAw hY [ myry Su`D ihrdy ivc (nwm- AMimRq dI) bVI sw& Dwr co co ky pY rhI hY Aqy sB rsW qoN suAwdlw (nwm) rs iK`icAw jw irhw hY [2[

ie`k hor suAwdlI g`l bx peI hY (auh ieh) ik mYN suAwsW nUµ (nwm-AMimRq pIx leI) ipAwlw bxw ilAw hY (Bwv, aus pRBU dy nwm nUµ mYN suAws suAws jp irhw hW); (ies suAws suAws jpx kr ky mYnUµ) swry jgq ivc iek pRBU hI ivAwpk (id`s irhw hY) [ d`s, (hy pMifq! mYnUµ) aus nwloN hor kOx v`fw (ho skdw) hY? [3[

(ijvyN au~pr d`isAw hY) ies qrHW aus pRBU dI pCwx (myry AMdr) prgt ho peI hY [ pRBU dy ipAwr ivc r`qy hoey, hy kbIr! (hux) AwK ik hor swrw jgq qW BulyKy ivc Bu`lw hoieAw hY (pr pRBU dI imhr nwl) myrw mn rsW dy somy pRBU ivc msq hoieAw hoieAw hY [4[3[

not:- “rhwau” dIAW qukW ivc Sbd dw mu~K-Bwv hoieAw krdw hY [ ies Sbd dIAW ‘rhwau dIAW’ qukW ghu nwl ivcwro [ pRBU dy imlwp dI v`j rhI ijs qwr dw ie`Qy izkr hY, swry Sbd ivc ausy dI ivAwiKAw hY [

Sbd dw Bwv:- gurU dy Sbd ivc juVn nwl mn ivc pRBU dy imlwp dI qwr v`jx l`g pYNdI hY; aus suAwd dw Asl srUp d`isAw nhIN jw skdw, pr idmwZ qy ihrdw ausy dy ismrn qy ipAwr ivc iB`jy rihMdy hn; suAws suAws Xwd ivc bIqdw hY, swry jgq ivc pRBU hI sB qoN v`fw id`sdw hY, kyvl aus dy ipAwr ivc hI mn msq rihMdw hY [

not:- jog-AiBAws pRwxwXwm dI vifAweI krn vwly iksy “pMfIAw” nUµ kbIr jI prmwqmw dy ismrn dI bzurgI d`sdy hn [ cUMik jog-A`iBAwsI jogI lok Srwb pI ky surq joVn dI koSS krdy sn, kbIr jI aus msqI dw izkr krdy hn jo suAws suAws dy ismrn nwl pYdw huMdI hY [ kbIr jI ‘nwm’ dI Srwb vwsqy (“pvn”) suAws suAws nUµ ‘ipAwlw’ bxWdy hn [

keI s`jx ie`Qy kbIr jI nUµ jog-A`iBAwsI smJ rhy hn, pr kbIr jI KulHy l&zW ivc ‘Awsn pvn’ ƒ jog-A`iBAws qy pRwxwXwm nUµ ‘kptu’ AwKdy hn:

“Awsnu  pvnu  dUir  kir bvry [

Cwif kptu inq hir Bju bvry [”

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh