ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 80

ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਮਨੁ ਲੀਨਾ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਜਲ ਮਿਲਿ ਜੀਵੇ ਮੀਨਾ ॥ ਹਰਿ ਪੀ ਆਘਾਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੇ ਸ੍ਰਬ ਸੁਖਾ ਮਨ ਵੁਠੇ ॥ ਸ੍ਰੀਧਰ ਪਾਏ ਮੰਗਲ ਗਾਏ ਇਛ ਪੁੰਨੀ ਸਤਿਗੁਰ ਤੁਠੇ ॥ ਲੜਿ ਲੀਨੇ ਲਾਏ ਨਉ ਨਿਧਿ ਪਾਏ ਨਾਉ ਸਰਬਸੁ ਠਾਕੁਰਿ ਦੀਨਾ ॥ ਨਾਨਕ ਸਿਖ ਸੰਤ ਸਮਝਾਈ ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਮਨੁ ਲੀਨਾ ॥੫॥੧॥੨॥ {ਪੰਨਾ 80}

pdArQ:- lInw—msq [ jl imil—jl ƒ iml ky [ mInw—m`CI[ pI—pI ky [ AwGwny—r`j jWdw hY, AwGwnw [ AMimRq—Awqmk jIvn dyx vwlI [ bwny—bwxI [ sRb—srb, swry [ min—mn ivc [ vuTy—vu`Ty, Aw v`sdy hn [ sRIDr—l`CmI dw Awsrw, prmwqmw [ mMgl—^uSI dy gIq, Awqmk Awnµd dyx vwly gIq, is&iq-swlwh[ siqgur quTy—jdoN gurU pRsMn huMdw hY [ liV—lV nwl, p`ly [ nau iniD—nON hI ^zwny, dunIAw dw swrw hI Dn-pdwrQ [ srbsu— {svLÔv [ svL—swrw, Ôv—Dn} swrw hI Dn [ Twkuir—Twkur ny [ isK—is`iKAw [ sMq—sMqW ny [5[

ArQ:- hy (myry) ipAwry mn! hy (myry) imqR mn! (ijs mnu`K dw) mn prmwqmw dI pRymw-BgqI ivc msq rihMdw hY, hy ipAwry imqR mn! auh mnu`K prmwqmw ƒ iml ky (ieauN) Awqmk jIvn hwsl krdw hY (ijvyN) m`CI pwxI nUµ iml ky jIaUNdI hY [

siqgurU dI pRsMnqw dw pwqr bx ky jyhVw mnu`K prmwqmw dI is&iq-swlwh dI Awqmk jIvn dyx vwlI bwxI (-rUp) pwxI pI ky (mwieAw dI qRyh vloN) r`j jWdw hY, aus dy mn ivc swry suK Aw v`sdy hn, auh mnu`K l`CmI-pqI pRBU dw myl hwsl kr lYNdw hY, pRBU dI is&iq-swlwh dy gIq gWdw hY, aus dIAW swrIAW ie`CwvW pUrIAW ho jWdIAW hn [

hy nwnk! ijs mnu`K nUµ sMq jnW ny (prmwqmw dy ismrn dI) is`iKAw smJw id`qI hY, aus dw mn prmwqmw dI pRymw-BgqI ivc lIn rihMdw hY, aus ƒ Twkur ny Awpxy p`ly lw ilAw hY, Twkur pwsoN aus nUµ (mwno) nON hI ^zwny iml gey hn ikauNik Twkur ny aus nUµ Awpxw nwm dy id`qw hY jo (mwno, jgq dw) swrw hI Dn hY [5[1[2[

ਸਿਰੀਰਾਗ ਕੇ ਛੰਤ ਮਹਲਾ ੫    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਡਖਣਾ ॥ ਹਠ ਮਝਾਹੂ ਮਾ ਪਿਰੀ ਪਸੇ ਕਿਉ ਦੀਦਾਰ ॥ ਸੰਤ ਸਰਣਾਈ ਲਭਣੇ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰ ॥੧॥ ਛੰਤੁ ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰੀਤਿ ਸੰਤਨ ਮਨਿ ਆਵਏ ਜੀਉ ॥ ਦੁਤੀਆ ਭਾਉ ਬਿਪਰੀਤਿ ਅਨੀਤਿ ਦਾਸਾ ਨਹ ਭਾਵਏ ਜੀਉ ॥ ਦਾਸਾ ਨਹ ਭਾਵਏ ਬਿਨੁ ਦਰਸਾਵਏ ਇਕ ਖਿਨੁ ਧੀਰਜੁ ਕਿਉ ਕਰੈ ॥ ਨਾਮ ਬਿਹੂਨਾ ਤਨੁ ਮਨੁ ਹੀਨਾ ਜਲ ਬਿਨੁ ਮਛੁਲੀ ਜਿਉ ਮਰੈ ॥ ਮਿਲੁ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰੇ ਗੁਣ ਸਾਧਸੰਗਿ ਮਿਲਿ ਗਾਵਏ ॥ ਨਾਨਕ ਕੇ ਸੁਆਮੀ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਮਨਿ ਤਨਿ ਅੰਕਿ ਸਮਾਵਏ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 80}

pdArQ:- fKxw—d`Kxw, mulqwn dy ielwky dI bolI ivc aucwirAw hoieAw slok jW dohrw [ ies ivc A`Kr ‘d’ dy QW A`Kr ‘f’ prDwn hY [

hT mJwhU—ihrdy ivc [ mW iprI—myry pRBU-pqI [ psy—p`sy, id`sy [ ikauN—ikvyN? nwnk—hy nwnk! pRwx ADwr—izMdgI dw Awsrw pRBU [1[

CMqu— {not:- isrlyK dw l&z ‘CMq’ bhu-vcn hY [ ieh l&z ‘CMqu’ iek-vcn hY} [ isau—nwl [ rIiq—mrXwdw [ sMqn min—sMqW dy mn ivc [ Awvey—AwvY, AwauNdI hY, v`sdI hY [ duqIAw Bwau—(prmwqmw dy ipAwr qoN ibnw koeI hor) dUjw ipAwr [ ibprIiq—aultI rIiq [ AnIiq— {A-nIiq} nIqI dy ault [ Bwvey—BwvY, psMd AwauNdI [ drswvey—drsn [ ibhUnw—ibnw [ hInw—kmzor, il`sw [ gwvey—gwvY, gw sky [ AnugRhu—ikrpw [ min—mn dI rwhIN [ qin—qn dI rwhIN [ AMik—(qyrI) god ivc [ smwvey—smwvY, lIn rih sky [1[

ArQ:- myrw ipAwrw pRBU-pqI (myry) ihrdy ivc (v`sdw hY, pr aus dw) dIdwr ikvyN hovy? hy nwnk! auh pRwxW dw Awsrw pRBU sMq jnW dI srn ipAW hI l`Bdw hY [1[

CMqu:- prmwqmw dy sohxy crnW nwl ipAwr pweI r`Kx dI mrXwdw sMq jnW dy mn ivc (hI) v`sdI hY [ prmwqmw qoN ibnw iksy hor nwl ipAwr pwxw (sMq jnW ƒ) aultI rIiq jwpdI hY, nIqI dy ault pRqIq huMdI hY, pRBU dy dwsW ƒ ieh psMd nhIN AwauNdI [ prmwqmw dy drsn qoN ibnw (koeI hor jIvn-jugq) prmwqmw dy dwsW nUµ cMgI nhIN l`gdI [ (prmwqmw dw dws prmwqmw dy drsn qoN ibnw) iek pl Br BI DIrj nhIN kr skdw [ dws dw mn dws dw qn pRBU dy nwm qoN ibnw il`sw ho jWdw hY, (nwm qoN ibnw aus ƒ) Awqmk mOq Aw geI jwpdI hY ijvyN m`CI pwxI qoN ibnw mr jWdI hY [

hy myry ipAwry pRBU! hy myrI ijMd dy Awsry pRBU! (mYƒ Awpxy dws ƒ) iml, qw ik qyrw dws swD sMgiq ivc iml ky qyry gux gw sky [ hy nwnk dy Ksm-pRBU! imhr kr, qw ik qyrw dws nwnk mn dI rwhIN qn dI rwhIN qyrI god ivc (hI) smwieAw rhy [1[

ਡਖਣਾ ॥ ਸੋਹੰਦੜੋ ਹਭ ਠਾਇ ਕੋਇ ਨ ਦਿਸੈ ਡੂਜੜੋ ॥ ਖੁਲ੍ਹ੍ਹੜੇ ਕਪਾਟ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟਤੇ ॥੧॥ ਛੰਤੁ ॥ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੂਪ ਅਪਾਰ ਸੰਤਨ ਆਧਾਰ ਬਾਣੀ ਬੀਚਾਰੀਐ ਜੀਉ ॥ ਸਿਮਰਤ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸ ਪੂਰਨ ਬਿਸੁਆਸ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਬਿਸਾਰੀਐ ਜੀਉ ॥ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਬੇਸਾਰੀਐ ਨਿਮਖ ਨਹੀ ਟਾਰੀਐ ਗੁਣਵੰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਹਮਾਰੇ ॥ ਮਨ ਬਾਂਛਤ ਫਲ ਦੇਤ ਹੈ ਸੁਆਮੀ ਜੀਅ ਕੀ ਬਿਰਥਾ ਸਾਰੇ ॥ ਅਨਾਥ ਕੇ ਨਾਥੇ ਸ੍ਰਬ ਕੈ ਸਾਥੇ ਜਪਿ ਜੂਐ ਜਨਮੁ ਨ ਹਾਰੀਐ ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀ ਪ੍ਰਭ ਪਹਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਭਵਜਲੁ ਤਾਰੀਐ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 80}

pdArQ:- hB Twie—hryk QW ivc [ fUjVo—dUjw, prmwqmw qoN v`Krw koeI hor [ kpwt—kvwV, iB`q [ siqgur Bytqy—siqgurU ƒ imilAW [1[

CMqu:- AnUp—hy AnUp pRBU! {AnUp—An-aUp, ijs vrgw koeI hor nhIN} hy suMdr pRBU! Apwr—hy byAMq pRBU! sMqn AwDwr—hy sMqW dy Awsry pRBU! bIcwrIAY—(sMqW ny) ivcwrI hY [ sws igrws—swh lYNidAW igrwhIAW KWidAW, suAws suAws[ ibsuAwsu—srDw, inScw [ mnhu—mn qoN [ byswrIAY—ibswrIAY [ inmK—A`K Jmkx ijqnw smw {inmy—} [ twrIAY—twilAw jw skdw, htwieAw jw skdw [ guxvMq—hy guxW dy mwlk-pRBU! pRwn hmwry—hy swfI ijMd-jwn-pRBU! bWCq—ie`iCq [ jIA kI—(hryk dI) ijMd dI [ ibrQw— {ÒXQw} pIVw [ swry—sMBwldw hY, swr lYNdw hY [ jip—jp ky [ jUAY—jUey ivc [ pih—pws, kol [ Bvjlu—sMswr-smuMdr [ qwrIAY—pwr lµGw [2[

ArQ:- hy nwnk! gurU ƒ imilAW (mwieAw dy moh nwl mnu`K dI bu`DI dy bMd hoey) kvwV KulH jWdy hn (qy mnu`K ƒ smJ Aw jWdI hY ik prmwqmw) hryk QW ivc (v`s irhw hY qy) soB irhw hY, koeI BI jIv AYsw nhIN id`sdw jo prmwqmw qoN v`Krw koeI hor hovy [1[

CMqu—hy suMdr pRBU! hy byAMq pRBU! hy sMqW dy Awsry pRBU! (sMqW ny qyrI is&iq-swlwh dy) bcn ivcwry hn, (qyrI is&iq-swlwh dI bwxI ivcwrI hY (ihrdy ivc vsweI hY) suAws suAws (qyrw nwm) ismridAW (auhnW ƒ ieh) pUrw Brosw bx jWdw hY ik (pRBU dw nwm) kdy BI mn qoN Bulwxw nhIN cwhIdw [ hy guxW dy somy pRBU! hy sMqW dI ijMd-jwn pRBU! (sMqW ƒ ieh Brosw b`J jWdw hY ik qyrw nwm) kdy BI mn qoN Bulwxw nhIN cwhIdw, A`K dy Jmkx ijqny smyN vwsqy BI (mn qoN) pry htwxw nhIN cwhIdw [ (auhnW ƒ ieh inscw ho jWdw hY ik) mwlk-pRBU mn-ie`iCq Pl b^Sdw hY qy hryk jIv dI pIVw dI swr lYNdw hY [

hy AnwQW dy nwQ pRBU! hy jIvW dy AMg-sMg rihx vwly pRBU! (qyrw nwm) jp ky mnu`Kw jnm (iksy juAwrIey vWg) jUey (dI bwzI) ivc ivArQ nhIN gvwieAw jWdw [

prmwqmw dy pws nwnk dI ieh bynqI hY—hy pRBU! ikrpw kr (mYnUµ Awpxw nwm dyh qy) sMswr‑smuMdr qoN pwr lµGw [2[

ਡਖਣਾ ॥ ਧੂੜੀ ਮਜਨੁ ਸਾਧ ਖੇ ਸਾਈ ਥੀਏ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ॥ ਲਧੇ ਹਭੇ ਥੋਕੜੇ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਧਨੁ ਮਾਲ ॥੧॥ ਛੰਤੁ ॥ ਸੁੰਦਰ ਸੁਆਮੀ ਧਾਮ ਭਗਤਹ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਆਸਾ ਲਗਿ ਜੀਵਤੇ ਜੀਉ ॥ ਮਨਿ ਤਨੇ ਗਲਤਾਨ ਸਿਮਰਤ ਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਵਤੇ ਜੀਉ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਹਰਿ ਪੀਵਤੇ ਸਦਾ ਥਿਰੁ ਥੀਵਤੇ ਬਿਖੈ ਬਨੁ ਫੀਕਾ ਜਾਨਿਆ ॥ ਭਏ ਕਿਰਪਾਲ ਗੋਪਾਲ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਨਿਧਿ ਮਾਨਿਆ ॥ ਸਰਬਸੋ ਸੂਖ ਆਨੰਦ ਘਨ ਪਿਆਰੇ ਹਰਿ ਰਤਨੁ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਸੀਵਤੇ ॥ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਨਹੀ ਵਿਸਰੈ ਪ੍ਰਾਨ ਆਧਾਰਾ ਜਪਿ ਜਪਿ ਨਾਨਕ ਜੀਵਤੇ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 80-81}

pdArQ:- mjnu—m`jnu, ieSnwn [ Ky—dI [ swD Ky DUVI—gurmuKW dI (crn-) DUV ivc [ sweI—sWeI, pRBU-mwlk [ QIey—hovy [ hBy—swry [ QokVy—sohxy Qok, sohxy pdwrQ [1[

CMqu—Dwm—Gr {Dwmn} [ suAwmI Dwm—pRBU-pqI dy crn [ ibsRwm—Awsrw [ Bgqh—BgqW vwsqy [ Awsw lig—Aws Dwr ky [ jIvqy—Awqmk jIvn bxWdy hn, jIvn au~cw krdy hn [ min qny—min qin, mn dI rwhIN qy qn dI rwhIN [ glqwn—msq [ iQru—itky hoey, Afol [ QIvqy—huMdy hn [ ibKY bnu—iviSAW dw pwxI [ bnu—pwxI {vnz kwnny jly} [ PIkw—by-suAwdw [ iniD—^zwnw [ iniD mwinAw—nwm-Kzwny ivc (auhnW dw) mn pqIj jWdw hY [ srbso—srbsu {svLÔv} swrw Dn [ Gn—bhuq [ mn AMqir—mn ivc [ sIvqy—pRo lYNdy hn [ pRwn AwDwrw—ijMd dw Awsrw [3[

ArQ:- hy nwnk! (ijnHW vf-BwgIAW au~qy) Ksm-pRBU ikrpwl huMdw hY, auhnW ƒ gurmuKW dI crn DUV ivc ieSnwn (krnw nsIb huMdw hY) [ ijnHW ƒ hir-nwm-Dn pRwpq huMdw hY, ijnHW ƒ hir-nwm pdwrQ iml jWdw hY, auhnW ƒ (mwno) swry hI sohxy pdwrQ iml jWdy hn [1[

CMqu—mwlk-pRBU dy sohxy crn Bgq jnW (dy mn) vwsqy invws-AsQwn huMdw hY (Bgq jn pRBU crnW ivc itky rihx dI hI) AwSw Dwr ky Awpxw jIvn au~cw krdy hn [ prmwqmw dw nwm ismr-ismr ky (Bgq jn Awpxy) mn dI rwhIN (Awpxy) srIr dI rwhIN pRBU-nwm ivc msq rihMdy hn, qy, Awqmk jIvn dyx vwlw hir-nwm-jl sdw pINdy riNhMdy hn [ Bgq-jn nwm-AMimRq sdw pINdy hn qy (iviSAW vloN) sdw Afol-ic`q itky rihMdy hn [ (ismrn dI brkiq nwl auhnW ny) iviSAW dy pwxI ƒ by-suAwd jwx ilAw hY [ Bgq jnW au~qy gopwl pRBU jI dieAwvwn huMdy hn, swD sMgiq ivc rih ky auhnW dw mn pRBU dy nwm-^zwny ivc pricAw rihMdw hY [ Bgq jn pRBU dy sRySt nwm ƒ Awpxy mn ivc pRoeI r`Kdy hn, (pRBU dw nwm hI auhnW vwsqy) sB qoN sRySt Dn hY, (nwm ivcoN hI) auh AnykW Awqmk suK Awnµd mwxdy hn [ hy nwnk! Bgq jnW ƒ pRwxW dw Awsrw pRBU-nwm rqw ijqnw smw BI nhIN Bu`ldw [ prmwqmw dw nwm (hr vyly) jp jp ky auh Awqmk jIvn hwsl krdy hn [3[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh