ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 79

ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ ਹਰਿ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਮੈ ਦਾਜੋ ॥ ਹਰਿ ਕਪੜੋ ਹਰਿ ਸੋਭਾ ਦੇਵਹੁ ਜਿਤੁ ਸਵਰੈ ਮੇਰਾ ਕਾਜੋ ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਕਾਜੁ ਸੁਹੇਲਾ ਗੁਰਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦਾਨੁ ਦਿਵਾਇਆ ॥ ਖੰਡਿ ਵਰਭੰਡਿ ਹਰਿ ਸੋਭਾ ਹੋਈ ਇਹੁ ਦਾਨੁ ਨ ਰਲੈ ਰਲਾਇਆ ॥ ਹੋਰਿ ਮਨਮੁਖ ਦਾਜੁ ਜਿ ਰਖਿ ਦਿਖਾਲਹਿ ਸੁ ਕੂੜੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਕਚੁ ਪਾਜੋ ॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ ਹਰਿ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਮੈ ਦਾਜੋ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 79}

pdArQ:- hir pRB dwnu—hir pRBU (dy nwm) dw dwn [ mY—mYnUµ [ dwjo—dwju [ kpVo soBw—(dwj ivc id`qw hoieAw kImqI) k`pVw qy Dn [ ijqu—ijs (dwj) dI rwhIN [ svrY—sMvr jwey, sohxw l`gx l`g pey [ kwjo—kwju, ivAwh dw kMm [ suhylw—suKdweI [ guir—gurU ny [ siqguir—siqgurU ny [ KMif—KMf ivc; dys ivc, DrqI au~qy [ vrBMif—bRhmMf ivc, sMswr ivc [ hir soBw—hir-nwm dy dwj nwl soBw [ n rlY rlwieAw—koeI hor dwj ies dI brwbrI nhIN kr skdw [ hoir—hor bMdy {not:- ‘hoir’ bhu-vcn hY} [ mnmuK—Awpxy mn dy ipCy qurn vwly [ ij—ijhVw [ riK—r`K ky [ kUVu—JUTw [ kcu—(k`c vrgw) Kotw [ pwjo—pwju, ivKwvw [4[

ArQ:- hy myry ipqw! (mYN qYQoN dwj mMgdI hW) mYnUµ hrI-pRBU dy nwm dw dwn dyh, mYnUµ iehI dwj dyh [ mYnUµ hrI dw nwm hI (dwj dy) k`pVy dyh, mYnUµ hrI dw nwm hI (dwj dy gihxy Awidk) Dn dyh, iesy dwj nwl myrw (pRBU-pqI nwl) ivAwh sohxw l`gx l`g pey [

prmwqmw dI BgqI nwl hI (prmwqmw nwl) ivAwh dw au~dm suKdweI bxdw hY [ (ijs jIv-muitAwr ƒ) gurU ny siqgurU ny ieh dwn (ieh dwj) idvwieAw hY, hrI-nwm dy dwj nwl aus dI soBw (aus dy) dys ivc sMswr ivc ho jWdI hY [ ieh dwj AYsw hY ik ies nwl hor koeI dwj brwbrI nhIN kr skdw [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly hor bMdy ijhVw dwj r`K ky ivKwldy hn (ivKwlw pWdy hn) auh JUTw AhMkwr (pYdw krn vwlw) hY auh k`c (smwn) hY, auh (inrw) ivKwvw hI hY [

hy myry ipqw! mYnUµ hrI-pRBU dy nwm dw dwn dyh, mYƒ iehI dwj dyh [4[

ਹਰਿ ਰਾਮ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਬਾਬੋਲਾ ਪਿਰ ਮਿਲਿ ਧਨ ਵੇਲ ਵਧੰਦੀ ॥ ਹਰਿ ਜੁਗਹ ਜੁਗੋ ਜੁਗ ਜੁਗਹ ਜੁਗੋ ਸਦ ਪੀੜੀ ਗੁਰੂ ਚਲੰਦੀ ॥ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਪੀੜੀ ਚਲੈ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਜਿਨੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਨ ਕਬ ਹੀ ਬਿਨਸੈ ਜਾਵੈ ਨਿਤ ਦੇਵੈ ਚੜੈ ਸਵਾਇਆ ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਸੰਤ ਹਰਿ ਏਕੋ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸੋਹੰਦੀ ॥ ਹਰਿ ਰਾਮ ਰਾਮ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ ਪਿਰ ਮਿਲਿ ਧਨ ਵੇਲ ਵਧੰਦੀ ॥੫॥੧॥ {ਪੰਨਾ 79}

pdArQ:- hir rwm rwm ipr imil—hir imil, rwm imil, ipriml, prmwqmw-pqI ƒ iml ky [ Dn—jIv-iesqRI [ Dn vyl—jIv-iesqRI dI pIVHI, pRBU-pqI ƒ imlI hoeI jIv-iesqRI dI pIVHI [ jugh jugo—hryk jug ivc [ jug jugh jugo—hryk jug ivc, sdw hI [ sd—sdw [ pIVI gurU—gurU dI pIVHI [ clµdI—c`l pYNdI hY [ juig juig—hryk jug ivc [ ijnI—ijnHW (mnu`KW) ny [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ jwvY—nws huMdw [ cVY svwieAw—hor hor vDdw hY [ sMq hir—sMqW dw hrI [ jip—jp ky [ sohMdI—(pIVHI) soBdI hY [5[

ArQ:- hy myry ipqw! hrI-pqI nwl rwm pqI nwl iml ky jIv-iesqRI dI pIVHI c`l pYNdI hY [ AnykW jugW qoN sdw qoN hI gurU dI pRBU-pqI dI pIVHI clI AwauNdI hY [ hryk jug ivc siqgurU dI pIVHI (nwdI sMqwn) c`l pYNdI hY [ ijnHW ny gurU nUµ iml ky prmwqmw dw nwm ismirAw hY (auh gurU dI pIVHI hn, auh gurU dI nwdI sMqwn hn) [ prmwqmw AYsw pqI hY, jo kdy BI nwS nhIN huMdw, jo kdy BI nhIN mrdw [ auh sdw dwqW b^Sdw hY, aus dI dwiq sdw vDdI rihMdI hY [

hy nwnk! Bgq jn qy BgqW dw (ipAwrw) pRBU iek-rUp hn [ prmwqmw dw nwm jp jp ky jIv-iesqRI sohxy jIvn vwlI bx jWdI hY [

hy myry ipqw! hrI-pqI nwl rwm pqI nwl imlky jIv-iesqRI dI pIVHI c`l pYNdI hY (Bwv, aus dI sMgiq ivc rih ky hor AnykW jIv ismrn dy rwhy pY jWdy hn) [5[1[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ਛੰਤ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਗੋਬਿੰਦ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲੇ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਨਿਬਹੈ ਤੇਰੈ ਨਾਲੇ ॥ ਸੰਗਿ ਸਹਾਈ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ ਬਿਰਥਾ ਕੋਇ ਨ ਜਾਏ ॥ ਮਨ ਚਿੰਦੇ ਸੇਈ ਫਲ ਪਾਵਹਿ ਚਰਣ ਕਮਲ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ਬਨਵਾਰੀ ਘਟਿ ਘਟਿ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੇ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਿਖ ਦੇਇ ਮਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਾਧਸੰਗਿ ਭ੍ਰਮੁ ਜਾਲੇ ॥੧॥ {ਪੰਨਾ 79}

pdArQ:- mn—hy mn! smwly—smwil, sWB, (Awpxy AMdr) sMBwl r`K [ inbhY—qoV swQ inbwhygw [ nwly—nwil  [ iDAweI—(hy mn!) qUM ismr, qUM iDAwn kr [ ibrQw—KwlI {vãQw} [ mn icMdy Pl—mn-ieC`q Pl [ lwey—lwie [ bnvwrI—jgq dw mwlk [ Git Git—hryk Gt ivc [ inhwly—vyKdw hY [ isK—is`iKAw [ dyie—dyNdw hY [ jwly—jwil, swV dyh [1[

ArQ:- hy (myry) ipAwry mn! hy (myry) imqR mn! prmwqmw dw nwm (Awpxy AMdr) sWB ky r`K [ hy ipAwry mn! hy imqR mn! ieh hir-nwm (sdw) qyry nwl swQ inbwhygw [ (hy mn!) prmwqmw dw nwm ismr, (iehI qyry) nwl (rhygw, iehI qyrw) swQI (rhygw [ jyhVw BI mnu`K iehI hir-nwm ismrdw hY) auh dunIAw qoN ^wlI (-h`Q) nhIN jWdw [ (hy BweI!) prmwqmw dy sohxy crnW ivc ic`q joV, qUM swry mn ie`Cq Pl pRwpq kr leyNgw [

(hy myry mn!) jgq dw mwlk pRBU jl ivc DrqI ivc hr QW BrpUr hY, auh hryk srIr ivc (ivAwpk ho ky imhr dI) ingwh nwl (hryk ƒ) vyKdw hY [ hy ipAwry mn! nwnk (qYnUµ) is`iKAw dyNdw hY—swD sMgiq ivc rih ky AwpxI Btkxw nws kr [1[

ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਬਿਨੁ ਝੂਠੁ ਪਸਾਰੇ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਬਿਖੁ ਸਾਗਰੁ ਸੰਸਾਰੇ ॥ ਚਰਣ ਕਮਲ ਕਰਿ ਬੋਹਿਥੁ ਕਰਤੇ ਸਹਸਾ ਦੂਖੁ ਨ ਬਿਆਪੈ ॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਭੇਟੈ ਵਡਭਾਗੀ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਪੈ ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਸੇਵਕ ਸੁਆਮੀ ਭਗਤਾ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੇ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਿਖ ਦੇਇ ਮਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਝੂਠ ਪਸਾਰੇ ॥੨॥ {ਪੰਨਾ 79}

pdArQ:- JUTu—qoV swQ nwh inbwhux vwlw [ pswry—pswrw [ ibKu—zhr [ swgru—smuMdr [ kir—bxw [ boihQu—jhwz [ krqy crx kml—krqwr dy crx kmlW ƒ [ shsw—shm [ n ibAwpY—zor nhIN pw skdw [ BytY—imldw hY [ vfBwgI—v`fy BwgW nwl [ jwpY—jwpdw hY [ Awid—SurU qoN hI [ jugwdI—jugwid, jugW dy SurU qoN [ syvk suAwmI—syvkwN dw mwlk [ ADwry—AwDwrw, Awsrw [ JUT pswry—swQ nwh inBx vwly pswry [2[

ArQ:- hy myry ipAwry mn! hy myry imqR mn! prmwqmw qoN ibnw (hor koeI sdw swQ inbwhux vwlw nhIN hY), ieh swrw jgq-pswrw sdw swQ inbwhux vwlw nhIN [ hy ipAwry mn! ieh sMswr (iek) smuMdr (hY jo) zhr (nwl BirAw hoieAw) hY [ (hy mn!) krqwr dy sohxy crnW ƒ jhwz bxw (ies dI brkiq nwl) koeI shm koeI du`K Awpxw zor nhIN pw skdw [ (pr jIv dy v`s dI g`l nhIN) ijs v`fy BwgW vwly ƒ pUrw gurU imldw hY, auh pRBU ƒ A`Ty phr ismrdw hY [

Awid qoN hI, jugW dy Awid qoN hI, (prmwqmw Awpxy) syvkW dw rwKw (cilAw Aw irhw) hY, (prmwqmw dy) BgqW leI prmwqmw dw nwm (sdw hI) izMdgI dw shwrw hY [ hy ipAwry mn! nwnk (qYnUµ) is`iKAw dyNdw hY—prmwqmw dy nwm qoN ibnw bwkI swry jgq-iKlwry qoV swQ inbwhux vwly nhIN hn [2[

ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਲਦੇ ਖੇਪ ਸਵਲੀ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਦਰੁ ਨਿਹਚਲੁ ਮਲੀ ॥ ਹਰਿ ਦਰੁ ਸੇਵੇ ਅਲਖ ਅਭੇਵੇ ਨਿਹਚਲੁ ਆਸਣੁ ਪਾਇਆ ॥ ਤਹ ਜਨਮ ਨ ਮਰਣੁ ਨ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਸੰਸਾ ਦੂਖੁ ਮਿਟਾਇਆ ॥ ਚਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ ਕਾ ਕਾਗਦੁ ਫਾਰਿਆ ਜਮਦੂਤਾ ਕਛੂ ਨ ਚਲੀ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਿਖ ਦੇਇ ਮਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਰਿ ਲਦੇ ਖੇਪ ਸਵਲੀ ॥੩॥ {ਪੰਨਾ 79}

pdArQ:- ldy—l`dyN, l`d [ Kyp—sOdw [ svlI—sPlI, nPw dyx vwlI [ inhclu—At`l, kdy nwh ihlx vwlw [ mlI—m`lIN, m`l [ syvy—syNvdw hY [ sMBwldw hY [ AlK—AidRst [ AByv—ijs dw Byq n pwieAw jw sky [ qh—auQy, aus inhcl Awsx qy (phuMc ky) [ sMsw—shm [ icqR gupq-Drmrwj dy dovyN munSI mMny gey hn jo sB jIvW dy kIqy krmW dw lyKw ilKdy rihMdy hn [ {not:- l&z ‘icqR gupq’ dw Bwv hY ‘gupq icqR’ lukvyN icqR, auh icqR jo mnu`K dI nzroN auhly rihMdy hn [ icqR—kIqy krmW dy sMskwr [ mnu`K ijhVy krm krdw hY, auhnW dy sMskwr aus dy mn ivc bxdy jWdy hn [ srIr iqAwgx qy ieh sMskwr-meI mn jIvwqmw dy nwl jWdw hY} [ kwgdu—kwZz, lyKw [ kCU nw clI—koeI pyS nhIN jWdI [ clI—c`lI [ nwnku dyie—nwnk dyNdw hY [3[

ArQ:- hy ipAwry mn! hy imqR! prmwqmw dy nwm dw sOdw ivhwJ, ieh sOdw n&w dyx vwlw hY [ hy ipAwry mn! hy imqR mn! prmwqmw dw drvwzw m`lI r`K, iehI drvwzw At`l hY [ jo mnu`K aus prmwqmw dw dr m`ldw hY jo AidRSt hY qy ijs dw Byq nhIN pwieAw jw skdw, auh mnu`K AYsw (Awqmk) itkwxw hwsl kr lYNdw hY jo kdy foldw nhIN [ aus Awqmk itkwxy phuMicAW jnm mrn dy gyV mu`k jWdy hn, mnu`K hryk iksm dw shm qy du`K imtw lYNdw hY [ (aus Awqmk itkwxy qy phuMicAw mnu`K Drmrwj dy Qwpy hoey) icqR gupq dw lyKw pwV dyNdw hY (Bwv, koeI mMdy krm krdw hI nhIN ijnHW ƒ icqR gupq ilK skx), jmdUqW dw koeI zor aus au~qy nhIN pY skdw [

(ies vwsqy) hy ipAwry mn! nwnk (qYnUµ) is`iKAw dyNdw hY ik prmwqmw dy nwm dw sOdw ivhwJ, iehI sOdw n&y vwlw hY [3[

ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਕਰਿ ਸੰਤਾ ਸੰਗਿ ਨਿਵਾਸੋ ॥ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਜੀਉ ਮਿਤ੍ਰਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਪਰਗਾਸੋ ॥ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਸੁਖਹ ਗਾਮੀ ਇਛ ਸਗਲੀ ਪੁੰਨੀਆ ॥ ਪੁਰਬੇ ਕਮਾਏ ਸ੍ਰੀਰੰਗ ਪਾਏ ਹਰਿ ਮਿਲੇ ਚਿਰੀ ਵਿਛੁੰਨਿਆ ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਸਰਬਤਿ ਰਵਿਆ ਮਨਿ ਉਪਜਿਆ ਬਿਸੁਆਸੋ ॥ ਨਾਨਕੁ ਸਿਖ ਦੇਇ ਮਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਰਿ ਸੰਤਾ ਸੰਗਿ ਨਿਵਾਸੋ ॥੪॥ {ਪੰਨਾ 79-80}

pdArQ:- sMqw sMig—sMqW dI sMgiq ivc [ invwso—invwsu (kr) [ jpq—jipAW [ prgwso—prgwsu, Awqmk cwnx [ ismir—ismr ky [ suKhgwmI— {gwimn`—ApVwx vwlw} suK dyx vwlw [ sglI—swrIAW [ puMnIAw—pUrIAW ho jWdIAW hn [ purby kmwey—pihly jnm ivc nyk kmweI Anuswr [ sRI rMg— {œI (SRI)—l`CmI} lCmI dw pqI, prmwqmw [ srbiq— {svL>} hr QW [ min—mn ivc [ ibsuAwso—ibsuAwsu, srDw, XkIn [4[

ArQ:- hy ipAwry mn! hy imqR mn! gurmuKW dI sMgiq ivc Awpxw bhx-Klox bxw [ hy ipAwry mn! hy imqR mn! (gurmuKW dI sMgiq ivc) prmwqmw dw nwm jipAW AMdr Awqmk cwnx ho jWdw hY [ suK ApVwx vwly mwlk-pRBU nUµ ismirAW swrIAW ie`CwvW pUrIAW ho jWdIAW hn, pihly jnm ivc kIqI nyk kmweI dy sMskwrW Anuswr icr dw iv`CuiVAw l`CmI-pqI pRBU (iPr) iml pYNdw hY [ (hy BweI! gurmuKW dI sMgiq ivc rih ky ismrn kIiqAW) mn ivc ieh inScw bx jWdw hY ik prmwqmw (jIvW dy) AMdr bwhr hr QW ivAwpk hY [

hy pRIqm mn! nwnk (qYƒ) is`iKAw dyNdw hY gurmuKW dI sMgiq ivc itikAw kr [4[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh