ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 25

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੪ ॥ ਏਕਾ ਸੁਰਤਿ ਜੇਤੇ ਹੈ ਜੀਅ ॥ ਸੁਰਤਿ ਵਿਹੂਣਾ ਕੋਇ ਨ ਕੀਅ ॥ ਜੇਹੀ ਸੁਰਤਿ ਤੇਹਾ ਤਿਨ ਰਾਹੁ ॥ ਲੇਖਾ ਇਕੋ ਆਵਹੁ ਜਾਹੁ ॥੧॥ ਕਾਹੇ ਜੀਅ ਕਰਹਿ ਚਤੁਰਾਈ ॥ ਲੇਵੈ ਦੇਵੈ ਢਿਲ ਨ ਪਾਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤੇਰੇ ਜੀਅ ਜੀਆ ਕਾ ਤੋਹਿ ॥ ਕਿਤ ਕਉ ਸਾਹਿਬ ਆਵਹਿ ਰੋਹਿ ॥ ਜੇ ਤੂ ਸਾਹਿਬ ਆਵਹਿ ਰੋਹਿ ॥ ਤੂ ਓਨਾ ਕਾ ਤੇਰੇ ਓਹਿ ॥੨॥ ਅਸੀ ਬੋਲਵਿਗਾੜ ਵਿਗਾੜਹ ਬੋਲ ॥ ਤੂ ਨਦਰੀ ਅੰਦਰਿ ਤੋਲਹਿ ਤੋਲ ॥ ਜਹ ਕਰਣੀ ਤਹ ਪੂਰੀ ਮਤਿ ॥ ਕਰਣੀ ਬਾਝਹੁ ਘਟੇ ਘਟਿ ॥੩॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਨਕ ਗਿਆਨੀ ਕੈਸਾ ਹੋਇ ॥ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਬੂਝੈ ਸੋਇ ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਸੋ ਗਿਆਨੀ ਦਰਗਹ ਪਰਵਾਣੁ ॥੪॥੩੦॥ {ਪੰਨਾ 25}

pdArQ:- suriq—sUJ [ eykw suriq—iek (prmwqmw dI id`qI hoeI) sUJ [ jIA— {'jIau' qoN bhu-vcn} jIv [ jyqy—ijqny [ ivhUxw—s`Kxw [ kIA—pYdw kIqw [ iqn rwhu—auhnW jIvW dw jIvn-rsqw [ lyKw ieko—iek prmwqmw hI ieh lyKw r`Kdw hY [ Awvhu jwhu—(imlI suriq Anuswr) jIv AwauNdy qy jWdy hn [1[rhwau[

jIA—hy jIv! lyvY—(jIv qoN sUJ) Koh lYNdw hY [1[rhwau[

qoih—qUM [ ikq ikau—ikauN? swihb—hy swihb! roih—roh ivc, gu`sy ivc [ Eih—auh swry jIv [2[

bolivgwV—bVboly, ivgVy bol bolx vwly [ ivgwVh— {vrqmwn, au~qm purK, bhu-vcn} AsI ivgwVdy hW [ ivgwVh bol—AsI iP`ky bol boldy hW [ ndrI AMdir—imhr dI ingwh nwl [ qolih—qUM qoldw hYN, qUM jwcdw hYN [ jh—ijQy, ijs mnu`K dy AMdr [ krxI—gurU dw d`isAw hoieAw Awcrn [ Gty Git—G`t hI G`t, miq kmzor hI kmzor [3[

pRxviq—bynqI krdw hY [ Awpu—Awpxy Awp nUµ, Awpxy Asly nUµ [ prswid—ikrpw nwl [

ArQ:- ijqny BI jIv hn (iehnW sBnW dy AMdr) iek prmwqmw dI hI b^SI hoeI sUJ kMm kr rhI hY, (prmwqmw ny) koeI BI AYsw jIv pYdw nhIN kIqw ijs nUµ sUJ qoN ivrvw r`iKAw hovy [ ijho ijhI sUJ (pRBU jIvW nUµ dyNdw hY) auho ijhw jIvn-rsqw auh PV lYNdy hn [ (ausy imlI sUJ Anuswr) jIv (jgq ivc) AwauNdy hn qy (ie`QoN) cly jWdy hn [ ieh mrXwdw qorn vwlw pRBU Awp hI hY [1[

hy jIv! qUM (AwpxI cMgI sUJ-Akl ivKwx leI) ikauN clwkI krdw hYN? auh prmwqmw hI (jIvW nUµ sUJ) dyNdw BI hY qy lY BI lYNdw hY, rqw icr nhIN lWdw [1[rhwau[

hy mwlk-pRBU! swry jIv qyry pYdw kIqy hoey hn, swry jIvW dw qUM hI Ksm hYN (jy jIv qYQoN imlI sUJ-Akl dw mwx BI krn, qW BI) qUM gu`sy ivc nhIN AwauNdw (ikauNik Aw^r ieh jIv swry qyry hI hn) [ hy mwlk pRBU! jy qUM gu`sy ivc AwvyN (qW iks au~qy AwvyN?) qUM auhnW dw mwlk hYN auh swry qyry hI bxwey hoey hn [2[

(hy pRBU!) AsI jIv bVboly hW, AsI (qYQoN imlI sUJ-Akl auqy mwx krky AnykW vwrI) iP`ky bol bol dyNdy hW, pr qUM (swfy kubolW nUµ) imhr dI ingwh nwl prKdw hYN[ (gurU dy d`sy rwh au~qy qur ky) ijs mnu`K dy AMdr au~cw Awcrn bx jWdw hY aus dI sUJ-Akl BI gMBIr ho jWdI hY (qy auh bVbolw nhIN bxdw), (au~cy) Awcrn qoN ibnw mnu`K dI sUJ bUJ BI nIvIN hI rihMdI hY [3[

nwnk bynqI krdw hY—Asl igAwnvwn mnu`K auh hY jo Awpxy Asly nUµ pCwxdw hY, jo aus prmwqmw nUµ hI (Akl-dwqw) smJdw hY, jo gurU dI imhr nwl (AwpxI cqurweI C`f ky Akl-dwqy pRBU dy guxW dw) ivcwr krdw hY [ Ajyhw igAwnvwn mnu`K pRBU dI hzUrI ivc kbUl ho jWdw hY [4[30[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੪ ॥ ਤੂ ਦਰੀਆਉ ਦਾਨਾ ਬੀਨਾ ਮੈ ਮਛੁਲੀ ਕੈਸੇ ਅੰਤੁ ਲਹਾ ॥ ਜਹ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਤਹ ਤੂ ਹੈ ਤੁਝ ਤੇ ਨਿਕਸੀ ਫੂਟਿ ਮਰਾ ॥੧॥ ਨ ਜਾਣਾ ਮੇਉ ਨ ਜਾਣਾ ਜਾਲੀ ॥ ਜਾ ਦੁਖੁ ਲਾਗੈ ਤਾ ਤੁਝੈ ਸਮਾਲੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤੂ ਭਰਪੂਰਿ ਜਾਨਿਆ ਮੈ ਦੂਰਿ ॥ ਜੋ ਕਛੁ ਕਰੀ ਸੁ ਤੇਰੈ ਹਦੂਰਿ ॥ ਤੂ ਦੇਖਹਿ ਹਉ ਮੁਕਰਿ ਪਾਉ ॥ ਤੇਰੈ ਕੰਮਿ ਨ ਤੇਰੈ ਨਾਇ ॥੨॥ ਜੇਤਾ ਦੇਹਿ ਤੇਤਾ ਹਉ ਖਾਉ ॥ ਬਿਆ ਦਰੁ ਨਾਹੀ ਕੈ ਦਰਿ ਜਾਉ ॥ ਨਾਨਕੁ ਏਕ ਕਹੈ ਅਰਦਾਸਿ ॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤੇਰੈ ਪਾਸਿ ॥੩॥ ਆਪੇ ਨੇੜੈ ਦੂਰਿ ਆਪੇ ਹੀ ਆਪੇ ਮੰਝਿ ਮਿਆਨ॥ ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਸੁਣੇ ਆਪੇ ਹੀ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਜਹਾਨ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਨਾਨਕਾ ਹੁਕਮੁ ਸੋਈ ਪਰਵਾਨ॥੪॥੩੧॥ {ਪੰਨਾ 25}

pdArQ:- dwnw—jwxn vwlw [ bInw—vyKx vwlw {bInweI—nzr} [ mCulI—CotI ijhI m`CI [ mY kYsy lhw—(lhW) mYN ikvyN l`BW? mYN nhIN l`B skdI [ jh jh—ijDr ijDr [ dyKw—dyKW, mYN vyKdI hW [ qy—qoN [ inksI—inklI hoeI, iv`CuVI hoeI [ PUit mrw—(mrW) mYN Pu`t ky mr jWdI hW [1[

myau—mlwh, mwCI {not:- dirAwvW dy kMFy mlwh hI Awm qOr qy m`CIAW PVn dw BI kMm krdy hn} [ smwlI—smwlIN, mYN Xwd krdI hW [1[rhwau[

BrpUir—nkw nk, hr QW mOjUd [ krI—krIN, mYN krdw hW [ qyrY hdUir—qyrI hwzrI ivc, qUM vyK lYNdw hYN [ mukir pwau—mYN mu`kr jWdw hW [ qyrY kMim—qyry kMm ivc [ qyrY nwie—qyry nwm ivc [2[

jyqw—ijqnw kuJ [ dyih—qUM dyNdw hYN [ hau—mYN [ ibAw—dUjw [ dru—drvwjw, Gr [ kY dir—iks dy dr qy? jwau—jwauN, mYN jwvW [ qyrY pwis—qyry kol, qyry hvwly hn, qyry hI Awsry hn [3[

mMiJ—ivckwr [ imAwnuo, jhwnou, prvwnou— {not:- Asl l&z hn—imAwnu, jhwnu, prvwnu [ CMd dI cwl pUrI r`Kx leI iek mwqRw vDweI geI hY, ieh pVHny hn—imAwno, jhwno, prvwno} [ imAwnu—drimAwn, ivckwrlw ih`sw [ iqsu BwvY—aus pRBU nUµ cMgw l`gy [ kudriq—s`iqAw, qwkq [4[

ArQ:- hy pRBU! qUM (iek) drIAw (smwn hYN), mYN (qyry ivc rihx vwlI) iek in`kI ijhI m`CI hW [ mYN qyrw A^Irlw bMnw nhIN l`B skdI [ (myrI hwlq) qUM hI jwxdw hYN, qUM hI (inq) dyKdw hYN [ mYN (m`CI qYN drIAw ivc) ijDr vyKdI hW auDr auDr qUM (drIAw hI drIAw) hY [ jy mYN qYN drIAw ivcoN bwhr inkl jwvW, qW ausy vyly qVP mrdI hW (myrw jIvn qyry hI Awsry hY) [1[

(hy drIAw-pRBU! qYQoN ivCoVn vwly) nwh mYnUµ mwCI dI smJ hY, nwh hI aus dy jwl dI (auhnW qoN bcxw myry v`s dI g`l nhIN) [ (qYQoN ivCoVn vwsqy) jdoN mYnUµ koeI (Awqmk) du`K ivAwpdw hY, qW mYN qYnUµ hI Xwd krdI hW [1[rhwau[

hy pRBU! qUM (ies jgq ivc) hr QW mOjUd hYN, mYN qYnUµ ikqy dUr v`sdw smiJAw hoieAw hY (Asl g`l ieh hY ik) jo kuJ mYN krdw hW, auh qyrI hzUrI ivc hI kr irhw hW, qUM sB kuJ vyKdw hYN (iPr BI) mYN Awpxy kIqy kMmW qoN mu`kr jWdw hW [ mYN nwh aus kMm ivc l`gdw hW jo qYnUµ prvwn hovy, nwh hI mYN qyry nwm ivc juVdw hW [2[

hy pRBU! jo kuJ qUM mYnUµ dyNdw hYN, mYN auhI KWdw hW, koeI hor drvwzw nhIN hY ijQy mYN jwvW (qy svwlI bxW) [ nwnk isr& ieh bynqI krdw hY ik ieh ijMd qyrI hI id`qI hoeI hY ieh srIr qyrw hI id`qw hoieAw hY, ieh sB kuJ qyry hI Awsry rih skdw hY [3[

pRBU Awp hI hryk jIv dy nyVy hY, Awp hI dUr BI hY, Awp hI swry jgq ivc mOjUd hY [ pRBU Awp hI hryk jIv dI sMBwl krdw hY, Awp hI hryk dI ArzoeI suxdw hY, Awp hI AwpxI s`iqAw nwl jgq pYdw krdw hY [ hy nwnk! jo hukm aus nUµ cMgw l`gdw hY, auhI hryk jIv nUµ kbUl krnw pYNdw hY [4[31[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੪ ॥ ਕੀਤਾ ਕਹਾ ਕਰੇ ਮਨਿ ਮਾਨੁ ॥ ਦੇਵਣਹਾਰੇ ਕੈ ਹਥਿ ਦਾਨੁ ॥ ਭਾਵੈ ਦੇਇ ਨ ਦੇਈ ਸੋਇ ॥ ਕੀਤੇ ਕੈ ਕਹਿਐ ਕਿਆ ਹੋਇ ॥੧॥ ਆਪੇ ਸਚੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸੁ ਸਚੁ ॥ ਅੰਧਾ ਕਚਾ ਕਚੁ ਨਿਕਚੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਾ ਕੇ ਰੁਖ ਬਿਰਖ ਆਰਾਉ ॥ ਜੇਹੀ ਧਾਤੁ ਤੇਹਾ ਤਿਨ ਨਾਉ ॥ ਫੁਲੁ ਭਾਉ ਫਲੁ ਲਿਖਿਆ ਪਾਇ ॥ ਆਪਿ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਇ ॥੨॥ ਕਚੀ ਕੰਧ ਕਚਾ ਵਿਚਿ ਰਾਜੁ ॥ ਮਤਿ ਅਲੂਣੀ ਫਿਕਾ ਸਾਦੁ ॥ ਨਾਨਕ ਆਣੇ ਆਵੈ ਰਾਸਿ ॥ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਨਾਹੀ ਸਾਬਾਸਿ ॥੩॥੩੨॥ {ਪੰਨਾ 25}

pdArQ:- kIqw—pYdw kIqw hoieAw jIv [ min—mn ivc [ khw mwnu kry—kIh mwx kr skdw hY? kY hiQ—dy h`Q ivc [ BwvY—jy cMgw l`gy, jy aus dI mrzI hovy [ kY kihAY—dy kihx nwl [1[

scu—sdw-iQr rihx vwlw [ iqsu—aus nUµ [ AMDw—igAwn-hIx [ kcw—k`cw, hoCw [ kcu—hoCw [ inkcu—iblkul hoCw [1[rhwau[

Awrwau—AwrwsqgI, sjwvt [ jw ky—ijs dy (pYdw kIqy hoey) [ Dwqu—Aslw [ Bwau—Bwvnw, rucI [ bIij—bIj ky [ Kwie—KWdw hY [2[

kMD—(jIvn-auswrI dI) kMD [ rwju—(jIvn-auswrI bxwvx vwlw) mn [ AlUxI—gux-hIx [ swdu—suAwd (Bwv, jIvn) [ Awxy rwis—jy rwis Awxy, jy suDwr dyvy [ AwvY rwis—rwis AwvY, suDr jWdw hY [ swbwis—Awdr, ie`zq [3[

ArQ:- prmwqmw Awp sdw-iQr rihx vwlw hY, aus nUµ sdw-iQr rihx vwlw (Awpxw nwm) hI psMd AwauNdw hY [ pr igAwn-hIx jIv (mwieAw dI mlkIAq dy kwrn) hoCw hY, sdw hoCw hI itikAw rihMdw hY (pRBU nUµ ieh hoCw-pn psMd nhIN Aw skdw) [1[rhwau[

(dunIAw dy pdwrQW dI) vMf (dI qwkq) dwqwr pRBU dy Awpxy h`Q ivc hY, pRBU dw pYdw kIqw hoieAw jIv Awpxy mn ivc (mwieAw dw) kIh mwx kr skdw hY? aus dI mrzI hY ik Dn-pdwrQ dyvy jW nwh dyvy [ pYdw kIqy jIv dy AwiKAW kuJ nhIN bx skdw [1[

ijs prmwqmw dy (pYdw kIqy hoey ieh) ru`K ibrK hn auh hI iehnW nUµ sjwvt dyNdw hY [ ijho ijhw ru`KW dw Aslw hY iqho ijhw auhnW dw nwm pY jWdw hY (auho ijhy auhnW nUµ Pu`l Pl pYNdy hn) [ (iesy qrHW ijho ijhI) Bwvnw dw Pu`l (iksy mnu`K dy AMdr hY) ausy Anuswr aus nUµ jIvn-Pl l`gdw hY [ (aus dw jIvn bxdw hY) [ hryk mnu`K jo kuJ Awp bIjdw hY Awp hI KWdw hY (ijho ijhy krm krdw hY, vYsw hI aus dw jIvn ausrdw hY) [2[

ijs mnu`K dy AMdr AM\wx mn (jIvn-auswrI krn vwlw) rwj—kwrIgr hY, aus dI jIvn- auswrI dI kMD BI k`cI (kmzor) hI bxdI hY [ aus dI Akl BI iP`kI qy aus dw swrw jIvn BI iP`kw (by-rsw) hI rihMdw hY [ (pr jIv dy kIh v`s?) hy nwnk! jy pRBU Awp jIv dy jIvn nUµ suDwry qW hI suDrdw hY[ (nhIN qW) pRBU dy nwm qoN vWjy rih ky aus dI hzUrI ivc Awdr nhIN imldw [3[32[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੫ ॥ ਅਛਲ ਛਲਾਈ ਨਹ ਛਲੈ ਨਹ ਘਾਉ ਕਟਾਰਾ ਕਰਿ ਸਕੈ ॥ ਜਿਉ ਸਾਹਿਬੁ ਰਾਖੈ ਤਿਉ ਰਹੈ ਇਸੁ ਲੋਭੀ ਕਾ ਜੀਉ ਟਲ ਪਲੈ ॥੧॥ ਬਿਨੁ ਤੇਲ ਦੀਵਾ ਕਿਉ ਜਲੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਪੋਥੀ ਪੁਰਾਣ ਕਮਾਈਐ ॥ ਭਉ ਵਟੀ ਇਤੁ ਤਨਿ ਪਾਈਐ ॥ ਸਚੁ ਬੂਝਣੁ ਆਣਿ ਜਲਾਈਐ ॥੨॥ ਇਹੁ ਤੇਲੁ ਦੀਵਾ ਇਉ ਜਲੈ ॥ ਕਰਿ ਚਾਨਣੁ ਸਾਹਿਬ ਤਉ ਮਿਲੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਤੁ ਤਨਿ ਲਾਗੈ ਬਾਣੀਆ ॥ ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀਆ ॥ ਸਭ ਦੁਨੀਆ ਆਵਣ ਜਾਣੀਆ ॥੩॥ ਵਿਚਿ ਦੁਨੀਆ ਸੇਵ ਕਮਾਈਐ ॥ ਤਾ ਦਰਗਹ ਬੈਸਣੁ ਪਾਈਐ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬਾਹ ਲੁਡਾਈਐ ॥੪॥੩੩॥ {ਪੰਨਾ 25}

pdArQ:- ACl—jo ClI nw jw sky, ijs nUµ koeI T`g nw sky [ n ClY—nhIN T`gI jWdI, DoKw nhIN KwdI [ ClweI nh ClY—jy koeI Clx dw Xqn kry BI, qW auh ClI nhIN jw skdI [ Gwau—z^m [ swihbu—mwlk pRBU [ tlplY—foldw hY [1[

ikau jlY—bldw nhIN rih skdw [1[rhwau[

kmweIAY—kmweI krIey, jIvn bxweIey [ iequ—ies ivc [ qin—qn ivc [ iequ qin—ies qn ivc [ scu bUJxu—sc nUµ smJxw, sdw-iQr pRBU nwl sWJ pwxI [ Awix—ilAw ky [2[

bwxIAw—gurU dI bwxI [ lwgY—Asr kry [3[

bYsxu—bYTx dI QW [ bwh lufweIAY—by-i&kr ho jweIdw hY [4[

not! ies Sbd ivc 'rhwau' dy do bMd hn [ pihly 'rhwau' ivc pRSn kIqw hoieAw hY [ dUjy 'rhwau' ivc aus pRSn dw au~qr hY [

ArQ:- (ismrn dy) qyl qoN ibnw (Awqmk jIvn dw) dIvw ikvyN thkdw rih sky? (mwieAw- moh dI hnyrI dy JoNky ijMd nUµ Afol nhIN rihx dyNdy) [1[rhwau[

ACl mwieAw—ijs nUµ koeI Clx dw jqn kry qW ClI nhIN jWdI, ijs nUµ iksy dI ktwr koeI z^m nhIN kr skdI (ijs nUµ koeI mwr-mukw nhIN skdw)—dy A`gy loBI jIv dw mn fol jWdw hY [ mwlk pRBU dI rzw iesy qrHW dI hY (Bwv, jgq ivc inXm hI ieh hY ik ijQy nwm nhIN auQy mn mwieAw A`gy fol jWdw hY) [1[

Drm pusqkW Anuswr jIvn bxweIey (-ieh hovy qyl), prmwqmw dw fr—ieh srIr (‑dIvy) ivc v`tI pw dyeIey, prmwqmw nwl fUMGI sWJ (-ieh A`g) ilAw ky bwlIey [2[

ieh nwm-qyl hovy, qwhIeyN ieh jIvn dw dIvw thkdw hY [ (hy BweI!) pRBU dy nwm dw cwnx kr, qdoN hI mwlk-pRBU dw drSn huMdw hY [1[rhwau[

(ijs mnu`K nUµ) ies srIr ivc gurU dw aupdyS Asr krdw hY, (pRBU dI) syvw krn nwl (ismrn krn nwl) aus nUµ Awqmk Awnµd imldw hY, jgq aus nUµ nwsvMq id`sdw hY [3[

(hy BweI!) dunIAw ivc (Aw ky) pRBU dI syvw (ismrn) krnI cwhIdI hY qdoN hI aus dI hzUrI ivc bYTx nUµ QW imldw hY [ hy nwnk AwK—(ismrn dI brkiq nwl) by-i&kr ho jweIdw hY [ (koeI icMqw-sog nhIN ivAwpdw) [4[33[

not:- isrI rwgu ivc gurU nwnk dyv jI dy ieh 33 Sbd hn [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh