ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 43

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਭਲਕੇ ਉਠਿ ਪਪੋਲੀਐ ਵਿਣੁ ਬੁਝੇ ਮੁਗਧ ਅਜਾਣਿ ॥ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਇਓ ਛੁਟੈਗੀ ਬੇਬਾਣਿ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਰੰਗੁ ਮਾਣਿ ॥੧॥ ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੂੰ ਆਇਆ ਲਾਹਾ ਲੈਣਿ ॥ ਲਗਾ ਕਿਤੁ ਕੁਫਕੜੇ ਸਭ ਮੁਕਦੀ ਚਲੀ ਰੈਣਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਕੁਦਮ ਕਰੇ ਪਸੁ ਪੰਖੀਆ ਦਿਸੈ ਨਾਹੀ ਕਾਲੁ ॥ ਓਤੈ ਸਾਥਿ ਮਨੁਖੁ ਹੈ ਫਾਥਾ ਮਾਇਆ ਜਾਲਿ ॥ ਮੁਕਤੇ ਸੇਈ ਭਾਲੀਅਹਿ ਜਿ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ॥੨॥ ਜੋ ਘਰੁ ਛਡਿ ਗਵਾਵਣਾ ਸੋ ਲਗਾ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਜਿਥੈ ਜਾਇ ਤੁਧੁ ਵਰਤਣਾ ਤਿਸ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਹਿ ॥ ਫਾਥੇ ਸੇਈ ਨਿਕਲੇ ਜਿ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ॥੩॥ ਕੋਈ ਰਖਿ ਨ ਸਕਈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨ ਦਿਖਾਇ ॥ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲਿ ਕੈ ਆਇ ਪਇਆ ਸਰਣਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੈ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਡੁਬਦਾ ਲਇਆ ਕਢਾਇ ॥੪॥੩॥੭੩॥ {ਪੰਨਾ 43}

pdArQ:- Blky—in`q, hr roz [ auiT—au~T ky, au~dm nwl [ ppolIAY—pwlI posIdI hY [ mugD—mUrK [ Ajwix—by-smJ [ iciq—ic`q ivc [ CutYgI—iek`lI C`f id`qI jwiegI [ bybwix—bIAwbwin ivc, jMgl ivc, mswxW ivc [ syqI—nwl [ rMgu—Awqmk Awnµd [1[

lwhw—lwB [ lYix—lYx vwsqy [ ikqu—iks ivc? kuPkVy—P`kVI pYx vwly kMm ivc, ^uAwrI vwly kMm ivc [ rYix—(aumr dI) rwq [1[rhwau[

kudmu—klol [ pMKIAw—pMCI [ kwlu—mOq [ EqY swiQ—ausy toly ivc, ausy qrHW dw [ jwil—jwl ivc [ mukqy—(jwl ivcoN) Awzwd [ syeI—auhI bMdy [ BwlIAih—imldy hn [ ij—ijhVy [2[

quDu—qUM [ icMqw—i^Awl [ pwih—pYNdy hn [3[

n idKwie—nhIN id`s AwauNdw [ cwry kuMfw—cwry pwsy, swrI dunIAw (kuMfW) [ scY pwiqswih—s`cy pwiqSwh ny, siqgurU ny [4[

ArQ:- hy pRwxI! qUM (jgq ivc prmwqmw dy nwm dw) lwB K`tx vwsqy AwieAw hYN [ qUM iks ^uAwrI vwly kMm ivc ru`Jw ipAw hYN? qyrI swrI izMdgI dI rwq mu`kdI jw rhI hY [1[rhwau[

hr roz au~dm nwl ies srIr nUµ pwlI posIdw hY, (izMdgI dw mnorQ) smJx qoN ibnw ieh mUrK qy by-smJ hI rihMdw hY [ ies nUµ kdy auh prmwqmw (ijs ny ies nUµ pYdw kIqw hY) cyqy nhIN AwauNdw, qy Aw^r ieh mswxW ivc su`t id`qw jwiegw [

(hy pRwxI! Ajy BI vylw hY, Awpxy) gurU nwl ic`q joV, qy (prmwqmw dw nwm ismr ky) sdw kwiem rihx vwlw Awqmk Awnµd mwx [1[

pSU klol krdw hY pMCI klol krdw hY (pSU nUµ pMCI nUµ) mOq nhIN id`sdI, (pr) mnu`K BI ausy hI swQ ivc (jw rilAw hY, pSU pMCI vWg ies nUµ BI mOq cyqy nhIN, qy ieh) mwieAw dy jwl ivc PisAw ipAw hY [ mwieAw dy jwl qoN bcy hoey auhI bMdy id`sdy hn, jyhVy prmwqmw dw sdw kwiem rihx vwlw nwm ihrdy ivc vsWdy hn [2[

(hy pRwxI!) jyhVw (ieh) Gr C`f ky sdw leI qur jwxw hY, auh qYƒ Awpxy mn ivc (ipAwrw) l`g irhw hY, qy ijQy jw ky qyrw vwh pYxw hY aus dw qYƒ (rqw BI) i&kr nhIN [ (sB jIv mwieAw dy moh ivc Psy pey hn, ies moh ivc) Psy hoey auhI bMdy inkldy hn jyhVy gurU dI crnIN pY jWdy hn [3[

(pr mwieAw dw moh hY hI bVw pRbl, ies ivcoN gurU qoN ibnw) koeI bcw nhIN skdw, (gurU qoN ibnw AjyhI smrQw vwlw) koeI nhIN id`sdw [ mYN qW swrI isRStI FUMf ky gurU dI srn Aw ipAw hW [ hy nwnk (AwK—) s`cy pwiqSwh ny, gurU ny mYƒ (mwieAw dy moh dy smuMdr ivc) fu`bdy ƒ k`F ilAw hY [4[3[73[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਘੜੀ ਮੁਹਤ ਕਾ ਪਾਹੁਣਾ ਕਾਜ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ ॥ ਮਾਇਆ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਸਮਝੈ ਨਾਹੀ ਗਾਵਾਰੁ ॥ ਉਠਿ ਚਲਿਆ ਪਛੁਤਾਇਆ ਪਰਿਆ ਵਸਿ ਜੰਦਾਰ ॥੧॥ ਅੰਧੇ ਤੂੰ ਬੈਠਾ ਕੰਧੀ ਪਾਹਿ ॥ ਜੇ ਹੋਵੀ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਾ ਗੁਰ ਕਾ ਬਚਨੁ ਕਮਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਹਰੀ ਨਾਹੀ ਨਹ ਡਡੁਰੀ ਪਕੀ ਵਢਣਹਾਰ ॥ ਲੈ ਲੈ ਦਾਤ ਪਹੁਤਿਆ ਲਾਵੇ ਕਰਿ ਤਈਆਰੁ ॥ ਜਾ ਹੋਆ ਹੁਕਮੁ ਕਿਰਸਾਣ ਦਾ ਤਾ ਲੁਣਿ ਮਿਣਿਆ ਖੇਤਾਰੁ ॥੨॥ ਪਹਿਲਾ ਪਹਰੁ ਧੰਧੈ ਗਇਆ ਦੂਜੈ ਭਰਿ ਸੋਇਆ ॥ ਤੀਜੈ ਝਾਖ ਝਖਾਇਆ ਚਉਥੈ ਭੋਰੁ ਭਇਆ ॥ ਕਦ ਹੀ ਚਿਤਿ ਨ ਆਇਓ ਜਿਨਿ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੀਆ ॥੩॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕਉ ਵਾਰਿਆ ਜੀਉ ਕੀਆ ਕੁਰਬਾਣੁ ॥ ਜਿਸ ਤੇ ਸੋਝੀ ਮਨਿ ਪਈ ਮਿਲਿਆ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਣੁ ॥ ਨਾਨਕ ਡਿਠਾ ਸਦਾ ਨਾਲਿ ਹਰਿ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਣੁ ॥੪॥੪॥੭੪॥ {ਪੰਨਾ 43}

pdArQ:- muhq— {muhuqL} do GVIAW [ pwhuxw—pRwhuxw [ kwim—kwm-vwsnw ivc [ ivAwipAw—PisAw hoieAw [  gwvwru—mUrK [ auiT—au~T ky [ vis jMdwr—jMdwr dy v`s ivc, jm dy v`s ivc [ jMdwr— {jMdwl} AvYVw (jm) [1[

kMDI—ndI dw kMfw [ pwih—pws [ pUrib—mu`F qoN [1[rhwau[

ffurI (KyqI)—auh KyqI ijs nUµ pY cuky dwxy Ajy k`cy nrm huMdy hn [ dwq—dwqry [ phuiqAw—phuMc gey [ lwvy—vwFy, &sl v`Fx vwly [ kir—kr ky [ ikrswx—Kyq dw mwlk [ luix—v`F ky [ Kyqwru—swrw Kyq [2[

DMDY—DMDy ivc, jMjwl ivc [ Bir—r`j ky [ JwK JKwieAw—ivSy Bogy [ Boru—idn [ iciq—ic`q ivc [ ijin—ijs (pRBU) ny [ jIau—ijMd [ ipMfu—srIr [3[

vwirAw—kurbwn, sdky [ min—mn ivc [ sujwxu—isAwxw [ jwxu—isAwxw [4[

ArQ:- hy (mwieAw dy moh ivc) AMnHy hoey jIv! (ijvyN koeI ru`K ndI dy kMFy au~qy au~gw hoieAw hovy qy iksy BI vyly kMFy ƒ Fwh lg ky ru`K ndI ivc ruVH jWdw hY, iqvyN) qUM (mOq-ndI dy) kMFy au~qy bYTw hoieAw hYN (pqw nhIN kyhVy vyly qyrI mOq Aw jwey) [ jy (qyry m`Qy au~qy) pUrbly jnm ivc (kIqI kmweI dw cMgw lyK) iliKAw hoieAw hovy qW qUM gurU dw aupdyS kmw leyN (gurU dy aupdyS Anuswr Awpxw jIvn bxweyN, qy Awqmk mOq qoN bc jweyN) [1[rhwau[

(iksy dy Gr GVI do GVI leI igAw hoieAw koeI pRwhuxw aus Gr dy kMm svwrn vwlw bx bYTy qW hwso-hIxw hI huMdw hY, iqvyN jIv ies jgq ivc) GVI do GVIAW dw pRwhuxw hY, pr ies dy hI kMm-DMDy inij`Tx vwlw bx jWdw hY [ mUrK (jIvn dw shI rwh) nhIN smJdw, mwieAw dy moh ivc qy kwmvwSnw ivc PisAw rihMdw hY jdoN (ieQoN) au~T ky qur pYNdw hY qW pCuqWdw hY (pr aus vyly pCuqwieAW kIh bxdw hY?) jmW dy v`s pY jWdw hY [1[

ieh zrUrI nhIN ik hrI KyqI nwh v`FI jwey, f`ifAW qy AweI hoeI (A`D-p`kI) nwh v`FI jwey, qy isr& p`kI hoeI hI v`FI jwey [ jdoN Kyq dy mwlk dw hukm huMdw hY, auh vwFy iqAwr krdw hY jo dwqry lY lY ky (Kyq ivc) Aw phuMcdy hn [ (auh vwFy Kyq ƒ) v`F ky swrw Kyq imx lYNdy hn (ies qrHW jgq dw mwlk pRBU jdoN hukm krdw hY jm Aw ky jIvW nUµ lY jWdy hn, cwhy bwl-aumr hox, cwhy jvwn hox qy cwhy bu`Fy ho cu`ky hox) [2[

(mwieAw-gRsy mUrK mnu`K dI jIvn-rwq dw) pihlw phr dunIAw dy DMiDAW ivc bIq jWdw hY, dUjy phr (moh dI nINd ivc) r`j ky su`qw rihMdw hY, qIjy phr ivSy Bogdw riNhMdw hY, qy cOQy phr (Aw^r) idn cVH pYNdw hY (buFypw Aw ky mOq Aw kUkdI hY) [ ijs pRBU ny ies nUµ ijMd qy srIr id`qw hY auh kdy BI ies dy ic`q iv`c nhIN AwauNdw (aus nUµ kdy BI Xwd nhIN krdw) [3[

hy nwnk! (AwK—) mYN swD sMgiq qoN sdky jWdw hW, swD sMgiq qoN AwpxI ijMd kurbwn krdw hW, ikauNik swD sMgiq qoN hI mn ivc (pRBU dy ismrn dI) sUJ pYdw huMdI hY, (swD sMgiq dI rwhIN hI) sB dy idl dI jwxn vwlw AkwlpurK imldw hY [ AMqrjwmI sujwx pRBU ƒ (swD sMgiq dI ikrpw nwl hI) mYN sdw Awpxy AMg-sMg vyiKAw hY [4[4[74[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਸਭੇ ਗਲਾ ਵਿਸਰਨੁ ਇਕੋ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਉ ॥ ਧੰਧਾ ਸਭੁ ਜਲਾਇ ਕੈ ਗੁਰਿ ਨਾਮੁ ਦੀਆ ਸਚੁ ਸੁਆਉ ॥ ਆਸਾ ਸਭੇ ਲਾਹਿ ਕੈ ਇਕਾ ਆਸ ਕਮਾਉ ॥ ਜਿਨੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਤਿਨ ਅਗੈ ਮਿਲਿਆ ਥਾਉ ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਕਰਤੇ ਨੋ ਸਾਲਾਹਿ ॥ ਸਭੇ ਛਡਿ ਸਿਆਣਪਾ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਦੁਖ ਭੁਖ ਨਹ ਵਿਆਪਈ ਜੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮਨਿ ਹੋਇ ॥ ਕਿਤ ਹੀ ਕੰਮਿ ਨ ਛਿਜੀਐ ਜਾ ਹਿਰਦੈ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥ ਜਿਸੁ ਤੂੰ ਰਖਹਿ ਹਥ ਦੇ ਤਿਸੁ ਮਾਰਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ ॥ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰੁ ਸੇਵੀਐ ਸਭਿ ਅਵਗਣ ਕਢੈ ਧੋਇ ॥੨॥ ਸੇਵਾ ਮੰਗੈ ਸੇਵਕੋ ਲਾਈਆਂ ਅਪੁਨੀ ਸੇਵ ॥ ਸਾਧੂ ਸੰਗੁ ਮਸਕਤੇ ਤੂਠੈ ਪਾਵਾ ਦੇਵ ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਵਸਗਤਿ ਸਾਹਿਬੈ ਆਪੇ ਕਰਣ ਕਰੇਵ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਬਲਿਹਾਰਣੈ ਮਨਸਾ ਸਭ ਪੂਰੇਵ ॥੩॥ ਇਕੋ ਦਿਸੈ ਸਜਣੋ ਇਕੋ ਭਾਈ ਮੀਤੁ ॥ ਇਕਸੈ ਦੀ ਸਾਮਗਰੀ ਇਕਸੈ ਦੀ ਹੈ ਰੀਤਿ ॥ ਇਕਸ ਸਿਉ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ ਤਾ ਹੋਆ ਨਿਹਚਲੁ ਚੀਤੁ ॥ ਸਚੁ ਖਾਣਾ ਸਚੁ ਪੈਨਣਾ ਟੇਕ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਕੀਤੁ ॥੪॥੫॥੭੫॥ {ਪੰਨਾ 43-44}

pdArQ:- ivsrnu— {l&z ‘ivsrin’ Aqy ‘ivsrnu’ dw &rk smJx-jog hY [ l&z ‘ivsrnu’ hukmI Biv`Kq A`n purK bhu-vcn hY} by-S`k ivsr jwx [ guir—gurU ny [ scu—sdw-iQr rihx vwlw [ suAwau—mnorQ [ lwih kY—dUr kr ky [ kmwau—mYN kmWdw hW [ ijnI—ijnHW mnu`KW ny [ iqn—auhnW nUµ [ AgY—pRBU dI drgwh ivc [ Qwau—QW, Awdr [1[

no—nUµ [ pwih—pwau [1[rhwau[

ivAwpeI—zor pw skdw [ min—mn ivc [ ikqu—iksy ivc [ kMim—kMm ivc [ ikq hI kMim—iksy BI kMm ivc {L&z ‘ikqu’ dw  u l&z ‘hI’ dy kwrn lop ho igAw hY} [ iCjIAY—(Awqmk jIvn ivc) kmzor hoeIdw [ dy—dy ky [ siB—swry [ Doie—Do ky [2[

mskqy—ms`kqy, mSk`iq, syvw-Gwl [ qUTY—jy qUM pRsMn hovyN [ dyv—hy pRBU! vsgiq—v`s ivc [ krx kryv—krn-krwx jogw [ mnsw— {mnI—w} loVW [ pUryv—pUrIAW krdw hY [3[

ieko—ie`k hI [ swmgrI—swry pdwrQ [ rIiq—mrXwdw [ isau—nwl [ scu—sdw-iQr pRBU dw nwm [ Kwxw—Awqmk ^urwk [ tyk—Awswrw [4[

ArQ:- hy myry mn! krqwr dI is&iq-swlwh kr [ (pr ieh is&iq-swlwh dI dwiq gurU pwsoN imldI hY, so qUM) swrIAW cqurweIAW C`f ky gurU dy crnW qy Fih pau [1[rhwau[

(myrI qW sdw iehI Ardws hY ik) hor swrIAW g`lW by-S`k Bu`l jwx, pr iek prmwqmw dw nwm mYnUµ (kdy) nwh Bu`ly [ gurU ny (dunIAw dy) DMiDAW dw myrw swrw moh swV ky mYnUµ pRBU dw nwm id`qw hY [ ieh sdw-iQr nwm hI hux myrw (jIvn-) mnorQ hY [ mYN (dunIAw dIAW) swrIAW AwsW mn ivcoN dUr kr ky iek prmwqmw dI Aws (Awpxy AMdr) p`kI krdw hW [

ijnHW bMidAW ny siqgurU dw Awsrw ilAw hY auhnW ƒ prlok ivc (pRBU dI drgwh ivc) Awdr imldw hY [1[

jy suKW dw dyx vwlw prmwqmw mn ivc v`s pey, qW nwh dunIAw dy du`K zor pw skdy hn, nwh mwieAw dI iqRSnw zor pw skdI hY [ jdoN ihrdy ivc auh sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw v`sdw hovy, qW iksy vI kMm ivc l`gIey, Awqmk jIvn kmzor nhIN huMdw [

hy pRBU! ijs mnu`K nUµ qUM Awpxy h`Q dy ky (ivkwrW vloN) bcWdw hYN, koeI (ivkwr) aus nUµ  Awqmk (mOqy) mwr nhIN skdw [ (hy BweI!) Awqmk Awnµd dyx vwly siqgurU dI srn lYxI cwhIdI hY, siqgurU (mn ivcoN) swry AOgux Do ky k`F dyNdw hY [2[

hy pRkwS srUp-pRBU! mYN syvk (qyry pwsoN) auhnW (jIv-iesqRIAW) dI syvw (dw dwn) mMgdw hW, ijnHW nUµ qUM AwpxI syvw ivc lwieAw hoieAw hY [ hy pRBU! jy qUM hI imhr kryN qW mYnUµ swD sMgiq dI pRwpqI hovy qy syvw dI dwiq imly [

(hy BweI!) hryk (dwiq) mwlk dy Awpxy ie^iqAwr ivc hY, auh Awp hI sB kuJ krn krwx jogw hY [ mYN Awpxy siqgurU qoN sdky jWdw hW [ siqgurU myrIAW swrIAW loVW pUrIAW krn vwlw hY [3[

(hy BweI! jgq ivc) iek prmwqmw hI (Asl) s`jx id`sdw hY, auhI iek (AslI) Brw hY qy im`qr hY [ dunIAw dw swrw Dn-pdwrQ aus iek prmwqmw dw hI id`qw hoieAw hY, ausy dI hI mrXwdw (jgq ivc) c`l rhI hY

hy nwnk! jdoN mnu`K dw mn iek prmwqmw (dI Xwd) ivc ig`J jWdw hY, qdoN aus dw ic`q (mwieAw vwly pwsy) folxoN ht jWdw hY [ auh prmwqmw dy sdw‑iQr nwm nUµ Awpxy Awqmw dI ^urwk bxw lYNdw hY, nwm nUµ hI AwpxI (Awqmk) puSwk bxWdw hY qy sdw-iQr nwm ƒ hI Awpxw Awsrw bxWdw hY [4[5[75[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh