ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਦਰਪਨ । ਟੀਕਾਕਾਰ: ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ

Page 13

ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥ ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ ॥ ਧੂਪੁ ਮਲਆਨਲੋ ਪਵਣੁ ਚਵਰੋ ਕਰੇ ਸਗਲ ਬਨਰਾਇ ਫੂਲੰਤ ਜੋਤੀ ॥੧॥ ਕੈਸੀ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ॥ ਭਵ ਖੰਡਨਾ ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ॥ ਅਨਹਤਾ ਸਬਦ ਵਾਜੰਤ ਭੇਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਹਸ ਤਵ ਨੈਨ ਨਨ ਨੈਨ ਹਹਿ ਤੋਹਿ ਕਉ ਸਹਸ ਮੂਰਤਿ ਨਨਾ ਏਕ ਤੋੁਹੀ ॥ ਸਹਸ ਪਦ ਬਿਮਲ ਨਨ ਏਕ ਪਦ ਗੰਧ ਬਿਨੁ ਸਹਸ ਤਵ ਗੰਧ ਇਵ ਚਲਤ ਮੋਹੀ ॥੨॥ ਸਭ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਹੈ ਸੋਇ ॥ ਤਿਸ ਦੈ ਚਾਨਣਿ ਸਭ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ ਹੋਇ ॥ ਗੁਰ ਸਾਖੀ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਆਰਤੀ ਹੋਇ ॥੩॥ ਹਰਿ ਚਰਣ ਕਵਲ ਮਕਰੰਦ ਲੋਭਿਤ ਮਨੋ ਅਨਦਿਨੋੁ ਮੋਹਿ ਆਹੀ ਪਿਆਸਾ ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਲੁ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਸਾਰਿੰਗ ਕਉ ਹੋਇ ਜਾ ਤੇ ਤੇਰੈ ਨਾਇ ਵਾਸਾ ॥੪॥੩॥ {ਪੰਨਾ 13}

pdArQ:- ggn—AwkwS [ ggn mY—ggn mX, AwkwS rUp, swrw AwkwS [ riv—sUrj [ dIpk—dIvy [ jnk—jwxo, mwno, ijvyN [ mlAwnlo— {mlX-Anlo} mlX phwV vloN Awaux vwlI hvw (Anl—hvw) [ mlX prbq auqy cMdn dy bUty hox krky auDroN Awaux vwlI hvw sugMDI vwlI huMdI hY [ mlX phwV Bwrq dy d`Kx ivc hY [ sgl—swrI [ bnrie—bnspqI [ PUlµq—Pu`l dy rhI hY [ joqI—joiq-rUp pRBU [1[

Bv KMfn—hy jnm mrn k`tx vwly! Anhqw— {An-hq} jo ibnw vjwey v`jy, ie`k-rs [ Sbd—Awvwz, jIvn-rO [ ByrI—f`P, ngwrw [1[rhwau[

shs—hzwrW [ qv—qyry [ nYn—A`KW [ nn—koeI nhIN [ hih— {‘hY’ qoN bhu-vcn} [ qoih kau—qyry, qYƒ, qyry vwsqy [ mUriq—Skl [ nw—koeI nhIN [ qouhI—qyrI {A`Kr ‘q’ dy nwl do lgW hn—  o Aqy  u [ Asl l&z ‘quhI’ hY, ieQy ‘qohI’ pVHnw hY} [ pd—pYr [ ibml—sw& [ gMD—n`k [ iqv—ies qrHW [ clq—kOqk, Acrj Kyf [2[

joiq—cwnx, pRkwS [ soie—auh pRBU [ iqs dY cwnix—aus pRBU dy cwnx nwl [ swKI—is`iKAw nwl [3[

mkrMd—Pu`lW dI ivclI DUV {Pollen-dust}, Pu`lW dw rs [ mno—mn [ Anidnou— {A`Kr ‘n’ dy nwl do lgW hn—  o Aqy   u [ Asl l&z 'Anidnu' hY, ieQy 'Anidno' pVHnw hY} hr roz [ moih—mYƒ [ AwhI—hY, rihMdI hY [ swirMg—ppIhw [ kau—ƒ [ jw qy—ijs qoN, ijs nwl [ qyrY nwie—qyry nwm ivc [4[

ArQ:- swrw AwkwS (mwno) Qwl hY [ sUrj qy cMd (aus Qwl ivc) dIvy bxy hoey hn [ qwirAW dy smUh, mwno, (Qwl ivc) moqI r`Ky hoey hn [ mlX prbq vloN Awaux vwlI hvw, mwno, DUp (DuK irhw) hY [ hvw cOr kr rhI hY [ swrI bnspqI joiq-rUp (pRBU dI AwrqI) vwsqy Pu`l dy rhI hY [1[

hy jIvW dy jnm mrn nws krn vwly! (kudriq ivc) qyrI kYsI suMdr AwrqI ho rhI hY! (sB jIvW ivc rumk rhI) ie`ko jIvn-rO, mwno, qyrI AwrqI vwsqy nwgwry v`j rhy hn [1[rhwau[

(sB jIvW ivc ivAwpk hox krky) hzwrW qyrIAW A`KW hn (pr, inrwkwr hox krky, hy pRBU!) qyrIAW koeI A`KW nhIN [ hzwrW qyrIAW SklW hn, pr qyrI koeI BI Skl nhIN hY [ hzwrW qyry sohxy pYr hn, (pr inrwkwr hox krky) qyrw ie`k BI pYr nhIN [ hzwrW qyry n`k hn, pr qUM n`k qoN ibnw hI hYN [ qyry Ajyhy kOqkW ny mYƒ hYrwn kIqw hoieAw hY [1[

swry jIvW ivc ieko auhI prmwqmw dI joqI vrq rhI hY [ aus joiq dy prkwS nwl swry jIvW ivc cwnx (sUJ-bUJ) hY [ pr ies joiq dw igAwn gurU dI is`iKAw nwl hI huMdw hY [ (gurU rwhIN ieh smJ pYNdI hY ik hryk dy AMdr prmwqmw dI joiq hY) [ (ies srb-ivAwpk joiq dI) AwrqI ieh hY ik jo kuJ aus dI rzw ivc ho irhw hY, auh jIv ƒ cMgw l`gy (pRBU dI rzw ivc qurnw pRBU dI AwrqI krnI hY) [3[

hy hrI! qyry crn-rUp kOl-Pu`lW dy rs leI myrw mn llcWdw hY, hr roz mYƒ iesy rs dI ipAws l`gI hoeI hY [ mYƒ nwnk ppIhy ƒ AwpxI imhr dw jl dyh, ijs (dI brkiq) nwl mYN qyry nwm ivc itikAw rhW [4[3[

not:- AwrqI— {Awirq, Awrwi>kw} dyvqy dI mUrqI jW iksy pUjX A`gy dIvy Gumw ky pUjw krnI [ ihMdU mq Anuswr cwr vwrI crnW A`gy, do vwrI nwBI auqy, ie`k vwrI mUMh auqy Aqy s`q vwrI swry srIr auqy dIvy Gumwxy cwhIdy hn [ dIvy ie`k qoN lY ky iek sO qk huMdy hn [ gurU nwnk dyv jI ny ies AwrqI dI inKyDI kr ky krqwr dI kudrqI AwrqI dI vifAweI kIqI hY [

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ਮਹਲਾ ੪ ॥ ਕਾਮਿ ਕਰੋਧਿ ਨਗਰੁ ਬਹੁ ਭਰਿਆ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਖੰਡਲ ਖੰਡਾ ਹੇ ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਤ ਲਿਖੇ ਗੁਰੁ ਪਾਇਆ ਮਨਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਮੰਡਲ ਮੰਡਾ ਹੇ ॥੧॥ ਕਰਿ ਸਾਧੂ ਅੰਜੁਲੀ ਪੁਨੁ ਵਡਾ ਹੇ ॥ ਕਰਿ ਡੰਡਉਤ ਪੁਨੁ ਵਡਾ ਹੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਸਾਕਤ ਹਰਿ ਰਸ ਸਾਦੁ ਨ ਜਾਣਿਆ ਤਿਨ ਅੰਤਰਿ ਹਉਮੈ ਕੰਡਾ ਹੇ ॥ ਜਿਉ ਜਿਉ ਚਲਹਿ ਚੁਭੈ ਦੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਜਮਕਾਲੁ ਸਹਹਿ ਸਿਰਿ ਡੰਡਾ ਹੇ ॥੨॥ ਹਰਿ ਜਨ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਣੇ ਦੁਖੁ ਜਨਮ ਮਰਣ ਭਵ ਖੰਡਾ ਹੇ ॥ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪੁਰਖੁ ਪਾਇਆ ਪਰਮੇਸਰੁ ਬਹੁ ਸੋਭ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾ ਹੇ ॥੩॥ ਹਮ ਗਰੀਬ ਮਸਕੀਨ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੇ ਹਰਿ ਰਾਖੁ ਰਾਖੁ ਵਡ ਵਡਾ ਹੇ ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ਟੇਕ ਹੈ ਹਰਿ ਨਾਮੇ ਹੀ ਸੁਖੁ ਮੰਡਾ ਹੇ ॥੪॥੪॥ {ਪੰਨਾ 13}

pdArQ:- kwim—kwm-vwsnw nwl [ kroiD—k®oD nwl [ ngru—srIr-ngr [ imil—iml ky [ swDU—gurU [ KMfl KMfw—qoiVAw hY [ pUrib—pUrb ivc, pihly bIqy smy ivc [ pUrib ilKy ilKq—ipCly (kIqy krmW dy) ilKy hoey sMskwrW Anuswr [ min—mn ivc [ mMfl mMfw—jiVAw hY [

AMjulI—dovyN h`Q joVy hoey [ punu—Blw kMm [ fMfauq—lµmy pY ky nms-kwr [1[rhwau[

swkq—r`b nwloN tu`ty hoey mnu`K [ swdu—suAwd [ iqn AMqir—auhnW dy AMdr, auhnW dy mn ivc [ clih—qurdy hn [ cuBY—(kMfw) cu`Bdw hY [ jm kwlu—(Awqmk) mOq [ isir—isr au~qy [2[

nwim—nwm ivc [ smwxy—lIn, msq [ Bv—sMswr [ KMfw hy—nws kr ilAw hY [ soB—soBw [ KMf bRhmMfw—swry jgq ivc [3[

mskIn—Awijz [ pRB—hy pRBU [ rwKu—r`iKAw kr [ ADwru—Awsrw [ nwmy—nwim hI, nwm ivc hI [ mMfw—imilAw [4[

ArQ:- (mnu`K dw ieh srIr-) Shr kwm Aqy kRoD nwl BirAw rihMdw hY [ gurU ƒ iml ky hI (kwm kRoD Awidk dy ies joV ƒ) qoiVAw jw skdw hY [ ijs mnu`K ƒ pUrbly kIqy krmW dy sMjogW nwl gurU iml pYNdw hY, aus dy mn ivc prmwqmw nwl ilv l`g jWdI hY (Aqy aus dy AMdroN kwmwidkW dw joV tu`t jWdw hY) [1[

(hy BweI!) gurU A`gy h`Q joV, ieh bhuq Blw kMm hY [ gurU A`gy Fih pau, ieh bVw nyk kMm hY [1[rhwau[

jyhVy mnu`K prmwqmw nwloN tu`ty hoey hn, auh aus dy nwm dy rs dy suAwd ƒ smJ nhIN skdy [ auhnW dy mn ivc AhMkwr dw (mwno) kMfw cu`Bw hoieAw h Y [ ijauN ijauN auh qurdy hn (ijauN ijauN auh haumY dy suBwv vwlI vrqoN vrqdy hn, haumY dw auh kMfw auhnW ƒ) cu`Bdw hY, auh du`K pWdy hn, Aqy Awpxy isr au~qy Awqmk mOq-rUp fMfw shwrdy hn (Awqmk mOq auhnW dy isr auqy svwr rihMdI hY) [2[

(dUjy pwsy) prmwqmw dy ipAwry bMdy prmwqmw dy nwm ivc juVy rihMdy hn [ auhnW dw sMswr dw jMmx mrn dw du`K k`itAw jWdw hY [ auhnW ƒ kdy nwS nwh hox vwlw srb-ivAwpk prmysr iml pYNdw hY [ auhnW dI soBw swry KMfW bRhmMfW ivc ho jWdI hY [3[

hy pRBU! AsI jIv qyry dr dy grIb mMgdy hW [ qUM sB qoN v`fw shweI hYN [ swƒ (iehnW kwmwidkW qoN) bcw lY [ hy pRBU! qyry dws nwnk ƒ qyrw nwm hI Awsrw hY, qyrw nwm hI shwrw hY [ qyry nwm ivc juiVAW hI suK imldw hY [4[4[

not:- jy pYr ivc kMfw cu`B jwey qW qurnw iPrnw AOKw ho jWdw hY [ aus kMfy ƒ k`Fx dy QW jy pYrW ivc m^ml dI ju`qI pw leIey, qW BI qurn l`igAW auh kMfw cu`Bdw hI rhygw [ suK qdoN hI hovygw, jdoN auh kMfw pYr ivcoN k`F ilAw jwey [

ijqnw icr mnu`K dy AMdr haumY hY, ieh duKI hI krdI rhygI [ bwhrly Dwrimk ByK Awidk BI suK nhIN dy skxgy [

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥ ਕਰਉ ਬੇਨੰਤੀ ਸੁਣਹੁ ਮੇਰੇ ਮੀਤਾ ਸੰਤ ਟਹਲ ਕੀ ਬੇਲਾ ॥ ਈਹਾ ਖਾਟਿ ਚਲਹੁ ਹਰਿ ਲਾਹਾ ਆਗੈ ਬਸਨੁ ਸੁਹੇਲਾ ॥੧॥ ਅਉਧ ਘਟੈ ਦਿਨਸੁ ਰੈਣਾਰੇ ॥ ਮਨ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ਬਿਕਾਰੁ ਸੰਸੇ ਮਹਿ ਤਰਿਓ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ॥ ਜਿਸਹਿ ਜਗਾਇ ਪੀਆਵੈ ਇਹੁ ਰਸੁ ਅਕਥ ਕਥਾ ਤਿਨਿ ਜਾਨੀ ॥੨॥ ਜਾ ਕਉ ਆਏ ਸੋਈ ਬਿਹਾਝਹੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਤੇ ਮਨਹਿ ਬਸੇਰਾ ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਮਹਲੁ ਪਾਵਹੁ ਸੁਖ ਸਹਜੇ ਬਹੁਰਿ ਨ ਹੋਇਗੋ ਫੇਰਾ ॥੩॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪੁਰਖ ਬਿਧਾਤੇ ਸਰਧਾ ਮਨ ਕੀ ਪੂਰੇ ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਇਹੈ ਸੁਖੁ ਮਾਗੈ ਮੋ ਕਉ ਕਰਿ ਸੰਤਨ ਕੀ ਧੂਰੇ ॥੪॥੫॥ {ਪੰਨਾ 13}

pdArQ:- krau—krauN, mYN krdw hW {vrqmwn kwl, au~qm purK, iek-vcn} [  suxhu—qusI suxo {hukmI Biv`Kq, m`Dm purK, bhu-vcn} [ bylw—vylw, mOkw [ eIhw—ieQy, ies jnm ivc [ Kwit—K`t ky [ lwhw—lwB, K`tI [ AwgY—prlok ivc [ bsnu—v`sxw, vsoN [ suhylw—sOKw [1[

AauD—aumr [ rYxw—rwq [ mn—hy mn! imil—iml ky [ svwry—svwir, svwr lY [1[rhwau[

ibkwr—ivkwr-rUp, ivkwrW nwl BirAw hoieAw [ sMsy mih—sihMisAW ivc, qO^ilAW ivc [ ijsih—ijs mnu`K ƒ [ jgwie—jgw ky [ pIAwvY—iplWdw hY [ iqin—aus ny [2[

jw kau—ijs (mnorQ) vwsqy [ ibhwJhu—^rIdo, vxj kro [ qy—qoN, dI rwhIN [ mnih—mn ivc hI [ inj Gir—Awpxy Gr ivc, Awpxy ihrdy ivc [ mhlu—(prmwqmw dw) itkwxw [ shjy—shij, Awqmk Afolqw ivc [ bhuir—iPr [3[

AMqrjwmI—hy idlW dI jwxn vwly! purK—hy sB ivc ivAwpk! ibDwqy—hy isrjxhwr! pUry—pUir, pUrI kr [ mwgY—mMgdw hY [ mo kau—mYƒ [ DUry—crn-DUV [4[

ArQ:- hy myry im`qro! suxo! mYN bynqI krdw hW—(hux) gurmuKW dI syvw krn dw vylw hY [ (jy syvw krogy, qW) ies jnm ivc pRBU dy nwm dI K`tI K`t ky jwvogy, Aqy prlok ivc rihxw sOKw ho jwiegw [1[

hy mn! idn rwq (bIq bIq ky) aumr GtdI jw rhI hY [ hy (myry) mn! gurU ƒ iml ky (mnu`Kw jIvn dw) kMm isry cwVH [1[rhwau[

ieh jgq ivkwrW nwl BrpUr hY [ (jgq dy jIv) qO^ilAW ivc (fu`b rhy hn [ iehnW ivcoN) auhI mnu`K inkldw hY ijs ny prmwqmw nwl jwx-pCwx pw leI hY [ (ivkwrW ivc su`qy hoey) ijs mnu`K ƒ pRBU Awp jgw ky ieh nwm-AMimRq iplWdw hY, aus mnu`K ny Ak`Q pRBU dIAW g`lW (byAMq guxW vwly pRBU dI is&iq-swlwh) krn dI jwc is`K leI hY [2[

(hy BweI!) ijs kMm vwsqy (ie`Qy) Awey ho, aus dw vxj kro [ auh hir-nwm gurU dI rwhIN (hI) mn ivc v`s skdw hY [ (jy gurU dI srn pvogy, qW) Awqmk Awnµd Aqy Afolqw ivc itk ky Awpxy AMdr hI prmwqmw dw itkwxw l`B lvogy [ iPr muV jnm mrn dw gyV nhIN hovygw [3[

hy hryk dy idl dI jwxn vwly srb-ivAwpk isrjnhwr! myry mn dI ie`Cw pUrI kr [ dws nwnk qYQoN iehI suK mMgdw hY ik mYƒ sMqW dy crnW dI DUV bxw dyh [4[5[

not:- A^Irly AMk 5 dw Bwv ieh hY ik ies sMgRih (soihly) dw ieh pMjvW Sbd hY [ pwTk s`jx iDAwn r`Kx ik ies sMgRih dw nwm 'soihlw' hY,'kIrqn soihlw' nhIN [

TOP OF PAGE

Sri Guru Granth Darpan, by Professor Sahib Singh