ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 19

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਦੋਹਾਗਣੀ ਮੁਠੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥ ਕਲਰ ਕੇਰੀ ਕੰਧ ਜਿਉ ਅਹਿਨਿਸਿ ਕਿਰਿ ਢਹਿ ਪਾਇ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਸੁਖੁ ਨਾ ਥੀਐ ਪਿਰ ਬਿਨੁ ਦੂਖੁ ਨ ਜਾਇ ॥੧॥ ਮੁੰਧੇ ਪਿਰ ਬਿਨੁ ਕਿਆ ਸੀਗਾਰੁ ॥ ਦਰਿ ਘਰਿ ਢੋਈ ਨ ਲਹੈ ਦਰਗਹ ਝੂਠੁ ਖੁਆਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਆਪਿ ਸੁਜਾਣੁ ਨ ਭੁਲਈ ਸਚਾ ਵਡ ਕਿਰਸਾਣੁ ॥ ਪਹਿਲਾ ਧਰਤੀ ਸਾਧਿ ਕੈ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਦੇ ਦਾਣੁ ॥ ਨਉ ਨਿਧਿ ਉਪਜੈ ਨਾਮੁ ਏਕੁ ਕਰਮਿ ਪਵੈ ਨੀਸਾਣੁ ॥੨॥ ਗੁਰ ਕਉ ਜਾਣਿ ਨ ਜਾਣਈ ਕਿਆ ਤਿਸੁ ਚਜੁ ਅਚਾਰੁ ॥ ਅੰਧੁਲੈ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧ ਗੁਬਾਰੁ ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਨ ਚੁਕਈ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥੩॥ ਚੰਦਨੁ ਮੋਲਿ ਅਣਾਇਆ ਕੁੰਗੂ ਮਾਂਗ ਸੰਧੂਰੁ ॥ ਚੋਆ ਚੰਦਨੁ ਬਹੁ ਘਣਾ ਪਾਨਾ ਨਾਲਿ ਕਪੂਰੁ ॥ ਜੇ ਧਨ ਕੰਤਿ ਨ ਭਾਵਈ ਤ ਸਭਿ ਅਡੰਬਰ ਕੂੜੁ ॥੪॥ ਸਭਿ ਰਸ ਭੋਗਣ ਬਾਦਿ ਹਹਿ ਸਭਿ ਸੀਗਾਰ ਵਿਕਾਰ ॥ ਜਬ ਲਗੁ ਸਬਦਿ ਨ ਭੇਦੀਐ ਕਿਉ ਸੋਹੈ ਗੁਰਦੁਆਰਿ ॥ ਨਾਨਕ ਧੰਨੁ ਸੁਹਾਗਣੀ ਜਿਨ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥੫॥੧੩॥ {ਪੰਨਾ 19}

pdArQ:- iDRgu—iPtkwr-jog [ dohwgxI—mMdy BwgW vwlI, pqI qoN iv`CuVI hoeI [ muTI—mu`TI, T`gI hoeI [ dUjY Bwie—(pRBU qoN ibnw) iksy hor pRym ivc [ kyrI—dI [ Aih—idn [ inis—rwq [ ikir-ikr ky [1[

muMDy—hy mUrK! FoeI—Awsrw, shwrw [1[rhwau[

sujwxu—isAwxw [ swiD kY—sw& kr ky, iqAwr kr ky [ dy—dyNdw hY [ dwxu—dwxw, kx, bI [ krim—b^SS dI rwhIN [ nIswxu—prvwnw, rwhdwrI, prvwngI [2[

jwix—jwx-bu`J ky [ cju Acwru—rveIAw [ AMDulY—AMnHy ny [ mnmuiK—Awpxy mn dy ip~Cy qurn vwlw [ AMDu gubwru—auh AMnHw ijs dy swhmxy Gu`p hnyrw hI hY [ n cukeI—nhIN mu`kdw [3[

moil—mu`l dy ky, mu`l nwl [ AxwieAw—mMgwieAw [ kuMgU—kysr [ mWg—kysW dy ivckwr bxwieAw hoieAw cIr [ coAw—Aqr [ Dn—iesqRI [ kMq n BwveI—kMq nUµ cMgI n l`gI [ siB—swry [4[

bwid—ivArQ [ ivkwr—bykwr [ Dnu—DMn, BwgW vwlI [ sh nwil—Ksm nwl [4[

ArQ:- jyhVI Bwg-hIx jIv-iesqRI (pRBU-pqI qoN ibnw mwieAw Awidk) hor dUjy ipAwr ivc hI T`gI rihMdI hY aus dw jIauxw iPtkwr-jog hI hY [ ijvyN k`lr dI kMD (shjy shjy) ikrdI rihMdI hY, iqvyN aus dw Awqmk jIvn BI idn rwq (mwieAw dy moh ivc) ikr ikr ky Fih-FyrI huMdw jWdw hY [ (suK dI ^wqr auh dOV-B`j krdI hY, pr) gurU dI srn qoN ibnw suK nhIN iml skdw (mwieAw dw moh qW sgoN du`K hI du`K pYdw krdw hY, qy) pqI-pRBU ƒ imlx qoN ibnw mwnsk du`K dUr nhIN huMdw [1[

hy mUrK jIv iesqRI! jy pqI n imly qW iSMgwr krn dw koeI lwB nhIN huMdw [ (jo jIv‑iesqRI pRym qoN s`KxI rih ky hI Dwrimk au~dm krm Awidk krI jWdI hY, pr aus dy AMdr mwieAw-moh pRbl hY) auh pRBU dy dr qy pRBU dy Gr ivc Awsrw nhIN lY skdI, (ikauNik) JUT (Bwv, mwieAw dw moh) pRBU dI hzUrI ivc durkwirAw hI jWdw hY [1[rhwau[

(ikswn Awpxy rozwnw qjrby qoN jwxdw hY ik bI bIjx qoN pihlW DrqI nUµ ikvyN iqAwr krnw hY qW ik Psl cMgw l`g sky) sdw-iQr rihx vwlw prmwqmw v`fw ikswn hY, auh (bVw) isAwxw ikswn hY, auh ZlqI nhIN KWdw (ijs ihrdy-DrqI ivc nwm-bIj bIjxw huMdw hY) auh aus ihrdy DrqI nUµ pihlW cMgI qrHW iqAwr krdw hY iPr aus ivc s`cy nwm dw bIj bIjdw hY [ auQy nwm au~gdw hY, (mwno) nO ^zwny pYdw ho jWdy hn, pRBU dI imhr nwl (aus ihrdy ivc kIqI imhnq) kbUl pYNdI hY [2[

jyhVw mnu`K jwx bu`J ky gurU (dI bzurgI) nUµ nhIN smJdw aus dw swrw jIvn-FMg koJw hY, (Awqmk rOSnI vloN) aus AMnHy ny pRBU dw nwm ivswirAw hY, Awpxy mn dy ip`Cy qurn vwly nUµ (jIvn‑pMD ivc) Gu`p hnyrw hI hnyrw rihMdw hY [ aus dw jnm mrn dw gyV nhIN mu`kdw auh in`q jMmdw hY mrdw hY, jMmdw hY, mrdw hY qy ^uAwr huMdw rihMdw hY [3[

(iksy iesqRI ny Awpxy pqI nUµ pRsMn krn leI Awpxy srIrk iSMgwr vwsqy) cMdn mu`l mMgwieAw, kysr mMgwieAw, isr dy kysW dy cIr suMdr bxwx leI sMDUr mMgwieAw, Aqr cMdn qy hor sugMDIAW mMgweIAW, pwn mMgwey qy kpUr mMgwieAw, pr jy auh iesqRI pqI nUµ (iPr BI) cMgI n l`gI, qW aus dy auh ivKwvy dy swry au~dm ivArQ gey (iehI hwl jIv-iesqRI dw hY, pqI-pRBU ivKwvy dy Dwrimk au~dmW nwl nhIN rIJdw) [4[

jd qk mnu`K dw mn gurU dy Sbd (-qIr) nwl iv`Jdw nhIN, qd qk gurU dy dr qy soBw nhIN imldI, Ajyhy mnu`K dy swry suMdr pdwrQ vrqxy ivArQ cly jWdy hn (ikauNik pdwrQW nUµ Bogx vwlw srIr qW AMq suAwh ho jWdw hY) swrIAW srIrk sjwvtW BI by-kwr hI jWdIAW hn [ hy nwnk! auhI BwgW vwlIAW jIv-iesqRIAW mubwirk hn ijnHW dw pRBU-pqI nwl pRym bixAw rihMdw hY [4[13[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਸੁੰਞੀ ਦੇਹ ਡਰਾਵਣੀ ਜਾ ਜੀਉ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥ ਭਾਹਿ ਬਲੰਦੀ ਵਿਝਵੀ ਧੂਉ ਨ ਨਿਕਸਿਓ ਕਾਇ ॥ ਪੰਚੇ ਰੁੰਨੇ ਦੁਖਿ ਭਰੇ ਬਿਨਸੇ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥੧॥ ਮੂੜੇ ਰਾਮੁ ਜਪਹੁ ਗੁਣ ਸਾਰਿ ॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਸਭ ਮੁਠੀ ਅਹੰਕਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਜਿਨੀ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਦੂਜੀ ਕਾਰੈ ਲਗਿ ॥ ਦੁਬਿਧਾ ਲਾਗੇ ਪਚਿ ਮੁਏ ਅੰਤਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਿ ॥ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਸੇ ਉਬਰੇ ਹੋਰਿ ਮੁਠੀ ਧੰਧੈ ਠਗਿ ॥੨॥ ਮੁਈ ਪਰੀਤਿ ਪਿਆਰੁ ਗਇਆ ਮੁਆ ਵੈਰੁ ਵਿਰੋਧੁ ॥ ਧੰਧਾ ਥਕਾ ਹਉ ਮੁਈ ਮਮਤਾ ਮਾਇਆ ਕ੍ਰੋਧੁ ॥ ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਸਚੁ ਪਾਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਨਿਰੋਧੁ ॥੩॥ ਸਚੀ ਕਾਰੈ ਸਚੁ ਮਿਲੈ ਗੁਰਮਤਿ ਪਲੈ ਪਾਇ ॥ ਸੋ ਨਰੁ ਜੰਮੈ ਨਾ ਮਰੈ ਨਾ ਆਵੈ ਨਾ ਜਾਇ ॥ ਨਾਨਕ ਦਰਿ ਪਰਧਾਨੁ ਸੋ ਦਰਗਹਿ ਪੈਧਾ ਜਾਇ ॥੪॥੧੪॥ {ਪੰਨਾ 19}

pdArQ:- suM\I—s`KxI, au~jVI hoeI [ dyh—kWieAW, srIr [ jw—jdoN [ jIau—ijMd [ Bwih—A`g (jIvn-s`qw) [ ivJvI—bu`J geI [ DUau—DUMAW (suAws) [ pMcy—pMjy igAwn-ieMdRy [ dUjY Bwie—mwieAw dy moh ivc [1[

swir—sMBwl ky, cyqy kr kr ky [ sB—swrI isRStI [ muTI—mu`TI, T`gI jw rhI hY [ AhMkwir—AhMkwr ivc [1[rhwau[

lig—l`g ky [ duibDw—duic`qw-pn, myr—qyr [ pic—^uAwr ho ky [ muey—Awqmk jIvn gvw bYTy [ guir—gurU ny [ aubry—bc gey [ muTI—T`g leI [ Tig—T`g ny [1[

mueI—mu`k geI [ hau—haumY [ mmqw mwieAw—mwieAw dI mmqw, mwieAw joVn dI lwlsw [ krim—(pRBU dI) imhr nwl [ gurmuiK—gurU dI rwhIN [ inroDu—(ivkwrW vloN) rok [3[

kwrY—kwr ivc (l`g ky) [ plY pwie—pRwpqI ho jwey [ dir—(pRBU dy) dr qy [ prDwnu—mMinAw-prmMinAw, sur^rU [ pYDw—sropw lY ky [4[

ArQ:- jdoN ijMd srIr ivcoN inkl jWdI hY qW ieh srIr au~jV jWdw hY, ies qoN fr l`gx l`g pYNdw hY [ jyhVI jIvn-AgnI (pihlW ies ivc) bldI sI auh bu`J jWdI hY (jIvn-s`iqAw mu`k jWdI hY), koeI BI swh nhIN AwauNdw jWdw (A`KW kMn Awidk) jyhVy pMj igAwn-ieMdRy (pr-qn inMdw Awidk) mwiek moh ivc hI nws huMdy rhy, auh vI duKI ho ho ky roey (Bwv, nkwry ho jwx qy mjbUr ho gey) [1[

hy mUrK jIv! (aus AMqlI dSw nUµ swhmxy ilAw ky) prmwqmw dy gux cyqy kr, pRBU dw nwm jp [ swrI isRStI (gwi&l ho ky) mohxI mwieAw dI mmqw ivc haumY ivc qy AhMkwr ivc T`gI jw rhI hY [1[rhwau[

ijnHW bMidAW ny hor hor inrI dunIAwvI kwr ivc l`g ky prmwqmw dw nwm Bulw id`qw hY, auh sdw myr-qyr ivc Psy rhy, auhnW dy AMdr iqRSnw dI A`g BVkdI rhI, ijs ivc iK`J sV ky auh Awqmk mOq mr gey [

ijnHW dI rwKI gurU ny kIqI, auh iqRSnw-A`g qoN b`c gey, bwkI sBnW ƒ dunIAw dy K`ljgx-T`g ny T`g ilAw [2[

pr jo gurmuiK igAwn-ieMidRAW nUµ sdw rok ky r`Kdw hY aus nUµ pRBU dI ik®pw nwl aus pRBU dw imlwp ho jWdw hY, aus dI dunIAwvI pRIq mu`k jWdI hY aus dw mwiek pdwrQW nwl ipAwr ^qm ho jWdw hY, aus dw iksy nwl vYr-ivroD nhIN rih jWdw [ aus dI mwieAw vwlI dOV-B`j mu`k jWdI hY, haumY mr jWdI hY, mwieAw dI mmqw ^qm ho jWdI hY, qy k®oD vI mr jWdw hY [3[

jyhVw mnu`K (ismrn dI) sdw-itkI rihx vwlI kwr ivc l`gw rihMdw hY aus nUµ sdw-iQr pRBU iml pYNdw hY, aus nUµ gurU dI is`iKAw pRwpq ho jWdI hY [ auh mnu`K muV muV jMmdw mrdw nhIN rihMdw, auh jnm mrn dy gyV qoN b`c jWdw hY [ hy nwnk! auh mnu`K pRBU dy dr qy sur^rU huMdw hY, auh pRBU dI hzUrI ivc sropw lY ky jWdw hY [4[14[

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲ ੧ ॥ ਤਨੁ ਜਲਿ ਬਲਿ ਮਾਟੀ ਭਇਆ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਮਨੂਰੁ ॥ ਅਉਗਣ ਫਿਰਿ ਲਾਗੂ ਭਏ ਕੂਰਿ ਵਜਾਵੈ ਤੂਰੁ ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਭਰਮਾਈਐ ਦੁਬਿਧਾ ਡੋਬੇ ਪੂਰੁ ॥੧॥ ਮਨ ਰੇ ਸਬਦਿ ਤਰਹੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥ ਜਿਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨ ਬੂਝਿਆ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਤਨੁ ਸੂਚਾ ਸੋ ਆਖੀਐ ਜਿਸੁ ਮਹਿ ਸਾਚਾ ਨਾਉ ॥ ਭੈ ਸਚਿ ਰਾਤੀ ਦੇਹੁਰੀ ਜਿਹਵਾ ਸਚੁ ਸੁਆਉ ॥ ਸਚੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੀਐ ਬਹੁੜਿ ਨ ਪਾਵੈ ਤਾਉ ॥੨॥ ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਵਨਾ ਭਇਆ ਪਵਨੈ ਤੇ ਜਲੁ ਹੋਇ ॥ ਜਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਸਾਜਿਆ ਘਟਿ ਘਟਿ ਜੋਤਿ ਸਮੋਇ ॥ ਨਿਰਮਲੁ ਮੈਲਾ ਨਾ ਥੀਐ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਪਤਿ ਹੋਇ ॥੩॥ ਇਹੁ ਮਨੁ ਸਾਚਿ ਸੰਤੋਖਿਆ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਮਾਹਿ ॥ ਪੰਚ ਭੂਤ ਸਚਿ ਭੈ ਰਤੇ ਜੋਤਿ ਸਚੀ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ ਨਾਨਕ ਅਉਗਣ ਵੀਸਰੇ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਪਤਿ ਤਾਹਿ ॥੪॥੧੫॥ {ਪੰਨਾ 19-20}

pdArQ:- moih—moh ivc [ mnUru—siVAw hoieAw lohw, lohy dI mYl [ iPir—iPr BI [ lwgU—vYrI [ kUir—kUV ivc (msq rih ky) [ qUru—vwjw (ivkwrW dw) [ BrmweIAY—Btkxw ivc ipAw rihMdw hY [ duibDw—duic`qw-pn [ pUru—swrw prvwr (swry igAwn-ieMdRy) [1[

sbid—(gurU dy) Sbd ivc [ ijin—ijs (mnu`K) ny [ gurmuiK—gurU dI srn pY ky [1[rhwau[

sUcw—su`cw, piv`qr [ BY—inrml fr ivc, Adb ivc [ sic—sdw-iQr pRBU dI Xwd ivc [ rwqI—rMgI hoeI [ dyhurI—suMdr dyhI [ scu—sdw-iQr pRBU dw nwm [ suAwau—suAwrQ, mnorQ [ inhwlIAY—q`ikAw jWdw hY [ n pwvY qwau—qwA nhIN shwrdw [2[

swcy qy—sdw-iQr rihx vwly prmwqmw qoN [ pvnY qy—pvn qoN [ iqRBvxu—swrw jgq (iqMny Bvn) [ swijAw—ricAw igAw [ smoie—smweI hoeI hY [ sbid rqy—gur-Sbd ivc rMgy rih ky [3[

pMc BUq—pMjy qq, swrw srIr [ guir—gurU ny [ qwih—aus dI [4[

ArQ:- hy (myry) mn! gurU dy Sbd ivc ic`q joV (qy ies qrHW sMswr-smuMdr dy ivkwrW qoN) pwr lµG [ ijs mnu`K ny gurU dI srn pY ky prmwqmw dy nwm nwl sWJ nhIN pweI, auh mrdw hY jMmdw hY jMmdw hY mrdw hY [1[rhwau[

(ijs ny nwm nhIN ismirAw, aus dw) srIr (ivkwrW ivc hI) sV bl ky im`tI ho jWdw hY (rul jWdw hY) aus dw mn mwieAw dy moh ivc (Ps ky, mwno) siVAw hoieAw lohw bx jWdw hY [ iPr vI ivkwr aus dI ^lwsI nhIN krdy, auh Ajy vI kUV ivc msq rih ky (mwieAw dy moh dw) vwjw vjWdw hY [ gur-Sbd qoN vWijAW rih ky auh Btkxw ivc ipAw rihMdw hY [ duibDw aus mnu`K dw (igAwn-ieMidRAW dw) swrw hI prvwr (moh dy smuMdr ivc) fob dyNdI hY [1[

jyhVw suMdr srIr prmwqmw dy Adb-ipAwr ivc prmwqmw dI Xwd ivc rMigAw rihMdw hY, ijs dI jIB nUµ ismrn hI (AwpxI hsqI dw) Asl mnorQ jwpdw hY, ijs srIr ivc sdw-iQr pRBU dw nwm itikAw rihMdw hY auhI srIr pivqR AKvw skdw hY [ ijs auqy pRBU dI imhr dI nzr huMdI hY, auh muV muV (cOrwsI dy gyV dI kuTwlI ivc pY ky) qwA (syk) nhIN shwrdw [2[

gurU dy Sbd ivc rMgy hoey nUµ (lok prlok ivc) Awdr imldw hY auh sdw pivqR rihMdw hY, aus nUµ ivkwrW dI mYl nhIN l`gdI [ (aus nUµ ieh XkIn bixAw rihMdw hY ik) prmwqmw qoN (sUKm q`q) pvx bixAw, pvx qoN jl hoNd ivc AwieAw, jl qoN swrw jgq ricAw igAw, (qy, ies rcy sMswr dy) hryk Gt ivc prmwqmw dI joiq smweI hoeI hY [3[

hy nwnk! ijs mnu`K dI gurU ny rwKI kIqI, aus nUµ (lok prlok ivc) ie`zq imlI, ivkwr aus qoN pry ht gey, aus dw mn sdw-iQr pRBU ivc itk ky sMqoK dw DwrnI ho jWdw hY, aus au~qy pRBU dI imhr dI nzr krI r`Kdw hY, aus dw swrw srIr pRBU dI Xwd ivc pRBU dy Adb ivc rMigAw rihMdw hY, sdw-iQr pRBU dI joiq sdw aus dy mn ivc itkI rihMdI hY [4[15[

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh