ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 64

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੨ ॥ ਮੁਕਾਮੁ ਕਰਿ ਘਰਿ ਬੈਸਣਾ ਨਿਤ ਚਲਣੈ ਕੀ ਧੋਖ ॥ ਮੁਕਾਮੁ ਤਾ ਪਰੁ ਜਾਣੀਐ ਜਾ ਰਹੈ ਨਿਹਚਲੁ ਲੋਕ ॥੧॥ ਦੁਨੀਆ ਕੈਸਿ ਮੁਕਾਮੇ ॥ ਕਰਿ ਸਿਦਕੁ ਕਰਣੀ ਖਰਚੁ ਬਾਧਹੁ ਲਾਗਿ ਰਹੁ ਨਾਮੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੋਗੀ ਤ ਆਸਣੁ ਕਰਿ ਬਹੈ ਮੁਲਾ ਬਹੈ ਮੁਕਾਮਿ ॥ ਪੰਡਿਤ ਵਖਾਣਹਿ ਪੋਥੀਆ ਸਿਧ ਬਹਹਿ ਦੇਵ ਸਥਾਨਿ ॥੨॥ ਸੁਰ ਸਿਧ ਗਣ ਗੰਧਰਬ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੇਖ ਪੀਰ ਸਲਾਰ ॥ ਦਰਿ ਕੂਚ ਕੂਚਾ ਕਰਿ ਗਏ ਅਵਰੇ ਭਿ ਚਲਣਹਾਰ ॥੩॥ ਸੁਲਤਾਨ ਖਾਨ ਮਲੂਕ ਉਮਰੇ ਗਏ ਕਰਿ ਕਰਿ ਕੂਚੁ ॥ ਘੜੀ ਮੁਹਤਿ ਕਿ ਚਲਣਾ ਦਿਲ ਸਮਝੁ ਤੂੰ ਭਿ ਪਹੂਚੁ ॥੪॥ ਸਬਦਾਹ ਮਾਹਿ ਵਖਾਣੀਐ ਵਿਰਲਾ ਤ ਬੂਝੈ ਕੋਇ ॥ ਨਾਨਕੁ ਵਖਾਣੈ ਬੇਨਤੀ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਸੋਇ ॥੫॥ ਅਲਾਹੁ ਅਲਖੁ ਅਗੰਮੁ ਕਾਦਰੁ ਕਰਣਹਾਰੁ ਕਰੀਮੁ ॥ ਸਭ ਦੁਨੀ ਆਵਣ ਜਾਵਣੀ ਮੁਕਾਮੁ ਏਕੁ ਰਹੀਮੁ ॥੬॥ ਮੁਕਾਮੁ ਤਿਸ ਨੋ ਆਖੀਐ ਜਿਸੁ ਸਿਸਿ ਨ ਹੋਵੀ ਲੇਖੁ ॥ ਅਸਮਾਨੁ ਧਰਤੀ ਚਲਸੀ ਮੁਕਾਮੁ ਓਹੀ ਏਕੁ ॥੭॥ ਦਿਨ ਰਵਿ ਚਲੈ ਨਿਸਿ ਸਸਿ ਚਲੈ ਤਾਰਿਕਾ ਲਖ ਪਲੋਇ ॥ ਮੁਕਾਮੁ ਓਹੀ ਏਕੁ ਹੈ ਨਾਨਕਾ ਸਚੁ ਬੁਗੋਇ ॥੮॥੧੭॥ {ਪੰਨਾ 64}

pdArQ:- mukwmu—p`kw itkwxw, qkIAw [ kir—kr ky, bxw ky [ Gir—Gr ivc [ DoK—DuK-DuKI, icMqw [ qw pru—qdoN hI [ lok—jgq [ inhclu—At`l [1[

kYis—ikvyN? mukwmy—p`kw itkwxw [ isdku—srDw [ krxI—au~cw Awcrn [ nwmy—nwim, nwm ivc [1[rhwau[

mukwim—qkIey ivc [ dyv sQwin—dyvqy dy mMdr ivc [ isD—krwmwqI jogI [2[

sur—dyvqy [ gx—iSvjI dy aupwSk [ gMDrv—dyviqAW dy rwgI [ slwr—srdwr [ dir kUc kUcw—kUc dir kUc, Awpo AwpxI vwrI kUc [ Avry iB—bwkI hor BI [3[

mlUk—rwjy, mlk [ aumry—AmIr lok [ muhiq—do GVI dy smyN ivc [ idl—hy idl! phUcu—phuMcx vwlw [4[

sbdwh mwih—l&zW ivc, zbwnI zbwnI, g`lW nwl [ vKwxY—AwKdw hY [ mhIAil—mhI qil, DrqI dy ql au~qy, pulwV ivc [5[

AgMm—AphuMc [ kwdru—kudriq dw mwlk [ krImu—b^SS krn vwlw [ mukwmu—p`kw itkwxw, sdw kwiem [ rhImu—rihm krn vwlw pRBU [6[

iqs no—aus nUµ (prmwqmw) nUµ [ ijsu isis—ijs dy sIs au~qy [ lyKu—mOq dw lyK [ EhI eyku—auh iek prmwqmw hI [7[

riv—sUrj [ inis—rwiq [ sis—cMdRmw [ ploie—cly jwx vwly, nwsvMq [ bgoie—AwK, khu [8[

ArQ:- (hy BweI!) ieh jgq (jIvW vwsqy) sdw rihx vwlI QW nhIN ho skdw [ (ies vwsqy Awpxy ihrdy ivc) srDw Dwr ky au~cy Awqmk jIvn nUµ (Awpxy jIvn s&r leI) ^rc (iqAwr kr ky p`ly) bMnH, sdw prmwqmw dy nwm ivc juiVAw rhu [1[rhwau[

(dunIAw nUµ Awpxy rihx leI) p`kw itkwxw smJ ky Gr ivc bYT jwxw BI (mnu`K ƒ mOq vloN by-i&kr nhIN kr skdw, ikauNik ieQoN) cly jwx dI icMqw qW sdw l`gI rihMdI hY [ jgq ivc jIv dw p`kw itkwxw qW qdoN hI smJxw cwhIdw hY jy ieh jgq BI sdw kwiem rihx vwlw hovy (pr ieh qW sB kuJ hI nwsvMq hY) [1[

jogI Awsx jmw ky bYTdw hY [ sweIN &kIr qkIey ivc fyrw lWdw hY, pMifq (Drm AsQwnW ivc bYT ky) Drm-poQIAW (hornW nUµ) suxWdy hn, krwmwqI jogI iSv Awidk dy mMdr ivc bYTdy hn (pr Awpo AwpxI vwrI sB jgq qoN kUc krdy jw rhy hn) [2[

dyvqy, jog-swDnW ivc pu`gy jogI, (iSvjI dy aupwsk) gx, dyviqAW dy gveIey, (smwDIAW ivc cu`p itky rihx vwly) munI jn, sy^, pIr Aqy srdwr (AKvwx vwly) Awpo AwpxI vwrI swry jgq qoN kUc kr gey, (jyhVy AYs vyly ieQy id`sdy hn) ieh BI swry ieQoN cly jwx vwly hn [3[

bwdSwh, Kwn, rwjy, AmIr, vzIr, Awpxw Awpxw fyrw kUc kr ky cly gey [ GVI do GVI ivc hryk ny ieQoN cly jwxw hY [ hy mn! Akl kr (Zwi&l nwh ho), qUM BI (prlok ivc) phuMc jwxw hY [4[

nwnk bynqI krdw hY—zbwnI zbwnI qW hr koeI AwKdw hY pr koeI ivrlw hI XkIn ilAwauNdw hY (ik hryk jIv ny ieQoN cly jwxw hY qy ieQy isr&) auhI prmwqmw (At`l rihx vwlw hY jo) jl ivc DrqI ivc pulwV ivc (hr QW mOjUd) hY [5[

swrI dunIAw Awvx jwvx vwlI hY (nwsvMq hY), sdw kwiem rihx vwlw isr& iek auh hY jo A`lwh (AKvWdw) hY jo Al`K hY, AphuMc hY, jo swrI kudriq dw mwlk hY, jo swry jgq dw rcnhwr hY, qy, jo sB jIvW au~qy rihm krn vwlw hY [6[

sdw kwiem rihx vwlw isr& aus prmwqmw nUµ hI ikhw jw skdw hY ijs dy isr au~qy mOq dw lyK nhIN hY [ ieh AwkwS ieh DrqI sB kuJ nwsvMq hY, pr auh ie`k prmwqmw sdw At`l hY [7[

hy nwnk! ieh At`l bcn kih dy—idn Aqy sUrj nwsvMq hn, rwq Aqy cMdRmw nwsvMq hn, (ieh id`sdy) l`KW hI qwry BI nws ho jwxgy [ sdw kwiem rihx vwlw isr& iek prmwqmw hI hY [8[17[

ਮਹਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਤਾਰਹ ਅਸਟਪਦੀਆ ॥ ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧ ਅਸਟਪਦੀਆ    ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਭਗਤਿ ਕੀਜੈ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਇ ॥ ਆਪੈ ਆਪੁ ਮਿਲਾਏ ਬੂਝੈ ਤਾ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਵੈ ਕੋਇ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਚਾ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਵਾ ਹੋਇ ॥੧॥ ਭਾਈ ਰੇ ਭਗਤਿਹੀਣੁ ਕਾਹੇ ਜਗਿ ਆਇਆ ॥ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵ ਨ ਕੀਨੀ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪੇ ਹਰਿ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਮਿਲਾਏ ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਏ ਕਿਆ ਵੇਚਾਰੇ ਕਿਆ ਕੋ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਆਪੇ ਸੇਵ ਕਰਾਏ ॥੨॥ ਦੇਖਿ ਕੁਟੰਬੁ ਮੋਹਿ ਲੋਭਾਣਾ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਜਾਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨੁ ਪਾਇਆ ਤਿਸ ਕੀ ਕੀਮ ਨ ਪਾਈ ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਸਖਾ ਹਰਿ ਜੀਉ ਮੇਰਾ ਅੰਤੇ ਹੋਇ ਸਖਾਈ ॥੩॥ ਪੇਈਅੜੈ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ ਮਨਮੁਖਿ ਪਤਿ ਗਵਾਈ ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਮਗੁ ਨ ਜਾਣੈ ਅੰਧੇ ਠਉਰ ਨ ਕਾਈ ॥ ਹਰਿ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮਨਿ ਨਹੀ ਵਸਿਆ ਅੰਤਿ ਗਇਆ ਪਛੁਤਾਈ ॥੪॥ ਪੇਈਅੜੈ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ ਗੁਰਮਤਿ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਆ ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਭਗਤਿ ਕਰਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਹਉਮੈ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥ ਜਿਸੁ ਸਿਉ ਰਾਤਾ ਤੈਸੋ ਹੋਵੈ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ ॥੫॥ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਭਾਉ ਲਾਏ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਬੀਚਾਰਿ ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਐ ਸਹਜੁ ਊਪਜੈ ਹਉਮੈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮਾਰਿ ॥ ਹਰਿ ਗੁਣਦਾਤਾ ਸਦ ਮਨਿ ਵਸੈ ਸਚੁ ਰਖਿਆ ਉਰ ਧਾਰਿ ॥੬॥ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲਾ ਮਨਿ ਨਿਰਮਲਿ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸੈ ਹਉਮੈ ਦੁਖੁ ਸਭੁ ਜਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸਬਦੁ ਸੁਣਾਇਆ ਹਉ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ॥੭॥ ਆਪਣੈ ਮਨਿ ਚਿਤਿ ਕਹੈ ਕਹਾਏ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਆਪੁ ਨ ਜਾਈ ॥ ਹਰਿ ਜੀਉ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਸੁਖਦਾਤਾ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਭਾ ਸੁਰਤਿ ਦੇਇ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ॥੮॥੧॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 64-65}

pdArQ:- gurmuiK—gurU dy snmuK irhW [ kIjY—kIqI jw skdI hY [ AwpY—(gurU dy) Awpy ivc [ Awpu—Awpxy Awp nUµ [ bUJY—smJ lYNdw hY [ scw—s`cw, sdw-iQr rihx vwlw [ sbid—Sbd dI rwhIN [1[

jig—jgq ivc [  ibrQw—ivArQ {vãQw} [1[rhwau[

jg jIvnu—jgq dw jIvn, jgq dy jIvW dI izMdgI dw shwrw [ bKis—imhr kr ky [ AwiK—AwK ky [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [2[

dyiK—vyK ky [ moih—moh ivc [ syiv—syv ky, srn pY ky [ gux inDwnu—guxW dw ^zwnw pRBU [ iqs kI— {not—l&z ‘iqsu’ dw  u sMbMDk ‘kI’ dy kwrn au~f igAw hY [ vyKo ‘gurbwxI ivAwkrx’} [ kIm—kImq [ sKw—im`qr [3[

pyeIAVY—pyky Gr ivc, ies lok ivc [ mnmuiK—mnmuK ny, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly mnu`K ny [ piq—ie`zq [ mgu—mwrg, rsqw [ kweI— {not:- l&z ‘kweI’ iesqRI-ilMg hY, l&z ‘koeI’ puilMg hY} [ Taur—QW, shwrw [ min—mn ivc [4[

mMin—min, mn ivc [ Anidnu—hr roz {AnuiÜn} [ krih—krdy hn [ isau—nwl [ sic—s`ic, sdw-iQr pRBU ivc [5[

Bwau—pRym [ lwey—pYdw krdw hY [ bIcwir—bIcwry, ivcwr krdw hY [ syivAY—jy syvw kIqI jwey, jy Awsrw ilAw jwey [ shju—Awqmk Afolqw [ mwir—mwr ky [ sd—sdw [ aurDwir—ihrdy ivc itkw ky {ars`-ihrdw} [6[

min inrmil—inrml mn dI rwhIN [ sBu—swrw [ siqguir—siqgur ny [7[

iciq—ic`q ivc [ khY—AwKdw hY [ Awpu—Awpw-Bwv [ Bgiq vClu—BgqI nUµ ipAwr krn vwlw {vÄsl-vCl} [ mMin—min, mn ivc [ dyie—dyNdw hY [ dy—dyNdw hY [ gurmuiK—gurU dI srn ipAW [8[

ArQ:- hy BweI! jyhVw mnu`K prmwqmw dI BgqI qoN sKxw irhw, aus dw jgq ivc Awauxw iks ArQ? ijs ny (jgq ivc Aw ky) pUry gurU dw p`lw nwh PiVAw, aus ny Awpxw jnm ivArQ gvw ilAw [1[rhwau[

gurU dI srn ipAW (jdoN) prmwqmw imhr krdw hY, qW aus dI BgqI kIqI jWdI hY [ gurU (dI srn) qoN ibnw (prmwqmw dI) BgqI nhIN ho skdI [ jdoN koeI mnu`K (gurU dy) Awpy ivc Awpxy Awp nUµ imlwxw is`K lYNdw hY, qW auh pivqR (jIvn vwlw) ho jWdw hY [ jyhVw prmwqmw sdw-iQr rihx vwlw hY ijs dI is&iq-swlwh dI bwxI sdw At`l hY, aus nwl gurU dy Sbd ivc juiVAW imlwp ho jWdw hY [1[

prmwqmw Awp hI jgq dy swry jIvW dI izMdgI dw shwrw hY auh Awp hI imhr kr ky (jIvW nUµ Awpxy nwl) imlWdw hY, (nhIN qW) ieh jIv jMq ivcwry kIh hn? (Bwv, iehnW dI koeI pWieAW nhIN ik ieh Awpxy au~dm nwl pRBU-crnW ivc juV skx, Awpxy iksy Aijhy au~dm dI bwbq) koeI jIv kIh AwK ky (iksy nUµ) suxw skdw hY? pRBU Awp hI gurU dI rwhIN (Awpxy nwm dI) vifAweI dyNdw hY, Awp hI AwpxI syvw-BgqI krWdw hY [2[

(mnu`K Awpxy) prvwr nUµ dyK ky (aus dy) moh ivc Ps jWdw hY (kdy ieh nhIN smJdw ik jgq qoN) qurn vyly (iksy ny aus dy) nwl nhIN jwxw [ ijs mnu`K ny gurU dI srn pY ky guxW dw ^zwnw prmwqmw l`B ilAw, aus (dI soBw) dw mu`l nhIN pY skdw, ipAwrw pRBU jo (Asl) im`qR hY AMq vyly (jdoN hor sB swk-AMg swQ C`f dyNdy hn aus dw) swQI bxdw hY [3[

Awpxy mn dy ip`ØCy qurn vwly mnu`K ny (ies) pyky Gr ivc (ies lok ivc) aus prmwqmw nUµ (ivswr ky) jo sB dwqW dyx vwlw hY qy jo jgq dy swry jIvW dI izMdgI dw shwrw hY, AwpxI iezq gvw leI hY [ gurU dI srn qoN ibnw koeI mnu`K (jIvn dw shI) rsqw nhIN smJ skdw, (mwieAw dy moh ivc) AMnHy hoey mnu`K nUµ (ikqy) koeI shwrw nhIN imldw, ijs mnu`K dy mn ivc swry su`K dyx vwlw prmwqmw nhIN v`sdw, auh AMq vyly ieQoN pCuqWdw jWdw hY [4[

ijnHW mnu`KW ny ies jIvn ivc hI jgq dy jIvn qy dwqwr pRBU nUµ gurU dI miq lY ky Awpxy mn ivc vswieAw hY, auh idn rwq hr vyly prmwqmw dI BgqI krdy hn, auh (Awpxy AMdroN) haumY qy mwieAw dw moh dUr kr lYNdy hn [

(ieh iek kudrqI inXm hY ik jyhVw mnu`K) ijs dy pRym ivc rMigAw jWdw hY auh ausy vrgw ho jWdw hY (so, sdw-iQr pRBU dy pRym ivc r`qw hoieAw mnu`K) sdw-iQr pRBU ivc hI lIn rihMdw hY [5[

ijs mnu`K au~qy pRBU Awp hI imhr dI ingwh krdw hY, aus dy AMdr Awpxw ipAwr pYdw krdw hY, qy auh mnu`K gurU dy Sbd dI rwhIN (pRBU dy guxW dI) ivcwr krdw hY [ siqgurU dI srn ipAW haumY mwr ky qy mwieAw dI iqRSnw mukw ky Awqmk Afolqw pYdw huMdI hY [ (jyhVw mnu`K gurU dI srn pYNdw hY) swry guxW dw dwqw prmwqmw sdw aus dy mn ivc v`sdw hY, sdw-iQr rihx vwly pRBU nUµ auh mnu`K Awpxy ihrdy ivc itkweI r`Kdw hY [6[

ipAwrw prmwqmw sdw hI piv`qR-srUp rihMdw hY (ies vwsqy) pivqR mn dI rwhIN hI aus nUµ imilAw jw skdw hY [ prmwqmw dw nwm (jo swry guxW dw) ^jwnw (hY) ijs mnu`K dy mn ivc v`s pYNdw hY, aus dw swry dw swrw haumY dw du`K dUr ho jWdw hY [

mYN (aus BwgW vwly mnu`K qoN) sdw kurbwn jWdw hW, ijs nUµ siqgurU ny prmwqmw dI is&iq-swlwh dw Sbd suxw id`qw hY (Bwv, ijsdI suriq gurU ny is&iq-swlwh ivc joV id`qI hY) [7[

(bySk koeI mnu`K) Awpxy mn ivc Awpxy ic`q ivc (ieh) AwKy (ik mYN Awpxy AMdroN Awpw-Bwv dUr kr ilAw hY, hornW pwsoN BI ieh AKvw ley (ik ies ny Awpw-Bwv dUr kr ilAw hY, pr) gurU dI srn pYx qoN ibnw Awpw-Bwv dUr nhIN huMdw [ prmwqmw (AwpxI) BgqI nwl ipAwr krn vwlw hY, (jIvW nUµ) swry suK dyx vwlw hY, ijs mnu`K au~qy auh ikrpw krdw hY auh hI (aus nUµ Awpxy) mn ivc vsWdw hY [

hy nwnk! prmwqmw (jIv nUµ) gurU dI srn pw ky Awp hI (is&iq-swlwh vwlI) suriq b^Sdw hY qy iPr Awp hI aus nUµ (lok prlok ivc) soBw qy vifAweI dyNdw hY [8[1[18[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh