ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 21

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਮਰਣੈ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀ ਜੀਵਣ ਕੀ ਨਹੀ ਆਸ ॥ ਤੂ ਸਰਬ ਜੀਆ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਹੀ ਲੇਖੈ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸ ॥ ਅੰਤਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤੂ ਵਸਹਿ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਨਿਰਜਾਸਿ ॥੧॥ ਜੀਅਰੇ ਰਾਮ ਜਪਤ ਮਨੁ ਮਾਨੁ ॥ ਅੰਤਰਿ ਲਾਗੀ ਜਲਿ ਬੁਝੀ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਗਤਿ ਜਾਣੀਐ ਗੁਰ ਮਿਲੀਐ ਸੰਕ ਉਤਾਰਿ ॥ ਮੁਇਆ ਜਿਤੁ ਘਰਿ ਜਾਈਐ ਤਿਤੁ ਜੀਵਦਿਆ ਮਰੁ ਮਾਰਿ ॥ ਅਨਹਦ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ ॥੨॥ ਅਨਹਦ ਬਾਣੀ ਪਾਈਐ ਤਹ ਹਉਮੈ ਹੋਇ ਬਿਨਾਸੁ ॥ ਸਤਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਆਪਣਾ ਹਉ ਸਦ ਕੁਰਬਾਣੈ ਤਾਸੁ ॥ ਖੜਿ ਦਰਗਹ ਪੈਨਾਈਐ ਮੁਖਿ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨਿਵਾਸੁ ॥੩॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਰਵਿ ਰਹੇ ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਕਾ ਮੇਲੁ ॥ ਤ੍ਰਿਹੁ ਗੁਣ ਬੰਧੀ ਦੇਹੁਰੀ ਜੋ ਆਇਆ ਜਗਿ ਸੋ ਖੇਲੁ ॥ ਵਿਜੋਗੀ ਦੁਖਿ ਵਿਛੁੜੇ ਮਨਮੁਖਿ ਲਹਹਿ ਨ ਮੇਲੁ ॥੪॥ ਮਨੁ ਬੈਰਾਗੀ ਘਰਿ ਵਸੈ ਸਚ ਭੈ ਰਾਤਾ ਹੋਇ ॥ ਗਿਆਨ ਮਹਾਰਸੁ ਭੋਗਵੈ ਬਾਹੁੜਿ ਭੂਖ ਨ ਹੋਇ ॥ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮਾਰਿ ਮਿਲੁ ਭੀ ਫਿਰਿ ਦੁਖੁ ਨ ਹੋਇ ॥੫॥੧੮॥ {ਪੰਨਾ 21}

pdArQ:- sws—swh [ igrws—igrwhI, Kwxw [ inrjwis—vyKdw hY, sMBwl krdw hY [1[

jIA ry—hy (myrI) ijMdy! mwnu—mnwE, igJwE [ jil—jln, sVn [ igAwnu—jwx-pCwx, sWJ [1[rhwau[

giq—hwlq [ gur imlIAY—gurU ƒ imlxw cwhIdw hY [ sMk auqwir—SMkw auqwr ky, pUrI srDw nwl [ ijqu Gir—ijs Gr ivc [ muieAw—mr ky, Aw^r ƒ [ muieAw ijqu Gir jweIAY—ijs mOq dy v`s AMq nUµ peIdw hY [ mru—mOq, mOq dw fr [ mwir—mwr leIdw hY [ Anhd— {hn—mwrnw, cot lwxI [ Anhd—ibnw cot lwieAW vjx vwlw} iek-rs [ sbid—Sbd dI rwhIN [ gur vIcwir—gurU dI d`sI ivcwr dI rwhIN, gurU dI is~iKAw au~qy qur ky [

Anhd bwxI—iek-rs is&iq-swlwh vwlI AvsQw [ bwxI—is&iq-swlwh [ qh—auQy, aus AvsQw ivc [ qwsu—aus qoN [ KiV—lY jw ky, ApVw ky [ pYnweIAY—sropw nwl Awdr kIqw jWdw hY [ muiK—(ijs dy) mUMh ivc [3[

dyKw—dyKW, mYN vyKdw hW [ riv rhy—ru`Jy pey hn [ isv—jIvwqmw [ skqI—mwieAw [ iqRhu gux—mwieAw dy iqMnW guxW ivc [ bMDI—b`JI hoeI [ jig—jgq ivc [ ivjog—ivCoVw [ ivjogI—ivCuVy hoey [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip~Cy qurn vwly [ n lhih—nhIN lYNdy, nhIN lY skdy [4[

bYrwgI—mwieAw vloN vYrwgvwn [ Gir—Gr ivc, Awpxy srUp ivc [ sc BY—s`cy dy inrml Bau ivc [ rwqw—rMigAw hoieAw [ BogvY—mwxdw hY [ BUK—iqRSnw, lwlc [ mwir—mwr ky, v`s ivc kr ky [5[

ArQ:- hy (myrI) ijMdy! (AYsw au~dm kr ik) prmwqmw dw nwm ismridAW ismridAW mn (ismrn ivc) ig`J jwey [ gurU dI srn pY ky (ismrn dI rwhIN) ijs mnu`K ny prmwqmw nwl fUMGI sWJ pw leI, aus dI AMdrlI iqRSnw dI sVn bu`J jWdI hY [1[

(jo mnu`K gurU dy snmuK rihMdw hY, ismrn dI brkiq nwl aus nUµ) mOq dw fr nhIN rihMdw, hor hor lµmI aumr dIAW auh AwsW nhIN bxWdw, (aus nUµ ieh XkIn huMdw hY ik hy pRBU!) qUM swry jIvW dI pwlnw krdw hYN, jIvW dw hryk swh hryk igrwhI qyry ihswb ivc (qyrI nzr ivc) hY [ (hy pRBU!) gurU dy snmuK rihx vwly mnu`K dy AMdr qUM pRgt ho jWdw hYN, (aus nUµ ieh XkIn rihMdw hY ik) ijvyN qyrI rzw hY iqvyN qUM (sB dI) sMBwl krdw hYN [1[

pUrI srDw nwl gurU dI srn pY jwxw cwhIdw hY, (ies qrHW) AMdr-v`sdy prmwqmw dI smJ pY jWdI hY, mrn qoN pihlW hI aus mOq dw fr mwr leIdw hY ijs mOq dy v`s Aw^r pYxw huMdw hY [ (pr ieh AvsQw qdoN) pRwpq huMdI hY jdoN gurU dI d`sI is`iKAw auqy qurIey, qy (pRBU dI is&iq‑swlwh vwly) sohxy Sbd ivc iek-rs (juVy rhIey) [2[

jdoN iek-rs is&iq-swlwh kr skx vwlI AvsQw pRwpq ho jwey, qW aus AvsQw ivc (mnu`K dy AMdroN) haumY dw nws ho jWdw hY (mYN v`fw ho jwvW, mYN v`fw hW—ieh hwlq mu`k jWdI hY) [ mYN sdw sdky hW aus mnu`K qoN jo Awpxy gurU ƒ syNvdw hY (gurU dy d`sy rwh qy qurdw hY), aus dy mUMh ivc sdw pRBU dw nwm v`sdw hY, aus nUµ pRBU dI hzUrI ivc lY jw ky Awdr imldw hY [

(pr sMswr dI hwlq hor qrHW dI bx rhI hY) mYN ijDr vyKdw hW auDr hI (mnmuK) jIv mwieAw ivc msq ho rhy hn, (hr pwsy) mwieAw qy jIvW dw gT-joV bixAw ipAw hY, mnmuKW dw srIr mwieAw dy iqMn guxW ivc hI b`Jw hoieAw hY [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw jyhVw BI jIv jgq ivc AwieAw auh iehI Kyf Kyfdw irhw [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly bMdy prmwqmw nwl imlwp hwsl hI nhIN kr skdy, ikauNik auh iv`CuVy hoey (sdw) iv`CuVy hI rihMdy hn qy du`K ivc rihMdy hn [4[

(mwieAw vloN) vYrwgvwn mn (Btkxw qoN bicAw rih ky) Awpxy srUp ivc hI itikAw rihMdw hY, (ikauNik) auh prmwqmw dy Adb ivc rMigAw rihMdw hY [ auh mn prmwqmw nwl fUMGI sWJ dw mhw Awnµd mwxdw hY, aus nUµ muV mwieAw dI iqRSnw nhIN ivAwpdI [

hy nwnk! qUM BI ies mn nUµ (mwieAw dy moh vloN) mwr ky (pRBU-crnW ivc) juiVAw rhu, iPr kdy (pRBU qoN ivCoVy dw) du`K nhIN ivAwpygw [5[18[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਏਹੁ ਮਨੋ ਮੂਰਖੁ ਲੋਭੀਆ ਲੋਭੇ ਲਗਾ ਲਭਾਨੁ ॥ ਸਬਦਿ ਨ ਭੀਜੈ ਸਾਕਤਾ ਦੁਰਮਤਿ ਆਵਨੁ ਜਾਨੁ ॥ ਸਾਧੂ ਸਤਗੁਰੁ ਜੇ ਮਿਲੈ ਤਾ ਪਾਈਐ ਗੁਣੀ ਨਿਧਾਨੁ ॥੧॥ ਮਨ ਰੇ ਹਉਮੈ ਛੋਡਿ ਗੁਮਾਨੁ ॥ ਹਰਿ ਗੁਰੁ ਸਰਵਰੁ ਸੇਵਿ ਤੂ ਪਾਵਹਿ ਦਰਗਹ ਮਾਨੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਦਿਨਸੁ ਰਾਤਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਧਨੁ ਜਾਨੁ ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਹਰਿ ਰਸ ਭੋਗਣੇ ਸੰਤ ਸਭਾ ਮਿਲਿ ਗਿਆਨੁ ॥ ਨਿਤਿ ਅਹਿਨਿਸਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਵਿਆ ਸਤਗੁਰਿ ਦੀਆ ਨਾਮੁ ॥੨॥ ਕੂਕਰ ਕੂੜੁ ਕਮਾਈਐ ਗੁਰ ਨਿੰਦਾ ਪਚੈ ਪਚਾਨੁ ॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਦੁਖੁ ਘਣੋ ਜਮੁ ਮਾਰਿ ਕਰੈ ਖੁਲਹਾਨੁ ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖੁ ਸੁਭਾਨੁ ॥੩॥ ਐਥੈ ਧੰਧੁ ਪਿਟਾਈਐ ਸਚੁ ਲਿਖਤੁ ਪਰਵਾਨੁ ॥ ਹਰਿ ਸਜਣੁ ਗੁਰੁ ਸੇਵਦਾ ਗੁਰ ਕਰਣੀ ਪਰਧਾਨੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਕਰਮਿ ਸਚੈ ਨੀਸਾਣੁ ॥੪॥੧੯॥ {ਪੰਨਾ 21}

pdArQ:- loBy—loB ivc hI [ mno—mnu [ louBwnu— {A`Kr 'l' dy nwl do lgW hn—  o Aqy   u[ Asl l&z 'loBwnu' hY, pr ieQy quk dI cwl TIk r`Kx vwsqy  o  dy QW  u vrq ky 'luBwnu' pVHnw hY} [ sbid—Sbd ivc [ n BIjY—pqIjdw nhIN [ swkqw—mwieAw-vyiVHAw [ durmiq—BYVI miq dy kwrn [ Awvnu jwnu—jnm mrn dw gyV [ swDU—gurU [ guxI inDwnu—guxW dw ^zwnw, prmwqmw [

srvru—sRySt qwlwb [1[rhwau[

gurmuiK—gurU dI srn pY ky [ jwnu—pCwx, sWJ pw [ siB—swry [ imil—iml ky [ igAwnu—fUMGI sWJ [ Aih—idn [ inis—rwq [ siqguir—siqgur ny [2[

kUkr—ku`qy [ pcY—^uAwr huMdw hY [ pcY pcwnu—hr vyly ^uAwr hI huMdw rihMdw hY, pcdw hI pcdw hY [ Gxo—bhuq [ mwir—mwr mwr ky [ Kulhwnu krY—Boh kr dyNdw hY [ Kulhwnu—KulHxw, gu`JI mwr mwrnI [ suBwnu—subhwn, Acrj [3[

AYQY—ies lok ivc, ies jnm ivc [ DMDu—jMjwl [ DMDu iptweIAY—dunIAw dy jMjwlW ivc hI Kicq rhIdw hY [ gur krxI—gurU vwlI kwr [ prDwnu—sRySt [ krim—b^SS dI rwhIN [ krim scY—sdw-iQr pRBU dI imhr nwl [ nIswxu—prvwnw, lyK [4[

ArQ:- hy (myry) mn! mYN (isAwxw) hW, mYN (isAwxw) hW—ieh AhMkwr C`f, qy prmwqmw dy rUp gurU dI srn pau jo (Awqmw nUµ pivqR krn vwlw) srovr hY [ (ies qrHW) pRBU dI hzUrI ivc Awdr hwsl kryNgw [1[rhwau[

pr mwieAw-vyVHy mnu`K dw ieh mn mUrK hY lwlcI hY, hr vyly loB ivc PisAw rihMdw hY, gurU dy Sbd ivc ies dI rucI hI nhIN bxdI, ies BYVI miq dy kwrn jnm mrn dw gyV bixAw rihMdw hY [ jy ies nUµ gurU siqgurU iml pey, qW guxW dw ^zwnw pRBU ies nUµ iml pYNdw hY [1[

hy mn! prmwqmw dw nwm idn rwq jipAw kr [ gurU dI srn pY ky hrI-nwm Dn dI kdr smJ [ swD sMgiq ivc iml ky hrI nwm nwl sWJ pw, swry Awqmk Awnµd pRwpq ho jwxgy [ (pr ijs nUµ) siqgurU ny nwm dI dwiq b^SI, aus ny sdw idn rwq hrI pRBU dw ismrn kIqw hY [2[

jyhVw mnu`K Awpxy (loBI) mn dy ip`Cy qurdw hY auh ku`iqAW vWg (burkI burkI vwsqy dr dr qy ^uAwr huMdw) hY, auh sdw mwieAw vwlI dOV-B`j hI krdw hY (ieQoN qk inGrdw hY ik) gurU dI inMidAw ivc hr vyly ^uAwr huMdw hY [ mwieAw vwlI Btkxw ivc kurwhy pYNdw hY, bhuq du`K pWdw hY, (Aw^r) jmrwj aus nUµ gu`JI mwr mwr ky Boh kr dyNdw hY [ Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwlw mnu`K kdy suK nhIN pWdw, pr gurU dI srn ipAW Ascrj Awqmk Awnµd imldw hY [

(loBI mnu`K) ies lok ivc dunIAw dy jMjwlW ivc Kicq rihMdw hY, (pr pRBU dI hzUrI ivc) ismrn dw lyKw kbUl huMdw hY [ gurU Asl imqR prmwqmw dw ismrn krdw hY (qy hornW nUµ BI iehI pRyrnw krdw hY), gurU vwlI ieh kwr (drgwh ivc) mMnI jWdI hY [

hy nwnk! sdw kwiem rihx vwly pRBU dI imhr nwl (ijs mnu`K dy m`Qy au~qy) lyK au~GVdw hY aus nUµ kdy pRBU dw nwm Bu`ldw nhIN [4[19[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਪਿਆਰਾ ਵੀਸਰੈ ਰੋਗੁ ਵਡਾ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਕਿਉ ਦਰਗਹ ਪਤਿ ਪਾਈਐ ਜਾ ਹਰਿ ਨ ਵਸੈ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਅਗਨਿ ਮਰੈ ਗੁਣ ਮਾਹਿ ॥੧॥ ਮਨ ਰੇ ਅਹਿਨਿਸਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਸਾਰਿ ॥ ਜਿਨ ਖਿਨੁ ਪਲੁ ਨਾਮੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਤੇ ਜਨ ਵਿਰਲੇ ਸੰਸਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਮਿਲਾਈਐ ਸੁਰਤੀ ਸੁਰਤਿ ਸੰਜੋਗੁ ॥ ਹਿੰਸਾ ਹਉਮੈ ਗਤੁ ਗਏ ਨਾਹੀ ਸਹਸਾ ਸੋਗੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਸੁ ਹਰਿ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਿਸੁ ਮੇਲੇ ਗੁਰੁ ਸੰਜੋਗੁ ॥੨॥ ਕਾਇਆ ਕਾਮਣਿ ਜੇ ਕਰੀ ਭੋਗੇ ਭੋਗਣਹਾਰੁ ॥ ਤਿਸੁ ਸਿਉ ਨੇਹੁ ਨ ਕੀਜਈ ਜੋ ਦੀਸੈ ਚਲਣਹਾਰੁ ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਵਹਿ ਸੋਹਾਗਣੀ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਜ ਭਤਾਰੁ ॥੩॥ ਚਾਰੇ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰਿ ਮਰੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਜਲੁ ਪਾਇ ॥ ਅੰਤਰਿ ਕਮਲੁ ਪ੍ਰਗਾਸਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਭਰਿਆ ਅਘਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਗੁਰੁ ਮੀਤੁ ਕਰਿ ਸਚੁ ਪਾਵਹਿ ਦਰਗਹ ਜਾਇ ॥੪॥੨੦॥ {ਪੰਨਾ 21-22}

pdArQ:- ieku iqlu—rqw ku BI smw [ mwih—ivc [ piq—ie`zq [ guir imilAY—jy gurU iml pey [ Agin—iqRSnw dI A`g [1[

Aih inis—idn rwq [ swir—sMBwl, cyqy kr [ ijn—ijnHW bMidAW ƒ {not:- l&z 'ijn' bhu-vcn hY, ies dw iek-vcn 'ijin' hY (-ijs ny)} [ qy jn—auh bMdy [1[rhwau[

joqI—joiq dw mwlk hrI [ surqI—suriq dw mwlk pRBU [ ihMsw—inrdieqw [ gqu—DwqU 'gm' qoN BUqkwl [ gm—jwxw} bIiqAw hoieAw [ gqu gey—pUrn qOr qy dUr ho gey [ min—mn ivc [ sMjogu—Avsr, mOkw [2[

kwmix—iesqRI [ kwieAw—srIr [ krI—krIN, mYN krW—n kIjeI—nhIN krnw cwhIdw [ rvih—mwxdIAW hn, imlwp dw suK pWdIAW hn [ sohwgxI—BwgW vwlIAW jIv-iesqRIAW [ syj Bqwru—(ihrdw-) syj dw pqI [3[

cwry Agin—cwry A`gW {hMsu, hyqu, loB, kopu}, inrdieqw, moh, loB qy k®oD [ pRgwisAw—iKVdw hY [ AGwie—r`j ky, pUry qOr qy [4[

ArQ:- hy (myry) mn! idn rwq (hr vyly) prmwqmw dy gux cyqy krdw rhu [ jgq ivc auh (BwgW vwly) mnu`K ivrly huMdy hn, ijnHW nUµ pRBU dw nwm iKn pl vwsqy BI nhIN Bu`ldw [1[rhwau[

(Aijhy suBwg bMidAW nUµ) jo rqw Br smyN vwsqy BI pRIqm pRBU ivsr jwey, qW auh Awpxy mn ivc v`fw rog (pYdw ho igAw smJdy hn) [ (auN\ BI) jy prmwqmw dw nwm mn ivc nwh v`sy, qW prmwqmw dI drgwh ivc ie`zq nhIN iml skdI [ jy gurU iml pey, (qW auh pRBU dI is&iq-swlwh dI dwiq dyNdw hY, ies dI brkiq nwl) Awqmk Awnµd pRwpq huMdw hY (ikauNik) is&iq-swlwh ivc juiVAW iqRSnw-A`g bu`J jWdI hY [1[

jy pRBU dI joiq ivc AwpxI ijMd rlw dyeIey, aus ivc AwpxI suriq dw myl kr dyeIey qW kTorqw qy haumY dUr ho jWdIAW hn, koeI sihm qy icMqw BI nhIN rih jWdy [ gurU dI srn pY ky ijs mnu`K dy mn ivc pRBU dI Xwd itkdI hY, gurU aus nUµ prmwqmw nwl imlx dw pUrw Avsr b^Sdw hY [1[

ijvyN iesqRI Awpxy Awp nUµ Awpxy pqI dy hvwly krdI hY, iqvyN jy mYN kwieAW nUµ iesqRI bxwvW, kwieAW-iesqRI (Bwv, igAwn-ieMidRAW) ƒ pRBU vwly pwsy prqwvW, qW pRBU-pqI dw imlwp ho jwey [ ies srIr nwl (ieqnw) moh nhIN krnw cwhIdw (ik ies ƒ ivkwrW vl KulH imlI rhy), ieh qW pRq`K qOr qy nwsvMq hY [ gurU dy rwhy qurn vwlIAW jIv-iesqRIAW pRBU nUµ ismrdIAW hn, auh pRBU auhnW dy ihrdy-syj auqy bYTdw hY [3[

hy nwnk! gurU dI rwhIN prmwqmw dw nwm-jl pw ky (ihrdy ivc) DuKdIAW cOhW A`gW nUµ buJw dy (qy iqRSnw vwly pwsy qoN) mr jw [ (ies qrHW) qyry AMdr (ihrdw-) kOl iKV peygw, (qyry ihrdy ivc) Awqmk jIvn dyx vwlw nwm-jl Br jweygw [ gurU nUµ im`qr bxw, XkInI qOr qy prmwqmw dI hzUrI pRwpq kr leyNgw [4[20[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh