ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 23

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਵਣਜੁ ਕਰਹੁ ਵਣਜਾਰਿਹੋ ਵਖਰੁ ਲੇਹੁ ਸਮਾਲਿ ॥ ਤੈਸੀ ਵਸਤੁ ਵਿਸਾਹੀਐ ਜੈਸੀ ਨਿਬਹੈ ਨਾਲਿ ॥ ਅਗੈ ਸਾਹੁ ਸੁਜਾਣੁ ਹੈ ਲੈਸੀ ਵਸਤੁ ਸਮਾਲਿ ॥੧॥ ਭਾਈ ਰੇ ਰਾਮੁ ਕਹਹੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਵਖਰੁ ਲੈ ਚਲਹੁ ਸਹੁ ਦੇਖੈ ਪਤੀਆਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਿਨਾ ਰਾਸਿ ਨ ਸਚੁ ਹੈ ਕਿਉ ਤਿਨਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥ ਖੋਟੈ ਵਣਜਿ ਵਣੰਜਿਐ ਮਨੁ ਤਨੁ ਖੋਟਾ ਹੋਇ ॥ ਫਾਹੀ ਫਾਥੇ ਮਿਰਗ ਜਿਉ ਦੂਖੁ ਘਣੋ ਨਿਤ ਰੋਇ ॥੨॥ ਖੋਟੇ ਪੋਤੈ ਨਾ ਪਵਹਿ ਤਿਨ ਹਰਿ ਗੁਰ ਦਰਸੁ ਨ ਹੋਇ ॥ ਖੋਟੇ ਜਾਤਿ ਨ ਪਤਿ ਹੈ ਖੋਟਿ ਨ ਸੀਝਸਿ ਕੋਇ ॥ ਖੋਟੇ ਖੋਟੁ ਕਮਾਵਣਾ ਆਇ ਗਇਆ ਪਤਿ ਖੋਇ ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਸਮਝਾਈਐ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰੰਗਿ ਰਤਿਆ ਭਾਰੁ ਨ ਭਰਮੁ ਤਿਨਾਹ ॥ ਹਰਿ ਜਪਿ ਲਾਹਾ ਅਗਲਾ ਨਿਰਭਉ ਹਰਿ ਮਨ ਮਾਹ ॥੪॥੨੩॥ {ਪੰਨਾ 23}

pdArQ:- vxjwrw—vxj krn vwlw {Awm qOr qy vxjwry qur iPr ky ipMf ipMf ivc sOdw vycdy hn [ jIv nUµ vxjwrw ikhw hY ikauNik ieQy ies ny sdw nhIN bYT rihxw} [ vKru—sOdw [ ivswhIAY—^rIdxI cwhIdI hY [ swhu—swhUkwr (ijs ny rws pUMjI dy ky vxjwry Byjy hn) [ sujwxu—isAwxw [ smwil lYsI—sMBwl ky leygw, prK ky leygw [1[

jsu—soBw [ shu—Ksm-pRBU [ pqIAwie—qs`lI kr ky [1[rhwau[

KotY—Koty dI rwhIN [ KotY vxij—Koty vxj dI rwhIN [ vxMijAY—vxjy hoey dI rwhIN [ imrg—hrn [ Gxo—bhuq [ roie—roNdw hY, duKI huMdw hY [

Koty—Koty (is`ky) [ poqY—^zwny ivc [ gur drsu—gurU dw drs [ Koit—Kot dI rwhIN [ n sIJis—kwmXwb nhIN huMdw [ Kotu kmwvxw—Kotw kMm hI krnw [ Koie—gvw ky [3[

sbid swlwh—is&iq-swlwh vwly Sbd dI rwhIN [ rMig—rMg ivc [ Bwru—boJ [ Brmu—Btkxw [ jip—jp ky [ Aglw lwhw—bhuq n&w [ mn mwh—mn mwih, mn ivc {not:- l&z ‘swlwh’, ‘iqnwh’ dy nwl rlwx leI ‘mwih’ dy QW ‘mwh’ hY} [4[

ArQ:- hy (rwm nwm dw) vxj krn Awey jIvo! (nwm dw) vpwr kro, nwm-sOdw sMBwl lvo [ auho ijhw sOdw hI ^rIdxw cwhIdw hY, jyhVw sdw leI swQ inbwhy [ prlok ivc bYTw Swh isAwxw hY auh (swfy ^rIdy hoey) sOdy nUµ pUrI prK kr ky kbUl krygw [1[

hy BweI! ic`q lw ky (pRym nwl) prmwqmw dw nwm jpo [ (ieQoN Awpxy nwl) prmwqmw dI is&iq-swlwh dw sOdw lY ky quro, Ksm-pRBU ^uS ho ky vyKygw [1[rhwau[

ijnHW mnu`KW dy kol sdw kwiem rihx vwly pRBU dy nwm dI pUMjI nhIN, auhnW nUµ kdy Awqmk Awnµd nhIN ho skdw [ jy in`q Kotw vpwr hI krdy rhIey, qW mn BI Kotw ho jWdw hY qy srIr BI Kotw (Bwv, Kot mnu`K dy AMdr rc jWdw hY) [ ijvyN PwhI ivc PisAw hoieAw hrn duKI huMdw hY, iqvyN (Kot dI PwhI ivc Ps ky) jIv nUµ bhuq duK huMdw hY, auh in`q duKI huMdw hY [2[

Koty is`ky (srkwrI) ^zwny ivc nhIN ley jWdy (iqvyN hI Koty bMdy drgwh ivc Awdr nhIN pWdy) auhnW nUµ hrI dw gurU dw dIdwr nhIN huMdw [ Koty mnu`K dw Aslw cMgw nhIN huMdw, Koty nUµ ie`zq nhIN imldI [ Kot krn nwl koeI jIv (Awqmk jIvn ivc) kwmXwb nhIN ho skdw [ Koty mnu`K ny sdw Kot hI kmwxw hY (aus nUµ Kot kmwx dI Awdq pY jWdI hY) auh AwpxI ie`zq gvw ky sdw jMmdw mrdw rihMdw hY [3[

hy nwnk! prmwqmw dI is&iq-swlwh vwly gur-Sbd dI rwhIN Awpxy mn nUµ smJwxw cwhIdw hY [ jyhVy bMdy prmwqmw dy nwm dy ipAwr ivc rMgy rihMdy hn, auhnW nUµ Koty kMmW dw Bwr shwrnw nhIN pYNdw, auhnW dw mn Koty kMmW v`l nhIN dOVdw [ prmwqmw dw nwm jp ky bhuq Awqmk lwB K`t leIdw hY, Aqy auh pRBU jo iksy fr dy ADIn nhIN mn ivc Aw v`sdw hY [4[23[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੨ ॥ ਧਨੁ ਜੋਬਨੁ ਅਰੁ ਫੁਲੜਾ ਨਾਠੀਅੜੇ ਦਿਨ ਚਾਰਿ ॥ ਪਬਣਿ ਕੇਰੇ ਪਤ ਜਿਉ ਢਲਿ ਢੁਲਿ ਜੁੰਮਣਹਾਰ ॥੧॥ ਰੰਗੁ ਮਾਣਿ ਲੈ ਪਿਆਰਿਆ ਜਾ ਜੋਬਨੁ ਨਉ ਹੁਲਾ ॥ ਦਿਨ ਥੋੜੜੇ ਥਕੇ ਭਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਚੋਲਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਜਣ ਮੇਰੇ ਰੰਗੁਲੇ ਜਾਇ ਸੁਤੇ ਜੀਰਾਣਿ ॥ ਹੰ ਭੀ ਵੰਞਾ ਡੁਮਣੀ ਰੋਵਾ ਝੀਣੀ ਬਾਣਿ ॥੨॥ ਕੀ ਨ ਸੁਣੇਹੀ ਗੋਰੀਏ ਆਪਣ ਕੰਨੀ ਸੋਇ ॥ ਲਗੀ ਆਵਹਿ ਸਾਹੁਰੈ ਨਿਤ ਨ ਪੇਈਆ ਹੋਇ ॥੩॥ ਨਾਨਕ ਸੁਤੀ ਪੇਈਐ ਜਾਣੁ ਵਿਰਤੀ ਸੰਨਿ ॥ ਗੁਣਾ ਗਵਾਈ ਗੰਠੜੀ ਅਵਗਣ ਚਲੀ ਬੰਨਿ ॥੪॥੨੪॥ {ਪੰਨਾ 23}

pdArQ:- Aru—Aqy {not:- l&z ‘Aru’ sdw   u AMq hY, ies dw ArQ hY ‘Aqy’ [ l&z ‘Air’ i-AMq hY, aus dw ArQ hY ‘vYrI’} [ PulVw—sohxw ijhw Pu`l [ nwTIAVy—prwhuxy [ pbix—pwxI dy kMFy au~gI hoeI cOp`qI [ kyry—dy [ pq—p`qr (bhu-vcn) [ Fil Fuil—kumlw ky, su`k ky [ juMmxhwr— {isMDI} qur jwx vwly, nwsvMq [1[

rMg—Awqmk Awnµd [ jw—jd qk [ nauhulw—nvW, nvyN hulwry vwlw [ Qky—Q`ky, rih gey [ colw—srIr [1[rhwau[

rMguly—ipAwry [ jIrwix—jIrwx ivc, kbirsqwn ivc [ hMBI—hau BI, mYN BI [ vMJw—vM\w, jwvWgI [ fumxI—du-mnI, duic`qI ho ky [ rovw—rovW, (hux) roNdI hW [ JIxI—m`Dm, DImI [ bwix—Awvwz, bwxI [2[

gorIey—hy suMdr jIv-iesqRI! Awpx kMnI—Awpxy kMnW nwl, iDAwn dy ky [ soie—^br [ lgI Awvih—zrUr AwvyNgI [ pyeIAw—pykw-Gr, ieh jgq [3[

suqI—Zw&l by-prvwh ho rhI [ pyeIAY—pyky-Gr ivc [ jwx—smJ [ ivrqI—iv-rwqRI, rwq dy ault, idn-idhwVy [ gMTVI—in`kI ijhI potlI [ bMin—bMnH ky, iek`Ty kr ky [4[

ArQ:- Dn, juAwnI Aqy in`kw ijhw Pu`l—ieh cwr idnW dy hI prwhuxy huMdy hn [ ijvyN cOp`qI dy p`qr (pwxI dy) Fl jwx nwl su`k ky nws ho jWdy hn, iqvyN ieh BI nws ho jWdy hn [1[

hy ipAwry! jd qk nvIN juAwnI hY qd qk Awqmk Anµd lY lY; jdoN aumr dy idn QoVy rih gey, srIrk colw purwxw ho jwiegw (iPr ismrn nhIN ho skygw) [1[rhwau[

myry ipAwry s`jx kbirsqwn ivc jw su`qy hn, (mYN auhnW dy ivCoVy ivc) DImI Awvwz nwl ro rhI hW (pr mYƒ ieh smJ nhIN Aw rhI ik) mYN BI duic`qI ho ky (auDr ƒ hI) c`l pvWgI [2[

hy suMdr jIv-iesqRI! qUM iDAwn nwl ieh ^br ikauN nhIN suxdI ik pykw-Gr (ies lok dw vsybw) sdw nhIN rih skdw, shury Gr (prlok ivc) zrUr jwxw pvygw?3[

hy nwnk! jyhVI jIv-iesqRI pyky Gr (ies lok ivc Z&lq dI nINd ivc) su`qI rhI, ieauN jwxo ik (aus dy guxW ƒ) idn-idhwVy hI sMnH l`gI rhI [ aus ny guxW dI gMFVI gvw leI, auh (ieQoN) AOguxW dI pMf bMnH ky lY qurI [4[24[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ਦੂਜਾ ੨ ॥ ਆਪੇ ਰਸੀਆ ਆਪਿ ਰਸੁ ਆਪੇ ਰਾਵਣਹਾਰੁ ॥ ਆਪੇ ਹੋਵੈ ਚੋਲੜਾ ਆਪੇ ਸੇਜ ਭਤਾਰੁ ॥੧॥ ਰੰਗਿ ਰਤਾ ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਬੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪੇ ਮਾਛੀ ਮਛੁਲੀ ਆਪੇ ਪਾਣੀ ਜਾਲੁ ॥ ਆਪੇ ਜਾਲ ਮਣਕੜਾ ਆਪੇ ਅੰਦਰਿ ਲਾਲੁ ॥੨॥ ਆਪੇ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਰੰਗੁਲਾ ਸਖੀਏ ਮੇਰਾ ਲਾਲੁ ॥ ਨਿਤ ਰਵੈ ਸੋਹਾਗਣੀ ਦੇਖੁ ਹਮਾਰਾ ਹਾਲੁ ॥੩॥ ਪ੍ਰਣਵੈ ਨਾਨਕੁ ਬੇਨਤੀ ਤੂ ਸਰਵਰੁ ਤੂ ਹੰਸੁ ॥ ਕਉਲੁ ਤੂ ਹੈ ਕਵੀਆ ਤੂ ਹੈ ਆਪੇ ਵੇਖਿ ਵਿਗਸੁ ॥੪॥੨੫॥ {ਪੰਨਾ 23}

pdArQ:- rsIAw—rs nwl BirAw hoieAw [ rwvxhwru—rs ƒ Bogx vwlw [ colVw—iesqRI dI colI, iesqrI [ Bqwru—Ksm [1[

rMig—pRym ivc, rMg ivc [ rqw—rMigAw hoieAw [ riv rihAw—ivAwpk hY [ BrpUir—nkw nk [1[rhwau

mwCI—m`CIAW PVn vwlw [ jwl mxkVw—jwl dw mxkw {lohy Awidk dy mxky jo jwl ƒ Bwrw krn leI hyTly pwsy lwey huMdy hn qwik jwl pwxI ivc fuibAw rhy} [ lwlu—mws dI botI (m`CI ƒ Pswx leI) [2

bhu ibiD—keI qrIikAW nwl [ rMgulw—coj krn vwlw [ lwlu—ipAwrw [ rvY—mwxdw hY, imldw hY [ sohwgxI—BwgW vwlIAW ƒ [3[

pRxvY—bynqI krdw hY, inmRqw nwl AwKdw hY [ kaulu—(sUrj dI rOSnI ivc iKVn vwlw) kOl Pu`l [ kvIAw—(cMn dy cwnxy ivc iKVn vwlI) kMmI [ vyiK—vyK ky [ ivgsu—iKVdw hYN, ^uS huMdw hYN [4[

ArQ:- myrw mwlk-pRBU ipAwr ivc rMigAw hoyieAw hY, auh (swrI isRStI ivc) pUrn qOr qy ivAwpk hY [1[rhwau[

pRBU Awp hI rs-BirAw pdwrQ hY, Awp hI (aus ivc) rs hY, Awp hI aus svwd ƒ mwxn vwlw hY [ pRBU Awp hI iesqRI bxdw hY, Awp hI syj, qy Awp hI (mwxn vwlw) Ksm hY [1[

pRBU Awp hI m`CIAW PVn vwlw hY, Awp hI m`CI hY, Awp hI pwxI hY (ijs ivc m`CI rihMdI hY) Awp hI jwl hY (ijs ivc m`CI PVIdI hY) [ pRBU hI aus jwl dy mxky hY, Awp hI aus jwl ivc mws dI botI hY (jo m`CI ƒ jwl v`l pRyrdI hY) [2[

hy shylIey! myrw ipAwrw pRBU Awp hI keI qrIikAW nwl coj qmwSy krn vwlw hY [ BwgW vwlIAW jIv-iesqRIAW ƒ auh Ksm pRBU sdw imldw hY, pr myry vrgIAW dw hwl vyK (ik swƒ kdy dIdwr nhIN huMdw) [3[

hy pRBU! nwnk (qyry dr qy) Ardws krdw hY (qUM hr QW mOjUd hYN, mYƒ vI dIdwr dyh) qUM hI srovr hYN, qUM hI srovr qy rihx vwlw hMs hYN [ sUrj dI rOSnI ivc iKVn vwlw kOl Pu`l BI qUM hI hYN qy cMd dy cwnx ivc iKVn vwlI kMmI BI qUM hI hYN (Awpxy jmwl ƒ qy Awpxy jlwl ƒ) vyK ky qUM Awp hI ^uS hox vwlw hYN [4[25[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩ ॥ ਇਹੁ ਤਨੁ ਧਰਤੀ ਬੀਜੁ ਕਰਮਾ ਕਰੋ ਸਲਿਲ ਆਪਾਉ ਸਾਰਿੰਗਪਾਣੀ ॥ ਮਨੁ ਕਿਰਸਾਣੁ ਹਰਿ ਰਿਦੈ ਜੰਮਾਇ ਲੈ ਇਉ ਪਾਵਸਿ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਣੀ ॥੧॥ ਕਾਹੇ ਗਰਬਸਿ ਮੂੜੇ ਮਾਇਆ ॥ ਪਿਤ ਸੁਤੋ ਸਗਲ ਕਾਲਤ੍ਰ ਮਾਤਾ ਤੇਰੇ ਹੋਹਿ ਨ ਅੰਤਿ ਸਖਾਇਆ ॥ ਰਹਾਉ ॥ ਬਿਖੈ ਬਿਕਾਰ ਦੁਸਟ ਕਿਰਖਾ ਕਰੇ ਇਨ ਤਜਿ ਆਤਮੈ ਹੋਇ ਧਿਆਈ ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਹੋਹਿ ਜਬ ਰਾਖੇ ਕਮਲੁ ਬਿਗਸੈ ਮਧੁ ਆਸ੍ਰਮਾਈ ॥੨॥ ਬੀਸ ਸਪਤਾਹਰੋ ਬਾਸਰੋ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਤੀਨਿ ਖੋੜਾ ਨਿਤ ਕਾਲੁ ਸਾਰੈ ॥ ਦਸ ਅਠਾਰ ਮੈ ਅਪਰੰਪਰੋ ਚੀਨੈ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਇਵ ਏਕੁ ਤਾਰੈ ॥੩॥੨੬॥ {ਪੰਨਾ 23}

pdArQ:- krmw—rozwnw kMm [ kro—kru, bxw [ sill—pwxI [ Awpwau—isMjxw [ sill Awpwau—pwxI dw isMjxw [ swirMgpwxI—prmwqmw (dw nwm) [ ikrswxu—ikswn, vwhI krn vwlw [ irdY—ihrdy ivc [ jMmwie lY—augw lY [ ieau—ies qrHW [ inrbwx—vwsnw-rihq [ {invwLx—bu`Jw hoieAw, ijs ivcoN vwsnw mu`k jwx} [1[

grbis—AhMkwr krdw hYN [ mUVy—hy mUrK! suqo—suqu, pu`qR [ ipq—ipqw [ sgl—swry [ kwlqR—klqR, iesqRI [ AMiq—A^Ir vyly [ sKwieAw—imqR  [1[rhwau[

dust—BYVy [ ikrKw kry—pu`t dyvy (ijvyN ikswn KyqI ivcoN ndIn pu`t dyNdw hY) [ qij—C`f ky [ AwqmY hoie—Awpxy AMdr iek-icq ho ky [ sMjmu—mn nUµ ivkwrW vloN rokxw [ hoih—bx jwx [ mDu—Shd, rs, Awqmk Awnµd [ AwsRmweI—sRmdw hY, coNdw hY [2[

bIs—vIh [ spq—s`q [ bIs spqwhro—27 idn, 27 nCqR [ bwsro—idn [ sMgRhY—iek`Tw kry [ qIin KoVw—iqMn AvsQw (bwl, juAwnI, buFypw) [ swrY—cyqy r`Ky [ ds—cwr vyd Aqy Cy SwsqR [ ATwrmY—ATwrW purwxW ivc [ AprMpro—AprMpru, prmwqmw [ cInY—Kojy, pCwxy [ iev—ies qrHW [ eyku—pRBU [3[

ArQ:- hy mUrK! mwieAw dw ikauN mwx krdw hYN? ipqw, pu`qr, iesqRI, mW—ieh swry AMq vyly qyry shweI nhIN bx skdy [rhwau[

(hy BweI!) ies srIr nUµ DrqI bxw, Awpxy (rozwnw) krmW ƒ bIj bxw, prmwqmw dy nwm dy pwxI dw (ies BuieN) ivc isMcn kr [ Awpxy mn nUµ ikswn bxw, prmwqmw dw nwm Awpxy ihrdy ivc augw [ ies qrHW (hy BweI!) auh Awqmk AvsQw hwsl kr leyNgw ijQy koeI vwSnw poh nhIN skdI [1[

jyhVw mnu`K cMdry ivSy-ivkwrW nUµ ihrdw-BuieN ivcoN ieauN pu`t dyNdw hY ijvyN KyqI ivcoN ndIn, iehnW ivkwrW dw iqAwg kr ky jo mnu`K Awpxy AMdr iek-ic`q ho ky pRBU nUµ ismrdw hY, jdoN jp qp qy sMjm (aus dy Awqmk jIvn dy) rwKy bxdy hn, qW aus dw ihrdw-kOl iKV pYNdw hY, aus dy AMdr Awqmk Awnµd dw rs (mwnoN) isMmdw hY [2[

hy nwnk! jy mnu`K sqweI hI nC`qRW ivc (Bwv) hr roz (pRBU dw nwm-Dn) iek`Tw krdw rhy, jy mnu`K AwpxI aumr dIAW iqMnW hI AvsQw (bwlpn, juAwnI, buFypy) ivc mOq nUµ cyqy r`Ky, jy cwr vydW Cy SwsqRW Aqy ATwrW purwx (Awidk swrIAW Drm-pusqkW) ivc prmwqmw (dy nwm) nUµ hI Kojy qW ies qrHW prmwqmw aus nUµ (sMswr-smuMdr qoN) pwr lµGw lYNdw hY [3[26[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh