ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 24

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩ ॥ ਅਮਲੁ ਕਰਿ ਧਰਤੀ ਬੀਜੁ ਸਬਦੋ ਕਰਿ ਸਚ ਕੀ ਆਬ ਨਿਤ ਦੇਹਿ ਪਾਣੀ ॥ ਹੋਇ ਕਿਰਸਾਣੁ ਈਮਾਨੁ ਜੰਮਾਇ ਲੈ ਭਿਸਤੁ ਦੋਜਕੁ ਮੂੜੇ ਏਵ ਜਾਣੀ ॥੧॥ ਮਤੁ ਜਾਣ ਸਹਿ ਗਲੀ ਪਾਇਆ ॥ ਮਾਲ ਕੈ ਮਾਣੈ ਰੂਪ ਕੀ ਸੋਭਾ ਇਤੁ ਬਿਧੀ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਐਬ ਤਨਿ ਚਿਕੜੋ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮੀਡਕੋ ਕਮਲ ਕੀ ਸਾਰ ਨਹੀ ਮੂਲਿ ਪਾਈ ॥ ਭਉਰੁ ਉਸਤਾਦੁ ਨਿਤ ਭਾਖਿਆ ਬੋਲੇ ਕਿਉ ਬੂਝੈ ਜਾ ਨਹ ਬੁਝਾਈ ॥੨॥ ਆਖਣੁ ਸੁਨਣਾ ਪਉਣ ਕੀ ਬਾਣੀ ਇਹੁ ਮਨੁ ਰਤਾ ਮਾਇਆ ॥ ਖਸਮ ਕੀ ਨਦਰਿ ਦਿਲਹਿ ਪਸਿੰਦੇ ਜਿਨੀ ਕਰਿ ਏਕੁ ਧਿਆਇਆ ॥੩॥ ਤੀਹ ਕਰਿ ਰਖੇ ਪੰਜ ਕਰਿ ਸਾਥੀ ਨਾਉ ਸੈਤਾਨੁ ਮਤੁ ਕਟਿ ਜਾਈ ॥ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਰਾਹਿ ਪੈ ਚਲਣਾ ਮਾਲੁ ਧਨੁ ਕਿਤ ਕੂ ਸੰਜਿਆਹੀ ॥੪॥੨੭॥ {ਪੰਨਾ 24}

pdArQ:- Amlu—krxI, Awcrn [ DrqI—BuieN (ijs ivc bI bIjxw hY) [ sbdo—sbdu, gurU dw Sbd [ Awb—cmk, ^Ub-sUrqI [ eImwnu—srDw [ jMmwie lY—augw lY [ eyv—ies qrHW [1[

mqu jwxsih—ieh nw smJIN [ glI—inrIAW g`lW krky [ mwxY—AhMkwr ivc [ iequ—ies dI rwhIN [ iequ ibDI—ies qrIky dI rwhIN, ies qrHW [1[rhwau[

qin—srIr ivc [ mIfko—mIfku, f`fU [ swr—kdr [ mUil—iblkul, au~kw hI [ ausqwdu—gurU [ BwiKAw—bolI, aupdyS [ buJweI—smJ [2[

paux kI bwxI—hvw dI inAweIN (iek kMnoN Aw ky dUjy kMn lµG geI), by-Asr [ rqw—r`qw, rMigAw hoieAw [ idlih pisMdy—idl ivc psMd [ kir eyku—ie`k kr ky, pUrI srDw nwl [3[

qIh—qIh rozy [ pMj—pMj inmwzW [ mqu kit jweI—Swied ies qrHW k`itAw jwey, Swied ies qrHW koeI mYnUµ SYqwn (mwVw bMdw) nwh AwKy [ rwih—rsqy auqy [ ikq kU—kwhdy leI? sMijAwhI—qUM iek`Tw kIqw hY [4[

ArQ:- (hy kwzI!) ieh n smJIN ik inrIAW g`lW nwl hI (r`b) iml pYNdw hY [ jy (byeImwnIAW kr ky iek`Ty kIqy hoey) Dn dy AhMkwr ivc itky rhy, jy (kwmwqur ho ky) rUp dI soBw ivc (mn juiVAw irhw) qW (bwhroN mzhb dIAW g`lW kuJ nhIN svwr skdIAW) ies qrHW mnu`Kw jnm AjweIN clw jWdw hY [1[rhwau[

(hy kwzI!) Awpxy (rozwnw) hryk krm nUµ BuieN bxw, (ies krm-BuieN ivc) gurU dw Sbd bI pw, ismrn qoN pYdw hox vwlI Awqmk suMdrqw dw pwxI (aus Aml BuieN ivc) sdw dyNdw rhu [ ikswn (vrgw au~dmI) bx, (qyrI ies ikrswxI ivc) srDw (dI KyqI) au~gygI [ hy mUrK! isr& ies qrIky nwl smJ AwvygI ik bihSq kIh hY qy doz^ kI hY [1[

(jd qk) srIr dy AMdr ivkwrW dw ic`kV hY, qy ieh mn (aus ic`kV ivc) f`fU (bx ky rihMdw) hY, (ic`kV ivc au~gy hoey) kOl Pu`l dI kdr (ies f`fU-mn) nUµ nhIN pY skdI (ihrdy ivc v`sdy pRBU dI sUJ nhIN Aw skdI) [ (BOrw Aw ky kOl Pu`l auqy guMjwr pWdw hY, pr kOl Pu`l dy pws hI ic`kV ivc msq f`fU Pu`l dI kdr nhIN jwxdw) gurU-BOrw sdw (hrI-ismrn dw) aupdyS krdw hY, pr ieh f`fU-mn aus aupdyS nUµ nhIN smJdw, ies nUµ AjyhI smJ hI nhIN hY [2[

(hy kwzI! jd qk) ieh mn mwieAw dy rMg ivc hI rMigAw hoieAw hY (mzhbI ikqwb dy msly) suxny suxwxy by-Asr hn [ auhI bMdy mwlk-r`b dI imhr dI nzr ivc hn, auhI bMdy aus dy idl ivc ipAwry hn, ijnHW ny pUrI srDw nwl aus nUµ ismirAw hY [3[

(hy kwzI!) qUM qIh rozy igx ky r`Kdw hYN, pMj inmwzW nUµ swQI bxWdw hYN (pr ieh sB kuJ ivKwvy dI ^wqr krdw hYN, qw ik) Swied ies qrIky nwl lok mYnUµ cMgw muslmwn AwKx l`g pYx [ pr, nwnk AwKdw hY (hy kwzI!) jIvn dy shI rsqy auqy qurnw cwhIdw hY, qUM (T`gI Pryb kr ky) mwl Dn ikauN iek`Tw krdw hYN? (qUM inrIAW g`lW nwl lokW nUµ piqAwauNdw hYN, AMdroN qUM Dn dy lwlc ivc Aqy kwm-vwSnw ivc AMnHw hoieAw ipAw hYN, ieh rsqw Awqmk mOq dw hY) [4[27[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੪ ॥ ਸੋਈ ਮਉਲਾ ਜਿਨਿ ਜਗੁ ਮਉਲਿਆ ਹਰਿਆ ਕੀਆ ਸੰਸਾਰੋ ॥ ਆਬ ਖਾਕੁ ਜਿਨਿ ਬੰਧਿ ਰਹਾਈ ਧੰਨੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰੋ ॥੧॥ ਮਰਣਾ ਮੁਲਾ ਮਰਣਾ ॥ ਭੀ ਕਰਤਾਰਹੁ ਡਰਣਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਾ ਤੂ ਮੁਲਾ ਤਾ ਤੂ ਕਾਜੀ ਜਾਣਹਿ ਨਾਮੁ ਖੁਦਾਈ ॥ ਜੇ ਬਹੁਤੇਰਾ ਪੜਿਆ ਹੋਵਹਿ ਕੋ ਰਹੈ ਨ ਭਰੀਐ ਪਾਈ ॥੨॥ ਸੋਈ ਕਾਜੀ ਜਿਨਿ ਆਪੁ ਤਜਿਆ ਇਕੁ ਨਾਮੁ ਕੀਆ ਆਧਾਰੋ ॥ ਹੈ ਭੀ ਹੋਸੀ ਜਾਇ ਨ ਜਾਸੀ ਸਚਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰੋ ॥੩॥ ਪੰਜ ਵਖਤ ਨਿਵਾਜ ਗੁਜਾਰਹਿ ਪੜਹਿ ਕਤੇਬ ਕੁਰਾਣਾ ॥ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਗੋਰ ਸਦੇਈ ਰਹਿਓ ਪੀਣਾ ਖਾਣਾ ॥੪॥੨੮॥ {ਪੰਨਾ 24}

pdArQ:- maulw—mwlk [ ijin—ijs (maulw) ny [ mauilAw—iKVwieAw hY, pRPu`lq kIqw hY [ Awb—pwxI [ Kwku—im`tI [ bMiD rhweI—bMnH ky r`K id`qI hY [

mulw—hy mu`lW! mrxw—mOq, mOq dw fr [ BI—qW qy [ krqwrhu—krqwr qoN [1[rhwau[

nwmu KudweI—^udw dw nwm [ BrIAY pweI—jdoN pweI Br jWdI hY, jdoN suAws pUry ho jWdy hn [ pweI—pn-GVI [ aus dy hyT Cyk huMdw hY, ijs dy rsqy aus GVI ivc pwxI AwauNdw rihMdw hY, qy, Aw^r jdoN swrI pwxI nwl Br jWdI hY, qW pwxI ivc fu`b jWdI hY [ vkq dw ihswb r`Kx vwsqy ieh iek ivENq sI [ Awpu—Awpw-Bwv [ AwDwro—Awsrw [ hosI—kwiem rhygw [ jwien—nwh jMmdw hY [ n jwsI—nwh mrygw [ scw—sdw-iQr rihx vwlw [3[

invwj gujwrih—qUM inmwz pVHdw hYN [ kqyb—muslmwnI mq dIAW ikqwbW [ gor—kbr [ sdyeI—s`ddI hY [ gor sdyeI—jdoN kbr s`ddI hY, jdoN mOq AwauNdI hY [ rihE—rih jWdw hY, mu`k jWdw hY [4[

ArQ:- hy mu`lW! mOq (dw fr) hryk dy isr au~qy hY, qW qy r`b qoN hI frnw cwhIdw hY (r`b dy fr ivc rihxw hI Pbdw hY [ Bwv, r`b dy fr ivc irhW hI mOq dw fr dUr ho skdw hY) [1[rhwau[

ijs mwlk ny swrw jgq pRPu`lq kIqw hY, ijs ny swry sMswr nUµ hrw-Brw kIqw hY, ijs ny pwxI qy im~tI (ivroDI q`q) iek`Ty kr ky r`K id`qy hn, auh isrjxhwr DMn hY (ausy dI is&iq‑swlwh kro), auhI (Asl) mwlk hY (mOq dw mwlk BI auhI hY, ivroDI q`qW vwlI Kyf Aw^r mu`kxI hI hoeI, qy auhI mukWdw hY) [1[

(mzhbI ikqwbW inrIAW pVH lYx nwl Asl kwzI mu`lW nhIN bx skIdw) qdoN hI qUM Awpxy Awp nUµ mu`lW smJ qdoN hI kwzI, jdoN qUM r`b dy nwm nwl fUMGI sWJ pw leyNgw (qy mOq dw fr mukw leyNgw, nhIN qW) BwvyN qUM ikqnw hI (mzhbI ikqwbW) pVH jweyN (mOq iPr BI nhIN tlygI), jdoN suAws pUry ho jWdy hn, koeI ieQy rih nhIN skdw [2[

auhI mun`K kwzI hY ijs ny Awpw-Bwv iqAwg id~qw hY, Aqy ijs ny aus r`b dy nwm nUµ AwpxI izMdgI dw Awsrw bxwieAw hY jo hux BI hY AgWh nUµ BI rhygw, jo n jMmdw hY n mrdw hY, jo sdw kwiem rihx vwlw hY qy sB dw pYdw krn vwlw hY [4[

(hy kwzI!) qUM pMjy vyly inmwzW pVHdw hYN, qUM kurwn Aqy hor AwpxIAW mzhbI ikqwbW BI pVHdw hYN (iPr BI suAwrQ ivc b`Jw rih ky mOq qoN frdw hYN) [ nwnk AwKdw hY (hy kwzI!) jdoN mOq s`dw dyNdI hY qW dwxw pwxI ie`Qy dw ie`Qy hI DirAw rih jWdw hY (so, mOq dy fr qoN bcx leI r`b dy fr ivc itikAw rhu) [4[28[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੪ ॥ ਏਕੁ ਸੁਆਨੁ ਦੁਇ ਸੁਆਨੀ ਨਾਲਿ ॥ ਭਲਕੇ ਭਉਕਹਿ ਸਦਾ ਬਇਆਲਿ ॥ ਕੂੜੁ ਛੁਰਾ ਮੁਠਾ ਮੁਰਦਾਰੁ ॥ ਧਾਣਕ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਕਰਤਾਰ ॥੧॥ ਮੈ ਪਤਿ ਕੀ ਪੰਦਿ ਨ ਕਰਣੀ ਕੀ ਕਾਰ ॥ ਹਉ ਬਿਗੜੈ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਬਿਕਰਾਲ ॥ ਤੇਰਾ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਤਾਰੇ ਸੰਸਾਰੁ ॥ ਮੈ ਏਹਾ ਆਸ ਏਹੋ ਆਧਾਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਮੁਖਿ ਨਿੰਦਾ ਆਖਾ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥ ਪਰ ਘਰੁ ਜੋਹੀ ਨੀਚ ਸਨਾਤਿ ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਤਨਿ ਵਸਹਿ ਚੰਡਾਲ ॥ ਧਾਣਕ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਕਰਤਾਰ ॥੨॥ ਫਾਹੀ ਸੁਰਤਿ ਮਲੂਕੀ ਵੇਸੁ ॥ ਹਉ ਠਗਵਾੜਾ ਠਗੀ ਦੇਸੁ ॥ ਖਰਾ ਸਿਆਣਾ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰੁ ॥ ਧਾਣਕ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਕਰਤਾਰ ॥੩॥ ਮੈ ਕੀਤਾ ਨ ਜਾਤਾ ਹਰਾਮਖੋਰੁ ॥ ਹਉ ਕਿਆ ਮੁਹੁ ਦੇਸਾ ਦੁਸਟੁ ਚੋਰੁ ॥ ਨਾਨਕੁ ਨੀਚੁ ਕਹੈ ਬੀਚਾਰੁ ॥ ਧਾਣਕ ਰੂਪਿ ਰਹਾ ਕਰਤਾਰ ॥੪॥੨੯॥ {ਪੰਨਾ 24}

pdArQ:- suAwnu—ku`qw, loB [ duie—dy [ suAwnI—ku`qIAW (Awsw, iqRSnw) [ Blky—in`q [ bieAwil—svyry [ kUVu—JUT [ muTw—mu`Tw, mwieAw ivc T`igAw jw irhw hW [ Dwxk—sWhsI [ rUip—rUp vwlw, vys vwlw [1[

pMid—nsIhq, is`iKAw [ krxI kI kwr—jyhVI kwr krnI cwhIdI hY, cMgI krxI [ ibkrwl—frwauxw [ AwDwru—Awsrw [1[rhwau[

muiK—mUMh nwl [ pr Gru—prwieAw Gr [ johI—johIN, mYN q`kdw hW [ snwiq—nIvyN Asly vwlw [ qin—qn ivc, srIr ivc [2[

suriq—iDAwn [ PwhI suriq—iDAwn ies pwsy hY ik lokW nUµ Psw lvW [ mlUkI vysu—&irSiqAW vwlw bwxw, &kIrW vwlw ilbws [ Tg vwVw—T`gI dw A`fw [ TgI—T`gIN, mYN T`gdw hW [ Krw—bhuq [ Bwru—pwpW dw boJ [3[

hrwmKoru—prwieAw h`k Kwx vwlw [ hau—mYN [ ikAw muhu dysw—(dysW) mYN kIh mUMh idAWgw, mYN kyhVy mUMh qyry swhmxy hwzr hovWgw? qyry swhmxy pyS huMidAW mYnUµ bVI Srm AwvygI [ nIcu—mMd-krmI [ krqwr—hy krqwr!4[

ArQ:- hy krqwr! mYN sWhsIAW vwly rUp ivc rihMdw hW, myry nwl iek ku`qw (loB) hY, do ku`qIAW (Awsw, iqRSnw) hn, (myry h`Q ivc) JUT Curw hY, mYN mwieAw ivc T`igAw jw irhw hW (qy prwieAw h`k) murdwr (KWdw hW) [1[

hy piq-pRBU! nwh mYN qyrI nsIhq qy qurdw hW, nwh myrI krxI cMgI hY, mYN sdw frwauxy ivgVy rUp vwlw bixAw rihMdw hW [ mYnUµ hux isr& iehI Aws hY ieho Awsrw hY ik qyrw jyhVw nwm swry sMswr nUµ pwr lµGWdw hY (auh mYnUµ BI pwr lµGw leygw) [1[rhwau[

mYN idny rwq mUMhoN (dUijAW dI) inMdw krdw rihMdw hW, mYN nIc qy nIvyN Asly vwlw ho igAw hW, prwieAw Gr q`kdw hW [ myry srIr ivc kwm qy kRoD cMfwl v`s rhy hn, hy krqwr! mYN sWhsIAW vwly rUp ivc quirAw iPrdw hW [2[

myrw iDAwn ies pwsy rihMdw hY ik lokW ƒ iksy T`gI ivc PswvW, pr mYN &kIrW vwlw ilbws pwieAw hoieAw hY, mYN T`gI dw A`fw bixAw hoieAw hW, dys nUµ T`g irhw hW [ (ijauyN ijayuN) mY bhuqw  isAwxw bxdw hW pwpW dw hor hor Bwr (Awpxy isr au~qy cu`kdw jWdw hW) [ hy krqwr! mYN sWhsIAW vwlw rUp DwrI bYTw hW [3[

hy krqwr! mYN qyrIAW dwqW dI kdr nhIN pCwxI, mYN prwieAw h`k KWdw hW [ mYN ivkwrI hW, mYN (qyrw) cor hW, qyry swhmxy mYN iks mUMh hwzr hovWgw? mMd-krmI nwnk iehI g`l AwKdw hY—hy krqwr! mYN qW sWhsI-rUp ivc jIvn bqIq kr irhw hW [4[29[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh