ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 84

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰਿ ਕੈ ਵਸਿਆ ਸੋਇ ॥ ਵਖਤੁ ਵੀਚਾਰੇ ਸੁ ਬੰਦਾ ਹੋਇ ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਹੈ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਇ ॥ ਜਾ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇ ਤ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ ॥ ਸਰੈ ਸਰੀਅਤਿ ਕਰਹਿ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਕੈਸੇ ਪਾਵਹਿ ਪਾਰੁ ॥ ਸਿਦਕੁ ਕਰਿ ਸਿਜਦਾ ਮਨੁ ਕਰਿ ਮਖਸੂਦੁ ॥ ਜਿਹ ਧਿਰਿ ਦੇਖਾ ਤਿਹ ਧਿਰਿ ਮਉਜੂਦੁ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- kir kY—rc ky, pYdw kr ky [ syie—auh pRBU Awp hI [ vKqu—mnu`Kw jnm dw smw [ khI nw jwie—ibAwn nhIN ho skdI [ srY—SrHw dw [ pwru—AMq, pwrlw bMnw [ isjdw—r`b A`gy inaUxw [ mKsUdu—inSwnw, pRXojn [ ijh iDir—ijs pwsy [ maujUdu—hwzr [

ArQ:- isRStI (pYdw krn vwlw pRBU) Awp hI (ies ivc) v`s irhw hY [ ie`Qy jo mnu`K (mnu`Kw jnm) dy smy nUµ ivcwrdw hY (Bwv, jo ieh socdw hY ik ies isRStI ivc mnu`Kw srIr kwhdy leI imilAw hY) auh (aus pRBU dw) syvk bx jWdw hY [ pRBU (AwpxI rcI) kudriq ivc ivAwpk hY, aus dw mu`l pY nhIN skdw; jy koeI mu`l pwx dw jqn BI kry, qW aus dw mu`l d`isAw nhIN jw skdw [

jo mnu`K inrI SrHw Awid (Bwv, bwhrlIAW Dwrimk rsmW) dI hI ivcwr krdy hn, auh (jIvn dy shI mnorQ ƒ) smJx qoN ibnw (jIvn dw) pwrlw kMFw ikvyN l`B skdy hn? (hy BweI!) r`b qy Brosw r`K—ieh hY aus dy A`gy isr invwauxw, Awpxy mn ƒ r`b ivc joVnw—ies nUµ izMdgI dw inSwnw bxw [ iPr ijs pwsy vyKIey, aus pwsy r`b hwzr id`sdw hY [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਗੁਰ ਸਭਾ ਏਵ ਨ ਪਾਈਐ ਨਾ ਨੇੜੈ ਨਾ ਦੂਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਾਂ ਮਿਲੈ ਜਾ ਮਨੁ ਰਹੈ ਹਦੂਰਿ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- gur sBw—guru dw sMg [ eyv—ies qrHW (inrw srIrk qOr qy) [ hdUir—hzUrI ivc; crnW ivc, Xwd ivc [

ArQ:- (srIr dI rwhIN) gurU dy nyVy jW gurU qoN dUr bYiTAW gurU dw sMg pRwpq nhIN huMdw [ hy nwnk! siqgurU qdoN hI imldw hY jdoN (is`K dw) mn (gurU dI) hzUrI ivc rihMdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਸਪਤ ਦੀਪ ਸਪਤ ਸਾਗਰਾ ਨਵ ਖੰਡ ਚਾਰਿ ਵੇਦ ਦਸ ਅਸਟ ਪੁਰਾਣਾ ॥ ਹਰਿ ਸਭਨਾ ਵਿਚਿ ਤੂੰ ਵਰਤਦਾ ਹਰਿ ਸਭਨਾ ਭਾਣਾ ॥ ਸਭਿ ਤੁਝੈ ਧਿਆਵਹਿ ਜੀਅ ਜੰਤ ਹਰਿ ਸਾਰਗ ਪਾਣਾ ॥ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਆਰਾਧਦੇ ਤਿਨ ਹਉ ਕੁਰਬਾਣਾ ॥ ਤੂੰ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤਦਾ ਕਰਿ ਚੋਜ ਵਿਡਾਣਾ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- dIp— {sMsik®q Sbd ‘dÍIp’} “ijs dy dohIN pwsIN jl hovy [” Bwrq dy purwxy sMsik®q ivdvwnW ny ipRQvI dI keI ih`isAW ivc vMf kIqI [ koeI ies dy cwr ih`sy krdy hn, koeI s`q, koeI nO qy koeI qyrW [ hryk ih`sy dw nwauN ‘dÍIp r`iKAw qy ieh purwqn i^Awl hY ik ieh ih`sy Awpo ivcoN Bwry smuMdrW dI rwhIN v`K v`K hn [ sMsik®q dy iek pRis`D kvI SRI hrS dy rcy hoey pusqk mhwkwvX nYSDcirq dy pihly srg ivc 18 dÍIp d`sy gey hn, pr pRis`D igxqI s`q hI hY, ijhw ik ‘rGUvMS’ qy ‘SkuMqlw’ nwmI pRis`D pusqkW ivc drj hY [ iehnW s`qW ivcoN ivckwrly dÍIp dw nwauN jMbUdÍIp hY ijs ivc swfw dyS Bwrq vrS Swml hY [ ds ASt purwxw—ATwrW purwx ieh hn:

bRwhm pwhm vYÕxv c _Yvz Bwgvz qQw [ qQwNXNnwrdIXz c mwkL&fyXz c spRmz ] AwÀnyXmÕtkz pRo#qz BivÕXNnvmz qQw ] d_mz bRhmvYvzqL ilzgmykwd_z qQw ] vwrwhz ¬wd_wz pRokqz Ôkwzd cw> >Xod_z ] cqudL_z vwmnz c kOmL pöcd_z qQw ] mw^ÔXz c gw {fz cYvbRhm xwÕtwd_ qQw ]

bRhm, pdm, ivSnU, iSv, Bgvq, nwrd, mwrkMfy, AgnI, Biv`Kq, bRhm ivvrq, ilMg, vrwh, skMd, vwmn, kUrm, mqs, gruV, bRhmWf [ nv KMf—DrqI dy nO ih`sy [ swrg—DnuK [ pwxw—pwix, h`Q [ swrgpwx—ijs dy h`Q ivc DnuK hY [ gurmiK—gurU dI rwhIN, gurU dy d`sy rwh qy qur ky [ coj—kOqk, lIlHw [ ivfwxw-Acrj [

ArQ:- s`q dIp, s`q smuMdr, nO KMf, cwr vyd, ATwrW purwx, iehnW sBnW ivc qUM hI v`s irhw hYN, qy sB ƒ ipAwrw l`gdw hYN [ hy DnuK-DwrI pRBU! swry jIAw jMq qyrw hI ismrn krdy hn [ mYN sdky hW auhnW qoN, jo gurU dy snmuK ho ky qYnUµ jpdy hn (BwvyN) qUM Ascrj lIlHw rc ky Awip hI Awp sBnW ivc ivAwpk hYN [4[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਕਲਉ ਮਸਾਜਨੀ ਕਿਆ ਸਦਾਈਐ ਹਿਰਦੈ ਹੀ ਲਿਖਿ ਲੇਹੁ ॥ ਸਦਾ ਸਾਹਿਬ ਕੈ ਰੰਗਿ ਰਹੈ ਕਬਹੂੰ ਨ ਤੂਟਸਿ ਨੇਹੁ ॥ ਕਲਉ ਮਸਾਜਨੀ ਜਾਇਸੀ ਲਿਖਿਆ ਭੀ ਨਾਲੇ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਹ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਜਾਇਸੀ ਜੋ ਧੁਰਿ ਛੋਡੀ ਸਚੈ ਪਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- klau—klm [ mswjnI—dvwq [ rMig—ipAwr ivc [ sh pRIiq—Ksm dw ipAwr [ Duir—Dur qoN, Awpxy dr qoN [ scY—sdw-iQr pRBU ny [ pwie CofI—(ihrdy ivc) pw id`qI hY [

ArQ:- klm dvwq mMgwx dw kIh lwB? (hy s`jxw!) ihrdy ivc hI (hrI dw nwm) ilK lY [ (ies qrHW jy) mnu`K sdw sweIN dy ipAwr ivc (iB`jw) rhy (qW) ieh ipAwr kdy nhIN qu`tygw (nhIN qW) klm dvwq qW nwS ho jwx vwlI (SY) hY qy (ies dw) iliKAw (kwZz) BI nwS ho jwxw hY [ pr, hy nwnk! jo ipAwr s`cy pRBU ny Awpxy dr qoN (jIv dy ihrdy ivc) bIj id`qw hY aus dw nws nhIN hovygw [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਨਦਰੀ ਆਵਦਾ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਵੇਖਹੁ ਕੋ ਵਿਉਪਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਸਚਿ ਰਹਹੁ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਬਦੀ ਸਚੁ ਹੈ ਕਰਮੀ ਪਲੈ ਪਾਇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- ko—koeI BI mnu`K [ ivaupwie—inrxw kr ky [ siqguir—gurU ny [ idRVwieAw—p`kw kIqw hY [ sbdI—gurU dy Sbd dI rwhIN [ krmI—imhr nwl [ plY pwie—imldw hY [

ArQ:- bySk inrxw kr ky vyK lau, jo kuJ (iehnW A`KIAW nwl) id`sdw hY (jIv dy) nwl nhIN jw skdw, (iesy krky) siqgurU ny inScw krwieAw hY (ik) s`cw pRBU (nwl inBx-jog hY), (qW qy) pRBU ivc ibrqI joVI r`Ko [ hy nwnk! jy pRBU dI imhr hovy qW gurU dy Sbd dI rwhIN s`cw hrI ihrdy ivc v`sdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਅੰਦਰਿ ਬਾਹਰਿ ਇਕੁ ਤੂੰ ਤੂੰ ਜਾਣਹਿ ਭੇਤੁ ॥ ਜੋ ਕੀਚੈ ਸੋ ਹਰਿ ਜਾਣਦਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਚੇਤੁ ॥ ਸੋ ਡਰੈ ਜਿ ਪਾਪ ਕਮਾਵਦਾ ਧਰਮੀ ਵਿਗਸੇਤੁ ॥ ਤੂੰ ਸਚਾ ਆਪਿ ਨਿਆਉ ਸਚੁ ਤਾ ਡਰੀਐ ਕੇਤੁ ॥ ਜਿਨਾ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਪਛਾਣਿਆ ਸੇ ਸਚਿ ਰਲੇਤੁ ॥੫॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- mn—hy mn! ivgsyqu—^uS huMdw hY [ scw—At`l [ kyqu—ikauN? sic—sdw-iQr rihx vwly hrI ivc [

ArQ:- hy hrI! qUM sB QweIN (AMdir bwhir) (ivAwpk) hYN, (ies krky jIvW dy) ihridAW ƒ qUM hI jwxdw hYN [ hy myry mn! jo kuJ krIdw hY (sB QweIN ivAwpk hox krky) auh hrI jwxdw hY, (qW qy) aus dw ismrn kr [ pwp krn vwly nUµ (r`b qoN) fr l`gdw hY, qy DrmI (vyK ky) iKVdw hY [ hy hrI! frIey BI ikauN? (jdoN ijhw) qUM Awip s`cw hYN (iqhw) qyrw inAwau BI s`cw hY [ (frnw qW ikqy irhw), hy nwnk! ijnHW nUµ s`cy hrI dI smJ peI hY, auh aus dy ivc hI rl jWdy hn (Bwv, aus dy nwl iek-imk ho jWdy hn) [5[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਕਲਮ ਜਲਉ ਸਣੁ ਮਸਵਾਣੀਐ ਕਾਗਦੁ ਭੀ ਜਲਿ ਜਾਉ ॥ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਜਲਿ ਬਲਉ ਜਿਨਿ ਲਿਖਿਆ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ॥ ਨਾਨਕ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਕਮਾਵਣਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕਰਣਾ ਜਾਇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- pUrib iliKAw—pihlW qoN kmwieAw hoieAw [ mnu`K jo jo krm krdw hY, aus dy do is`ty inkldy hn—iek zwhrw id`sx vwlw, mwiek lwB jW hwnI; qy dUjw, aus krm dw Asr jo mn qy pYNdw hY, ijs vwsqy ‘sMskwr’ l&z vriqAw jw skdw hY [ cMgy krm dw cMgw sMskwr qy mMdy dw mMdw [ iksy krm dw cMgw jW mMdw hoxw BI krm dI bwhrlI id`sdI ivDI jW qrIky qoN nhIN jwicAw jw skdw [ ieh BI mn dI Bwvnw dy ADIn hY [ so mnu`K dw mn kIh hY? aus dy ipCly kIqy krmW dy sMskwrW dw iek`T [ mnu`K sdw iehnW sMskwrW dy ADIn rihMdw hY [ jy ieh sMskwr cMgy hox, qW mn Bly pwsy lY jWdw hY, jy mMdy hox qW mwVy pwsy [ iesy nUµ hI “pUrib iliKAw” AwiKAw igAw hY [ ieh ‘pUrib ilKy’ sMskwr mnu`K dy Awpxy jqn nwl nhIN im`t skdy, ikauNik ‘Awpxw jqn’ mnu`K sdw Awpxy mn dI rwhIN kr skdw hY, qy mn sdw auDr pRyrdw hY ijDr dy ies ivc sMskwr hn [ ie`ko hI qrIkw hY iehnW ƒ mytx dw—Bwv, mn dy sMskwrW nUµ siqgurU dI rzw ivc lIn kr dyxw [

jlau—sV jwey [ sxu—smyq [ jil blau—sV bl lwey [ ijin—ijs ny [ Bwau—ipAwr [ dUjw Bwau—pRBU ƒ C`f ky dUjy dw ipAwr, mwieAw dw ipAwr [

ArQ:- sV jwey auh klm; smyq dvwq dy, qy auh kwgq BI sV jwey, ilKx vwlw BI sV mry, ijs ny (inrw) mwieAw dy ipAwr dw lyKw iliKAw hY, (ikauNik) hy nwnk! (jIv) auhI kuJ kmWdw hY, jo (sMskwr Awpxy cMgy mMdy kIqy kMmW Anuswr) pihlW qoN (Awpxy ihrdy auqy) ilKI jWdw hY, (jIv) ies dy ault kuJ nhIN kr skdw [1[

ਮਃ ੩ ॥ ਹੋਰੁ ਕੂੜੁ ਪੜਣਾ ਕੂੜੁ ਬੋਲਣਾ ਮਾਇਆ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥ ਨਾਨਕ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਥਿਰੁ ਨਹੀ ਪੜਿ ਪੜਿ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- kUVu—nwsvMq, ivArQ [

ArQ:- hor (mwieAw sMbMDI) pVHnw ivArQ au~dm hY, hor bolxw (BI) ivArQ (ikauNik ieh au~dm) mwieAw nwil ipAwr (vDwaNudy hn) hy nwnk! pRBU dy nwm qoN ibnw koeI BI sdw nhIN rihxw (Bwv, sdw nwl nhIN inBxw), (ies vwsqy) jy koeI hor pVHnIAW hI pVHdw hY ^uAwr huMdw hY [2[

ਪਉੜੀ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਜਾ ਨਿਆਉ ਹੈ ਧਰਮ ਕਾ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਜਾ ਫਲੁ ਹੈ ਜੀਅ ਕਾ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਜਾ ਨ ਸੁਣਈ ਕਹਿਆ ਚੁਗਲ ਕਾ ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਅਪੁਛਿਆ ਦਾਨੁ ਦੇਵਕਾ ॥੬॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- vfI—vfI krxI, sB qoN cMgw kMm [ jIA kw Plu—ijMd dw Pl, jIvn dw mnorQ [ ApuiCAw—iksy dI swlwh lYx qoN ibnw, iksy nUµ pu`Cx qoN ibnw [

ArQ:- ijs hrI dw Drm dw inAW hY, ausdI is&iq-swlwh qy ausdw kIrqn krnw—ieho (jIv leI) v`fI (krxI) hY [ hrI dI vifAweI krnI sB qoN cMgw kMm hY (ikauNik) jIv dw (AslI) Pl (hI ieho) hY (Bwv jnm-mnorQ hI iehI hY) [ jo pRBU cugl dI g`l vl kMn nhIN Drdw, aus dI is&iq krnI v`fI krxI hY [ jo pRBU ikso ƒ pu`C ky dwn nhIN dyNdw aus dI vifAweI au~qm kMm hY [6[

ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥ ਹਉ ਹਉ ਕਰਤੀ ਸਭ ਮੁਈ ਸੰਪਉ ਕਿਸੈ ਨ ਨਾਲਿ ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਭ ਜੋਹੀ ਜਮਕਾਲਿ ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਸਾਚਾ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 84}

pdArQ:- sB—swrI isRStI [ mueI—duKI hoeI hY [ hau hau krqI—AhMkwr kr kr ky [ sMpau—Dn [ dUjY Bwie—mwieAw dy ipAwr ivc [ johI—q`kI, vyKI, GUirAw [ kwil—kwil ny [ smwil-sWB ky [

ArQ:- Dn iksy dy nwl nhIN (inBdw, prMqU Dn dI tyk r`Kx vwly swry jIv AhMkwrI ho ho ky Kpdy hn, Awqmk mOqy mry rihMdy hn [ mwieAw dy ipAwr ivc sB ny du`K (hI) pwieAw hY (ikauNik) jmkwl ny (ieho ijhy) sBnW ƒ GUirAw hY (Bwv, mwieAw dy moh ivc Psy jIv mOq qoN Qr-Qr kMbdy hn, mwno, auhnW ƒ jmkwl GUr irhw hY) [ hy nwnk! gurU dy mnmuK rihx vwly mnu`K sdw-iQr pRBU dw nwm ihrdy ivc sWB ky Awqmk mOq qoN bcy rihMdy hn [1[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh